Tonarella, 10 maggio 2013
PARRUCU ATEU E SINNACU COMUNISTA
Commedia brillante in due atti di: Rocco Chinnici
----
Che il candidato a sindaco fosse ateo, potrebbe starci, poich di pensiero comunista; ma che il parroco ne condivida gli ideali, comincia con lessere fuori dalla ragione forse per chi, a credere a tutto, stato inquadrato da piccolo e poi, da grande, fare i distunguo diventa difficile, tanto che
PERSONAGGI
Santu capu famigghia
Sabbedda mugghieri
Giovanni figghiu
Ancilina cummari
Zingara (Agnese) zita di Giovanni
Patri Vicenzu parrucu du paisi
SCENA UNICA
(Misero soggiorno di casa di famiglia media: tavolo, sedie, una poltroncina, qualche quadro appeso alle pareti uno raffigurante limmagine della Madonna)
SABBEDDA
(Giovanni, intento a studiare, mentre lei rammenda qualche indumento) Giuvanni, figghiu miu, non po studiari sempri, ha bisognu di nesciri, vidiriti cu lamici comu fannu lautri da to et
GIOVANNI
Mamma, io preferisco rimanere in casa e leggere, arricchirmi di nuovi saperi, conoscere di pi la storia, le nostre origini, e poi preferisco stare accanto a te.
SABBEDDA
(Lo accarezza passandogli la mano tra i capelli) Ma chi dici, ciatu du me cori, non po ristari cu mia pi tutta a vita. Capisciu ca mi vo beni, e puru assai, ma
GIOVANNI
Perch vuoi per forza che esca e stia con gli altri? D, hai paura che diventi un mammone?
SABBEDDA
(Non capisce e si preoccupa) Chi dici figghiu miu! Chi voli diri stu mammoni? Chi un ghjattu sarvaggiu?
GIOVANNI
Cosa centra un gatto, mamma! Mammone vuol dire coccolone di mamma, ragazzo viziato insomma!
SABBEDDA
Ah, nenti di menu, un motu mi facisti pigghiari! Si ju ti dicu di nesciri picch ti vogghiu beni, a matri, e vulissi ca tu ti divirtissi cu i to amici; friquintassi genti nova e si u casu, picchi no, farimi canusciri na bedda figghiola! U vidisti a Lorenzu u figghiu di donna Bastiana, ca si fici zitu cu na picciotta di Palermu? (Giovanni non capisce) No sapivi? Eh, chi fimminuna! Na stanga di figghiulazza chi, pi sulu guardalla, shavi dacchianari supra na seggia! Eccu chiddu ca vulissi! Chi tu, criscissi comu na pirsuna normali.
GIOVANNI
Non capisco! Io so di essere cos, perch mi sento una persona normale; si vero forse eccedo un po con lo studio, ma questo non vuol dire niente.
SABBEDDA
E comu si non voli diri! Studiannu ass, i senzi finisci ca nescinu di fora. U suprecchiu rumpi u cuperchiu. Li pruverbii di na vota hannu raggiuni, picch propriu u suprecchiu ca rumpi u cuperchiu e porta lomu a ruvina, sia n beni ca n mali. Pigghia sta crisi ca c per ora, si avissimu fattu comu na vota, quannu nnaccuntintavamu di chiddu caviamu e senza fari sfrazzi, pensi ca ci fussi tutta sta miseria e povert?
GIOVANNI
Il progresso deve andare avanti mamma! E bisogna farne uso di esso; vedi quante cose utili esistono? La lavabiancheria penso che ricorderai i sacrifici che facevate quando non esisteva. Anche il frigorifero quante cose si buttavano perch non cera come poterle conservare, e cos per tante altre ancora!
SABBEDDA
Certu, ca mi ricordu tuttu, e comu si mi ricordu! Ancora i pusa mi dolinu di quantu robbi stricavu cu sapuni, azzolu e lisca; e i dulura nte manu, pi quantu i tinni a moddu, mi stannu manciannu u cidiveddu.
GIOVANNI
Vedi.
SABBEDDA
Ma ju non vulia diri ca tutti i cosi moderni non servinu e non su boni; ntinna diri ca lomu non shavi a fari trascinari di tuttu chiddu chi a modernit produci; ci sunnu cosi ca su boni e cosi ca non servinu a nenti. Quantu sordi si jiettanu, a matri, nni cosi nutuli.
Ricordu quannu ndi maritamu cu to patri, a festa a ficimu n casa, certu eramu un pocu strittuliddi, per jintra u fistigiamu u matrimoniu; ora nveci, pigghia ora, puru pi un semplici compleannu prinutamu i megghiu sali, fa cuntu ca puru pi lonomastichi fistiggiamu, e anchi si sordi non lavemu, cuntinuamua a fari prestiti, prestiti e prestiti; per poi avemu puru u curaggiu di lamintarinni ca non putemu rrivari a fini mesi! Pi non parrari di tutti lautri sordi ca si jettanu pi telefonini alla moda! Ai cart (i pad), ai forni (i phone)
GIOVANNI
Ma quale carte e forni, mamma! Si dice: ai pad, e ai phone.
