Tonnarella, 25, Febbraio 2007
CI AMMANCAVA SULU CHISTA!
Commedia brillante in due atti di: Rocco Chinnici
Difficile sentir dire: <<In casa mia va tutto bene! Perch in quasi tutte le famiglie, chi pi chi meno, c sempre qualcosa che non fila per il verso giusto; ma, quando, come si suol dire, il diavolo va a metterci la coda, allora quella famiglia segnata, non ha pi scampo, perch ai guai gi esistenti in arrivo ci ammancava sulu chista!
PERSONAGGI
ORAZIU Capo famiglia
FURTUNATA Moglie
CICCUZZU Figlio
GIULIO Figlio
RIOLU Padre di Oraziu
LORENZO Fratello di Riolu
GNAZIU Cestaio
GRAZIA Vicina
DOTTORESSA
(Un cortile con due abitazioni. Si appena finito di mangiare; la moglie, Fortunata, intenta a sparecchiare e cercare di mettere in ordine, mentre Orazio, cestaio, marito pigro e di bassa cultura, anzich aiutare la moglie, si distende, con le gambe incrociate su di una sedia a sdraio tutto spaparacchiato. La moglie si lamenta perch, non avendo aiuto dal marito, oltre a sparecchiare, deve ancora finire di lavare e stendere la biancheria).
FURTUNATA
Eccu, si ssitt! (Ironica) Voi mi ti pigghiu n ombrelloni, un digistivu cu du cubetti di ghiacciu? O chi sacciu ti sciusciu cu na parma? (Indispettita) Jazzati, jazzati, e stuccati lu coddu a darimi na manu! Iddu basta chi si jinchiu a ventra; tantu a scecca c ca travagghia! (Esce a posare piatti e bottiglie; Orazio non si scompone proprio. Rientra e ricomincia). Nun curriri, senti, chi po sudari e ti mbuschi u rraffridduri! (Esce a posare altre cose, mentre ad Orazio non gli sembra proprio interessare delle continue lamentele della moglie. Dopo un po rientra e riprende la predica). Fortunata. Pi lanagrafi! Puru u nomi mi cadiu a misura. Bedda furtuna ca jappi a ncuntrari a tia!
ORAZIU
Minchiuni! Ma comu nun ti siddia! E mai possibili ca lu manciari mhavi di jri sempri di traversu, ccu tia! Sempri na storia; ma comu ti lhaju a diri chi panza china, voli riposu!
FURTUNATA
Ah, si! N autra ora! Quindi panza china voli riposu! E mia, a me panza non nni voli riposu?
ORAZIU
Quali riposu e riposu! Tu tha movirinveci, sinno ngrassi, capisti? E re propriu pi chissu chi tu mavissi puru di chi ringraziari.
FURTUNATA
(Fermandosi in quellentra ed esci) Puru! Quindi tavissi puru di ringraziari!
ORAZIU
Certu!
FURTUNATA
E sintemu, sintemu a chi, s lecitu, sti ringraziamenti?
ORAZIU
Comu a chi? Ma a me!
FURTUNATA
Ah si?
ORAZIU
Ah, no! Hai di sapiri, cara la mia Furtunta ora ddocu ci voli, ca ju, cu na fava, ti fazzu cchiappari du picciuna: lu primu picciuni eni chiddu di fariti fari ginnastica, e lu secunnu piccionellu eni chiddu di nun fariti sfraiari sordi. Ma u sai quanta genti c chi nesci muntagni di picciuli pi far un pocu di ginnastica; nun sulu, e tu, oltri a falla a gratis, hai puru la furtuna di falla allaria aperta, in quisto baglio pieno di ossiggino (tirando un grosso sospiro). Mentri tu nun si suddisfatta. E propriu veru; lu pruverbiu anticu nun sbagghia mai: sta bonu, e lamentati.
FURTUNATA
(Meravigliata ed indispettita nello stesso tempo) Ma, dimmi na cosa, guardadasti bonu u cidiveddu si nun lha scadutu? Nun chi pi casu mpuzzasti nna cannedda da butti prima di manciari, e u vinu ora misi a fari effettu? quindi allura ju fazzu ginnastica, e a gratis, e sparagnu macari li sordi! Allura u sai chi facemu?
ORAZIU
Sintemu e spicciati, chi locchi ne pozzu spiccicari cchi.
FURTUNATA
(Ironica) Puru! Mischinu, nun po spiccicari locchi, viditi chi suffirenza ca havi.
ORAZIU
Ah, ma allura signu chi tu mha ncujtari sempri! Nun vidi chi sta sfrajannu na carriola di calorii e picch? Navissi finutu a stura di sbarazzari, nveci di fari tuttu stu curtigghiu?
FURTUNATA
Si mi jutavi, navissi finutu gi dun pezzu? (Esce e rientra ancora lamentandosi). E chi era cuntentu me patri: tu sarai veramenti fortunata, cara la mia Fortunata! Mischinu, pensu chi ci pass subitu u priu di ripitillu di poi chi canusciu a tia.
ORAZIU
Oh, locca! E nun havia raggiuni to patri santu cristianu, di diritillu fortunata; tu mmaggini savissi canusciutu n autru maritu nveci di mia, di chiddi ca i mugghieri i mannanu ancora a zappari e mbivirarilortu, a jri a cogghiri la ulivi! A munciri li pecuri! Moviti, moviti, putruna!
FURTUNATA
U massaru parr! Allura si ju nun canuscia a tia, putia succediri ca mi ntruvava a munciri li pecuri! (Minacciandolo) Carchi jornu di chistu ti mandu a fari nto culu a tia cu tutti li to discursa persi, e ti salutu!
ORAZIU
Senti, basta chi ti porti a tutti linquilini di quista casa, pi mia ti nni p andari puru ora.
FURTUNATA
Ma a cui? Ju dicu ca u cidiveddu lha scadutu. Sulu i figghitti mi pozzu purtari, i me du figghitti; lautri nquilini ti lassu a tia, pi rnnita.
V.F.S RIOLU
(Riolu, pap di Orazio, sordo, stonato, da diverso tempo da pure i numeri. Canta una canzone di chiesa). Ti salutiamo vergini, colomba tutta cruda, nessuna criatuura j cotta come te!
ORAZIU
(Esclama tenendo il ritmo) Uh! Uh! Attacc, Radio Maria!
V.F.S.
Furtunata! A unni si, Furtunata! Ma duni a cumunioni, chi maju a cunfissari? Furtunata, lu pozzu diri crastu a oj?
ORAZIU
Senti? Senti chi educatu? Spetta u cunsenzu pi putiri diri crastu. (Poi a Riolu, gridando) E megghiu u dici dumani, vistu chi shavi di pigghiari a cumunioni.
FURTUNATA
(Ironica) Va dda, smoviti, e va unni to patri, prima ca vola da scala!
ORAZIU
Ah, ma allura veru dici! No vidi chi nun mi pozzu moviri, mi sentu chi pari ca mavissi mancitu un crastu, troppu appanzatu, capisti, o ancora no!
FURTUNATA
Mischinu, si senti appanzatu, si senti (Entra Francesco, uno dei due figli. E un po scemo, e sta rientrando dalla scuola. Entra con la carriola che gli stride la ruota. La carriola gli serve per portare i libri).
ORAZIU
Cca u prufissuri!
CICCUZZU
(Rivolgendosi a suo padre, quasi piangendo) P, u tenti (senti)? Tt (c) a rrota ta ficca (frisca) tempi (sempri) tempi, minta! E a ccola (scola) u maistru (presidi) mi diti tempi : (ironico) Ticcutu (Ciccuzzu), pecch non ficchi tu, mmece (invece) di fare ficcare tempe (sempre) tempe la rota? (I due si guardano meravigliati. Cammina un po e la ruota stride) u tenti, u tenti?
ORAZIU
Puru? U maistru ti dici pecch propriu accuss: pecch non
CICCUZZU
Ficchi tu Ticcuttu!
ORAZIU
(Ironico) Ah, Ticcuttu ti dici, veru, o pap? Senti, quannu stu prossimu incontru cu i genituri?
FURTUNATA
Ora dicu ju, chi ci ntrasinu i genituri! Si ci mintissi n anticchia dogghiu nna rrota quantu nun (evidenziando) friscassi, e ci pirdissi cchi tempu cu to figghiu pi jutaricci a spiccicari megghiu li paroli, nun penzi chi fussi a megghiu cosa?
ORAZIU
(A Francesco) A sintisti a maistra? Ssettati, ssettati, o pap, chi parramu nanticchia, chi logghiu, doppu, ci mintemi nta rrota.
RIOLU V.F.S.
(Come se manifestasse sgni di soffocamento) Furtunata! (Francesco va sedersi accanto a suo padre, e Orazio gli stava gi dicendo qualcosa) Veni, ca u parrinu si nn and, e portimi un pocu dacqua ca a cumunioni nun ma pozzu nghiuttiri, mi rist ttaccata nto balatru.
FURTUNATA
U vo jri a risolviri stu discursu da cumunioni, cu to patri, prima chi si ffuca? chistu mumentu di nsignari a to figghiu !
ORAZIU
(A Francesco) Senti chi fa, mentiti a scarricari i libra, ca ju rrivu a vidiri chi havi u nonnu.
CICCUZZU
(Lamentoso) P, mi ti (chi) camurra a ccarricari (scarricari) e carricari tti (sti) libba (libra); mi tti la fari muntari u rrimbattabili? (ribartabili), accutt arrivu e ddivacu; ah, chi diti?
ORAZIU
Ah, ma allura si, propriu putruni!
FORTUNATA
(Allusiva) Attrovicci di cu pigghi!
ORAZIU
(Alla moglie) A lingua, spiramu a Madonna o Tindaru! (A Francesco) Senti, prima mi dicivi chi n coddu ne putivi purtari picch chi ti dulivanu i rini, e ti ccattamu a carriola; ora voi mi ti ci muntamu u ribaltabili, ma allura nun voi fari propria nenti!
