A n’as so mai che…

 


di Scaravelli Enrico

Personaggi:

MARCHESA AD BROCFORT padrona ad casa

BRIGIDA s fila

SENOFONTE al fil

MARIA BRIASCO dna a master

ASSUNTA MESSORA fila da edcar

ALMERICO BOCCADORO amigh ad famia

RUGGERO LEONE conosent

GIOVANNA LEONE sorla ad Rgero

AMILCARE PINZETTA al nodr

HENRY LA FONTAINE Cnsole frances

In una vla ad Brocfort in dal mantuan,versi i an trenta


ATTO PRIMO

Interno di un salotto signorile. Porta ad arco al centro dove a destra c luscita allesterno, a sinistra quella che va alla biblioteca, alle camere. Unaltra porta a sinistra va alla cucina. Divano alla sinistra con tavolino davanti. Mobili del caso. Due poltroncine, o sedie adeguate a destra con altro tavolino. Alle pareti un solo quadro con cavalli. Le pareti sono spoglie per difficolt finanziarie.

SCENA I

(Marchesa di Borgoforte Maria)

(allapertura del sipario la marchesa seduta sulla poltroncina a destra. Sta esaminando delle carte poste sul tavolino. Ad un tratto ha un lamento)

MARCHESA :- (sulla sessantina, vestita con lunga veste, scialle sulla spalle, bastone da passeggio) Ma no! An pl mia sar (si appoggia allo schienale)

MARIA :- (sulla quarantina. Fazzoletto in testa, grembiule, entra precipitosa da sinistra e corre verso di lei) Siura marchesa as sentla poch ben?

MARCHESA :- Ads lam psaa n gnint Maria la sar un po dindigestin.. Cima i me fii.

MARIA :- (si attarda a farle fresco col lembo del grembiulino)

MARCHESA :- (passando dallaria afflitta al comando severo) A tho det dandari a ciam.. cusa sptat chat daga la mla?

MARIA :- Come lacmanda a vaghi sbit Per se la siura marchesa la magnes un po men a agh gnires mia chi mancament ch Agh portia un t?

MARCHESA :- Ma set sorda? A vi ch i me fii!

MARIA :- Sbit, sbit (uscendo, tra s) Atar che indigestin qula l fam

MARCHESA :- (lamentandosi) A sim ruinAn v dal bun nom dal nostra casato

SCENA II

(Marchesa Senofonte Brigida)

(Mentre la marchesa si va vento col ventaglio, giungono frettolosamente i figli: Brigida e Senofonte)

BRIGIDA :-(donna sui quaranta si china davanti alla madre mentre il figlio le sta alle spalle) Mama.. incora di girament ad testa? (al fratello sottovoce, dopo essersi assicurata che non ci sia Maria) A siem ben ciap Ch, sa magnema sul vardra as v i mancament anca a nuantar

SENOFONTE:- (maglione, foulard sotto il girocollo, pettinatura liscia e lucida) Noblesse oblie A dovm mantegnar una certa parvenza Sul sta li festi i cuntadin in porta la regala

MARCHESA :- Parl sotvus la servit lhan gh mia da saver

SENOFONTE:- (allontanandosi dalla parte opposta) Ah, ahla servit A nagh vl mia i c fodr ad salam par capir coma v i fat

BRIGIDA :- Fam al piasr dan parlar mia ad salam cham v s al rusghin

SENOFONTE:- Addio bei tempi A ghum al maggiordomo, al stalr, do dni in cusina, un camarer e una camarera A gh armas sul la Maria chlan bca p gnanca un fnich da chal d..

MARCHESA :- (porge un foglio a Senofonte) Leggete als.. cusal scrif al nodr Pinzta!

SENOFONTE:- (prende il foglio, lo legge muovendosi e poi lo passa alla sorella) A son sicr che l nodr Pinzta alghrosga ben ben in sla vendita dli nostri propriet ma fin a chal punt ch!

BRIGIDA :- (legge apprensiva mentre la mamma si lamenta)

MARCHESA :- Al nostar blasn nobiliare roin dai creditur

BRIGIDA :- L la roina

SENOFONTE:- (con fare altero e nobile) Faremo ricorso! Il buon nome dei marchesi di Borgoforte ritorner agli onori che laraldica gli impone! (guarda la mamma e la sorella) Ma a madmandi l mai posebul che me padar, al marches Aristodemo, Alcibiade, ecc, ecc. di Borgoforte, lbia fat sti stpidadi? Zgaras al patrimoni a Montecarlo e lasaras in questa situasiun? An ps mia sircaram un laur al sars poch decurus

BRIGIDA :- (accenna a piagnucolare)

SENOFONTE:- (alle due donne) Ma a vrif piantarla l ad gnolr?

MARCHESA :- Ma cumat parmtat ad trataras a sto modu?

SENOFONTE:- Scsa mama, ma al pap l spar a limprovis

BRIGIDA :- Verament al n mia spar.. al s SPARA!

SENOFONTE:- Questo l qul chi sa det li autorit a bordu dal vapur che al ritorno da lArgentina cun la nave <Il Conte Grande>, i dis chi l vest in sal punt ad prma clas in dua a pars chals sia spar e chal sia casc in mar

MARCHESA:- (col magone quanto basta e con teatralit) A pars, a pars si lha det a sar vera, no? m ricev anca i document ad <morte presunta>

SENOFONTE:- Morte presunta parch i nha mia cat al corp

BRIGIDA :- E intant i creditur i sa cat nuantar

MARCHESA :- (con afflizione) I nostar sarvsi dargent da vintiquatar portdii bicr ad cristal ad Bohemia

SENOFONTE:- ... e la colesin dl mondi antighi?

BRIGIDA :- ma vand anca la racolta ad francubi chal sa dat al Re

MARCHESA :- (accennando alle pareti spoglie) .. e i quadar ad valur

SENOFONTE:- E tt par figrar second al nostra casato

MARCHESA :- (contrita) A ghla det a t padar. Fa un belinvestiment in di cantieri navali, in dlindstria blica che st sta a gh in curs al riarmu par (ironica) <la conquista di un posto al sole> in Africa; ma l gnint, a sa cum lera fat

SENOFONTE:- Gnanca trop in casa al na ghera mai A madmandi cummia fat a nsar Magari al s concep par curispondensa

MARCHESA :- Quand a gha dseva: <Aristodemo, sta mia strsi i bsi, invastesi in dlindstria> Ma al nas fidava mia<tti pes-can, dopu i fo finta ad falr e me a perdi tt>

SENOFONTE:- Ads invci a siem sicr daver pers tt. Lnica chla continua an lamantaras mia l la Maria chla resst in c nostra senza ciapr gnanca un franch

MARCHESA :- (con affetto) L v afesiunada I- tanti an chl cun nuantar (cambiando tono, con rimprovero, al figlio) T invci a thae sempar cici sensa laurar. Ad podevi star incora in marina con al t grado duficial e ciap al stipndi

SENOFONTE:- Ma per il primogenito del marchese sarebbe stato poco dignitoso Laurar par far cos Trpa responsabilit Am pias andar a cavl, zgar al golf, a tennis e quand a vaghi in Riviera am pias andar cun la barca a vela e..

BRIGIDA :- ..e dar fastidi a li bagaiti di nostar amsadar..!

SENOFONTE:- At piasars anca t catr un qualchidn chalt des un po fastidi

SCENA III

(Marchesa Senofonte Brigida Maria Pinzetta)

MARIA :- (si sente suonare il campanello alla porta. Maria passa dal fondo e va ad aprire. Rientra ed annuncia) A gh al nodr, dottore Amilcare Pinzetta!

PINZETTA :- (tipo subdolo, occhiali, barbetta, cartella, vestito di scuro, entra con sicurezza) Psia vegnar dentar?

SENOFONTE:- Uramai l bla che gn dentar

MARIA :- (esce scuotendo il capo)

PINZETTA :- (viscido, posando la cartella sul tavolino a sinistra ) Domando scusa alle signorie loro della mia intrusione ma sono costretto dai fatti a non perdere tempo

BRIGIDA :- Quali fatti?

PINZETTA :-(indicando la sedia come a dire: Non mi fate nemmeno accomodare?) Psia sintaram?

MARCHESA :- (affatto entusiasta) Prego

PINZETTA :- Diceva quali fatti?. Ma dagli avvenimenti eziandio, dalle sollecitazioni dei vostri creditori che minacciano di adire alle vie legali (con tono pi grossolano) Insma, par farla crta, sin ricev mia qul cha gha spta, dopo li furnitri fti, i prestit e via andare af catar in una bla gatra (d unocchiata ai documenti) Ho ricev da la Banca una richiesta ad rimburs ad ben 5.450.725 virgola 25 fnich

SENOFONTE:- Anca la virgola?

MARCHESA :- Tti chi bsi? Ma l un patrimoni E chi ha mai vest una cifra acs?

PINZETTA :- A sav ben che, dopo la procra cha m fat in sli vostri propriet, a sun m qul ca ricev sti bli nutisi L un bel psoln dn ca viv oltre li vostri pusibilit e la banca la nan vl p saver O pagh i vostar dbit o (con finta afflizione) and dentar cun tti li cunseguensi in sal vostar stma nobiliare

BRIGIDA :- (svera) Am par fin cuntent ad qusta situasion

SENOFONTE:- Un me sociu dal club al mha insinu che li nostri cambiali i- stadi rilevadi da vn ca cunusma An saif gnint v?

PINZETTA :- (imbarazzato, si raschia la gola e finge di cercare dei documenti)

MARCHESA :- Ghif la gararla? Af faghi purtar un bicer daqua

PINZETTA :- Verament ad birs luntera un bicirin ad..

MARCHESA :- (interrompendolo) ..daqua Qula la rimedia la rascarla (chiama) Maria!

MARIA :- (appare sulla soglia) Chlam dga siura Marchesa

MARCHESA :- Porta un bicer daqua fresca al siur nodr

PINZETTA :- (goffamente cerca di deviare sul bicchierino)Ma verament al post ad laqua am cuntantars anca dun scalfart[1]cun dentar

MARCHESA :- (interrompendo decisa) laqua dal ps bla fresca

MARIA :- Sbit (uscendo) Tant an gh atar

PINZETTA :- (rassegnato) E va ben aqua Cuntinuand al discors ad prma, dopu che al tribnal lar formaliz i t necesari cun la dichiarasion ad morte presunta dal marchs (legge con aria di sufficienza) Aristodemo, Alcibiade, Vittorio, Umberto, Angelo di Borgoforte e dopo la pubblicazione della prima parte del testamento, emerge

MARIA :- (rientra con cabaret, bicchierone col manico pieno dacqua e lo posa davanti al notaio, sul tavolino)

PINZETTA :- (rassegnato osserva ed alza il bicchiere commentando) Adritra un pcar[2]

BRIGIDA :- Ma dutur Pinsta agh sar armas di bsi in banca no?

PINZETTA :- (prendendo di malavoglia il bicchiere) A gh armas sul ad laqua (sorseggia e deposita il bicchiere) A man dispias par vuatar e scs la sincerit ma a s in dla me.. in di grs pacigh

MARCHESA :- (redarguendolo) Ma siur nodr che manri Va ben chas cunusma da tanti an ma un po ad rispt al pretendi!