SABBEDDA
E si, si chissi di ddocu! Poi ci sunnu i televisori di tutti li formi e maneri chi pi mpiccialli o muru, certuni, a jittari na pareti n terra pi quantu su ranni. Poi ci sunnu macari i robbi di marca e certu, picch si non su di marca, facemu malafiura; pirsinu scarpi e mutanni firmati! I mutanni ca firma! Vidi o culu chi ci nni futti di stari nne mutanni di marca o menu! Per hannu a essiri di marca, e puru chi non ci su sordi pi ccattali, facemu di tutti pi avilli, macari privannuni di cosi di prima nicissit. Mentri, e me tempi nni privavamu puru du pani e a pasta pi fari na casuzza unni putiri stari. Ccattavamu na piccula tinuta di terra unni chiantari e siminari robba di manciari...
GIOVANNI
Capisco tutto quello che avete affrontato per realizzare quel po che abbiamo, e forse chiss che non sia proprio questo il motivo vero per cui amo studiare: privarmi volutamente di queste cose inutili che la societ ci impone. Sai, sta notte ho fatto un sogno meraviglioso
SABBEDDA
(Interrompendolo con somma curiosit) Cuntami, cuntami! Ci scummettu ca ti nzunnasti na stanga di figghiulazza!
GIOVANNI
Vedo che sei proprio fissata con queste ragazze alte.
SABBEDDA
Chi , non ti piacinu chiddi javuti? Ah, si pi mia, non ti nni ncarricari, figghiu, si avuta o bascia! A tia havi di piaciri.
GIOVANNI
Ma io non ho sognato nessuna ragazza! Ho invece sognato che intraprendevo (Isabella non capisce) la via del noviziato, e se devo essere sincero, da tempo che accarezzo questa meravigliosa idea
SABBEDDA
(Sbalordita e preoccupata nello stesso tempo) Novi chi?
GIOVANNI
(Con infinita dolcezza) Mi piacerebbe tanto farmi prete.
SABBEDDA
Chi cosa!!! Vo fari u parrinu? Ma chi dici figghiu! To patri non fa avutru chi ripetiri chi non c nenti di cchi spricatu di parrina, e tu Non ti fari scappari di mmucca na cosa di chissa, chi un infartu ci fa veniri a ddu puvirazzu! Tu mmaggini chi fiura ca facissi cu i so cumpagni di partitu? Pensa ca u vonnu puru a sinnacu!
GIOVANNI
Di che figura parli? E forse vergogna, o motivo di scandalo, avere un figlio prete?
SABBEDDA
Ah guarda, ju fussi cuntintissima; ma pi to patri, sicuramenti fussi na vera vriogna! Per, ju nun vulia diri chissu; vulia sulu fariti capiri chi to patri troppu abbrazzatu e so ideali, e predica chi a chiesa loppiu di popoli, e dici puru chi non c nuddu cchi capitalista da chiesa, e u partitu, pi sti idei rivoluzionari ca havi to patri, vonnu ca iddu facissi macari u sinnacu, non tu dissi; e u proposiru pi prossimi elezioni chi sarannu fra quarchi annu. Tu u pensi comu ci ristassi a vidirisi un figghiu parrinu, dopu chiddu ca predica? Ma di unni i pigghi du saccu figghiu miu!
GIOVANNI
Allora per occhio della gente che non vuole! Ma noi non possiamo vivere in funzione di quello che dicono gli altri; la vita nostra e ci appartiene, mamma!
SABBEDDA
U sacciu, u sacciu chi nostra; ma non ti pari chi accuss facili comu dici tu, non teniri cuntu da genti. Eh figghiu miu, a genti ti guarda chi pari ca ti facissi i lastri!
GIOVANNI
Ecco perch non cambier mai niente! Perch tutti pensiamo con la testa degli altri; dovremmo invece trovare il coraggio e la forza di cominciare a pensare con la propria testa. Fare politica significa anche questo, liberarci dalla schiavit del peso degli occhi altrui. Noi siamo cresciuti abituati a sopportare il peso degli sguardi della gente.
SABBEDDA
Lassali perdiri ssi paroli difficili a matri; e poi non vidi comu nni stamu mpignannu locchi pi fariti studiari, e tu ti prisenti cu sta nisciuta ca vo fari u preti! Comu, propriu ora ora ti finivu di diri ca mi piacissi vidiriti cu na figghiuledda, e tu Ma di unni ti veninu certi pinseri! (Preoccupata) Ma dimmi na cosa, a tia piacinu i fimmineddi?
GIOVANNI
(Imbarazzato) Mi piacciono come sorelle.
SABBEDDA
Sulu comu sorelli e basta?
GIOVANNI
Si, certo, allora come!
SABBEDDA
Chi voli diri allura comu, ca ti piacinu (allusiva) i masculiddi?
GIOVANNI
Certo che mi picciono pure loro!
SABBEDDA
(Pi confusa che persuasa) Allura si bisestili a matri?
GIOVANNI
Si, bimestrale sono. Forse volevi alludere a bisessuale?
SABBEDDA
Nzomma cosi di sessu, si! E ti vulia diri tu, s masculu masculu?