CICCUZZU
Ti, nenti, u tturiu! (sturiu).
RIOLU
Furtunata! Vidi chi mi staju ffucannu, veni ti dissi!
FURTUNATA
(Stizzita) U capivu, lintamu i manu a pasta e jamu a tuccari u culu a jaddina! (Esce borbottando).
CICCUZZU
(A Orazio) Ti ditti, a jaddina? E ti (chi) tti (ci) tati (trasi) a patta, tu (cu) tulu? (culu).
ORAZIU
Ma quali jaddini e culu! Sunnu cosi ca dici ogni tantu to matri. Ma dimmi na cosa, tu, a scola studdii? Nun facemu
CICCUZZU
(Contento) Ttudiu, ttudiu! attai, attai Tudiu! P, mi pittavu (fissavu) ta fari u dutturi! ti ti, u dutturi fari! E cchiviri i ritetti tu (cu) i tuppotti (supposti)
ORAZIU
I supporti! Cu, ju? Ma nzoccu?
CICCUZZU
No, i tuppotti! (Cerca di spiegarglielo) I tu-ppo-tti.
ORAZZIU
(Continua a non capire e ironizza) Ah, no i tuppotti
CICCUZZU
No, tiddi no! I tuppotti mmeti! U capitti ora?
ORAZIU
(Continuando a non capire, ironizza) Ah, ora si! certu ca u capivu. E pensu puru ca tu fussi un dutturi perfettu, picch si unu nun capisci o leggiri, sicuru armenu chi cu tia capisci o sentiri parrari. (Ironico) Forsi vulivi diri i supposti?
CICCUZZU
(Con sfott) Pitt, ju ti ditti? un ditti tuppotti.
ORAZIU
Giustu, dicisti giustu u pap; sugnu ju ca
CICCUZZU
P, chi mpittioni (mprissioni) oggi a ccola! (scola) Tono rimatto, ttoccato! (scioccato).
ORAZIU
Veru! E cu ti tucco, cu ti tucc o pap, na fimminedda? Finalmente na fimmina ha toccato mio figlio Ciccuzzu! No, to frati, ca va carriannu ncasa masculiddi.
CICCUZZU
Ma ti tapitti, p! No toccato (lo tocca) cot! Ttoccato! Ttoccato cot (Fa lespressione di meravigliato).
ORAZIU
Ah, nenti di menu. E chi successi? Cuntami.
CICCUZZU
Rriv u maittu (maistru) chiddu ca appi u mittimentu e a ttatu (statu) o ppitali (spitali); micchinu ti pena ta mi fiti! Tti fitiru na operattioni nto peri, picch nno mittimentu (nvistimentu) ti appi tu nauta machina, ti tti ttacc (stacc) u peri! (cerca di narrare laccaduto) Corri, corri; mmittimento, e pumh! Mintuni, tti e caduto i piede!
ORAZIU
Puureddu, pi davvero? Va beh, ma si stetti o spitali, signu chi u operaru e ci misinu?
CICCUZZU
E chittu fu u bellu, p! Ta quannu i duttura, o ppitaliu (spitali), u operaru, bagliaru (sbagliaru) e tu mitiru (misiru) arrivetta!
ORAZIU
(Non capisce) A rivetta! Ci misinu cu a rivetta? Comu, fascettatu?
CICCUZZU
Ma ti capitti! Arrivetta, arrivetta! (gli spiega con i movimenti quanto voleva dire, cio allincotrario) Accutt, u viri? E quannu tamina
ORAZIU
(Fraintende) Cu, u prufissuri? Gran pezzu di porcu!
CICCUZZU
Mih!!! Ma chi diti, pa? Tamina accutt, un pattu (passu) nnavanti, e un pattu parreri. E pima ti n tana (n chiana) i ccalna da ccola avitti a vidiri! Un peri attna, e un peri ttinni, un peri attna, e un peri ttinni! Oh, tona (sona) tempi a tampana! E u maittu antora (ancora) nna ccala (scala), ta chiana e ti scinni!
ORAZIU
(Confuso) Quindi fa (facendo un passo avanti ed uno in dietro) daccuss?
CICCUZZU
E tetti (certi) voti
ORAZIU
Tetti comu tetti ooo?
CICCUZZU
Ne (indicando le tette) tetti, e ne (indicando numero sette) tetti! Tetti. Tetti voti.
ORAZIU
Ah, certi, certi? Certi voti!
CICCUZZU
Picch ju ti ditti, un ditti tetti? Allura, tetti voti u fattu mettiri tupa a tarriola e u pottu (portu) n cratti (n classi); e a tarriola ti ficca tempi! Mih!
ORAZIU
Ancora! Senti chi facemu, a discursu da carriola, ora ti ci mettu un pocu dogghiu, accuss finisci sta camurra di
CICCUZZU
Ficcari?
ORAZIU
Ma chi libirt puetica chi hai! Si nzamai diu mi pirsuadissi a dillu ju a to matri, succidissi na guerra!
CICCUZZU
Ah, tu nun lu po diri? Veru? (cantilenando) Tu nun lu po diri! Tu nun lu po diri! E jo tini! (si)
ORAZIU
Cu tu dissi?
CICCUZZU
E dillu, dillu!
ORAZIU
E va beni. (Guarda se arriva la moglie) Friscari!
CICCUZZU
Bravu, u viritti chi tafiratti! E fatili fatili, e v?
FURTUNATA
E allura! Unni siti arrivati tutti dui?
ORAZIU
A nenti, nenti; (ci ripensa) a jiri a pighiari logghiu pa carriola. Ciccuzzu, cuntici, nto mentri, a to matri u discursu du maistru. (esce a prendere lolio).
FURTUNATA
Chi , stu discursu du maistru?
CICCUZZU
O maistru, u operanu, e ti mitinu u peri o rrivettu tu u capitti rrivettu?
FURTUNATA
Ca certu, a matri! Dacuss. (facendo il segno del piede allincontrario).
CICCUZZU
Mih! E allura iddu picch diti, i rivetti, a rivetta Intomma, ti hanno metto i piede cot (facendo il movimento). E quanno ditiamo intomma come ti dite te tamina (Fortunata lo guarda come a volerlo rimproverare) ti muove va! Capitti, ora? Fa un patto avanti e un patto pe dieto (dietro).
FURTUNATA
Ih, e comu fa! Nun arriva mai allura?
CICCUZZU
Ti, arriva, ma col tuo (suo) tempo.
FURTUNATA
E allura signu ca ora si lu fa rimettiri o postu!
CICCUZZU
M, diti u maittu, chi loperationi ti lhavi a fari fari, no unni u peri bagliatu (sbagliatu), ma unni tiddu (chiddu) bonu! Picch diti ca quannu tamina minta! Tempi ti bagghiu (sbagghiu). Ti movi, va! Nun voli vidiri ttu a nuddu nta fatti (facci). U capitti?
FURTUNATA
Ah, shavi a operari chiddu bonu pi farissillu girari puru, picch Certu, mischinu di quantu ci nnavrannu dittu ma, nun ca puru tu, ti ci ha mbagnatu u panuzzu?
CICCUZZU
(Risentito) Ti diti, m! Ju, nmeti u ta ti fattu, u mettu tupa a tarriola e u pottu ncratti tulu ta a rrota ra tarriola tempi
FURTUNATA
Si, si u capivu a matri, nun c bisognu di ripetiri sempri na camurra, e to patri sta vidennu di giustalla a rota. Ora senti chi fai nveci, ntrasi dda jintra e dunati chi fa u nonnu; si dormi, no svigghiari! (Esce, camminando come il maestro).
ORAZIU
(Entra con una ampollina dolio e ne va a mettere un po nella ruota della carriola) Quantu videmu si finisci sta camurra di
FURTUNATA
Sintemu!
ORAZIU
Friscari!
FURTUNATA
Haju a mprissioni chi tu ti ci mbagni bonui u panuzzu unni Ciccuzzu. (Si sente chiamare fuoei il postino).
V.F.S.
Posta! Mastru Oraziu, rriv na littra raccumandata!
FURTUNATA
Na raccumandata, puru! E cu chi nni scrivi?
ORAZIU
Sicuramenti rriv quarchi camurria di pagari. No nni mancanu mai! Ogni jornu ci nn sempri una nova! Acchi jornu di chistu nni nziccanu a tutti u cuntaturi mbucca quantu signa laria chi rispiramu, accuss nni manninu puru a bulletta, e avemu a stari carmi a pagalla sinn si nni ncazzamu rispiramu di cchi, e aumenta a tassa!
FURTUNATA
Ma nun chi si stocca li jammi e va vidi, no! Prima ci havi a fari u cummentu! Cos spetta chi ci vaju j!
ORAZIU
(Indispettito) Nchia! Ma u sai chi si peggiu di sti camurrii di pagari! (Esce borbottando).
FURTUNATA
Ma comu nun ci sidda, u z lamenta pari!
ORAZIU
(Rientra che va leggendo una lettera) Ci ammancava sulu chista! Era megghiu si eranu cosi di pagari! Era centu voti megghiu! Oh, bedda matri! Appostu semu! U dica ju! E ora?
FURTUNATA
Ora! Ora chi? Nca parra, cchi scuru di comu fa, nun chi po fari!
ORAZIU
(Leggendo con gli occhi) Nni scrivi u primariu du manicomiu
FURTUNATA
Ma quali, chiddu di unni c to ziu Lorenzu?
ORAZIU
Propriu chissu; e dici, chi me ziu nun duna cchi signu di pazzia, perch si quasi guarito e lu dimettinu. (Fortunata sviene) Quindi savissi di jiri a pigghiari. Picch dici sempri u primariu, ddu pocu di cura chi ci resta di fari, a po cuntinuari a fari n casa. U capisti (si gira ma non vede la moglie, perch dietro il tavolo) ora E unni ? Chi haju parratu sulu allura? (Vede che a terra svenuta e cerca daiutarla). Furtunata, Furtunata! Oh, madonna o Tindaru! Ncuminciau lopira!