PINZETTA :- Admandi scsa ma l intil giraragh daturan la vrit l qusta, ho parl cir cm腓 (alza il bicchiere) ..laqua che anca sla gh al culur dla grpa a saim chl aqua come al vostra cunt in banca. Comunque non tutto perduto perch qualcuno ha rilevato le vostre cambiali, pagato qualche commerciante e qualche rateo bancario

MARCHESA :- Qualchidn? E chi?

PINZETTA :- (tergiversando) A sar inform a temp e debit.. Prads a gh un ms ad respir a vidr cusa ps far (raccoglie le carte e si alza) A vaghi a Mantua al catast par cuntrol i vostar podr ad San Banadt, prma che i vostar amzadar i vegna in possu dal tern <per usucapione>

BRIGIDA :- Mama, ghma dla tra anca a San Banadt?

MARCHESA :- Acs a parars. Li mpi i- vci e imbroiadi a gh sta di cuntrast, almen acs a dseva t padar, cun i contadini chi i ars spost li prdi di confin

SENOFONTE:- Dutur, vard ad mtar un po durdanas pl dar che sa vandma dli biolchi[3] ad San Banadt as psa tirar avanti ben

PINZETTA :- A far al pusbul Ads a vaghi

MARCHESA :- Maria!

MARIA :- (appare in scena)

MARCHESA :- Cumpagna al siur nodr

PINZETTA :- (avviandosi alluscita accompagnato da Maria) Alegar, n? (esce)

MARIA :- (la si vede passare per ritornare in cucina)

MARCHESA :- A gh poch da sar alegar. Senofonte, cumpagnam in biblioteca (si alza, viene presa a braccetto dal figlio e si avvia alluscita di scena)

SENOFONTE:- As pl dar che tt a vaga a

MARCHESA :- (salace) ..remengoSa tat catsi un bun master an sars mia na roba indecurusa Anca al fil dal profesr Frdi al lara

SENOFONTE:- (soffermandosi) S, diretur ad banca Ma me p che guadagnar a sun bun a spendar (escono con Brigida che li segue)

SCENA IV

(Assunta Senofonte)

(entra Assunta, una ragazza sui diciottanni circa Vestita dimessamente; ha una borsa o un fagotto, un cagnolino in braccio, passo alla campagnola. Si guarda attorno)

ASSUNTA :- Gh nisn? C nessuno? (vede il divano e vi si piazza malamente e maldestramente. Rimane con le gambe allaria. Poi, con ironia) Comuda A v fin i snoc in bca (si rialza tenendo sempre il cane in braccio al quale si rivolge) Scsa Gispe l mei sintaras par tra (esegue)

SENOFONTE:- (entra. Perplesso vede la ragazza) Ah, am parva daver sant una vus Cusagh ft sintada par tra Chi tha fat vegnar dentar? (tutto dun fiato, come fosse una sola parola) T-chi-st?

ASSUNTA :- (si alza e con lieve comicit, non avendo afferrata lultima battuta) Eh? Cosa significa: <t-chi-st?>

SENOFONTE:- Ho chiesto come sei entrata, chi sei e cosa ci fai accovacciata con quel (indica il cane) quel sacco di pulci?

ASSUNTA :- (reagendo con scatto, quasi minacciosa) Chi? Giuseppe un sacco di pulci? E un cane che non ce ne sono uguali nel mondo!

SENOFONTE:- Giuseppe? Il nome di un cristiano ad una bestia?

ASSUNTA :- Cosa c di male? Ci sono tanti cosiddetti cristiani che si comportano peggio delle bestie (con affetto, accarezzando il cane) Almeno il mio Giuseppe ubbidiente, fedele (scattante) e poi pulci non ne ha!

SENOFONTE:- Non hai risposto alla mia domanda: chi sei e cosa vuoi

ASSUNTA :- (estrae dal corsetto un biglietto che porge) Sono Assunta

SENOFONTE:- (prende il biglietto) Qui non assumiamo nessuno. La la servit al completo

ASSUNTA :- Mi chiamo Assunta, Assunta Messora

SENOFONTE:- (legge muovendosi. Intanto Assunta, curiosa, tocca oggetti sul tavolino, fa squillare un campanellino, ecc.) Ah! Il Console onorario francese di Mantova, Henry La Fontane De la Tour. E come mai ti raccomanda a noi? (additando il vestito dimesso di lei) Am par strano ca tal cunosi Ma vt firmarat un moment?

ASSUNTA :- (un po sfacciata) As pl dar chal cunosa caro al m <t-chi-st>

SENOFONTE:- Coset dt?

ASSUNTA :- Ho admand al s nom

SENOFONTE:- Senofonte

ASSUNTA :- (si porta una mano alla bocca per non mostrare il riso) Senofonte?.. E quello sarebbe il nome di un cristiano?

SENOFONTE:- (redarguendola) V, ptlta cumat parmtat?! Senofonte il nome di un antico filosofo greco.Ora vai in cucina e vedremo quello che possiamo farti fare. Resterai in provanaturalmente senza paga finch non avrai dimostrato di saperti comportare come si deve in una casa di signori come la nostra Siun at porti via li sli t e al t can anzi, al can prads portal in scderia

ASSUNTA :- (contenta) Ghif di cavi? A Gispe igh pis i cavi

SENOFONTE:- (in imbarazzo) Cavai?Ehm no Al moment i cavi a ghima sul in di quadar (indica il quadro e poi il cane) A ogni modo, chal l al nha gh da star asoltament in casa, cap?!

ASSUNTA :- Ma l vi chal dorum darent a m

SENOFONTE:- Bla roba Sar mi dir a la Maria chat faghi un bl bagn, acs at v via i plach dal can

ASSUNTA :- (reagisce con voce alterata) Ho za dt chal na ghna mia ad plach! (esce impettita a sinistra)

SENOFONTE:- (tra s) Cume mai al Console frances al sla racumanda a nuantar (uscendo a sinistra chiama) Mma

SCENA V

(Brigida Almerico - Senofonte)

BRIGIDA :- (entra brontolando. Cerca di darsi unaggiustatina ai capelli) Eh, al temp al psa e m an san cta mia. <Chal part l al n mia part t> a dis me madar.. <al n mia un nbil>. Per lera pin ad bsi e al sares sta anca cuntent dimparantaras cun nuantare tiraras fra da sta gatra Ma ci vuole un nobile e me adventi un mobile! (suonano alla porta. Passa Maria che va ad aprire e poi a Brigida) Siura marchesina a gh al siur Almerico Boccadoro

BRIGIDA :- (con studiata indifferenza) Chals comoda (siede)

MARIA :- (fuori) Prego, chal vegna pr dentar (esce)

ALMERICO :- (pantaloni a la zuava (a la sbrof), calzettoni, berretta e occhiali da auto depoca) Marchesina Brigida i me rispt (ampolloso) A sperava propria ad vedla par invitarla a far un gir a Mantua con la m Isotta-Fraschini

BRIGIDA :- E al gh al curagio dinvitaram a Mantua cun questa dna?!

ALMERICO :- (stupito) Ma che dna?

BRIGIDA :- ChlIsotta la FraschiniZa vuatar m af pias faraf vedar con dli dni e san basta mia vna, cun do!

ALMERICO :- Ma lIsotta-Fraschini l unautumobile

BRIGIDA :- (cercando di rimediare alla gaffe) Ah!.. Eh ma al saveva Ho fat una batdaComunque a sera adr spitar al Baron FsarI ad Mirandola par far un gir con al s riuplan da laeroport priv ad Rs

ALMERICO :- (che c rimasto male) Ah.. beh la m Isotta lan vula mia Pasiensa, a sar pr unatra volta

ASSUNTA :- (esce dalla cucina, col cane, il suo fagotto per andare allesterno)

BRIGIDA :- E qula din dua saltla fora? Fermat?

ASSUNTA :- (si ferma e si volta verso Brigida)

BRIGIDA :- T-chi-st?

ASSUNTA :- Ades al so

BRIGIDA :- Ades a tal s?!

ASSUNTA :- A so cusa vl dir <t-chi-st> am lha spieg chal zuvnt cun chal nom ridicul (guardando alternativamente Almerico e Brigida) ..la fontedel seno

ALMERICO :- Ma cusa disla?

ASSUNTA :- Ma s Seno

BRIGIDA :- Senofonte?

ASSUNTA :- cu. Al mha dt: <t-chi-st> e-a gh rispost: Assunta

BRIGIDA :- An ghma mia ad bisogn datri dni ad sarvsi.. a sim al complt

ASSUNTA :- (ad Almerico) Ho vst. Agh n vna che, sla va ben, lan ciapar gnanca un franch

BRIGIDA :- Ma cumat parmtat, impertinente Porta via i tuoi stracci e vattene che non ti assumiamo di sicuro maldcada!

ASSUNTA :- Uffa, che barba. Mi chiamo Assuntacontenta? (fa un irriverente inchino ed esce a destra)

ALMERICO :- Per che sanguf cald

SENOFONTE:- (entra da sinistra) L stada racumandata dal Console La Fontaine

BRIGIDA :- Da Henry de La Tour? Cla strasuna l? E cume mai propria da nuantar?

SENOFONTE:- A rivar la spiegasion da lisola dla Martinica E lora siur Boccadoro, qual buon vento la mena da queste parti?

ALMERICO :- Al vent ad lIsotta-Fraschini

SENOFONTE:- (interessato) Lltim modl?

ALMERICO :- (con importanza) L in strada. A vrea far far un gir a la marchesina maa par chl gbia ad mi

SENOFONTE:- Ma m a sun s fradl e-a vegni luntera

ALMERICO :-L n mia propria cumpagn..ma andma. Cumparms marchesina

BRIGIDA :- (si alza e ai due che escono) Arvdas (esce a sinistra)

SCENA VI

(Marchesa Maria La Fontane)

MARCHESA :- (entra in scena, col suo bastone e sedendosi, chiama) Maria!

MARIA :- (entra avvicinandosi) Chl comanda

MARCHESA :- Un t con i pastisn

MARIA :- (stupita) Ghmia di pastisn?

MARCHESA :- Igh sar incora a speri, san ti mia magn t, qui cha port al ms pas al Cavalier Rgru anzi (con ironia) il vice federale Ruggero Leone!

MARIA :- Ah, qui (tra s) Chis cumi fresch (suonano alla porta e va ad aprire)

LA FONTAINE:- (fuori scena, con forte accento francese che manterr sempre) Sono il Console Onorario francese Henry La Fontane de la Tour; vorrei parlare con la signora marchesa di Borgoforte

MARIA :- Prego (avvicinandosi lestamente alla marchesa) A gh腔

MARCHESA :- Ho sant (sottovoce) speta a far al t, siun bisogna faral anca par l (si raschia la voce, si alza e invita Henry) Avanti, avanti

LA FONT: :- (entra con passo disinvolto, fa il baciamano) Bonjour madame

MARCHESA :- Bonjour monsieur La Fontane.. comment a va ? 