GIOVANNI
Sicuro che sono maschio! Come volevi che fosse!
SABBEDDA
E allura di unni ti veninu sti pinsati di fari u parrinu?
GIOVANNI
Mamma, ci sono cose che nemmeno noi riusciamo a capire da dove esse vengano, arrivano e basta. E come quando al poeta viene quel famoso lampo di genio creativo chiamato estro, che gli permette di realizzare unopera; ma il poeta nemmeno lui sa da dove arriva questo impulso improvviso che noi chiamiamo ispirazione. Solo pochi nascono con questi doni, altrimenti, il mondo sarebbe pieno di utopisti, di sognatori Neanche io so da dove mi sia arrivato questo impulso e quale che sia il mio compito, o cosa io possa creare, so di certo che sento questa grande necessit dimboccare questa via.
SABBEDDA
E chi via si ti senti to patri! Belli paroli su figghiu miu, e cu ci dici a iddu? Cu a pigghia sta crapa o scuru? Chiddu, non tu dissi, quannu vidi tonachi, pari ca vidissi u diavulu! Comu senti parrina, dduma ca pari un fuareddu! E dittu ncunfidenza, dopu tuttu chiddu ca si senti diri n giru di parrina, nun ca lassanu pinsari bonu: a pinifala (pedofilia) per esempiu chi vriogna!
GIOVANNI
Pe-do-fi-lia, mamma! Pinifarina si, la Ferrari!
SABBEDDA
(Capisce tuttaltro) Ah, si, hannu macari a ferrari i parrina? E certu cu tuttu chiddu ca pussedi u vaticanu, avutru chi ferrari! (Con eccitata meraviglia) Dicinu chi u statu cchi riccu ca c supra sta terra: palazzi, banchi, alberghi pi tuttu u munnu, eccetera eccetera; pensi chi a Ges Cristu nteressava aviri tutti sti sordi? Di caminari, comu fannu ssi quattru lagnusazza du Vaticanu, supra ddi gran machinuna? Sazzizzanu tutti chini di diamanti e ninnuli doru ca ci penninu di tutti i mensi, senza teniri cuntu di cintinara di picciriddi ca morinu ogni jornu di fami. Chista noffesa allumanit, figghiu miu! Comu, a chiesa predica fratellanza, umilt e poi
GIOVANNI
Vedo che anche tu sei stata contagiata dal pensiero di pap; non si pu, di tutta lerba farne un fascio; mi pare che anche questo sia un vecchio proverbio che recitava il nonno pace allanima sua. Sappi che c anche gente che si spoglia dei beni che ha e muore, se occorre, per questi ideali lasciatici da Ges Cristo.
SABBEDDA
E a chiesa propriu pi chissu, figghiu, ca va ancora avanti! Picch ci sunnu ancora ssi martiri ca dunanu a vita pridicannu miseria e umilt! Chissa a veru chiesa, e no chidda gestita di ssa manita di latruna e filibusteri du vaticanu ca ci hannu spiculatu custruennucci muntagni di sordi, supra ssi puvirazzi ca hannu murutu pi ssi ideali comu dici tu! Pigghia a San Franciscu, o a patri Piu per esempiu, prima i trattaru cu i pedi, e dopu sappiru comu sfruttari a disgrazia di sti du puvureddi, facennu divintari posti di pilligrinaggiu, ddi stissi posti ca mancu carculavanu. Ah, san Petru, san Petru, comu rrivamu dda supra! Tutti du crivu (setaccio) amu a passari! (Si sente arrivare gente).
GIOVANNI
Forse pap.
SABBEDDA
(Preoccupatissima) Oh Madonna! Canciamu, canciamu discursu a matri, chi si nno avemu mala jurnata!
SANTU
(Giovanni riprende a studiare) A oj non mi nni va una bona!
SABBEDDA
(Preoccupata) E quannu mai! Chi fu, chi successi, chi ti capit sta vota?
SANTU
Successi, chi jivu a banca a scanciari dassegnu chi mi desiru o travagghiu, e dissiru chi non avianu sordi! Ma tu u pensi, na banca chi non havi sordi! Comu, su propria i banchi chi shannu manciatu tutta lItalia, e dicinu di non aviri sordi! Pirsinu a banca du Vaticanu sangrassatu supra i spaddi di puvureddi!
SABBEDDA
Eccu ddocu! Puta essiri ca pi quantu non ti scanciaru lassegnu non ci havia di trasiri puru u Vaticanu!
SANTU
U Vaticanu, si propriu u vo sapiri, trasi nna tutti i menzi, havi i tintaculi comu li pruppa. (Guarda suo figlio che a sua volta lo guardava un po sconcertato, e si preoccupa) E tu, chi hai tu cu ssa facci?
GIOVANNI
Io
SABEDDA
Chi voi ca po aviri, si tarricogghi sempri cu na lamintela! Ddu criaturi si dispiaci a sintiriti sempri ridduliari (lamintari).
SANTU
Ah, chissu ? E cera bisognu di stari cu ssa facci cadaverica! A prossima vota ca c quarcosa chi non va, sai chi fazzu, figghiu miu, voli diri chi trasu cu a banna ca va sunannu avanti avanti! Si cuntentu?