GIULIO
(Secondo dei due figli; ha tendenze effeminate) Ciao papy.
ORAZIU
E semu a compretu!
GIULIO
Cosa fa la mamma a terra? E caduta?
ORAZIU
(Si abbassa per aiutare suo padre) Minchiuni! Jsati (susiti), jazziti! Comu fa a rinveniri to matri, cu tia a ciancu! Quasi quasi chi cadu macari ju! Ma dicu non ti po nciavuriari cchi picca? Si po sapiri di unni sta vinennu?
GIULIO
DallUniversit! Da dove vuoi che venga, dalla villa?
FURTUNATA
(Rinvenendo) Bedda matri, unni sugnu? Riv u ziu?
GIULIO
Ma di che zio parli, mamma?
FURTUNATA
Tu cca si, Giuliu! E quannu rivasti a matri? Vinni u ziu?
GIULIO
Si pu sapere chi questo zio che dovrebbe arrivare?
ORAZIU
U ziu Lorenzu.
GIULIO
(Allarmato) Chi? Zio Lorenzo? Quello pazzo? Io ho paura mamma! Certe volte, anche se non riesco a ricordarmelo bene perch ero piccolissimo, quando and via di qua, lo sogno persino la notte. Sai cosa faccio, chiedo alla signora Grazia se mi ospita.
ORAZIU
Senti chi fai Giuliettu, dumannaci si nni ospita a tutti dui.
FURTUNATA
Senti, vidi ca u ziu u to eni, di to patri frati, quindi cerca di stari carmu, si nno (allura) veru ti lassu ntridici, e mi nni vaju pi sempri unni me matri!
CICCUZZU
(Entra meravigliato) M, u nonnu mitu a tetta (testa) tutta e pedi allariu, mpujatu o muru, picch diti chi a tumunioni u ttittu nun ta potti mghiuttiri, e ppetta chi nesci.
GIULIO
Certo che se venisse il mio professore di lettere in questa casa, sicuramente gli sembrerebbe di sognare. Dove abiti? Mi chiede spesso. Al manicomio, gli rispondo; ed egli mi guarda ridendo, con quel suo sorrisino ironico pensando che stessi burlandomi di lui. Ah, se sapesse!
CICCUZZU
(A Giulio) Tenti tu, ma non potetti (potessi)
GIULIO
(Lo corregge con molta pedanteria) Potresti; si dice potresti!
CICCUZZU
(Piagnucoloso) U viri p! Tempi (sempri) cc diffitili parra! Ju accott mi confondetti
GIULIO
(Cattedratico) Confonderei! Mi, con-fon-de-re-i! Studia, asino! Io vado a bussare dalla signora Grazia (E si avvia a bussare alla porta della signora Grazia, lunica del vicinato).
CICCUZZU
M, picch un tu diti puru tu, ti parra ttu fatili, fatili? Un ti capitti nenti! (Al fratello ch uscito) Minta, tomu mi fattu dutturi, mancu i tuppotti ti cchivu; (Facendo un gesto) th!!!
ORAZIU
Nveci cu tia, capemu a volu. (Si vede la signora Grazia parlare con Giulio).
FURTUNATA
E lassilu stari! Puru tu ti ci menti? Picch non videmu comu nnavemu a cumbinari, nveci, prima chi rriva u ziu Lorenzu.
CICCUZZU
(Spaventato) Ma tu, tiddu pattu? Ju a cola rettu! Mi ccantu, m; Diti te mi deve cuotere (cuocere) a fuoto (fuoco) lento.
FURTUNATA
Ma cu? Si mancu u canusci!
CICCUZZU
Per u ttittu mu ntonnu a notti che mi deve cuotere!
FURTUNATA
Ma quannu mai! Sicuramenti u ziu ti voli cuocere a focu lentu, corchi beddu pitanzu, cio ti voli priparari a manciari bonu. Spetta, spetta quantu videmu chi fa u nonnu (esce).
GRAZIA
(Che si era avvicinata) Salutamu. Chi ntisi, mastru Oraziu, chi rriva vostru ziu Lorenzu? (Orazio annuisce) E comu facemu? Chiddu duna sempri nummari!
ORAZIU
Sintiti, donna Grazia, propriu vui nun avissivu propriu di chi parrari!
GRAZIA
Ah, si! E picch, scusati?
ORAZIU
Ah, continuati puru! Comu picch? Nun pigghiastivu un beddu ternu cu i nummari chi desi me ziu!
GRAZIA
Chi ncuminciamu nautra vota cu ternu? Chiddi foru nummari ca mi desi la bonarmuzza di me maritu; ancora! E poi, nun ci ccattavu a carriola a Ciccuzzu? Chi , vu scurdastivu?
CICCUZZU
Ti, per ni tenta u rimbattabili!
GRAZIA
Rimbach?
CICCUZZU
No, ti! Eni tiddu ti (chi) ddivaca.
ORAZIU
(Grazia non capisce) U criaturi voli diri u ribaltabili, chi a carriola a vula cu ribaltabili! Capistivu ora?
GRAZIA
Si rrivu a fari quarchi nautra vincita o lottu, ti prumettu nveci, Ciccuzzu, chi ti ccattu na carriola nova, chi chissa ncuminci a fari rumura, e a ogni vota ca parti pa scola a sentu macari du lettu.
CICCUZZU
Chi ficca?
GRAZIA
(Facendosi il segno della croce, scandalizzata) Cu, io? Patri, figghiu e spiritu santu! Ca chista manera ? Nun lu sapa propriu chi eri daccussi porcu di chiddu porcu! A mia, sti cosi? Havi di poi chi a bonarmuzza, si nni nchian n celu, chi fazzu pinitenza e vui, vui nenti ci diciti?
ORAZIU
Ju! E chi ci haju diri ju, scusati? Siti vui nveci chi vi faciti pigghiari da nostalgia du passatu, e poi, u viditi? Diciti e parrati di certi cosi ca nun centranu nenti. Ma chi capistuu? Ciccuzzu vi dumann, vistu ca vui dicistivu chi a carriola ncuminci a fari rumuri, si frisca frisca a rrota, va!
CICCUZZU
Ti, ti, chittu, chittu!
GRAZIA
Ah! Siccomu si parrava puru di lettu, io
ORAZIU
Nenti, nenti, lassati perdiri! Parramu cchi tostu di chiddu ca mi stava dicennu di me ziu.
GRAZIA
Vi vula diri, chi prima carriva vostru ziu Lorenzu, avemu a vidiri comu fari a preveniri li so fuddii.
ORAZIU
Donna Grazia, chi mi scanciastivu forsi pi un nduvina vinturi, scusati? Comu fazzu, ju, a sapiri prima, chiddu ca po succediti dopu? Gi assai chi rinescemu a dari adenzia a me figghiu e a me patri. E poi, cu vu dissi chi me ziu ancora malatu? U prufissuri nni scrissi dicennu chi nun havi cchi nenti, e chi a cura chi ci rist di fari, la po cuntinuari dintra, quindi
GRAZIA
Ah, si un havi cchi nenti, allura siccomu Giulio mi dissi di vuliri veniri a dormiri unni mia, pinsavu
ORAZIU
Giulio, Giulio! Vui u sapiti com stu me figghiu, havi dda camurra di essiri cchi fimminedda, chi masculiddu, e quindi si scanta.
CICCUZZU
(Meravigliato) P, veru diti? Allura Giuliu fimminedda? Ah, pi chittu parra E ti fimminedda allura tignu che non te lha (si allarga le gambe, e con il braccio fa finta di essere un pendolo) i pennolo?
GRAZIA
(Ad Orazio) Allura nun mi sbagghiava ca veramenti un porcu!
ORAZIU
Senti, va dumannaccilu a t matri tuttu stu discursu doccu, du pendulu (Ciccuzzu esce). Allura, vi stava dicennu, donna Grazia, vui pinsti chi si me ziu stava ancora mali, e havia ancora u filu da fudda, u prufissuri, si risicava a fallu nesciri? Sicuramenti guartu; anzi, quannu rriva cca avemu a trattallu comu na pirsuna normalissima, senza circari di faricci ricurdari lu so passatu. Capistuu? Picch, si nn, po essiri chi si scatena corchi trauma, e va pigghialu o ziu!
GRAZIA
Bedda matri, mi scantu! Allura, comu rriva, ci dicu Buon giorno zio Lorenzo! Ben tornato!
ORAZIU
A cu? Quannu mai! Ma diciti veru? Ben tornato di unni?
GRAZIA
Du manicomiu? (Ci ripensa e si corregge) No! Du manicomiu, no!
ORAZIU
Viditi chi u capistivu! Nveci comu rriva: buon giorno zio Lorenzo Ah, mi raccumannu, cu garbu, eh, iddu ci teni, e comu puru!
GRAZIA
U capivu, u capivu! Bu-buongiorno zio Lorenzo! Come sta?
ORAZIU
Arreri ci torna! Scusati, come sta di chi cosa? Eccu ca gi iddu penza: chista mi sta dumannanu sicuramenti da pazza.
GRAZIA
E allura nun c diri propriu nenti?
ORAZIU
U salutati: buon giorno zio Lorenzo! E basta. Ntantu viditi di nzoccu vi rispunni; e dopu, tutto viene da se.
GRAZIA
Allura buon giorno zio Lorenzo! E basta.
ORAZIU
E basta. Ora lassatimi sistimari un pocu stu bagghiu, quantu u ziu, comu rriva, nun vidi tanti cosi n menzu i pedi, e nun si cunfunni.
GRAZIA
Faciti, faciti cu vostru commiru. (E si avvia ripetendo): buon giorno
zio Lorenzo.
ORAZIU
E chista fatta. Quantu sistemu un pocu sti panra. (Entra Ignazio, un aiutante adulto che lavora da Orazio a costruire panieri).