LA FONT. :- Tres bien, meriQuale piacere rivederla dopo tanto tempo Devo dire che siete sempre uguale

MARCHESA :- (indicando la sedia di fronte) Asseyez vous. Eh, quand as dis.. Oh, mi scusi, parlavo in dialetto

LA FONT. :- Parli pure in dialetto lo capisco abbastanza bene Dovrebbe ricordare che mia madre originaria di Moglia e che fin da piccolo mi portava in campagna da queste parti. Non riesco a parlarlo bene ma lo comprendo

MARCHESA :- Am fa piasr A dseva che quand as dis <siete sempre uguale> a vl dir propria al contrariAs vd chl un diplomatichMa a sun sicra chal n mia gn sul par vedar sa<sono sempre uguale>, n?

LA FONT. :- Sempre dritta al bersaglio madame. Infatti anche cos. Vengo dalla Martinica dove ho una vasta piantagione, come sapete...(con aria rapita e assorta)dove il vento, il sole, laria delle Antille fa gli uomini fortiduridove

MARCHESA :- (interrompendolo garbatamente) Mi scusi sa ma al na sar mia gn da casa dal diaul par far al rumantich cun meGhintra par casu cl bagajta?

LA FONT. :- Sempre col timone in mano eh? E bien verr al sodo ma, prima ditemi, come vanno le cose dopo la scomparsa del signor marchese?

MARCHESA :- Male caro Console Con termine marinaro a lei caro, dir cha siem come in una bla nave vsta dad fra, ma in dua dentar agh manca tt, fin al timn. M mar, che al Signur agh lbia in Gloria lists, al sa laschal ma scsa al trmin, in mdandi

LA FONT. :- Pardonn moi ma forse posso aiutarvi a riarmare la nave

MARCHESA :- (attenta) in che manra?

LA FONT. :- Per mezzo della jeune-fille della ragazza che vi ho mandato a nome e per conto di un amico carissimo

MARCHESA :- La garsna? E in che modu?

LA FONT. :- Mi spiego: la ragazza figlia di un caro amico che mi ha aiutato a fare fortuna in Martinica; molto ricco: ha una grossa piantagione di canna da zucchero e commercia col legno di mogano in tutto il mondo

MARCHESA :- Ma sal gh tti sti bsi parch al na la mia mandada in colgio?

LA FONT. :- Giusta domanda..Messora, cio il padre, ha dovuto fuggire alleste- ro perch ha saputo, da un suo amico molto vicino al Governo, che Hitler ha suggerito di applicare le leggi razziali anche in Italia e temen- do di essere perseguitato, sia perch di religione ebraica, sia per le sue idee sul concetto di libert, ha preferito tagliare la corda per tempo

MARCHESA :- Ssstt Chal parla sotvus Anca i mr i gh i urci... L proib parlar ad pulitica a nas so mai chi senta

LA FONT. :- (abbassando la voce) Ha ragione mi scusiRitornando alla ragazza, il mio amico gradirebbe che fosse educata presso di voi, al savoir faire del vostro ambiente e poter cos frequentare, alla sua maggiore et..

MARCHESA :- a ventun anni

LA FONT. :- il mondo che le competer; del resto la ragazza, a differenza del padre, cattolica per cui non dovrebbe avere delle noie

MARCHESA :- Ma an ghala mia una madar?

LA FONT. :- (passeggia) ǒest n mistre. Quello che so che nata da una ragazza nubile e per questo stata cacciata di casa dalla sua famiglia, forse morta, chiss. Era di una famiglia benestante, a quanto ho saputo, ma che non voleva che tenesse la bambina. Cos la mamma, dopo averla segretamente fatta battezzare, lha affidata al padre piuttosto che abbandonarla in un orfanotrofio. Lui lha portata con s insegnandole anche il vostro dialetto ed ora ha pensato di sistemarla presso di voi

MARCHESA :- (titubante) Ma cume mai propria ch? Nuantar, al moment an sima mi in gradu ad

LA FONT. :- (interrompendola) Exscs moiHo fatto io il vostro nome per una ragione che un giorno vi dir ene ricaverete un aiuto finanziario

MARCHESA :- (ringalluzzita ha lasciato perdere la sua mestizia) Un aiuto finanziario?

LA FONT. :- Verser per voi, alla mia banca, la somma di due milioni di franchi ogni tre mesi

MARCHESA :- (incredula, balbetta) Duedue milioni di franchiogni tre mes? (mentre il console parla lei conta con le dita lammontare della somma al cambio)

LA FONT. :- Ed io mi far garante presso di lui dei progressi della figlia. In caso contrario si interrompe leducazione con la fine dei versamenti

MARCHESA :- (con immediatezza) No, no! (si accorge dessere stata precipitosa e cerca di riprendersi con diplomazia) Volevo dire che non sar il casoFar conto di avere unaltra figlia Vedr caro console che sar consolato del bon-ton che le daremo, del nostro savoir faire e soprattutto della certezza dei fondi promessi per le spese della ragazza, sintende

LA FONT :- Ma certoe mi dica un po che tipo la vostra donna di servizio.. ci si pu fidare dei lei?

MARCHESA :- Mai bien sr I- quasi darstan chle cun nuantar e las cuntenta ad chal gnintad chal poch chagh dma. An podma mia lamantaras (agitata, che non sta pi nella pelle) E.. quand as comincia?

LA FONT. :- Tout suite.. anche subito. Pi presto cominciate e pi presto

MARCHESA :- (di slancio) arrivano i franchi (dandosi una regolata) Per la sua educazione, sintende

LA FONT. :- CertoBien. Adesso vado (baciamano) A tout a leure madame

MARCHESA :- (si alza gioiosa) Al compagni a la portaAl ghha v una bla idea a pansar a nuantar par la ptlta (fuori scena)

LA FONT. :- (fuori scena) A bientt madame

MARCHESA :- (rientra felice e ringalluzzita) Cun i bsi in arif an senti p gnanca i m dulur

SCENA VII

(Marchesa Brigida Senofonte)

BRIGIDA :- (entra) Nl mia incor riv m fradl?

MARCHESA :- Parch l and a laurar?

BRIGIDA :- L and cun Boccadoro a far un gir cun la s automobile nvaAl ma invit m ma a nam sun mia fidda

MARCHESA :- Ogni gettata persa As pl dar ca tbi bt via nocasiun dr Al gh unativit chal f di bsi e l ben tgnal in sla cordaA nas so mai cheal cambia strada. Se mai a tal mandi a spigular dopu sat cti ad mi..

BRIGIDA :- Ma mma cumat s advantada spregidicada (romantica) A m am pis al console Henry La Fontane de La Tour un nom chal suna cme li noti dun valser.

SENOFONTE:- Bungiuran mma (alla sorella) Chal luct dAlmerico al gha la machima nva

BRIGIDA :- Parch nla mia p nva?

SENOFONTE:- No, dopu chlha dat un ghga in un paracar!

BRIGIDA :- Meno male ca sun stada in casa

MARCHESA :- (con aria misteriosa di comando) Sintef ca gh da parlaraf

BRIGIDA :- (siede col fratello) Cus scsa nas magna gnanca stasira?

MARCHESA :- (come sentenziasse) Dads in avanti in dla casa di marchs ad Brocfort agh sar incora li posadi dargent, i quadar ad valur e altro!

SENOFONTE:- Mma at sentat ben o a t gn li visin a dadsnar?

MARCHESA :-A dov tratar ben lAssunta e anca slaf rispond mal, port pasiensa

BRIGIDA :- Cusla mai questa noit! Figrat sa mandi z li stpidadi chla dis chla sbarsgnosa lha ma fat anca lingusi. No, no.. in casa an la voi p!

SENOFONTE:- (alla madre) E come mai?

MARCHESA :- Parch QULA l la nostra banca Andema in biblioteca ca va spieghi, a nas o mai che la Maria la senta (escono a sinistra parlottando)

SCENA VIII

(Maria Assunta)

MARIA :- (entra con uno strofinaccio e lo passa sui mobili, sedie, ecc. Il suo comportamento sempre dignitoso e signorile)Eh quasi darstan in questa casa e i- tanti ms chan ved gnanca un fnich San fs mia parch a speri daver sempar notsi ad

ASSUNTA :- (entra con irruenza giovanile) Bungiuran siura Maria Psia daragh un ait?

MARIA :- Grasie T la mansarina in dispensa e anca la palta

ASSUNTA :- (esce)

MARIA :- Am fa piasr chat parli al nostar dialt parch i marchs, anca si parla atri lngui, igh t dimondi al nostar parlr

ASSUNTA :- (entra con la scopa e pulisce) Am lha insgn m padar insiem a lita- lian e al frances

MARIA :- Quanti an ght?

ASSUNTA :- Disdt

MARIA :- (che nel frattempo strofina) Cuma st ad cugnm?

ASSUNTA :- Messora

MARIA :- (si blocca. Si porta una mano al cuore, barcolla e si appoggia allo schienale della poltrona come avesse un mancamento)

ASSUNTA :- (appoggia la scopa, si avvicina alla donna e cerca di soccorrerla) As sentla mal? Cimia la siura marchesa?

MARIA :- (ricomponendosi) No, no A n mia al casu

ASSUNTA :- Agh sar armas al magn in sal stomach

MARIA :- (ironica) Si quel dal ms pas Stat mia a precuparatforsi la presin Ads cta s cun la plta e andema in sala a preparar i tond cun dentar dl nivuli[4] ad cran

ASSUNTA :- (esegue ed escono)

SCENA IX

(Brigida Senofonte Assunta)

BRIGIDA :- (perplessa, entra col fratello commentando) D milin ad franchi francs

SENOFONTE:- 666.666 franch e santasi fnich al ms

BRIGIDA :- Par chla smurfiusa pina ad presmin e maldcada

SENOFONTE:- <ǒest largent qui fait la gure> e l, anca sla nal s mia, lar- gent lagh l e nuantar agh podma rusgar

BRIGIDA :- Si macular tti li s stpidadi

SENOFONTE:- Per a podma cular anca dli purtadi a tula chas sierum fin da- smangdi chligh fs

ASSUNTA :- (entra per prendere due sedie) Scs in sala da prans agh manca do scragni vna par m e chlatra par la Maria

BRIGIDA :- (altra) Par t a pudma far anca unecesin, ma la Maria la magna in cusina in dua lha sempar magn e an vedi mia parch a ghma da cambiar!

ASSUNTA :- (scimmiottando Brigida) La Maria la magna in cusinala vl dir chla salta past in cusina E po an capsi mia, lhan gh mia li fipuli[5]

BRIGIDA :- (seccata) E tu dovresti mangiare nella stalla assieme a quel sacco di pulci che assomiglia a un cane!

ASSUNTA :- (rispondendo a tono) Giuseppe un sacco di pulci? E pi pulito che quello scarafaggio di gatto sempre accovacciato sul suo letto!

BRIGIDA :- Il mio Fiffi un gatto di razza con tanto di pedegre

ASSUNTA :- Poverino Lo faccia curare e vedr che guarir

BRIGIDA :- (sbuffando e uscendo a sinistra) Che zoticona ignorante!