GIOVANNI
Pap, io
SANTU
(Si sente in colpa) U capivu, u capivu. Scusami, u sacciu chi a curpa non tua. E ca ju, forsi mi lassu pigghiari di tuttu chiddu ca non funziona e poi finisci ca mi sfogu cu primu ca mi capita pi davanti.
GIOVANNI
Non mi riferivo a questo.
SANTU
Ah, no! E a nzoccu allura?
GIOVANNI
(In difficolt) Il fatto che non so proprio da dove iniziare.
SANTU
Allura a cosa preoccupanti! Eccu u picch hai ssa facci sbianchiduta! E parra, cos difficili largumentu?
SABBEDDA
(Al marito) Sai chi fai, assettati, prima ca ti veni quarchi giru di testa e scoppi n terra comu un piru fracidu.
SANTU
Giru di testa, piru fracidu, mancu si mavissi fattu setti esami di sangu! Cos gravi chiddu ca havi di dirimi?
SABEDDA
Di cchi, di cchi! Cchi tostu, cu cori comu si cumminatu?
SANTU
Puru! (Preoccupato, pensa ad un eventuale danno che avrebbe commesso il figlio) Aspetta, aspetta! Chi forsi capivu. No, non ci cridu! (Al figlio) Vo vidiri chi mittisti ncinta quarchi figghiola e ora Non ti rrisicari sai!
SABBEDDA
Macari a to parola rrivassi n celu!
SANTU
(Sbalordito, alla moglie) Guardati a stavutra nchiollara chiddu ca si augura!
SABBEDDA
Io dicu ca macari tu ti laugurassi ca fussi chissu!
GIOVANNI
(Intimidito) Pap, io
SANTU
Io, io, ca parra, (guardando la moglie) cos difficili ti dissi!
SABEDDA
(Preoccupata) Non guardari a mia chi non sacciu nenti!
GIOVANNI
Io io vorrei prendere i voti.
SANTU
Uhm? (Non capisce e guarda la moglie).
SABBEDDA
(Interviene prima che egli capisse) No, nenti, iddu voli diri chi a oj a scola u nterrogaru, e votu non ci nni desiru, e siccomu iddu studia assai, ora dispiaciutu chi
SANTU
Tuttu chissu ! E ju ca pinsava (facendo il gesto di pancia gravida) Non ti prioccupari ca i voti, prima o dopu, pigghialli hai!
SABBEDDA
(Fraintende) Cui, quannu! Statti mutu! Chi sta dicennu! Iddu, voti no nni pigghia!
GIOVANNI
Ma mamma!
SANTU
(Pi confuso che persuaso) Curnutu si nnhaju caputu nenti!
GIOVANNI
La mamma voleva dire che io
SANTU
A vo lassari perdiri a to matri e parra cu mia, non vidi ca non sapi cchi mancu idda chiddu ca dici! Ascuta a to patri, non ti prioccupari chi tu, i voti, i pigghirai quantu prima ti dissi, anchi si to matri, non capisciu pi quali raggiuni, non voli che pigghi.
GIOVANNI
Ah, si? Dici davvero? Grazie, grazie pap! Allora i voti, io
SANTU
(Ridendo) Certu, e comu no! Pi quantu studii, si non li pigghi tu, cu lhavi a pigghiari i voti!
SABBEDDA
Ridi, si! Comu i pigghia ti vogghiu!
SANTU
E ti pari chi mhajuta a capiri! Si po sapiri chi voi diri cu ssu: comu i pigghia ti vogghiu? (Preoccupato guarda la moglie) Fermati, fermati! Scummetu ca voi diri, chi voti
SABBEDDA
Non guardari a mia ti dissi, ca ju ferma sugnu!
SANTU
Vo vidiri allura chi forsi signu ca i voti non su pi nenti boni? (Al figlio che abbassa lo sguardo a terra) Allura veru ca ti svintasti a testa cu na figghiola, e di studiari per ora no nni vo cchi mancu nto brodu e certu, si a testa lha a nautra menza, comu fa a studiari! Sai comu si dici? O frju i pisci, o guardu a jatta. E va beni, non ti prioccupari, tantu tu si accus bravu chi avogghia di tempu ca hai di putiri recuperari; voli diri chi allura, per ora ti guardi ssa jattaredda; per non ti rrisicari a cumminari quarchi nzalata! Chi sacciu mittilla pi daveru ncinta! Ma armenu bedda ? Comu si chiama? Nun ca figghia du me rivali politicu? (Giovanni abbassa la testa).
SABBEDDA
Comu si chiama cui? E di quali jatta sta parrannu?
SANTU
Da jattaredda di to nora.
SABBEDDA
Ma quali nora, quali jatta! Gi maritatu u fici!
SANTU
E chi , prima o dopu non shavi di maritari! Mancu si avissi di farisi parrinu sarvannu a tavula! O no?
SABBEDDA
(Intimorita) Non lha caputu ancora ca iddu non si po maritari! U capisti ora picch voli i voti?