GNAZIU
Cia-cia cia-cia cia-cia
ORAZIU
(Cantando al ritmo del cha cha cha) Cha cha cha, della segretaria; cha cha cha U dicia ju chi nni mancava na cosa; nnammancava propriu (riferendosi al ballo) U cha cha!
GNAZIU
Cia-ciau, Gna-gna gna-gna
ORAZIU
Comu si chiffari u nnavissimu!
GNAZIU
Gna-gnaziu! Vi-vinni
ORAZIU
E ju ccattu; vui vinniti e ju ccattu! E bonu?
GNAZIU
Si-si, si-si, si-si
ORAZIU
Sicaretti! Vinniti sigaretti? Ma, u sapiti ca ju nun un fumu!
GNAZIU
(Adirato) Ma qua-quali si-sicaretti! Ri-ricu, si-si se-sempri u sti-stissu! Vuvulia di-diri ca-ca vinni rri-rritardu, pi-pi pi-pi
ORAZIU
Ah, bonu, bonu ca capivu! E menu mali, chi ha fattu latto piccolo, picch si era lattu grossu, attrovacci quannu si nni parrava di veniri.
GNAZIU
(Adirato) Qua-quali atto pi-piccolo e a-atto gro-grosso! A-appi, chi-chiffari!
ORAZIU
E va beni, va beni! Chi u muzzicau na tarantula sta matna! Si ssetta, si ssetta. Anzi, sapi chi facmu?
GNAZIU
Si-sintemu.
ORAZIU
A mumentu avissi a veniri me ziu Lorenzu
GNAZIU
Cu-cu, u pri-prifissuri? E nun (Come a volere indicare pazzo).
ORAZIU
Nun cchi pazzu; si guarito!
GNAZIU
A Chi-chiddu, ma-ma mancu un vi-viaggiu nni-nni pa-pa pa-pa Pa-padri Pi-piu, u po gua-guariri! Di-dicinu ca-ca tro-troppu, pa-pazzu!
ORAZIU
Nun veru. Vossia senti chi facmu, pi oj lassamu perdiri di travagghiari, ci damu na sistimta a sti panra, a virga; canziamu puru sti canni, nzumma facmu un pocu di sbarazzu, cos comu rriva u ziu nun vidi neghi, va beni? E dumani si nni parra.
GNAZIU
(Risentito) E a mi-mia cu-cu mi pa-paga, u zi-ziu?
ORAZIU
Ju, u pagu ju, nun si prioccupa.
GNAZIU
Chi-chi dici ciu-ciu fa-facemu pi-pigghiari un ca-cazzu o ziu nve-veci, a-accuss si-si nni to-torna di-di unni vi-vinni!
ORAZIU
Cuantu schirzusu. (Ci riflette) E puru u sapi chi fussi na bedda truvta! Certu, ca fussi na bedda truvta, sapi chi nun ci havia pinstu.
GNAZIU
La-lassa fa-fari a mia.
ORAZIU
Vossa senti nveci chi facmu, si me ziu veramenti guartu, lassamu perdiri, eh! si nveci ancora capiu?
GNAZIU
Va-va beni! (Si mettono a sistemare le cose, e, mentre Ignazio si abbassa per prendere un paniere, questo si muove lentamente; a tirarlo Francesco che aveva preparato tutto prima: con un filo di nailon legato al fondo del paniere per burlarsi di Ignazio che spesso lo prende in giro. A questo punto, Ignazio rimane impietrito) I fa-fantasmi. I fa-fantasmi, ci-ci su!
ORAZIU
(Che non aveva visto, si gira meravigliato) Chi z Gnaziu, ncuminciamu a dari nummari ora? Poi chi diciti, ca u ziu pazzu? (Ignazio immobile) Ma chi fa cos? Rist mbroccatu? (Gli passa la mano davanti agli occhi). Sarruspigghia!
GNAZIU
(Guardando ancora sbalordito il paniere) U pa-pa, u pa-pa
ORAZIU
U Papa! E chi ci ntrasi u Papa ora?
GNAZIU
U pa-panaru si-si movi!
ORAZIU
(Pensando che Ignazio stesse dando numeri, ironizza) Ah, u panaru! Si movi u panaru? E qual, chistu ? (Lo sposta col piede). Bih, bih, bih comu curri! Chi , z Gnaziu stamu facennu i provini pi quannu rriva u ziu? Avanti, avanti muvemmuni, nveci di babbiari (e si gira a mettere appostu) prima chi rriva u ziu Lorenzu.
GNAZIU
(Si avvicina al paniere e si gira cercando di prenderlo con la mano senza guardarlo, e Ciccuzzu, sempre senza farsi vedere gli da un colpo di verga) Bu-buttattna di-di so-so matri! E-e chi-chi fu? (Si guarda lamano) Aih! Aih! Aih! Aih!
ORAZIU
(Si gira) Chi , ancora havi a babbiari?
GNAZIU
(Adirato, gli mostra la mano arrossata) Ma-ma qua-quali babbiari e ba-babbiari!
ORAZIU
Madonna, manu russa! Ma unni fu?
GNAZIU
(Gli spiega quanto ha fatto) Fi-fi fi-fici co-cos, e nu-nun ca-capivu chi ne-nenti!
ORAZIU
Vattrova chi dici! Sicuramenti a manu lhavia gi russa, e si fiss ca scipp na botta; nenti, chista si chiama mprissioni. (Ignazio fa segno col dito di no) Vossia dici di no, ora ci fazzu avvidiri. Allura, videmu di capirinni; vossia fici cos (rif quanto fece Ignazio; Ignazio si gira anchegli per la paura e Francesco, sempre di nascosto, d unaltra bacchettata sulla mano di suo padre). Aih! Aih! Buttanuna di so matri, chi botta di correnti chi pigghiavu!
GNAZIU
Vi-viremu (gli guarda la mano, e, meravigliato). Chi-chista fu fu sicuramenti una fortissima mpri-mprissioni! Po-po esssiri chi-chi a manu era rru-rrussa ri-ri pri-prima?
ORAZIU
Vossia aspetta chi ci vaju a stricu n anticchia dogghiu, e vegniu. (Esce. Ignazio comincia a guardare il paniere e non sa cosa fare. Dopo un po gli si avvicina per prenderlo, ma il paniere si muove ed egli scappa dietro ad Orazio. Francesco entra, scioglie il paniere e riesce, mentre si sente che arrivano altri).
FURTUNATA
(Entra Parlando con Orazio e Ignazio) Videmu, videmu qual stu panaru ca camina sulu?
GNAZIU
Chi-chiddu!
ORAZIU
(Mentre Fortunata si avvicina al paniere) Cafudda panaru e rumpici li jammi!
FURTUNATA
(A Orazio) Mbucca, spiramu a Diu! (a Ignazio) Chistu, chistu lu panaru magicu? (Prende il paniere, lo alza lo guarda attentamente e lo posa a terra con poco garbo) Ma dicu ju, mai possibili che cumbattiri cu tutti! E mai possibili chi maviti a fari nesciri foddi? Sicutamu, ora! Ju sugnu dda banna; si ha curaggiu (A Orazio) chiamami ancora! (Esce, mentre i due si guardano la propria mano stupiti. Francesco, con una pompetta, spruzza dellacqua in aria come se fosse pioggia, i due si bagnano, guardano il cielo sereno, e si guardano meravigliati).
ORAZIU
Nun si risica a chiamari ancora a me mughieri, picch sta vota veru scippamu na riminta di corpa!
GNAZIU
Ma-ma su-sugnu ve-veru ba-bagnatu!
ORAZIU
(Annuisce anchegli e chiama di corsa la moglie) Furtunata, Furtunata! Curri, semu bagnati!
V.F.S.
(Ironizzando) Furtunata, furtunata curri! Comu savissi tempu di jucari cu iddi! Ma unni sta ghiennu vossia, vossa veni cca!
RIOLU
(Entra cantilenando in scena; mal vestito, con un bastone in mano e curvo, perch cerca di fare uscire la comunione). E fari nesciri a cumunioni, uh! E fari nesciri a cumunioni, uh! (Vede i due e li insegue col bastone. Escono tutti a soggetto).
FINE PRIMO ATTO
SECONDO ATTO
(E da poco fattasi lalba; Ignazio, viene da fuori portando un fascio di canne e un po di verga per costruire i panieri e le ceste. Posa tutto allangolo dove lavorano, e chiama Orazio che ancora dorme).
GNAZIU
O-Oraziu, O-Oraziu! Dormi? Co-comu fi-finiu! Ja-jazziti, Ja-jazziti ch-ch ta-tardu!
ORAZIU V.F.S.
Vegnu, vegnu! Staju vinennu!
RIOLU V.F.S.
Furtunata, Furtunata! Chi rriv u parrinu?
FURTUNATA V.F.S.
Se, se, u sacristanu rriv. Vossia dormi chi scuru ancora! (Ad Orazio) ora dicu ju, chistu versu a sta ura di rispunniri?
RIOLU V.F.S.
Furtunata, diccillu o parrinu ca pi oj cumunioni nenti.
ORAZIU
(Entra stropicciandosi gli occhi e finendosi di aggiustare i pantaloni). Chistu, cu tutti sti cumunioni, si nnhavi a jri mparadisu cu tutti i scarpi e i quasetti. Salutami z Gnaziu! Chi , matinata ficimu a oj?
GNAZIU
Nu-nu, mu-mu
ORAZIU
Appostu semu! Ora dicu ju, chistu versu di ncuminciari la jurnta!
GNAZIU
Mu-mu di-dicisti tu, di ve-veniri pri-prima!
ORAZIU
Ju?
GNAZIU
E cu-cu, me-me soru! Di-dici chi havi a ve-veniri to-to to-to ziu, e nu-nuatri
ORAZIU
(Ricordandosi) Ah, me ziu! Veru ! Mi lhavia scurdatu! Raggiuni havi. Travagghiamu cu a matinta, cos finemu prima chi rriva u ziu Lorenzu.