SENOFONTE:- (galante) Cara la m Assunta

ASSUNTA :- Cara la m Assunta un cran! M an sun mia la s Assunta!

SENOFONTE:- (avvicinandosi intenzionato) S sta mia far acs A tam s tant simpatica e a senti che al m cr al cica par t (le prende le mani)

ASSUNTA :- (lo respinge in malo modo, tanto che lui barcolla) Am par chat si t chat cichi (prende una sedia ed esce sveltamente)

SENOFONTE:- Ma che ccin cusala magn grpuli?

MARCHESA :- (entrando) Cusl sto sapl?

SENOFONTE:- Gnint, gninta sircava dsar gentile con lAssunta

MARCHESA :- A cunos li t gentilsi cun lo dni Prdensa Senofonte che sla magnas la fia

SENOFONTE:- La vreva che la Maria la magns a taula cun nuantar, figrat

MARCHESA :- Sarchma dan peradr mia la testa. La Maria l la nostra serva e la def magnr in cusina; agh pansar m a convinsar la ptlta, vst chl gh dimparar a frequentar al nostar mond. Li diferensi suciali li def rastar sempar dli diferensi.. sion is ts cunfidensa e a nas so mai che i pretenda anca dsar pag.. e marcmandi a vuatar d lan def mai saver qul ca bi in dla pignata. La def credar ca lma tta parch agh vrma ben a vrma istrirla almeno fin a vintn n e dopu a vidrm ad cataragh un bun partchis.. ad podrsi sar anca te

SENOFONTE:- L ben par qul ch fat i prm tentatif. Ciau, a vaghi al club dal golf, a vegni a lura ad disnar (esce con la mamma)

SCENA X

(Maria Ruggero Giovanna - Assunta)

MARIA :- (entra un po adirata e da una sistemata alle cose) A tula cun luatar a nagh magnars gnanca sim prega... Che brava ptla lAssunta Chis parch l ch mah (suonano alla porta e va ad aprire. E il cavalier Ruggero con un pacchetto. Eentra con la sorella Giovanna) Oh, cavaliere

RUGGERO :- Bungiuran Maria, coma stt?

MARIA :- Bungiuran, bungiuran anca a l siura Giovanna (indicando il pacchetto) Lei sempre gentile

RUGGERO :- (perentorio, ritto come un soldato, con la camicia nera sotto la giacca) Il

<lei> proibito! Bisogna usare litalianissmo <voi>! (guardandosi attorno)E al marches Senofonte?

MARIA :- L and al club dal golf

RUGGERO :- (redarguendola bonariamente) Eh, eh l and al circolo dal golf e mia al club! Li paroli stranieri li n mia ben acti dal Regime sta atenta (siede mentre la sorella dietro alla sedia alle sue spalle)

MARIA :- Ma m al faghi sensa malisia

RUGGERO :- (porge il pacchetto a Maria) Al so, al so..

MARIA :- Grasie. L sempar premros al siur Leone A vaghi a dir a la marchesa a dla s presensa

ASSUNTA :- (entra col cane in braccio; si accorge che c gente e si volta per uscire)

RUGGERO :- (vede la mossa, si alza e la ferma) St mia scapr signurina an sun mia al babau

GIOVANNA :- As ved che l la nal so mia

ASSUNTA :- (si avvicina interrogando con lo sguardo Maria)

MARIA :- (presentandola) La signorina Assunta

RUGGERO :- Piaser, m a sunt Ruggero Leone

GIOVANNA :- Vice federal dla zona

ASSUNTA :- (fa un inchino. Accennando a Giovanna) Piaser anca m e chla siura ch saresla s moier?

GIOVANNA :- (con sussiego) No! A sun s sorla, par fortna!

MARIA :- (ad Assunta) La siura Giovanna l un insegnante

ASSUNTA :- Ah, si? E cusl insgna?

GIOVANNA :- (altezzosa) Li buni manri a sar la s insegnante ad <bon-ton>

RUGGERO :- (guarda severamente la sorella)

GIOVANNA :- (al fratello) Scsa, a vra dir <galateo> (ad Assunta) A speri chan- dma dacordi

RUGGERO :- (alla ragazza) Che bel can che oc afetuos.. ad che rza l?

ASSUNTA :- E un puro bastardo (dispiaciuta) In casa i nal vl mia al dorum in dla stala

RUGGERO :- Eh, bisogna aver pasiensa ma.. (scattando in piedi, con enfasi) Chi la dura la vince! (siede)

GIOVANNA :- A sar mei an sfidr trop la marchesa

ASSUNTA :- (fa un inchino, saluta ed esce) Arvdas

GIOVANNA :- St ben ansi, ciau

MARIA :- A vaghi a nunziaraf a la siura marchesa

RUGGERO :- (si alza e la ferma) Mariaam sunt inform par vii traversi ad qul chat pramva (porge una busta) Sta atenta chin ti a cta mia andrs in di pacigh anca m. I- document riserv chi mha dat sfrtand la m posisinCapi?

GIOVANNA :- Sil v a saver it ts sbit la t carica ad vice-federal Ma chi tal f far.

RUGGERO :- La Maria l una brava dna e la mrita dsar itada

MARIA :- Grasie cavaliere agh sunt ricunusenta!

GIOVANNA :- M an so gnint e anho vst gnint!

MARCHESA :- (entrando) Maria cume mai an sun mia stada infurmada dlarif dal Cavaliere e ad s sorla?

MARIA :- I- pena riv cun (mostra il pacchetto)

RUGGERO :- (alzandosi) Siura marchesa i m rispt

GIOVANNA :- E m a sun ch second i so urdan

MARCHESA :- (accennando al pacchetto che ha Maria, finge di redarguirlo con bonariet) Cavaliereals distrba sempar, a nam par mia al casu (sottovoce a Maria) Portal in dal spansn. a nas so mai chal cambia ida (a Leone invitandolo a sedersi. Siede a sua volta) A sar nostar ospit a taula?

MARIA :- (tra s) Tant i magna dal suu

RUGGERO :- No, grasie Ho vest prma una bla ptla

MARCHESA :- L l una me neda agh vrema tant ad chal ben (a Giovanna) La Giovanna lam dar na man par insgnaragh al galato, quand quand a sar impgnada in un qual riceviment

GIOVANNA :- Par m a va ben epar al quantum (mima con le dita) ..as mitrma dacordi

MARCHESA :- Ah, la mercede. Quale volgarit. Ne parleremo a risultato ottenuto

SENOFONTE:- (entra trafelato, foulard chera al collo per traverso, spettinato)

MARCHESA :- Et litg cun di gat?!

SENOFONTE:- (dandosi una sistemata) Gat? Admandl a la padrona ad Gisepe Chal sac ad plach al m salt ads a limprovis

MARCHESA :- (salace) At cunosi e amlimagini al parch a tan cambi mai

SI CHIUDE IL SIPARIO

FINE DEL PRIMO ATTO

ATTO SECONDO

SCENA I

(Assunta Giovanna Marchesa Senofonte)

(alle pareti sono ritornati i quadri e suppellettili sui mobili. Volendo anche un arazzo. In scena Giovanna ed Assunta)

GIOVANNA :- (sta insegnando ad Assunta, che ha un libro sulla testa, a camminare eretta) Ads at camini avanti e indr sensa far cascar al lbar. Moviment lenti, alteri, signorili e sensa far i pas da masc-c Vardam m (cammina con passo da mannequin, ancheggiando un po comica)

ASSUNTA :- (con una mano tiene fermo il libro sul capo e con laltra si copre la bocca dal sogghigno che le sta scappando)

GIOVANNA :- (si ferma, si volta ed indica alla ragazza di fare altrettanto)

ASSUNTA :- (inizia traballando, braccia larghe e tentativi di fermare il libro con la mano)

GIOVANNA :- Sta mia tocr t i bras tac a la vta avanti

ASSUNTA :- (sembra un robot)

GIOVANNA :- Ads at volti la testa a destra cu a sinistra

ASSUNTA :- (prende al volo il libro che le sta cadendo,con una esclamazione colorita) Porca vca!

MARCHESA :- (entrando sente lultima battuta) Assunta! A nas dis mia chli parolsi. Una dna dla nostra clas lan i-a pronuncia par gnint!

ASSUNTA :- (sorniona) Ah no? Gnanca la Brigida?

MARCHESA :- (sedendosi) La marchesina l dutada duna gran signorilit e qusti volgarit la ni a dis mia! Giovannala pl andar, agh pensi m ads

GIOVANNA :- Cum la desidera Arvdas (esce)

MARCHESA :- A n mia posbul che m fila a tavr cap mal

ASSUNTA :- La dseva al siur Boccadoro <che andasse a farsi fot>

MARCHESA :- Basta acs!E po anche allalta societ vengono i cosiddetti cinque minuti

ASSUNTA :- A l agh defsar gn un quart dura parch lha vert un repetroriu chal na fneva p tanti paroli la mi a def spieg, acs a impari

MARCHESA :- (perentoria, si alza e, con le dovute soste per parlare, esce) Princh la lesin l fnida e stasira, a sena, a tat mti d lbar sota li lasni, acs at t i gumbt tac a la vta. Capito signorina <so tutto io?> (esce)

SCENA II

(Assunta Senofonte Marchesa)

ASSUNTA :- (rimette il libro sulla testa e commenta con ironia) Am par dsar un sold: <Pancia in dentro, testa alta, petto in fuori> (scimmiotta i movimenti)

SENOFONTE:- (entra da destra) Oh, qual visione.. la nostra apprendista. Tutto bene <ma che cherie?>

ASSUNTA :- Vostra <cherie>a val tgn in dal canl dla gula!

SENOFONTE:- E in dua limparat questi bli paroli!?

ASSUNTA :- (tiene con una mano il libro sulla testa, fa un inchino e con sarcasmo) Ma dalla nobildonna marchesa Brigida di Borgoforte e qusta lera vna dli p bli. A sar cunten chimpari i vostar modi da siur

SENOFONTE:- Touch.. Eh, me sorla lha pers al trenu e l armasa un po acida Psia invitarat a la visita cun li autorit, al palas Dcal a Mantua? A s cha gh anca un ps in dal castel in dua i dis che a btaragh na monda e esprimar un panser, questo als realisa cusa dit?

ASSUNTA :- E sa ma scapa na qual stpidada? (siede)

SENOFONTE:- T st atenta Agh sar di gerarchi, autorit al bel mond insma Intant at vedi qul ad bl Lsa a casa al t can sion lam salta ads cm la volta pasda e magari al v a farla pip in na qual scarpa dli autorit

ASSUNTA :- Al parch al gh salt ads lal so ben Unatra volta al t li man a post. Par al palas Dcal, anca sal n mia al m masim andar fra cun l, a far un sacrifsi, anca par far un piasr a me padar chal mha mand da vuatar chi s po al parch

SENOFONTE:- (stizzito, ma si riprende) Ah! Al sars un sacrifsi. Bel cumpliment. E me madar lagh mt tt i sentiment par farat advantar vna chla psa star in dal mond ca cunta. Lha tha fin tot uninsegnante personale. Bel ringrasiament

ASSUNTA :- (pungente) E questo par dvantar come la Brigida?

SENOFONTE:- E parch no?