SANTU
Navutra ora! Vidi, vidi quantu pritesi hannu sti parrina! Non bastanu cchi tutti i corsi matrimoniali ca si fannu pi maritarisi! Ora, vannu puru circannu u pilu nta lovu: vonnu macari sapiri i voti ca unu pigghia o ha pigghiatu a scola? (Preoccupato) Allura si unu sceccu, chi fa, resta schettu pi tutta a vita? Non si po maritari cchi?
SABBEDDA
Oh, babbasunazzu ca si! Ma chi capisti! Certu ca si i scecchi non si putirianu maritari pi davveru, tu nnavivi di ristari schettu! Quantu menu non vinivi a cunsumari a mia!
SANTU
(Pi confuso che persuaso). Havi cchi di menzura ca discurremu, e curnutu si nnhaju caputu na parola di chiddu camu dittu! (Bussano). E cu ora?
SABBEDDA
Japri e u vidi! Ancora non sinnacu e gi si fici u portaborsa! (Santo la guarda stupito, mentre Giovanni esce per laltra stanza) E moviti; a cu aspetti a carrozza? Stoccati i jammi; chi voi ca vaju ju? (Va ad aprire, ed entra la comare. Ha la pancia grossa, in attesa di partorire).
ANCILINA
(Gioiosa) Salutamu! Chi sugnu cuntenta! Chi sugnu cuntenta! (Silenzio, Isabella e Santo si guardano meravigliati) Ih, e chi , nenti mi diciti?
SANTU
(Non capisce e guarda la moglie) A oj mi sta parennu a jurnata di quiz. Chi vuliti ca avemu di dirivi cummari?
ANCILINA
Du fattu caspettu!
SABBEDDA
E picch, no sapiamu gi ju e u cumpari, chi spittavavu.
ANCILINA
Certu, sapiavu chi spittava, ma non sapiavu quantu, nni spittava!
SANTU
E quantu, quantu su chi nni spittati, cummari?
ANCILINA
Nzirtati.
SABBEDDA
Pi comu vi vju cuntenta, dicissi dui!
ANCILA
(Sempre gioiosa) Sbagghiastivu!
SANTU
No! Non mi diciti ca su
ANCILINA
(Contentissima, fa il gesto con la mano). Tri!!!
SANTU
(Alla moglie) Ma taliti a stavutra! (Alla comare) E aviti u curaggiu di essiri puru cuntenta. Ma picch non vattaccati na petra o coddu e vi jittati nto funnu di mari, vui cu tuttu a vostru maritu! E chi cuntenta chi nnaspetta tri! (Angela rimane stupita a guardare) A prima cosa caviti di fari, ora, u sapiti qual ?
ANCILINA
Di jilli a battiari, certu!
SANTU
Chissu dopu! A prima cosa caviti di fari : (Ancilina, sbalordita, guarda la comare) o pigghiati e ci a tagghiati o cumpari, o si nno, vui, nta ddu postu vi ci mittiti un beddu tappu. Ca comu faciti ora a crisciri sti nuccenti cu sta crisi ca c!
ANCILINA
(Continua a non capire) Cumpari, ma sicuru ca parrati cu mia?
SANTU
No, cu me soru a monaca parru!
ANCILINA
Cu cui? Ah, aviti puru na soru monaca? U sapiti chi no sapa! Comu vui pridicati mali di parrina, e aviti na soru monaca! E propriu veru: unu non shavi a fari mai meravigghia di nuddu!
SANTU
Ma chi capistivu! E un modu di diri. A sta ura non mavissi affucatu appinnutu nta na trava, si me soru era monaca!
SABBEDDA
Ancora picca ammanca e ti ffuchi!
ANCILINA
(Non capisce) Picch pi a soru du cumpari ca monaca?
SABBEDDA
Per, puru vui cummari! Siti cos ntrunata chi mancu
ANCILINA
(Cancella, delusa, il sorriso dalla propria faccia) Ma viditi Signuri chi accoglienza! Comu, ju vinni cca cu tantu amuri e prju, dicennuvi chi spettu daccattari sti nuccenti, e vuiavutri
SABBEDDA
Lassatilu perdiri o cumpari a oj, chi riddulusu, havi sempri a chi diri. I figghi su sempri na gioja, quannu veninu. Certu tri nta na botta
ANCILINA
Na botta nzoccu, cummari! U vuliti capiri chi pi sta botta, ora mi trasinu tri mila euru, avutru chi!
SABBEDDA
Trimila chi?
ANCILINA
Tri mila euru. No sapiti chi u guvernu ora duna milli euru a figghiu; sunnu tri, tirativi i cunta; non veninu tri mia euru?
SANTU
Evviva a cummari! Vi putiti mettiri a fabbricari figghi cu cumpari.
SABBEDDA
Cummari, e vui pinsati chi tri mila euri bastanu a crisciri tri figghi? Comu japri a bucca unu, aviti a ghinchiri tri biberoni; comu ncumincianu a cacari scusannu a nostra bedda facci, ci vonnu pronti tri pannolini; e non parramu di visti menti ca ci voli na sartoria! Cummari, ssi tri mila euri, vi bastanu di Natali a santu Stefanu, avutru chi!