RIOLU V.F.S.
Furtunata! Ma porgi a sdraju, chi mhaju a jri a pigghiari fora un pocu di suli!
FURTUNATA V.F.S.
A sta ura a luna si po jri a pigghiari!
ORAZIU
Z Gnaziu, haju na strana mprissioni chi a jurnta nun ncuminciau pi nenti bona.
RIOLU V.F.S.
U suli, u suli, me jri a pigghiari a oj! Portimi lombrelloni puru.
ORAZIU
(Ignazio guarda, meravigliato e col sorrisino, Orazio) Eh, chi ci dicia! E ancora semu allarba; prima ch sira ti vogghiu! (Entra Gregorio in mutandoni, occhialini scuri, una grossa asciugamano, una canna da pesca e un vaso da notte; dietro, entra Fortunata con lombrellone e la sedia sdraio dove far sedere Gregorio).
FURTUNATA
Vossia aspetta chi sistemu tutti cosi. (Sistema un po la sedia e lombrellone). Cca, si ssetta cca.
ORAZIU
(Gregorio sera messo a pescare, e Orazio ironizza) Oggi, manciamu pisci friscu! (Ignazio fa con la bocca come sogliono fare i pesci).
FURTUNATA
(Rimprovera con ironia Orazio) Secuta, tu nautru (fa accomodare Gregorio che guarda il tempo come a volerne capire le intenzioni).
RIOLU
A oj, u jornu iddu ! Gi u sentu ca pigghiari quattro capuna e un pocu di cefali.
ORAZIU
(Assecondandolo) No, chiddi no, pi carit! Chi hannu troppu spini, e a vota passata mi stava ffucannu.
GNAZIU
Fa-faccili pi-pigghiari, chi mi-mi po-portu ju a casa!
FURTUNATA
(A Orazio) Senti, tu lassu cca; si si ci avissi a ncudduniari a lenza, spidugghiccilla e nun mi chiamari, chi haju un saccu di cosi di fari prima chi rriva u ziu. (Esce Fortunata ed entra Giulio; si ferma accanto al nonno e lo guarda).
RIOLU
(Dopo averlo guardato) Tu, cu si? Leviti di cca, chi si nno pisci non si nni ricogghinu!
GIULIO
Sono io, nonno, Giulio! Non mi riconosci?
RIOLU
Ah, tu si!
GIULIO
(Allusivo) Ancora niente pesci?
RIOLU
No, ma gi u sentu ca mancianu!
GIULIO
Vado alluniversit, me lo fai trovare uno, quando torno?
RIOLU
Chi cosa, un tonno; e allura spetta chi c canciari lamu! (Raccoglie il filo col mulinello e fa come per cambiare lamo). Ti nni po jri tranquillu.
GIULIO
Grazie nonno. Ciao papy; zio Ignazio!(Esce).
ORAZIU
Ora dicu ju, un mavissinu a ricanusciri a pinzioni, pi quantu cumbattu cu tutti! Pinzioni, accumpagnamentu e autista darr a porta!
GNAZIU
(Che non capisce) A-auti-tista?
ORAZIU
Ca certu! Quantu mi nni scappassi di notti e notti di stu bagghiu. (Entra Francesco).
CICCUZZU
P
ORAZIU
Sintemu a stautru.
CICCUZZU
U ta tta (sta) notti, ti mi ntunnavu? Ti ccola (scola) un ti nnera, e pecci tta matina ju un ti vaju.
ORAZIU
(Lo guarda meravigliato, ed ironizza) Bih! Pi ddaveru?
CICCUZZU
Ti, ti!
ORAZIU
E ju, u sai nveci chi mi nzunnavu?
CICCUZZU
No, no!
ORAZIU
U v sapiri?
CICCUZZU
Ti, ti!
ORAZIU
Mi nzunnavu chi havia nna na manu un bastuni, e nni lautra a curra di causi, e davanti a mia, sai cu cera?
CICCUZZU
Fotti ti, e fotti no.
ORAZIU
Ceri tu ca mi guardavi chi voli diri?
CICCUZZU
Chi voli diri? (Ignazio fa segno A Francesco di prendere bastonate) Minta, u tapa! E fotti, fotti, tattu puru t ccappari! (Entra di corsa in casa).
ORAZIU
(Ignazio gli fa segno delle corna per stare ad indicare quanto discolo Francesco) Eh, si! E si nun ci molu, ci longhinu sempri di cchi (esce ad inseguirlo).
FURTUNATA V.F.S.
(Si sente gridare Francesco) E lassilu stari, chi nenti ci fa si pi oj nun ci va! O penzi chi pirdennu stu jornu di scola, rischia di nun putirisi lauriari? Lassilu, lassilu chi mi juta a sbadazzari a stanza di unni havi a dormiri u ziu anzi, a chi ura shavi a jri o spitali?
ORAZIU V.F.S.
E deci.
RIOLU
Furtunata, Furtunata! Vidi chi mbuccau!
FURTUNA V.F.S.
Curri, va levicci u pisci da lenza, prima ca scappa e ncumincia a jittari vuci!
RIOLU
Curri, Furtunata, ca rossu !
GRAZIA
(Svegliata da quei continui movimenti, entra in camicia da notte) Mastru Oraziu, ma dicu ju chistu versu ! Stamatna pari chi ci fussi u mircatu; chi fu, chi successi, unni siti?
RIOLU
Fortunata! Comu tira! (Entra, prima Fortuna che va ad aiutare il suocero e poi entrer Orazio che si sieder accanto Ignazio a fare panieri).
FURTUNATA
U capivu, quantu lajutu ju a ddu cristianu! (Va da Gregorio) Chi fici, scapp?
GRAZIA
(Non capisce) Scapp cui?
RIOLU
Teni, (le porge la canna) tirilu tu ca rossu; no fari andari!
FURTUNATA
(Assecondandolo) Bih, gna veru grossu ! E chi un tunnu!
RIOLU
Chissu picch ci canciavu lamu si nno
GRAZIA
(Meravigliata, si fa il segno della croce) Patri, figghiu e spiritu santu! (Si da due colpetti sul viso) Nun ca staju durmennu?
FURTUNATA
(Fa finta di tirarlo con fatica fuori dallacqua) Bih! Bih! Bih! Bih! Bih! Chi rossu, e unni u mintemi ora?
RIOLU
Dintra, ntrasilu dintra, chi si veni a jatta su porta; ju vidu si nni cchiappu nautru. (Fortunata fa finta di tirare il pesce per approfittarne e finire di fare le pulizie).
GRAZIA
(A Fortunata) Nun chi chista opira di vostru (guarda se lo vede in giro) ziu Lorenzu? Chi fici rriv, e nun era megghju chi ristava unni era? Nesciri da braci, pi ntrasiri nta padedda!
FURTUNATA
(Ad Orazio) Senti, ju vaju a posu stu (ironizzando) pi-sci
GRAZIA
Puru! Vidi ddocu!
FURTUNATA
Si nnavissi a pigghiari quarchi autru, ci scorci tu da lenza. (Grazia continua a guardare stupita quanto accade).
ORAZIU
(Stando al gioco) Spetta, chi ti jutu a purtallu dda gghjntra.
RIOLU
Juticci, juticci, pezzu di barduni, non vidi chi rossu! (Escono).
GRAZIA
(Dopo aver guardato laccaduto, si stropiccia gli occhi chiedendosi se davvero non stesse dormendo) Nenti. Sicuramenti ddi pipi rrustuti chi mi manciavu assira, mi nchiummanu nno stomacu, e mappinu a fari fari mala durmuta, e chistu fu sicuramenti un bruttu sonnu. (Ignazio la guarda, sente tutto, capisce quanto essa stia dicendo e sta al gioco facendo finta di non vederla) Videmu si u z Gnaziu mi senti. (Gli si avvicina, ma quello ne sentir e nemmeno la vedr). Z Gnaziu, z Gnaziu mi senti?
RIOLU
(Ignazio, incurante di Grazia, va a guardare se rientra qualcuno, prende la bacinella con lacqua; mentre Grazia continuer a guardare stupita quanto accade, dove tenevano dentro le canne, e gliela va a buttare addosso a Gregorio che si era un po rilassato chiudendo gli occhi. Cade dalla sedia, e Ignazio torna a sedersi di corsa come se nulla fosse accadutto, mentre Gregorio comincia a gridare). Ajutu! Ajutu!
FURTUNATA V.F.S.
Curri, curri chi nautru nni pigghi!
RIOLU
Ajutu, annegu! Annegu! (Entrano, un dottoressa col camice bianco e una borsetta da dottore, e zio Lorenzo vestito con pantaloni una gambala pi corta e piegata, un paio di scarpe da tennis e un paio di calze rosse, avr pure le occhiaie e i capelli di dietro molto tesi come se si fosse appena alzato dal letto, una radio a tracolla, e una valigia legata con un fil di spago. Grazia non li vede perch di spalle, intenta a parlare a Ignazio).
GRAZIA
Z Gnaziu, z Gnaziu! Ju sugnu, donna Grazia! (Quello intento a lavorare, ed come se non ci fosse) Ma quali pisci e pisci! Viditi signuri m ddi pipi rrustuti (Si gira e saccorge dei due, e ironizza). Oh, puru u ziu, ora! Ma a mia nun mi futtiti cchi nuddu! Vado a letto carissimi personaggi della notte (esce. La dottoressa rimane meravigliata, mentre Lorenzo impassibile).
DOTTORESSA
(Pi confusa che persuasa) E qui dove sono? Non che ho sbagliato posto?
GNAZIU
(Lorenzo si avvicina da Ignazio che, lavorando, non si era accorto dei due; e, appena vede Lorenzo, si alza, grida e sviene). U-u spi-spirdu!