ASSUNTA :- Alura a prefersi ad no. An voi mia advantr una pta acida

SENOFONTE:- Tan devi parlar acs ad l. Lha av di dispiasr, dli delsiun da parsuni chli pareva diversi e inveci.

ASSUNTA :- I lha fta tarucr!

SENOFONTE:- Ma insma! A n mia curt parlar a sta manra. Ans pl mia dir sempar qul ca psa par la testa Varda t padar che par dir quel chal pansava sensa cuntar la s fede lha dov andar via da lItalia

ASSUNTA :- (si alza guardando Senofonte malamente)

SENOFONTE:- Scsa, an doveva mia diral. Ma sal tha mand da nuantar a vl dir chal gha stma, no?

ASSUNTA :- (seria) Se la siura marchesa la cunsent am vaghi a preparar

SENOFONTE:- Agh pensi m a dirgal

ASSUNTA :- (esce)

SENOFONTE:- (soddisfatto, fregandosi le mani) E al prm ps a lm fat!

MARCHESA :- (entrando) Parlat da par t? Et adb?

SENOFONTE:- Ma se in casa a gh sul ad laqua. Ho cominci latch cun lAs- sunta Andema al Palas Dcal a Mantua par la visita dli autorit la tadmandar al parmes

MARCHESA :- Atent ai pas fals e sta mia far tant al gaiard. I pm i v spic quand i- madr e l l incora zrba

SENOFONTE:- Tranquila mama (escono)

SCENA III

(Maria Assunta Senofonte)

MARIA :- (entra brontolando e riassetta) Chis cusa gh sta Improvisament as comincia a vedar in sla tula al magn. E im paga anca Aretrti natralment gnint Fin i quadar riv (con affetto) E chla ptlta la m intrada in dal cr la sa smia a m quand a sera zuvna (preoccupata) Sperma chin la roina mia parch agh pianti al managh a dla mansarina (fa un gesto eloquente) in doa a dghi m!

ASSUNTA :- (entra in scena ben vestita, col cappellino, la borsetta e va incontro a Maria) Maria, staghia ben acs? (si gira pavoneggiandosi)

MARIA :- (la guarda compiaciuta) At ts propria grasiusa ma in dua vt?

ASSUNTA :- Con Senofonte a la visita con li autorit, al Palas Dcal a Mantua

MARIA :-Agh sar anca di rduci dlEtiopia. Sta mia farat scapr gnint contra la gura, ads chi sa spara anca in Spagna... a nas so mai che

ASSUNTA :- (commossa) At ts propria una brava dna Maria Am piasars tant che m madar sa ghls da cat la fs cm t (si abbracciano) Al marchesin al mha dt ca gh un ps di Gunzaga in dal Palas e che basta btaragh una monda, far un pansrmagari qul ad saver chi l, o chi lera, me madar

MARIA :- (prende il borsellino e ne estrae due monete e che d ad Assunta) Tbtan vna anca par m anca m a gh un pansr chlam pcia da an in dla testa e a vors tant chals realiss

ASSUNTA :- Anca te? (prende le monete) Grasie Maria

MARIA :-Li monedi in dal ps Varda t chi ha cat natra manra par ciavaras di bsi

ASSUNTA :- Ma sat pensi diversament an la bti mia

MARIA :- L un bel dr chan cardma mia, per a fnma par dir anas so mai che Ma ads v e gdat la giurnada

SENOFONTE:- (entra azzimato, elegante. Ad Assunta) Proprio una bella damigella, com- plimenti Allora andiamo?

ASSUNTA :- (guarda con affetto Maria che le fa un cenno di assenso e poi porge il braccio a Senofonte) Andiamo (escono)

(MUSICA. LA SCENA SI FA BUIA PER DARE SPAZIO AL PRIMO QUADRO)

SCENA IV

(Maria - La Fontaine)

MARIA :- (pensierosa) E za pas d an e incora a nho mia cap al parch al marchesin al faga al stpid adr a lAssunta Lha sempar fat la curt a dni pini ad bsi e l, povrina, lam so p s in bulta ad m (assorta) Am par ad vdam a la s etA pudrs scrivar un rumans a puntadi in sla Gasta<la realt romanzesca di Maria Briasco>. Che ingistisia a nasma tti a la stsa manra ma an vivma mia al sts modu (suonano alla porta. Preoccupata va ad aprire) Sperma chin mbia mia sant siun i- bun ad mandaram volontaria in Spagna

LA FONT. :- (entra) Buongiorno Maria, sola?

MARIA :- Bungiuran siur Console al marchesin l and a Mantua con lAssunta e la siura l in biblioteca. A vaghi a ciamarla

LA FONT. :- Non ancora, aspetta Vorrei farti una domanda ma desidero avere una risposta franca, sincera Tranquilla, rimarr solo tra noi

MARIA :- (preoccupata) Ma siur Console al nar mia sant quand a brontolava An dseva gnint cuntra nisn

LA FONT. :- Immagino i tuoi mugugniTranquilla. Voglio la verit sul trattamento della ragazza Ormai quasi maggiorenne Si ambientata?

MARIA :- (con affetto) L una ptla intelligente e limpara a la svelta. Anca se a dli volti lam par spaesata e un po rible

SENOFONTE:- Solo un po ribelle?.. Allora dopo due anni ha migliorato. Limpor- tante che non esprima le ide di suo padre, la manderebbero subito al confinoMaria, toglimi una curiosit come sei di cognome?

MARIA :- Verament a mal sun quasi dasmang Ch a sunt Maria ad nom e ad cugnom Ma parch?

SENOFONTE:- Il padre della ragazza vuol sapere chi sono le persone che stanno attorno a sua figlia e vorrei dirgli anche che c chi la segue con affetto, a quanto mi ha detto Assunta

MARIA :- (contenta) Dabun lha gha det qusto ad m?

SENOFONTE:- S, in giardino la volta scorsa. Mi diceva..<che donna onesta Maria, riservata, mi d degli ottimi suggerimenti, come li darebbe una madre alla figlia e non racconta mai nulla del suo passato, solo qualche sospiro> (amichevolmente) .. per un pensiero che magari affidato ad una monetina finita in un pozzoAllora? Il tuo cognome?

MARIA :- Briasco Maria Briasco

SENOFONTE:- (annuendo soddisfatto) Briasco Bene e adesso ascoltami bene. So che hai dato incarico al cavalier Leone di fare delle indagini per

MARIA :- (sorpresa) Ma glielha detto lui?

SENOFONTE:-No. Sai che sono il console onorario di Francia al consolato di Man- tova e che ho le mie conoscenze Digli di parlare con me, domani a Mantova, del resto lui ha l ha la sede del suo partito. Digli che latten- do alle dieci al caff della stazione, va bene?

MARIA :- (perplessa) Va bene glielo dir

LA FONT. :- (notando la sua perplessit) E inutile che tu sprechi i tuoi soldi, il tuo tempo per cose che magari io so gi

MARIA :- Ma alura parch lam t in sli spni? Lam mta al curent almeno

LA FONT. :- Voglio essere certo per non darti una delusione Pazienta ancora un poco Ora vado in biblioteca dalla marchesa e.. occhi aperti con la ragazza. Dammi sempre sue notizie (esce a sinistra)

SCENA V

(Maria Ruggero Giovanna Brigida)

MARIA :- Cuma fal a saver ad Leon? Is cunos apnaSperma ad vegnar a saver qul ad cal zuan almeno la me amiga la ripusar in pace (suonano alla porta e va ad aprire. Sono Ruggero e sua sorella Giovanna)

RUGGERO :- (entra con un pacchettino) Bungiuran Maria

MARIA :- As parla dal diaul e a spunt

RUGGERO :- ...i cran grasie par al cumpliment

MARIA :- Ma l un modu ad dr. A ved chal gh sempar un pactin e a sun

sicra che a la siura marchesa agh far piasr..Ma pregocumudef

GIOVANNA :- (in piedi dietro al fratello che si seduto col pacchettino in mano) A speri che lAssunta lbia impar cun li lesin cha gh dat

MARIA :- Am par da s anca se prma lam pareva p s natrale

GIOVANNA :- (con tono cattedrale) Ltar d lha mha fat and fra dli lorgni.[6] La madmandava cusa voleva dir dli parulsi chagh sun rastda mta

MARIA :- E da chi la impar?! A speri chlin faga mia part dal galateo!

RUGGERO :- I zan i nagh pensa mia

GIOVANNA :- La mha vr dir chla i santdi da la marchesina Brigida figremas l anca busiadra

RUGGERO :- Giuana misra li paroli

MARIA :- (stizzita) Se lAssunta lha det acs, acs a sar An lho mai vsta busiadra anca a cost darmtagh

GIOVANNA :- Ah! Alura la busiadra a sars m

MARIA :- A nam parmatars mai, siura Gioana

GIOVANNA :- (al fratello) Agh vrs la schla ad galateo anca par la serva! L mia ca vaga a far un gir in giardin! (esce impettita)

RUGGERO :- Stagh mia far casu (porge il pacchetto) T, al pactin l una scsa

MARIA :- Parch an gh gnint dentar? (sorridendo lo soppesa)

RUGGERO :- Ma no ma an ghla mia la signorina?

MARIA :- (sorniona) La Brigida?

RUGGERO :- Ma no qula dal can lAssunta

MARIA :- (sospettosa) E cume nai?

RUGGERO :- Parch lam pias par la s sincerit la parla sensa tanti voltavia..

MARIA :- Ah, in quant a sar sc-ta la l fin trop Comunque l andada con al siur Senofonte (accenna al pacchetto) Grassie

RUGGERO :- A gh dal parst che la s fin l dsar magn cun al mln

MARIA :- (posa il pacchetto sul tavolo) Novit siur Rgeru?

RUGGERO :- (con circospezione) Par chla persona chat sircavi in Francia al mha det un me amigh a dla gendarmeria ad Nissa, cha sara un podificil parch pas trpi n e anca parch a sfia vent ad gura in Europa A marcmandi m an tho det gnint a nas so mai che anca sa sunt vice federl an vi mia pas di guai

MARIA :- Al ringrsi ma par al moment a dsirs daspitar Da dla a gh al console

RUGGERO :- La Fontaine?

MARIA :- S, e al mha det chal vrs parlr con al cavalier Leone e chal la spta adman a desuri al caf dla stasiun

RUGGERO :- Cume mai? Al dt al motif?

MARIA :- A credi chal la spia lunga in sli ricerchi cha siem adr a far

RUGGERO :- Acs anca l als interesAs pl dar chal sia p infurm ad m dal moment chl cunsul, anca se sul unurari, ad Francia

MARIA :- Sperma ad risolvar al mistru I- tanti n cha tribli par la me amiga

BRIGIDA :- (entra elegante, pronta per uscire) Oh, Cavaliere. Incora ch?

MARIA :- Als distrba sempar Lha port dal parst

BRIGIDA :- (con sufficienza) Al ringrasi ma a nam par mia p al casu (a Maria) Et vest a comendadur Boccadoro?