ANCILINA
A vuliti sapiri na cosa: pari chi mi zziccavu nto nidu daceddi di malauguriu. Ntantu, ju e me maritu semu cuntenti chi non vi dicu! Voli diri ca, strata facennu, videmu chiddu ca va sirvennu.
SANTU
E comu, comu i chiamati a tutti tri? Su tutti masculi, o
ANCILINA
Tri fimmineddi, tri fimmineddi su!
SANTU
Puru! O megghiu jemu!
ANCILIN A
E picch?
SANTU
Va maritali!
ANCILINA
(Non capisce) Uhm?
SABBEDDA
Vi dissi di lassallu perdiri o cumpari, chi havi u babbiu. (Al marito) Non po essiri ca si fannu tutti tri monachi?
SANTU
E allura megghiu schetti!
ANCILINA
Chi diciti cumpari; nun chi tutti a putemu pinsari comu a vui, chi mali ci fussi si decidissiru di pigghiari i voti e farisi monachi?
SANTU
Cca navutra ci nn stamatina cu i voti!
ANCILINA
Scusati, allura, si vostru figghiu dicu, staju facennu n esempiu, (Isabella fa segno alla comare di stare zitta) dicidissi di pigghiari i voti puru iddu, allura, vui, vui chi facissivu? (Isabella continua a fare segni alla comare).
SANTU
(Sospettoso, guarda la moglie) Tu navutra chi vonnu diri ssi signali? Aspetta, aspetta! Non chi un mumentu fa to figghiu parrava di chisti, voti?
SABBEDDA
U dissi ju, chi tu a oj non ci si cu a testa. Po essiri mai chi u criaturi dicia di pigghiari ssu geniri di voti e aviri nno stissu tempu na stanguna di fimmina pi zita!
ANCILINA
Ah si, zitu si fici? E cu cui, cu cui?
SANTU
Ah, mhavia parsu stranu ca me figghiu pinsava di farisi parrinu!
ANCILINA
E chi si vostru figghiu dicidissi di farisi preti? E forsi disonuri?
SANTU
Peggiu, peggiu cummari!
ANCILINA
Cumpari, a oj mi pariti un pocu assatanatu. U sapiti chi fazzu, vistu chi laria non tantu bona, mi nni tornu pa casa; voli diri chi vegnu nautru jornu pi parrari cu a cummari.
SABBEDDA
Parrati, parrati cummari e dicitimi quali u mutivu da vostra visita; faciti cuntu comu si u cumpari non ci fussi.
ANCILINA
Veramenti ju havia di parrarivi di cosi (guarda il compare, imbarazzata).
SANTU
Amu caputu, aspittati ca mi nni nesciu; servi ca vi lassu cchi libbiri di cuntarivi li sigreti di vuiavutri fimmini. (Alla moglie) Anzi, sai chi fazzu, nnapprufittu pi turnari a banca, cu sapi si accucchiaru i sordi pi scanciarimi lassegnu. Vi salutu cummari e auguri ancora pi vui e u cumpari, pi stu trimellaggiu (esce).
ANCILINA
Chi dissi, trimellaggiu? Certu ca stranu u cumpari. Ma chi havi? Pari muzzicatu da tarantula ballarina comu si parra di parrina.
SABBEDDA
(Dispiaciuta va a guardare se il marito si fosse allontanato) Eh, si iddu sapissi mancu u vogghiu pinsari, cummari.
ANCILINA
Di nzoccu stati parrannu? (Isabella indica con la testa suo figlio che studia) No! Non cridu! (Giovanni esce per laltra stanza) Nun chi vostru figghiu si voli fari pi daveru parrinu, pi casu? (Isabella abbassa la testa e Angela capisce) E comu, non dicistivu chi era zitu?
SABBEDDA
Di essiri zitu zitu; ma cu Signuri.
ANCILINA
(Fraintende) Cu un signuri masculu? Allura chi voli diri chi vostru figghiu bucca di lautra menza? Cio chi (Come fosse gay).
SABBEDDA
E chi? Ma di unni vi veninu certi nisciuti!
ANCILINA
Scusati, non dicistivu chi zitu cu un masculu?
SABBEDDA
Cu nostru Signuri, (indicando in cielo) cu nostru Signuri zitu, cummari!
ANCILINA
(Facendo segno col dito verso lalto) Ah, cu
SABBEDDA
E dici chi voli pigghiari i voti.
ANCILINA
No!
SABBEDDA
Si, nveci! E comu fazzu, comu fazzu a fariccillu trasiri nta testa o cumpari! No vidistivu chiddu ca cummina, sulu comu senti parrari di monachi e parrina! Diu mi nni scanza e libira, un corpu ci pigghia!
ANCILINA
E no putiti attruvari u rimeddiu, na soluzioni? Si ddu picciottu havi ssa vucazioni (Pensa un po, poi ha una trovata) Non ci putiti mbrugghiari o cumpari, ad esempiu, chi vostru figghiu havi di studiari na materia chi cca non c, e havi bisognu di studialla a Milanu, o nta nautra citt di larta Italia? Cos u picciottu sta luntanu di vuiavutri e po fari chiddu ca voli.