DOTTORESSA
Sicuramente ho sbagliato casa (va a prendere Lorenzo ed escono). Su, andiamo. (Entrano Fortunata e Orazio).
FURTUNATA
(I due si avvicinano e si rendono conto ch bagnato) Ih, e chi fu?
ORAZIU
Chi fu! Comu chi fu? Sicuramenti nchian acchi onda cchi rossa e u pigghi nchinu!
RIOLU
Intra, intra vogghju andari! Si vut u ventu e nchian u mari! Jntra, purtatimi jntra!
FURTUNATA
(Allusiva) Vulissi vidiri quali fu stacqua chi nchian. (Guarda Ignazio e lo vede a terra) Z Gnaziu, z Gnaziu! Ma chi fu, chi successi? (Orazio si avvicina preoccupato).
ORAZIU
Z Gnaziu, z Gnazziu! (impaurito) Chi fici muriu?
GNAZIU
U-u u-u spi-spirdu! U-u spi-spirdu cera!
FURTUNATA
U spirdu! Ma di chi spirdu sta parrannu?
GNAZIU
Cca, cca era, cu a valigia n manu!
FURTUNATA
Eh, patri, patri, si sapissivu chi furtuna ca jappi! (Ad Orazio) Ajutami, ajutami a purtari a to patri dda ghintra, u spirdu! (A Ignazio che si era lentamente seduto sul suo sgabello) Vossia mi spetta, chi stamu vinennu. (escono, e rientra il dottore).
DOTTORESSA
(A Ignazio che sera rimesso a lavorare) Senta qui che abita mastro Orazio?
GNAZIU
Si-si! E vo-vossia cu-cu ?
DOTTORESSA
(Chiama Lorenzo chera rimasto fuori) Entri, Lorenzo. (Entra Lorenzo; avr lo sguardo sempre assente per effetto dei farmaci, e parler quasi sempre con gli occhi fuori dalle orbite).
GNAZIU
(Meravigliato) U Pru-prufissuri? U-u zi-ziu Lo-Lorenzu? Pa-pari spirdatu! (Chiama Orazio e Fortunata) O-Oraziu! Si-signura Fu-fu Fu-furtunata! Cca-cca u zi-ziu!
LORENZO
(Fraintende e risponde, sempre calmo e quasi a scandire le parole) Vida ca ju nun sugnu cacca (riflettendo); o forsi mi vulivi diri strunzu?
DOTTORESSA
Ma quando mai, signor Lorenzo, egli balbuziente e, dovendo dire ca-cca a voluto dire: qua qua, come qua!
LORENZO
Dottoressa, mi sta facennu cunfunniri tuttu. (Entrano, Orazio e Fortunata).
FURTUNATA
(Gli va incontro contenta) Oh, ziu Lorenzu! Chi sugnu cuntenta!
LORENZO
Picch, chi haju u saccu cu i pupi?
ORAZIO
Ma quannu mai ziu! (Imbarazzata per come combinato) Si accus sciacquatu, vistutu eleganti uno sguardo sveglio E chi chistu (indicando larradio che ha al collo), u jubox?
DOTTORESSA
Sentite, io devo andare (prende dalla borsetta che aveva in mano le medicine, mentre Lorenzo cammina un po guardando il cortile attentamente) queste sono le medicine che deve ancora continuare a prendere suo zio. Una pillola dopo i pasti e le gocce in un po dacqua, mattina e sera; vedr che stando qui dove egli ha vissuto, aiutato dai ricordi, torner ad essere quello di prima. Limportante non contraddirlo; e cercate di assecondarlo. Se dovreste avere di bisogno, sapete dove venirmi a trovare. Arrivederci a tutti. Buon giorno signor Lorenzo, e, si ricordi di prendere
LORENZO
(Fa come se mettesse le gocce in un bicchiere) I gocci!. I gocci, dutturi! (il dottore esce).
FURTUNATA
(Orazio va da Ignazio, mentre entra Francesco e si avvicina alla mamma) Ziu, chistu Ciccuzzu?
LORENZO
(Pensando) Ciccuzzu Ciccuzzu... Chistu si nun mi sbagghiu u ricchiuneddu, chiddu ca un ci piaci u piliceddu.
FURTUNATA
(Francesco rimane meravigliato) Ma chi dici, ziu? Chi si schirzusu. Chiddu Giuliu , u cchi granni.
LORENZO
Allura chistu cu , chiddu u babbittu?
CICCUZZU
Chi ditti, ma?
FURTUNATA
Nenti, o ziu, a oj ci piaci schirzari, e dici chi si babbitu, chi vulissi significari un pap giovane: babbu voli diri pap granni; mentri babbittu pap pi piccolo, capisti? Ora senti chi fai, chiama a signura Grazia, e nun ci diri chi rriv u ziu. (La va a chiamare cantilenando e allegro).
CICCUZZU
Ju sugnu babbittu, uh! Ju sugnu babbittu, uh!
LORENZO
Quantu cosi mi ricorda stu postu: quannu era picciriddu e jutava a me patri a ntrizzari panareddi; poi iddu muru e ju, di prifissuri ca era, turnavu a fari gghistri e panra.
FURTUNATA
Ma quali mortu! Vivu ancora t patri, ziu!
LORENZO
(E assalito dalla paura) Vivu ? Allura signu, ca pigghiari ancora bastunti? E unni mi mbucciu? No, no, bastunati no! Mi scantu!
FURTUNATA
Cu ci porta! Quali bastunati e bastunati! To patri un cristianu bonu.
LORENZO
(Ironico, fa segno di prendere botte) Bonu me patri, assai mi voli beniri me patri! (Entra Grazia e si avvicina ai due).
FURTUNATA
Videmu nveci si ti ricordi cu chista, ziu?
LORENZO
Chista mi pari chi avissi a essiri a figghia da signura disgrazia, chidda ca stava a ciancu a nuiautri.
FURTUNATA
(Grazia risentita) Grazia, ziu, Grazia! U vidi chi a scanci!
LORENZO
Nun la scanciu ca idda ; pi mia sta signura era propriu na disgrazia. Quantu bastunati chi mi fici dari di me patri, sta gran tappinra. Si fisci menzu paisi, e poi si nni ju puru ntrasferta.
FURTUNATA
E va beni, ziu, acqua passata.
GRAZIA
Buon giorno signor Lorenzo. Puru io mi chiamu Grazia, comu a buonanima di me matri.
LORENZO
Mu ricordu, mu ricordu, per vidi chi tantu bona nun era propriu stanima di to matri, scusami si nzistu, ma propriu comu ti dicu ju.
FURTUNATA
(Fa segno a Grazia di non contraddirlo) Su dici lei Sa, professore, che lei proprio come lho sognata poco fa?
LORENZO
Chi , u porcu si misi u frac, ti nzignasti a parrari ntalianu ora? (Si avvicina Orazio). E tu (a Orazio) ancora cu idda ti metti?
ORAZIU
Cu chi? Ziu, ma chi sta dicennu? Nautra ora!
LORENZO
Ah, cu nautra ora! E bonu fa ca canci, picch chista mi pari comu a so matri.. E dimmi na cosa, to mugghieri sempri chidda , a lagnusa?
ORAZIU
No, no! Ora massara divint.
GNAZIU
O-Oraziu, ju rri-rrivu a ca-casa e to-tornu su-su su-subitu!
LORENZO
E picch tu parri accuss? Mi pigghi pi fissa? Viri chi ju u capiscju.
ORAZIU
Ziu, chistu z Gnaziu.
LORENZO
Ru Laziu? E dda, chi parranu accuss? Spicciati, e veni di cursa cavemu a parrari (Ignazio esce). Ju haju bisognu di parrari cu tutti pi finiri di guariri, chissu dici u dutturi; per ju mi sentu appostu, nun haju nenti, iddu fissatu chi finiri di guariri, (a Oraziu) ma guariri chi? (Lorenzo ripete a Fortunata, che a sua volta ripete a Grazia, ed essa a Francesco).
ORAZIU
(A Fortunata) Guariri chi?
FURTUNATA
(A Grazia) Guariri comu?
GRAZIA
(A Francesco) Guariri quannu?
CICCUZZU
A chittu, tulu a motti u po guariri!
LORENZO
(A Ciccuzzu) Tu ha statu puru o Laziu?
CICCUZZU
No, no, ju tempi Ticcuttu haju ttatu, iddu ttattu (statu) Orattiu (Oraziu), me pati..
LORENZO
Senti, mha fari u fauri, cu mia nun ci parrai cchi, picch mi fa cunfunniri tuttu.
GRAZIA
Amun, amun Ciccuzzu, fammi compagnia che jri a cattari cosi.
FURTUNATA
Si, si, facci cumpagnia a zia Grazia (escono).
ORAZIU
Ju rrivu dda bbanna, chi c troppu silenziu, nun vulissi (esce).
FURTUNATA
Veni ziu, ssettati, ssettati cca, chi parramu nanticchia.
LORENZO
Si, si, u dutturi dici chi haju bisognu di parrai, picch mi fa beni.
FURTUNATA
E dimmi na cosa chi stu cosa ca teni o coddu?
LORENZU
Cu chistu, mi sentu i partiti e radio maria.
FURTUNATA
Ah, si! Ma nun c bisognu chi ti va cunnucennu stu casciabancu, ora ci su i radietti nichi nichi, chi ti nzicchi nta sacchetta.
LORENZO
Chiddi un mi piacinu, chi perdu. Chistu nveci nun lu perdu mai; havi dudici anni chi lhaju, e nno lettu dormu accuss (indicando a pancia allaria), a panza allaria.
FURTUNATA
Ah, picch puru nto lettu
LORENZU
Ca certu! Chistu, puru quannu mi fazzu u bagnu u tegnu o coddu.
FURTUNATA
E u nfili puru nnallacqua?
LORENZU
Si capisci! Ci fazzu puru a sapunta, ci fazzu!
FURTUNATA
(Sta al gioco) E allura a vuci shavi a sentiri megghiu?