MARIA :- No

BRIGIDA :- (c. s.) Quand al v than dgh ca sunt in casa dla cuntsa Vacamorta e che, se propria al vl, a cunsenti ad far un gir cun la s automobile Arvdas Cavalier Rgeru

RUGGERO :- (si alza, accenna ad un inchino) I me rispt (appena uscita Brigida, con comicit, sculetta ironizzando su di lei) Ah. Ah se propria al vl a cunsenti chlam faga far un gir in sla s automobile

MARIA :- (trattenendo il riso, lo riprende con bonariet Cavaliere.Sar mei andar in biblioteca dalla siura marchesa.. magari cun al pactin chla port

RUGGERO :- (avviandosi con Maria, continua ad ironizzare) Maria, a marcmandi. Sa v al cumendatur Boccadoro, digh chlam v ben anca sal n gnanca nbil, basta chal ghbia dli sustansi (escono)

SCENA VI

(Brigida Almerico)

BRIGIDA :- (entra dallesterno con Boccadoro) Prego siur Boccadoro, chal vegna

ALMERICO :- (completo bianco, con paglietta, premuroso alleccesso) Che fortna incontrarla davanti a la porta

BRIGIDA :- (teatrale,siede e si toglie i guanti) Al mha incontr par casu a sun stada invitada da la contesa Vacamorta, letterata, per commemorare la dipartita di Gabriele Dannunzio

ALMERICO :- (resta in piedi) E prindua l part?

BRIGIDA :- (c. s.) Ma comendatur l mort!

ALMERICO :- Ah! E se invci al cumemursuf natar d? Intant al na scapa mia in dua chl (galante) Acs la pl vegnar a far un gir in automobile cun m

BRIGIDA :- Cun lIsotta?

ALMERICO :- E anca Fraschini

BRIGIDA :- (ironica) E al paracar?

ALMERICO :- Ehm prma al na ghera mia (un po goffo, impacciato si gira la paglietta tra le mani) Signorina Brigida.. m an sun mia ad sangue nobile

BRIGIDA :- (salace) Chal nas preocura mia as ved

ALMERICO :- Per a sun benestante A gho dli tendi in Toscana, a Ssra, una cava ad marmul a Carrara insma lha cap li m intensiun

BRIGIDA :- Chal si a tegna dacat. Alura andm prma cha cambia ida

ALMERICO :- (impacciato) Sbit (si avviano alluscita)

BRIGIDA :- (comandina) Per chal vaga pian e atent ai paracar

ALMERICO :- In machina a gh al casco ad curam par l (escono)

SCENA VII

(Maria Ruggero Senofonte)

(Maria e Ruggero entrano in scena dalla sinistra. Ruggero si appresta ad uscire)

RUGGERO :-A scapiAlura adman al caf dla stasiun cun al console. Ciao Maria

MARIA :- (laccompagna) Arvdas e grasie per tt qul chlha fat par m (si avvia alle camere) A nho mia incora cap al parch al console lbia port dai marches chla ptlta (si ferma pensosa) Ptlta signorina uramai, parch lha gh za vintan e da ch nan l magiorne

SENOFONTE:- (entra rabbuiato, serio e viene subito interpellato da Mari)

MARIA :- Ma siur Senofonte gh qul chan v mia?

SENOFONTE:- (con stima, garbato) A tam cunosi ben, n Maria?

MARIA :- (con pacatezza) As pl dir cha vho tir s m

SENOFONTE:- L vera. A sunt trb Ho ricev la cartolina dal Cumand dla Marina ad La Spezia. Im cima sta per agiurnament e adrestrament i dis

MARIA :- (apprensiva) Oha nandrm mia in gura incra, vera?

SENOFONTE:- Sperma ad no. L apena fnida qula dAfrica e in Spagna is mna incora

MARIA :- Almen al temp dalcaras li frdi

SENOFONTE:- Atenta cumat parlia nas so mai cheAt ricordat ad Davide?

MARIA :- Chal s amig prufesur.. Hai ciam anca l?

SENOFONTE:- Ps i lha ms dentar!

MARIA :- Oh, Signur Al parl mal dal Duce?

SENOFONTE:- No, no Al stava atenti par qul I lha ciap parch l ebreo i gh fat perdar la cattedra al Liceu. L lha prutest parch al dseva chlera un soprs e acs i lha amanet I- adr a btai fra da tti i post pblich; schli, municipi, ufsi statai

MARIA :- Cumam dispas Ma l, signurin, quandl chal def partir?

SENOFONTE:- Sbit. Admatina a vaghi a La Spezia e dopu a par chim manda a Taranto, in un sumergibil oceanich

MARIA :- (preoccupata) Chli navi chli v sotaqua?

SENOFONTE:- S ma ca speri chli salta anca fra (si avvia alla biblioteca. Suonano alla porta e si arresta mentre Maria va ad aprire)

SCENA VIII

(Maria Pinzetta Marchesa Senofonte Assunta)

MARIA :- (alla porta) Bungiuran siur nodr Prego

PINZETTA :- (vestito di nero. Camicia nera, va dritto a sinistra al tavolino, vi posa la cartella)

MARIA :- (salace) Comud n? Chal faga pr cunt dsar in casa sua

PINZETTA :- (con sicumera) L propria qul ca faghi (alludendo ai padroni di casa) Ghi?

MARIA :- A vaghi a dir cha gh al siur dutur Pinsta! (esce a sinistra)

PINZETTA :- (si frega soddisfatto le mani e guarda con interesse la sala) A i arangi m Magari am trasfersi ch!

MARCHESA :- (entra col figlio) Ma la nura dandar in casa dla gent?

PINZETTA :- Admandi scsa ma a gh dli noit (estrae dei documenti)

MARCHESA :- (siede) Alura sti noit?

PINZETTA :- Al Credit lha mand in protest dli vostri cambiali mia unuradi

SENOFONTE:- Quali cambiali? Nuantar m vers regolarment i ratei e pag dli vci cambiali

PINZETTA :- An s mia pud vendar li biulchi ad San Banadt parch i- iputecadi. Al marchs lra un zgadur e

MARCHESA :- (occhi al cielo lancia unimprecazione che poi trattiene) Chagh gns un po d ben in dua chl Pardonuramai in do l a nagh v p gnint E ads chi ghlha lipotca?

PINZETTA :- (con importanza) Ehm la ghia la banca ma ads

SENOFONTE:- Ads?

PINZETTA :- (con arroganza, smazzolando un pacchetto di cambiali)Ads.. ho pag lipotca a m nom e chal tern al n p al vostar Almen in v mia denunci

SENOFONTE:- (sbotta, prende per il bavero Pinzetta)Brt imbroion dun sgagnafilfr!

MARCHESA :- (lo richiama allordine) Senofonte!

SENOFONTE:- (lo lascia quasi spingendolo)

PINZETTA :- (dandosi una sistemata alla giacca) Atent a v! Agh mti poch a faraf arest come al vostar belamigh Davide Levi, al profesr Prads cuntantef dla cartolina chlaf riciama in marina (minaccioso) a meno ch an vol andar tti dentar par (apre la giacca per mostrare lo stemma del fascio sulla camicia nera) aggressione ad un seniore della milizia

SENOFONTE:- (severo) Alura a dr a li nostri disgrasi a gh la s man (sta per avventarglisi contro e viene richiamato dalla mamma) Brt fil duna

MARCHESA :- (con autorit) Senofonte! Calmat!

PINZETTA :- (con indifferenza, strisciandogli una frecciata) A sun sicr che in di sumergibili oceanici a far na buna cariera.. sa star a gla

MARCHESA :- (apprensiva) Ma thai riciam in marina?

SENOFONTE:- Se grasie a questu seniore della milizia!

MARCHESA :- E quand a ght dandar?

SENOFONTE:- Admatina

PINZETTA :- Ma un po ad moviment al f ben e po an suced mia gnint(in piedi, con enfasi) Mussolini ha sempre ragione!..Come al s insgn.. e la gura al na la fa mia ad sicr.. Al n mia acs cojo.. (cerca di rimediare allaggettivo) Ehm a vra dir chal sa quel chal fa

SENOFONTE:- (collerico) A s una spa una sanguta ma m酓 (mostra il pugno e poi, con sforzo, si calma)

PIANZETTA :- (agitato e un po impaurito, raccoglie nel frattempo le carte, poi arretra verso la porta minacciuando) A vaghi via ma a ghavr m notsi Af lsi sensa un fnichaf lsi in mdandi disfatisti!

ASSUNTA :- (entra in scena e fa lo sgambetto a Pinzetta che sta arretrando)

PINZETTA :- (cade per terra oppure gli casca la cartella con i documenti che adirato raccoglie)

ASSUNTA :- (trattiene il riso e con finta commiserazione) O, dottore Pinzetta come mi dispiace, ma non sapevo che camminasse a ritroso come i gamberi

PINZETTA :- (fuori di s, con la voce che gli va in falsetto) A mti anca questo in cunt! Af faghi mand in Libia a sap dla tra con i nostar coloni vneti!

MARIA :- (appare altera e minaccia Pinzetta) Siur nodr Amilcare Pinzetta! Cha nal sazarda o tocar gnanca un cav a sta brava gent perchagh da- squaci tti i s altarin e an so mia sagh cunvegn seniore della milizia o no!

PINZETTA :- (alterato, tragicomico) Ma cumat parmtat, brta serva duna serva Ma chit cunos Il so tti chi sun m! At denunzi.. af denunzi tti e t at faghi andr in galra!

MARIA :- (come sentenziasse) Cunuseuf la Rosta Luitprandi ad Codst?[7] Ben a la cunuseva anca m!

PINZETTA :-(frastornato, a disagio, minaccioso) Lan fns mia ch! (esce rapidamente)

SI CHIUDE IL SIPARIO

FINE DEL SECONDO ATTO

TERZO ATTO

SCENA I

(Marchesa Brigida)

MARCHESA :- (seduta, legge accorata una lettera del figlio. Si rivolge alla figlia che si aggiusta le ciocche dei capelli allo specchio) Solo quatar righi da t fradl (legge) <Cara mamma e cara sorella, dopo linvasione della Polonia da parte della Germania, le nostre esercitazioni sul sommergibile si sono intensificate e non ho molto tempo a disposizione. Vi scrivo queste poche righe per farvi sapere che sto bene come spero di voi. Come va lAssunta?> (alla figlia) Als ricorda sempar. <Non ancora partita? Saluti a tutti e abbracci. Vostro Senofonte. P.S. Ho letto che sono cominciate le prove per loscuramento; non allarmatevi, vedrete che tutto andr bene> (porge la lettera alla figlia che le d una scorsa)

BRIGIDA :- As prepara di brt mument. La gent, p che contenta, lam par rasegnada Cambiand discorsi a nas so p gnint dal nodr?

MARCHESA :- Prads l tt ferum

BRIGIDA :- E chli minci a dla Maria cuntra al Pinzta?

MARCHESA :- L stada una surpresa anca par m vedar che la Maria lha fat and via al nodr cun la ca in ms a li gambi Che strana dna Ho sirc ad saver qul dal s pas ma l mta cm un psLa dseva che al s pas al nera mia impurtant. Lha mha sul dt che chla dna ad Codsot

BRIGIDA :- Rosta, am par..