SABBEDDA
Certu, na bedda pinsata fussi; ma comu facemu a mannallu o Nord a studiari? Sunnu grandi citt, ci vonnu un mari di soldi; e poi
ANCILINA
E poi chi? Si vostru figghiu si voli fari pi davveru preti, cu sta crisi di vocazioni ca hannu i giovani a ntraprendiri ssa strata, su pigghianu subitu nto colleggiu e a spisi macari di lIstitutu stissu! Vui basta ca scriviti nna unu di sti Istituti riliggiosi, e n tempu ca vu dicu dda ghintra. O cumpari ci mbrugghiati ca vostru figghiu vinciu na borsa di studiu e ca ci servi pi mantinirisi a scola, e u restu fatta.
SABBEDDA
E ju, a me figghiu, non lavissi avvidiri cchi pi tantu tempu?
ANCILINA
Cummari, sapiti comu si dici: pi n amuri milli peni.
SABBEDDA
E dopu, quannu poi u cumpari u veni scopri picch sapillu havi, prima o dopu, chi ci dicu, ca ju non nni sapia nenti? E non si scatina na quarta guerra mondiali! U pizzuddu cchi grossu di mia, u far tantu (Facendo il gesto con le dita di una cosa piccola).
ANCILINA
Eeeh, ca stati facennu tragica! Na cosa a vota, na cosa a vota, cummari. E poi, vistu ca vostru figghiu luntanu, e gi sha fattu puru parrinu, mu vuliti diri chi po fari cchi u cumpari?
SABBEDDA
Cos diciti?
ANCILINA
Certu. Per avanti ca faciti stu passu, mittitivimi prima daccordu cu vostru figghiu.
SABBEDDA
Ah, certu, cu iddu prima haju di parrari. Per vui, cummari, mi raccumannu non nni faciti parola cu nuddu e non ci faciti capiri nenti, specie o cumpari, di tuttu chistu!
ANCILINA
Chi diciti, cummari! Avissi a veniri a sapiri ca ju vi fici a ruffiana; mi nza ma Diu! Mi nni pozzu scappari di stu paisi! Ora u sapiti picch havia vinutu?
SABBEDDA
Si, si, forsi megghiu parrari di chistu, prima ca torna iddu.
ANCILINA
Siccomu sacciu (guardinga, va a vedere se rientra Santo) chi vostru maritu, di chiesa nni mancia picca, anzi nenti propriu, prifirisciu prima dillu a vui senza ca iddu nni sapi nenti, e vinni pi dirivi si mi battiassivu sti tri nuccenti ca mi stannu arrivannu; ci teni tantu me maritu, chi fussivu vuiavutri a farici di patrozzu e matrozza.
SABBEDDA
Cummari, ju piaciri ci pozzu pruvari a fari di matrozza a sti nuccenti; u problema iddu , u cumpari, purtallu a chiesa! Mancu cu na pala meccanica u ridducissimu! Havi di poi ca nni maritamu chi non metti cchi pedi a chiesa; e cchi tempu passa, peggiu ! No viditi, chi comu senti tonachi, i budedda si ci ntruscianu tutti. Dici ca pi iddi, pi parrina, ca non voli andari cchi a chiesa. Chistu havi bisognu sicuramenti di nesorcismu! (Si sente Santo che canta una canzone di sinistra).
SANTU V.F. SCENA
Compagni, siamo un gran partito, noi siamo dei lavoratori
SABBEDDA
Cca u cantanti! Sulu chista sapi di canzuna, e certi voti a canta puru di notti; attrovacci chi si nzonna
ANCILINA
U sapiti chi na canusciu sta canzuna! Vinciu pi casu u festival di Sanremu?
SABBEDDA
Cummari, propriu sta canzuna cu i santi non ci havi nenti a chi spartiri; (preoccupata) e ora canciamu, canciamu discursu prima ca trasi!
SANTU
(Entra contando i soldi) Giusti, giusti su. (Alla comare) Cummari, vui ancora cca? Non aviti finutu ancora di cuntarivi i pila?
ANCILINA
(Risentita) U sapiti chi siti un pocu rraggiatizzu! E menu mali ca vi misiru Santu di nomu! (Alla comare) Mi nni vaju cummari, voli diri chi pi stu discursu fazzu passari na picca di tempu e nni torna a parramu dopu. Vi salutu cumpari, e ogni tantu, pi stari cchi friscu, mittitivillu u culu ammoddu (esce).
SANTU
Vui, non vi scurdati chiuttostu di mittirivi u tappu a ddu postu!
SABBEDDA
Vidisti ca tu scanciaru lassegnu; cera mutivu daggitariti! Tu, jennu avanti cos, i pinni ci lassi; ma comu lha capiri chi a vita shavi a pigghiari cu a carma? Comu lha capiri (guardando verso la stanza da dov uscito Giovanni) chi ognunu di nuautri, da so vita, nnhavi a fari e sfari tuttu chiddu ca voli? Comu lha capiri
SANTU
Oh!!! E chi tutti sti predichi e missi cantati? Chi fu, chi successi cu tuttu stu: lha capiri? A vita! Ma di quali vita parri, da mia, o da tua?
SABBEDDA
Non parru, n da mia e n mancu da tua; di chidda di to figghiu ca parru.