LORENZU
Megghiu, e ntalianu puru! Dimmi na cosa, tu nun lhai puru a rradiu?
FURTUNATA
Ca certu.
LORENZU
Carchi jornu ti ci fazzu bagnu.
FURTUNATA
No, no, no, no, no! (Cerca di giustificarsi) Voghiu diri no, nel senzo chi nun c bisognu di lavallu! Mischineddi, chiddi ca parranu, si ponnu bagnari tutti.
LORENZU
U sai chi staj dicennu a verit, e ju nun ci havia pinstu propriu. Allura si mi fazzu u bagnu mentri jocanu o palluni ponnu suspenniri a partita?
FURTUNATA
Eh!
LORENZU
Tu pi chissu nun ci fai cchiu u bagnu?
FURTUNATA
Quarchi vota ci fazzu u bagnu; u sai per quannu cci fazzu? Ma tu nun lu diri a nuddu! (gurda se viene qualcuno). Ci fazzu, sulu quannu sta piredennu a me squadra! U capisti?
LORENZU
Accuss sallaga u campu e larbitru frisca: partita sospesa! Oh, ma u sai ca si veramenti scarta! Si, ma a stari attenta si ti scoprinu? Picch ti squalificanu u campu! E pi quali squadra tifi?
FURTUNATA
Non tu pozzu diri, ziu.
LORENZU
U sai, ju pi cu tifu? Pi radio Maria!
RIOLU V.F.S.
Furtunata, unni si? Chi o me latu c u parrinu ca dormi!
FURTUNATA
U parrinu, si! Su nzonna puru a notti stu parrinu. Aspetta ziu chi vaju a svigghju a me maritu, si nno to frati nun la finisci cchi ma tu, u salutasti a to frati? U sai chi un pocu comu si dici nenti, nenti, forsi nun u mumentu giustu di parraritinni. Spetta.
LORENZU
U sai chi fai, u porti un pocu dacqua chi mi pigghiu i gocci, picch mi sentu u ciriveddu tuttu cunfusu.
FURTUNATA
Ca certu, ziu! Vo veniri puru tu?
LORENZU
Ju prifirisciu ristari ancora cca, a guardari stu postu chi nun vida di tantu tempu. (Apre la valigia ed esce una serie di grossi coltelli che ammoler tra di loro. Dopo averli guardati, conserver il pi grosso di dietro sotto i pantaloni e la giacca). Chistu beddu rossu mu sarvu, cu sapi mavissi a serviri pi fari un beddu (indicando il collo) tagghiu. Chisti megghiu chi sarvu tutti (li rimette dentro la valigia. Si tocca la testa, confuso). Mi sentu a testa troppu strana, pari chi lavissi china china di furmiculi chi caminanu di cursa vulissi sapiri propriu unni stannu jennu! U primu chi mi fa cunfunniri ora ci penzu (toccando il coltello) ju, pigghju il temperino e (entra Giulio) zamt!
GIULIO
(Capisce che lo zio e ha paura) Bu-buon giorno. Lei chi ?
LORENZU
Picch ju ti dumannavu cu si?
GIULIO
Ma lei a casa mia.
LORENZU
Allura tu si u ricchiuneddu?
GIULIO
Ricchiu chi?
LORENZU
Senti, un mi fari cunfunniri, e ti ricu nautra cosa, stattentu ca mia i ricchiunedda nun mhannu paciutu mai. E u sai chi ci staju, ju, a livaricci ddu oggetinu chi nun ci servi e chi hannu nmenzu i jammuzzi, (quasi con gli occhi di fuori) nenti!
GIULIO
No (se lo tiene con le mani), quello no! (Comincia ad inseguirlo tra banchetti, panieri Chiama sua madre e Grazia) Mamma, mamma! Signora Grazia, correte, correte mi vuole tagliare loggettino.
FURTUNATA
(Entrando di corsa preoccupata) Ziu! Chi c, chi successi?
GIULIO
Te lo dicevo io! Voglio andare dalla signora Grazia. Ti prego, mamma, lasciami andare da lei.
FURTUNATA
Si po sapiri nveci chi successi?
LORENZU
Ju stava currennu nanticchia, mi sintia un pocu aggrancatu, e iddu misi a curriri avanti avanti a mia! Ma purtasti lacqua?
FURTUNATA
Giulio, pigghia u biccheri chi lassavu supra a tavula, ca u ziu shavi a pigghiari a midicina (Giulio esce spaventato).
LORENZU
(Con gli occhi di fuori) I gocci! I gocci!
FURTUNATA
E si, si, i gocci ziu, ma chi stu discursu chi ssicutavii a Giuliu? chiddu to niputi !
GIULIO
(Sempre spaventato, le porge il bicchiere) Tieni, ma-mamma.
FURTUNATA
(Prende la bottiglietta che aveva in tasca e mette le gocce dentro il bicchiere) Teni cca, ziu, pigghiti di cursa sti gocci. E tu (a Giulio, mentre Lorenzo beve) saluta o ziu Lorenzu.
GIULIO
(Impaurito al massimo) Sta-stai scherzando mamma!? Preferisco buttarmi da un aereo senza paracadute.
FURTUNATA
Chi dici, figghiu miu! Certi cosi nun savissinu mancu a pinsri.
LORENZO
Lassilu jri chi poi nna discurremu, di sulu e sulu.
GIULIO
Ti prego mamma, accompagnami dalla signora Grazia, e non uscir pi nemmeno per andare allunversit!
FURTUNATA
Chi sta dicennu! U ziu scherza! Nun veru ca scherzi, ziu?
LORENZU
Quarchi jornu te fari fari un beddu viaggiu supra laeriu.
GIULIO
(Non capisce e chiede alla mamma) Eh!?
FURTUNATA
U vidisti ch bravu u ziu, ti riala un viaggiu supra laeriu.
LORENZU
(Sempre con gli occhi fuori dalle orbite) Un beddu rialu eni chistu.
GRAZIA
(Entra con Francesco che ha la faccia sporca di gelato al cioccolato) Nun su vosi fari pulizia u mussu di mia! (Saccorge dellaria pesante) Chi c, chi successi?
FURTUNATA
Nenti, dici chi havi a fari fari un viaggiu in aeriu a Giuliu.
CICCUZZU
(A Lorenzo) Tenti (senti), tio (zio), e a me non me lo fai fare un bellittimo giro topa laeropano, lo tai mi piate attai attai!
LORENZU
(Mettendosi le mani in testa, confuso) I gocci, vogghiu i gocci! I frummiculi, i frummiculi, caminanu
GRAZIA
Ju vaju dintra a pusari sti cosi.
GIULIO
(Premuroso) Io, io, le porto io queste cose! (Si avviano).
FURTUNATA
Ziu, ti vo jri a ripusari nanticchia? Ca sicuramenti sarai stancu.
CICCUZZU
Ti, ti, fotte, fotte megghiu ti ti va cucca (curca) nanticchiedda.
LORENZU
Puru a tia purtari supra laeroplano. (A Fortunata) Forsi megghiu chi mi riposu un pocu, ca mi sentu tuttu cunfusu. (Entrano in casa).
ORAZIU
(Esce) Chi muvimentu, nta stu bagghiu! Era forsi megghiu chi nun vinia stu me ziu. Ntantu ch fari, ci dicu o spitali ca ncasa nun lu vogghiu? Ma unni si nni ju davutru z Gnaziu! (Entra Fortunata).
FURTUNATA
Haju na strana mprissioni ca stu ziu nun va propriu. Forsi o spitali, prima di nesciri, u bumbardaru di midicinali e ora misiru a perdiri leffettu. Picch stu viaggiu chi dici iddu di laeriu, nun mi convinci propriu; cu sapi chi ci sfirria nto ciriveddu dicemu, ciriveddu!
ORAZIU
Chi cosa, laeriu? Chi stu discursu?
FURTUNATA
Nenti, nenti, nuautri abbasta co tinemu sempri docchiu; ma, savissi a dari problemi mi dispiaci pu ziu, u spiremu subitu di unni vinni. Anzi, videmu chi fa, e si dormi, facemu nesciri un pocu a to patri prima co svigghia. (Entrano).
CICCUZZU
(Cantilenando e facendo, con le braccia aperte, finta di volaare) Me fari u giru cu laeriu, uh! Me fari u giru cu laeriu, uh! Ora aggiuttu arreni u panaru, si veni u ttu Gnattiu. (Attacca di nuovo il paniere e si nasconde).
RIOLU
(Entrano Fortunata, Orazio e Gregorio che va lamentandosi per lessere stato disturbato). Picch mi svigghiastivu? Mi stava vidennu a missa.
FURTUNATA
E propriu pi chissu u svigghiamu, sempri missa, parrini e missa! Ora u ssittamu cca e si riposa o stissu.
RIOLU
Nun mi mittiti arreri unni nchiana u cavalluni, picch antura stava anniannu!
ORAZIU
Allura signu chi un sa fa na piscatedda?
RIOLU
Per ora i pisci nni bastinu! Nun veru chi nni bastanu?
FURTUNATA
Avogghia! Cu ddu tunnu chi pigghi antura, putemu manciari pi n autra simana. (Entra Ignazio).
ORAZIU
Z Gnaziu, ju pinsva chi nun vina cchi.
GNAZIU
Si-sinnjiu to-to ziu?
ORAZIU
Da jintra , si sta ripusannu n anticchia.
FURTUNATA
Carricannu, dicemu ca si sta carricannu. Ora ci cridissi unu! U poviru un havia, e limosina faca. Comu si chiffari nun nni mancavanu. E ddautru, criaturi, ca si chiudiu in esiliu! (indicando Giulio che si trova da Grazia). No, no, chista vita chi nun si po fari. Picch si nun dava disturbu, allura! Ma daccuss
GNAZIU
Ce-certu, mi-mischinu fa-fa p-pena; ma-ma si mi-mischini aviti a di-divintari vu-vuautri, me-megghiu mi-mischinu i-iddu su-sulu!