MARCHESA :- S, qula lera una s amiga chlas confidava cun l.. Lera la segretaria dal Pinzta tanti an fa, apena la ms s al stdi da nodr e a quant lha mha dt. l stada inganda da l cun la prumesa chal lars spusada Eh, i m! A quant a par, da sto raport n un fil che al Pinzta, sempar second qul chla mha dt la Maria, al n mai ricunus. Ansi, al dseva che chis ad chi lera e che fra l e la Rosta a ghera sul semplici raport dufsi tra dipendent e principl

BRIGIDA :- A dir la vrit al na m mai pias

MARCHESA :- Dopu, lha mha dt, chi lha cundanda par calnia Prvi a nagh nera mia e l al gha cunusensi importanti tra i gerarchi e la Rosta lan s p vsta forsi l morta dal dispiaser. La Maria lha fat la denuncia ai carabinier ad la s scomparsa, ma sensa sit..Qusto almenu l qul chlha mha cunt

BRIGIDA :- L un disgrasi E al fil che fin al fat?

MARCHESA :- La Maria lha dat lincarich al cavalier Rgero e li indagini li andava tra Genua e la Francia A pars chal sia sta in sla nave Garaventa che, a chi temp, lera come un riformatori par i zuan sensa famia e chimparava al mastr par far al mariner La spera ad catar trci dal s pasgio e savr in do l

BRIGIDA :- L un po d temp che la Maria lam par misteriosa Chis cusa gh sta

MARCHESA :- Cusa vt mai chagh sia l sempar in casa

SCENA II

(Marchesa Brigida Assunta Almerico)

MARCHESA :- Nla mia incor rivada lAssunta da la lesiun ad msica?

BRIGIDA :- M an lho mia vsta Ma agh pensat che fra poch la cumps vintn an e a pardm li nostri intradi? (suonano alla porta)

MARCHESA :- Varda chi gh

BRIGIDA :- Me? Ma an ghla mia la Maria?

MARCHESA :- A gh dat la giurnada libera (si alza, si aggiusta lo scialle sulle spalle)

BRIGIDA :- (va ad aprire di malavoglia) Ma varda sa gh dandar a vrsar m腔

ALMERICO :- (da fuori) Distrbia?

BRIGIDA :- Prego, comendatur Almerico, chal vegna dentar

ALMERICO :- Siura marchesa i m rispt

MARCHESA :- (avviandosi lentamente verso la biblioteca) Anca i m.. Chal ma scsa ma a vaghi a a scrivar a m fil

ALMERICO :- Chlagh fag anca i m salt

MARCHESA :- Grasie.. an mancar (esce)

ALMERICO :- (avvicinandosi ringalluzzito a Brigida, con comicit) Brigida ghmia sempar da cuntinuar acs o a ghal dsmia a t madar?

BRIGIDA :- Pral momument l mi cuntinuar a dras dal l, dopu a vidrm

ALMERICO :- (cercando di abbracciarla, agitato) Ma m an ghla faghi p!

BRIGIDA :- (lo allontana) Sta brafa nas so mai ch a vegna dentar qualchidn

ALMERICO :- L un prublma star braf an sun mia fat ad lgn!

BRIGIDA :- (con comicit, contenta) A no? E lura cipam sat se bun (va di corsa verso le camere inseguita dal saltellante Almerico)

ASSUNTA :- (elegante, entra dallesterno proprio mentre i due scappano a sinistra. Ha osservato la scena e sorride) Am pareva ad vdar una comica ad Ridolini Stamu a vedar che la Brigida lha incastr al siur Almerico Boccadoro. Gnanca mal chla laveva mand a chal pas Vla a capir lalta societ! (si avvia a sinistra ed esce)

SCENA III

(Maria La fontane Marchesa Giovanna)

MARIA :- (entra dallesterno, ben vestita, guanti, borsetta, cappellino in testa. Entra col Console La Fontane) Chal comoda siur Console

LA FONT. :- Che combinazione, trovarci tutte due davanti alla porta, nemmeno se ci fossimo dati lappuntamento. Allora Maria (si guarda attorno e poi, sottovoce) O dovrei chiamarti signora

MARIA :- Fin par carit a nas so mai che l incora prest. Sperma cha vaga tt ben

LA FONT. :- Jespre

MARIA :- Jespre auss moi, monsier De La Tour 

LA FONT. :- Il mistero svelato; le indagini hanno dato frutti positivi e tutti i tasselli stanno andando al loro posto (siede)

MARIA :- Pensal chagh nho da parlar ads? Am cati un po imbarasada e an vrs chi mia panses che (intanto si toglie guanti, cappello e borsa)

LA FONT. :- Questo non lo possono pensare. Comunque non diciamo ancora nulla aspettiamo il momento propizio, non si sa mai che ci rompano le uova nel paniere

MARIA :- (contenta) Finalment, dopu tant triblar, al Signor al mha dat ascult

LA FONT. :- (sorridendo) Dimmi un po al Signore glie lhai chiesto in dialetto, in italiano o in francese, che tra laltro ho scoperto che lo parli molto bene

MARIA :- Eh, prma ca sceds qul chl scs, a stdiava li lngui stranieri da li suori am piasva dopu la vta lha ciap unatar gir (sorridendo) In quant al Signor se propria lal vl savraghlho det in dialt a sun sicra chal mha cap

LA FONT. :- (con circospezione, sottovoce) Mi raccomando, non perdere questi documenti, sono originali e con le frontiere in subbuglio e i venti di guerra che soffiano, sar difficile ottenerne degli altri. Sono riuscito ad averli.. per via diplomatica

MARIA :- GrasieAi-a lghi al sicr

LO FONT. :- La tua tenacia ti ha premiato, e hai premiato anche che lui.. Ti sei sacrificata e non hai mai abbandonato nessuno pur facendo delle forzate rinunce. Questo ti fa onore. Gli inglesi direbbero che sei un <Derk horse>

MARIA :- Un cavallo vincente? Mah i temp i cambia e magari as pods rinsar unaltra volta cun lesperiensa pasda

LA FONT. :- E meglio di no. Ci pensi se rinascessimo tutti con lesperienza della nostra vita vissuta? Saremmo tutti una manica di furbi e forse luo- mo sarebbe pi cattivo. No, meglio cos. Prendiamo quello che la vita ci offre e diamole una mano perch migliori

MARIA :- (rabbuiata) Da qul cha bi in dla ramina am sa tant che migliorament a san vidr ben pochi Al sant quanti mort in Pulonia? (suonano alla porta e, scusandosi col Console, va ad aprire. E Giovanna)

GIOVANNA :- Scsm tant, a sircava (si guarda attorno imbarazzata)If vest Almerico?

MARIA :- M no, parch?

GIOVANNA :- (esitante) A doveva a doveva parlaragh

MARCHESA :- (entra adagio, sorretta dal bastone) Sempre furtivo il signor Console Tram a li m spli? Bungioran siura Giovanna

GIOVANNA :- (si alza) I m rispet siura marchesa

MARCHESA :- Chlas senta pr (Giovanna siede)

LA FONT. :- (baciamano) Nessuna trama, madameNiente di tutto questo. Stavo per suonare quando arrivata Maria ci siamo trovati entrambi davanti alla porta

MARCHESA :- (siede) Cusa gh ad nvTira vent ad gura anca ch?

LA FONT. :- Speriamo di no, madame.. La Francia gi in guerra e non vorrei che anche lItalia...

SCENA IV

(Maria La Fontane Marchesa Almerico Assunta Giovanna)

ALMERICO :- (entra in scena a ritroso finendo di indossare la giacca. Saluta Brigida non accorgendosi della presenza degli altri) Ciao amore vastsat ads l sta propria bl Ciau

GIOVANNA :- (stupita come del resto gli altri) Almerico?!!

MARCHESA :- (allarmata) E questo din dua saltal fra?

ALMERICO :- (preso in castagna, va dietro alla marchesa e balbetta) Verament m a sera dadl (deglutisce intanto che si rimette in sesto)

MARCHESA :- (presa dal sospetto) Con chi? Mia da me fila, n?!

ASSUNTA :- (appare in scena un po discinta) Lera lera cun m

MARCHESA :- (stupefatta) Con te? In camra ad la Brigida?!

ALMERICO :- (che c rimasto di stucco, balbetta semi-comico) Da dabun? A nam sera gnanca acort

MARIA :- (trattenendo a stento il pianto, immagonata) A n mia pusbul Assunta, dim cha mia vera.

ASSUNTA :- Beh? Cusa ghif da vardaram An sun mia p na ptlta A sunt na dna uramai

MARIA :- (come una supplica) Ma Assunta

BRIGIDA :- (entra in scena dalla biblioteca, silenziosa e imbarazzata)

MARCHESA :- (alla figlia, redarguendola) Bla roba anca t A ta st in biblioteca a lsar e qusta la tal met sta la cua Scsm i n mia paroli da dir ma farat frig lm da una bagaita qualunquee in casa nostra anca (preoccupata) Oh, Signor a sc-iupar un scandal am par ad sentar la gent che figra (nervosa si fa fresco agitando il ventaglio)

MARIA :- Ma Assunta spiegat almeno

ASSUNTA :- (cercando le parole) A gh poch da spiegar. Al ma stava adr e insma l andada acs. A nam par mia al casu dandar in di particolari! (esce rapidamente di scena)

LA FONT. :- (ad Almerico) E lei non ha niente da dire? E andata come dice la ragazza?

ALMERICO :- (che aveva ultimato di aggiustarsi il colletto della camicia, la cravatta, ecc) Verament an capsi p gnint

BRIGIDA :- (accorata, nervosa) Ma a vol piantarla l? (trattenendo il pianto si dirige lestamente in camera sua)

MARCHESA :- Povrina che delsion (si alza, chiude il ventaglio e da alcuni colpetti in testa ad Almerico) E tt par culpa ad qusto magna plvar ch!

ALMERICO :- (con la mano sulla testa colpita) Ahi! Siura marchesa lha mha fat mal

GIOVANNA :- (scoppiando di rabbia si alza) E m at far p s mal incra, brt ghignos dun galitE at mvi fat crdar che (lo rincorre mentre Almerico se la svigna fuori inseguito da Giovanna che le urla) ..ma m a tal ti!.

MARCHESA :- (con disprezzo) E i lha fat anca cumendatur per merito del Regno!

LA FONT. :- Si calmi signora marchesa, si calmi

MARCHESA :- San fs scs gnint a sares calma

SCENA V

(Marchesa La Fontaine Maria Brigida)

LA FONT. :- Suvvia, signora marchesa (siede) sono cose che accadono e me lo lasci dire.. specialmente in un certo ambiente

MARCHESA :- (stizzita) Ma fin che accadono agli altrinon me ne faccio niente!

MARIA :- (col magone in gola, scrollando la testa che tiene bassa, avviandosi ad uscire a sinistra) Qusto al na doveva mia scdar (esce)

MARCHESA :- (sorpesa dellatteggiamento diaria) An capsi al parch la Maria la sn tta acs tant

LA FONT. :- (cercando di smorzare la tensione) Beh sapete bene che affezionata ai vostri figli ed anche la ragazza entrata nei suoi affetti

MARCHESA :- Pensal ca sia al casu ad dral a s padar?

LA FONT. :- Prendiamo tempo ci rifletteremo (si alza e si muove a piacere) Signora marchesa, sono venuto a dirle che, purtroppo, devo congedarmi da lei Ho lordine di rientrare a Parigi

MARCHESA:- (dispiaciuta) As lsal? Cume mai?

LA FONT. :- Il Consolato francese di Milano ha mandato un fonogramma a quello di Mantova con lordine di ridurre il personale allo stretto necessario (sorridendo) Si vede che io non sono ritenuto indispensabile Speriamo di non diventare nemici

MARCHESA :- Ma si figuri se facciamo la guerra ai nostri cugini francesi Ma non ci pensi nemmeno

LA FONT. :- Me lo auguro (pensoso) Penso che la signorina Assunta dovr raggiungere suo padre in Martinica al pi prestonon si sa mai che chiudino le frontiere

MARCHESA :- Ma alura a pardm al contribto

LA FONT. :- Era nellaccordo. Assunta ora una signorina che ha raggiunto la maggiore et voi lavete educata, le avete insegnato il comportamento, lavete mandata a scuola di danza, di musica, di bon-ton

MARCHESA :- (esclamando con ironia) Euh la pna vest che bon-ton chl impar Qul a nagh lma mia insgn lha impar da par l

LA FONT. :- Vedrete che ci sar una spiegazione logica

MARCHESA :- (lapidaria) A limagini che spiegasin (dispiaciuta) Ma quand l chlandar via? La nandar mia da par l fina c dal diaul, vera?

LA FONT. :- (misterioso) Sono certo che qualcheduno laccompagner

MARCHESA :- L?

LA FONT. :- Chi lo sa

MARCHESA :- (triste) La Maria la gharmagnar mal

LA FONT. :- Peut-tre [8]

MARCHESA :- Las sar stfada.. L tanti an cha la sfrtma e a man dispias ma a sierum un po sensa palanchi L afesiunada ai me fii.. Ho vst come la gh armasa mal quand Senofonte l partl una brava dna

BRIGIDA :- (entra vestita da crocerossina e la guardano perplessi) Cusa ghif da vardaram? A frequenti un curs cun la Crs Rsa e a pudr sar tile anca m (siede di fronte alla madre)

MARCHESA :- (accasciata) And via tti Armagnar da par m腔

BRIGIDA :- Prads im manda a Mantua o a Rs e sar sempar a casa

LA FONT. :- (galante) Vous te tres charmant mademoiselle Brigida

BRIGIDA :- Meri monsieur de La Tour Anca l als lsal?

LA FONT. :- Purtroppo il Ministero degli Esteri mi richiama a Parigi

BRIGIDA :- (sospirando) Parigi Cumam piasars andaragh

LA FONT. :- Tempo al tempo Mai dire mai 

SCENA VI

(Marchesa La Fontaine Brigida Maria Ruggero)

(suonano alla porta. Maria attraversa la scena e va ad aprire, Entra il cavalier Ruggero)

RUGGERO :- (entra baldanzoso) Oh, Maria.. tt fat... ho cat(vede che non sono soli e si blocca)

MARIA :- Chal dga pr cavaliere al mia un segrto uramai

RUGGERO :- Admandi scsa, siura marchesa ma

MARCHESA :- Cmud, cmud

RUGGERO :- (porge un biglietto a Maria) cu ch al zuvnt, Federico Luitprandi, l imbarc in slincrusadur Duilio a Taranto e al st ben

BRIGIDA :- Al zuvnt? E chi sarsal?

MARIA :- A sars al fil ad la Rosta ad Codsot e dal nodr Pinzta ma a lanagrafe prtrp.. l fil di enne, enne

RUGGERO :- Al dutur Pinzta l vn chal mt la gent in dal bartavl[9] luntera. Meno male chi lha tir via da la carica chi gha dat perch al fava p s dan che la gragnla e l, siura marchesa, la farts ben a cataras unatar nodr Oh, admandi scsa I n mia fat m

MARCHESA :- Lha det ben A far acs ma a sarm la stala quand i b i-e scap

LA FONT. :- Non tutto il male vien per nuocere. Con quello che siete venuti a sapere avete un arma in mano per tenerlo a bada, vi pare?

SCENA VII

(Marchesa La Fontane Maria Brigida Ruggero Assunta Almerico)

BRIGIDA :- Prma dandar via, l ben cha sapiegh cumi anda i fat

MARCHESA :- Cusa gh incra Si fat nostar an parlma in biblioteca dopu

BRIGIDA :- I- fat nostar cumat d te, e lura l mei spiegaras e cuntar la vrit, una vrit chlan def mia trbar nisn e chla def dar unur a chi sal mrita. Tti a dov saver al sacrifsi cha fat una fila ad cr e chla merita p s rispet da nuantar

MARCHESA :- Brigida al so cha t ciap una delsiun ma ads dam ascult pensa al baron Fsari ad Mirandola

BRIGIDA :- Ma ch Fsari e barn Qul chl sces al n mia cumat pensi te. LAlmerico al pl cunfermr cumi- and i fat Al sar che a mumenti

MARCHESA :- (decisa) An vi mia chal mta p p in questa casa!

BRIGIDA :- As pl dar chalnagh mta p p, ma ads al gnir a spiegarat (suonano alla porta e Maria va ad aprire) Al sar l

ALMERICO :- Admandi scsa ma la marchesina lha tant insist셔

BRIGIDA :- Grasie desar gn A sera adr dir cha gh da cunfesaraf un fat e che par m, viada a cumandar fin da piculina, a n mia tant facil. A nam sars mai spitda unaltruismo cumpagn (si guarda attorno) Agh manca una parsuna Maria ciamat par piasr lAssunta?

MARIA :- (apprensiva) Sbit (esce e si sente che chiama) Assunta par piasr it vl

ASSUNTA :- (entra a capo chino)

BRIGIDA :- M ho detest questa fila parch, a m modu ad vedar, la gnva a distrbar al nostar modu ad vivar ma, par amur.. e ch mama bisogna diral francament, par amur di bsi e par sper li nostri dificult, ema acet par voler mantegnar a tti li manri la nostra posisin, con i dbit e cun qui chis naprufitavaLaver las tt in dli man ad Pinzta par aver mia di strolich, al sa fat perdar anca la solidariet e lunurabilit (ad Assunta) A ghum trop ad bisogn dla rta che t padar, generusament, als mandava par te, tramite al siur cunsule che present

MARCHESA :- Ma Brigida!

BRIGIDA :- Statan mia a tr mama In fond l la vrit Anca m fradel al nera mia vi a tras dli responsabilit e ads, in dua l, al gh da pansar anca par chiatar.. cuma fat lAssunta chla se ciapada una culpa chla nera mia sua

ASSUNTA :- Brigida, tsi!

BRIGIDA :- No Assunta nuantar as dma limportansa dsar nobil ma, sa ghe una nobile, almen in dlanima at s te!

TUTTI :- (fanno scena)

BRIGIDA :- Parla te Almerico

MARCHESA :- (sorpresa) Agh det dal t?

ALMERICO :- (si rischiara la voce, si impapera un poco) E ben m la Brigida l za u po chad frequentma

MARCHESA :- E da quand?

BRIGIDA :- Mama.. an pos mia spitar al nobil chat v te Al temp al psa e lAlmerico l una brava parsona e al pl mantegnam p che decurusament

ALMERICO :- (con riconoscimento A sera con l in camera sua e mia cun lAssun- taLa signorina la s acorta ca ghera dla gent e par evitar un scan- dal, pral bun nom di marches, lha cci in l la Brigida, la s msa in disurdan e la s ciapda la culpa l腔

MARIA :- (contenta, tra il pianto ed il riso) Oh, Assunta a sun pran contenta

ASSUNTA :- (gettandole le bracia al collo) Pardunam sa tho dat un gros dispiasr MAMA

TUTTI :- (meravigliati, sorpresi) MAMA?

LA FONT.:- Stupiti? Ebbene s, Maria Briasco la donna che ha messo al mondo questa ragazza, una donna che ha sofferto le pene dellinferno per non averla potuta tenere e che ha preferito darla al padre appena nata piuttosto che vederla in un orfanatrofio. I suoi sono stati troppo severi con lei. I pregiudizi sono duri a morire. Il padre di Assunta lha allevata con amore, ha scritto alla famiglia di lei pi volte per avere notizie di Maria, ma la famiglia ha sempre respinto le lettere al mittente, come se nessuno abitasse pi allindirizzo. Occorrevano naturalmente accertamenti, atti di nascita, certificati, valutazioni delle circostanze. Le mie e quella fatte fare da ma in via molto riservata, hanno dato, come avete visto, esito positivo. Tre anni fa il nonno, preso dal rimorso, mi ha rivelato che Maria era qui a servizio presso di voi, Daccordo col padre abbiamo, diciamo aiutato la marchesa di Borgoforte affinch desse uneducazione consone alla ragazza e nello stesso tempo speravo che tra Maria e Assunta scattasse un affetto laffetto materno che solo il vincolo di sangue s dare

RUGGERO :- Et cap che fartada? Siur consule, al s tt na bla gta da plar..

BRIGIDA :- (ad Assunta) A sun contenta par te Assunta e a suntarmasa dal t cumpartament in di me cunfrunt A nal meritava mia a speri cha tam vi cume amiga da ads in avanti

ASSUNTA :- Am piasars dimondi, Brigida

BRIGIDA :- Ma dim un po cumet fat a saver che la Maria lera t madar?

ASSUNTA :- Poch temp f a lho vesta sigar e dentar ad m am santeva qul ca nam saveva spiegar. Lera come se lam ciams par nm. Alura a

suntandata in camra sua, o cat i document Pardonam mama, ma a vrea saver se quel cha santeva in dal me cr lera vera (mamma e figlia riabbracciano) Siura marchesa, amigh af ringrasi par tt ql chi fat par m e.. a vadmandi scsa se na qual volta a vho fat triblar (abbraccia la marchesa e Brigida)

RUGGERO :- (con schiettezza) Ma in lha mia fat a gratis Oh, scusm.. la m scapada

LA FONT. :- (ad Assunta e Maria) Ed ora fate le valigie e andiamo prima che

MARIA :- Prma chi sera li frontieri.. cun tt al moviment ca gh in gir

ASSUNTA :- (prendendo per mano Maria e avviandosi) Andema mama andma dal pap

MARIA :- (Maria, col magone ma contenta, saluta con affetto) Scsm. Scsm tant saf ls maa vaghi cun m filadal m m A NAS SO MAI CHE

SI CHIUDE IL SIPARIO

F I N E


[1] Scalfart grande bicchiere

[2] pecar boccale con manico

[3] biolca misura mantovana del terreno pari a mq. 3138,60

[4] nivali - ostie

[5] fiapuli - scarafaggi

[6] lorghi gangheri, cardini della porta

[7] Codstot - Codisotto

[8] Peut-tre pu darsi

[9] Bartavel- Nassa per catturare i pesci, bertovello. In questo caso nettere nel sacco qualcuno