ORAZIU
Vossia parra accuss, picch giustamente nun si trova o so postu; e si fussi comu a iddu?
GNAZIU
(Si tocca) Teh! Ma-ma di-di unni ti-ti vennu ce-certi ni-nisciuti?
RIOLU
Furtunata, Fortunata! senti, bonu dormu accuss? (Orazio e Fortunata si girano a guardare Riolu, e Ignazio vede muovere il paniere).
GNAZIU
(Spaventato) Be-bedda ma-matri! U-ura di ba-bacchittati !
ORAZIU
Chi c, chi successi?
GNAZIU
U pa-panaru ma-magicu!
ORAZIU
Arreri u panaru si muviu? Ma comu possibili stu discursu?
GNAZIU
Nta-ntantu i co-cosi su-succedinu. U di-difficili spi-spiegalli. Di-dimmi na-na cosa, i ma-manu co-comu lhai?
ORAZIU
Comu lhaju? Boni!
GNAZIU
No-no, u cu-culuri, u cu-culuri di-dicu!
ORAZIU
Normali, picch
FURTUNATA
Hauju a mprissioni chi a vinuta du ziu, nfitto laria; e vistu ca u mumentu du babbiu, ju, mi vaju a fazzu corchi cosa dintra (esce).
GNAZIU
Ca-cavemu a fa-fari, u pi-pigghi tu, o u pi-pigghiu ju?
ORAZIU
Dicu, veru chi si muvju ancora?
GNAZIU
Si-si nu-nun ci-ci cridi, pi-picch nun pr-provi a pi-pigghiallu?
ORAZIU
E si facissimu pruvari o ziu? Anzi, si ci dicissimu o ziu di starisi sempri ssittatu cca a latu o panaru maggicu? Nun penza ca, subbitu (fa segno con le mani di tagliare la corda, o meglio di andare via di corsa) e si nni torna di unni vinni?
GNAZIU
Va-va jettalu du-du lettu! Chi-chi u mi-mittemu su-subitu cca. No vidi chi sta cu-cumminannu se-senza rrivari!
ORAZIU
E si u panaru nun savisi a moviri cchiu?
GNAZIU
(Si muove il paniere e i due sobbalzano) Be-bedda Matri!
ORAZIU
Chistu voli diri ca u panru ntisi e capiu, e sicuramenti signu chi nni voli dari na manu. Vossia aspetta, chi vaju a vidu (esce).
FURTUNATA V.F.S.
Attia, unni sta jennu? Ma comu, saddrummint ora ora, e tu Senti chi fai nveci; di manciari nun avemu nenti, (entrano in scena) va cu ziu a ccattari quarchi cosa. Z Gnaziu, a oj mancia cca cu niautri?
ORAZIU
Gna certu, chi mancia cca! E veru z Gnaziu?
GNAZIU
Co-cos, di-diciti? E va-va beni.
FURTUNATA
(Gli porge un bigliettino con scritto quanto deve prendere) Vistu chi allura c puru u z Gnaziu, pigghi un pocu di pani suprecchiu. Spicciti, ca ju ntramenti chiamu a Giulio unni a signura Grazia. (Escono).
CICCUZZU
(Entra in scena strofinandosi le mani soddisfatto e va ad accertarsi che sono andati via). U panaru maggitu diti, oh! Chittu panaru maggitu ? Ti ttu chitini. Per u fattu ru ttiu Lorentu mi piat, minta, ora u va rruppigghiu e fattu ttantari puru a iddu. (Si avvicina alluscita e, dalla soglia, comincia chiamarlo con una voce che sembra venire dalloltretomba). Ttio Loranto! Ttio Loranto! Te fai dommi? Vieni, te tte (c) il panaro maggito!
RIOLU
Rriv u parrinu? Vegnu, vegnu, staju vinennu!
CICCUZZU
Dormi Riolu Ti un a tia ta tamu! Ttio Loranto! Io tono, i panaro maaggito! Vieni!
LORENZU V.F.S.
Vegnu, staju vinennu! (Francesco va a rimettersi al suo posto, ed entra in scena Lorenzo che va cantilenando) Panaru maaaaggicu unni si! Panaru maaaaggicu unni si! (Ecco che si muove il paniere e Lorenzo rimane imbambolato) U-u panaru camina! E comu po essiri? Nun chavi i peri! Cca mbrogghiu c, quantu videmu (si avvicina per prenderlo, ma il paniere continua a muoversi, e Lorenzo sempre dietro, sino a quando il paniere non ha pi dove andare, e cos trova Francesco col filo in mano. Prende Francesco e lo porta a farlo sedere su di una panca a cavalcioni; entra guardingo Giulio, e, accorgendosi della scena, si avvicina per aiutare il fratello, ma viene messo anchegli a cavalcioni sulla panca minacciati dal grosso coltello di Lorenzo) E ora vi fazzu fari finarmenti il giro sullaereo. Aprite le braccia e accendete i motori che dobbiamo partire; su, accendete che decolliamo in alto in alto sopra le nuvole.
GIULIO
No, no, io soffro di vertigini, per favore fammi scendere.
LORENZO
Zitto, e allacciate le cinture che si vola (quelli eseguono). Motori al massimo, decollo!
CICCUZZU
TTio Loranto, la potto allentare la tintura, te ttetta ttetta?
LORENZO
Non parlare e continua fare il motore se no laereo precipita.
GIULIO
Zitto, no parlare! Se no Precipitiamo!
CICCUZZU
(Guardando gi) Mih, te tono pittole le tate! Voglio scentere, voglio scentere!
GIULIO
Mamma, che vertigini, muoio, muoio!
LORENZO
E ora, vediamo come state tutti e due senza la testa. (Entra Fortunata e Grazia, e rimangono esterrefatti).
FURTUNATA
Fermu ziu! Ti purtavu i gocci. Tu scordasti chi lorariu da midicina? (Gli si avvicina mentre Lorenzo ha il coltello ancora alzato) Prima i gocci, ziu; chi dissi u dutturi? (E gli toglie il coltello dalle mani, mentre i due scappano veloci dalla signora Grazia).
LORENZO
(Beve il bicchiere) Beni mi fannu i gocci, e veru?
FURTUNATA
Ca certu! Si nun ti facissinu beni, penzi chi ti dassimu?
LORENZO
Senti chi fai, nfila laereo nno garaci, chi u viaggiu u ripigghiamu nautru jornu, e u cuteddu u posi nna valiggia. (Entrano Orazio e Ignazio, e saccorgono di quellaria pesante).
ORAZIU
Chi c, chi successi? (Francesco corre da suo padre a raccontargli tutto).
CICCUZZU
P, u ttiu, a mi a Giuliu, nni fiti vulari tu lapparettu, avutu avutu! E u ta, avia un tuteddu rottu attut (facendo il gesto). Dite te voleva vedere tome eramo io e Giulio tenta tetta, tapitti? E mente eramo tullaereo, ti ha fatto talutare a tutti (facendo gesti di saluto). Io ti ho teccato di la ttopa, mente non ti vedevo, capitti?
GNAZIU
(Meravigliato) Chi-chi dissi?
ORAZIU
Nenti, sicuramenti u criaturi si nzunnau e ora
CICCUZZU
Te, mi tonno ntonnato!
FURTUNATA
(Mostra il coltello che teneva nascosto dietro, e svuota la valigia per terra facendo scivolare fuori tutti gli altri coltelli). Troppu svegliu era u criaturi, avutru chi nzunnari!
GNAZIU
Ma-madonna, chi-chi a-arsinali! E chi-chi chi-chi shavia a ja-japriri, n-na macelleria?
RIOLU
Furtunata, furtunata! Rriv u parrinu, chi u jornu da cumunioni!
FURTUNATA
Ancora no, vossia dormi chi poi u chiamu!
RIOLU
Fortunata, e allura mu dici quannu pozzu diri Crastu?
FURTUNATA
(Ad Orazio) Senti chi fai, pusati ssi cosi e vi faciti nautru viaggieddu, eh, z Gnaziu. Accumpagnati o ziu o spitali ca oj u jornu du controllu. Chi chista nu cosa ca po jri avanti.
ORAZIU
Amun, z Gnaziu, nun mi fa cumpagnia a purtari u ziu a controllu?
GNAZIU
Ri-ri cu-cursa!
FURTUNATA
Ntramenti ju priparu di manciari.
ORAZIU
Amuninni ziu, ca jamu a fari stu controllu. (Fortunata richiude la valigia lasciando fuori i coltelli).
LORENZU
Si, si chi me fari scriviri i gocci; i gocci e fari scriviri, veru, Fortunata?
FURTUNATA
Si, si,certu ziu; i gocci, i gocci! Ah, teni, nun ti scurdari a valigia! (Escono i tre). Quannu nta na casa / supra dogni cosa / c amuri e affettu / si copri ogni difettu: / la stulitnza, la mala crianza; / lessiri affiminatu, lu fari scimunitu / la pazza no, nun si p fari, / anchi si unu cerca di pruvari. / Poi, tadduni, tra scantu e paura, / chi chista malata ca nun c cura.
GRAZIA
Mischinu, fa veramenti pena, chi curpa havi si testa nun nnhavi? Per na cosa mi dispiaciu: chi u ziu nun fici n tempu a darimi du nummari; e quindi, caru Ciccuzzu, taccuntintri ancora di ssa carriola.
CICCUZZU
E nenti tti fa, tantu un ficca cchi! E ora u maittu nun mi diti ccu nenti, e i (Si ricorda del maestro e gli narra a Grazia di quella storia del piede allincotrario). Oh, u tapi, ronna Grattia, a ccola tte un maittu ti havi u peri orrivettu e quannu tamina (Grazia si mette la mano in bocca scandalizzata perch capisce male) tamina tot (fa finta di camminare come il professore).
FINE