SANTU
(Scatta allarmato) Di me figghiu? Nautra ora! E chi ci capit, parra! Comu, no lassavu dintra! Chi fici, nisciju e
SABBEDDA
E carmati, carmati, un fuareddu pari! Non ha, n niscitu e n mancu trasutu; dda banna nna so stanza tuttu avvilutu, chi si pina tuttu
SANTU
Chi , nautra vota ncuminciamu cu i quiz? Si po sapiri chi havi, cu tutti sti misteri? I voti, a zita
SABBEDDA
Havi, (cercando dimbrogliarlo) chi vinciu na borsa di studiu e
SANTU
(Sbalordito e gioioso nello stesso tempo) Nzoccu? Na borsa di studiu? E quantu, quantu ci desiru di sordi, assai, assai su?
SABBEDDA
Non ncuminciari cu fariti i cunta, chi chissi non su sordi pi nui; servinu pi jiddu chi havi di jiri a Milanu cos mi parsi di capiri, picch a materia chi havi di purtari avanti sulu dda ca a po jiri a studiari.
SANTU
Aaah! Vo vidiri allura chi pi chissu, ca un mumentu fa era cos cunfusu e non sapa di unni ncuminciari a parrari! Certu, macari ci para mali diri chavia di jiri a Milanu.
SABBEDDA
E certu! Ci para mali o criaturi, e non sapa di unni ncuminciari.
SANTU
Allura u discursu di voti, era chi sicuramenti mi vulia diri ca foru cos avuti di vinciri a borsa di studiu!
SABBEDDA
Oh, finarmenti, ci arriv! E ora siccomu a borsa di studiu vincolata pi jiri a studiari a materia nta nautra citt, ci pari mali a diriti ca havi di jiri al continente cos mi pari ca dissi, Milanu. U capisti ora, tuttu lintrippu?
SANTU
Chissu era! Nenti di menu! Mancu shavia di dirimi ca vulia fari u parrinu! Si pu so beni, pi mia po fari chiddu ca voli; no dicisti puru tu chi ognunu, da propria vita, nni po fari e sfari chiddu ca voli? E unni , chiamalu ca ci dicu ju, chi a mia
SABBEDDA
(Preoccupata) No, no! Ora no, lassa perdiri, chi per ora megghju lassari stari, picch (entra Giovanni pensieroso).
GIOVANNI
(A suo padre, deciso) Niente, ho deciso, ti dir tutto! Pap, io
SANTU
(Interrompendolo) Non ha bisognu di dirimi cchi nenti; to matri mi cunt unu di tuttu, pi filu e pi signu; e poi cera bisognu dammucciarimi sti beddi notizii!
GIOVANNI
(Non capisce e guarda sua madre) Ma sicuro che ha capito bene?
SANTU
Certu ca capivu, e anzi ti dicu di cchi, ju piaciri ci pozzu pruvari a sentiri sti nutizii!
GIOVANNI
Davvero dici? (Va a inginocchiarsi sotto il quadro della Madonna) Grazie, grazie madonna mia, dora in poi sar il tuo umile servitore (Santo guarda sbalordito sua moglie).
SANTU
(Preoccupato, gli si avvicina) Senti na cosa figghiu miu, ma si sicuru di sintiriti bonu? Dicu sicuru ca u studiu non ti desi a testa e ora ncuminci cu dari i numira.
GIOVANNI
Grazie, grazie pap, non trovo le parole giuste per esprimere la mia gioia. Sono certo che sarai molto fiero della mia scelta, e chiss se non riuscir finalmente a portarti in chiesa (Giovanni rimane a pregare la Madonna).
SANTU
(Non capisce) Unni? Allura giustu pinsavu; haju na strana mprissioni chi tu gi partisti (nel senso di pazzia) ancora prima di partiri. (Alla moglie in disparte) Senti na cosa, ma davveru sicuru chi a chistu, cu troppu studiari, non ci funnju u cidiveddu dun tuttu e havi bisognu di na bona messa a puntu? Chi stu discursu di priari e purtarimi a chiesa?
SABBEDDA
Certi mumenti, mi pari un pezzu di pisci stoccu ammoddu a salamoria. E accuss difficili capiri chi dopu ca si lauria sintenni, ti vulissi purtari a chiesa pi quantu si marita! Non mi diri chi quannu si sposa, tu
SANTU
Ju! Ju chi? Pi mia po cunviviri a vita! (Giovanni si alza avvicinandosi ai genitori).
GIOVANNI
Grazie, grazie ancora pap.
SANTU
E cuntinua cu sti ringraziamenti! E dimmi na cosa, quennu ca pensi
GIOVANNI
(Linterrompe fraintendendo) Dintraprendere questo viaggio, dici?
SANTU
Beh, nsomma, dicemu puru accuss.
GIOVANNI
Pure domani sarei pronto.
SANTU
Dumani! Allura voli diri ca shannu a priparari i valiggi prima ca scura!
SABBEDDA
Picch, ca luci addumata non si ponnu priparari u stissu?
GIOVANNI
(Giovanni non capisce) Ehm! Preparare cosa?
SABBEDDA
Nenti, non ti ci appricari, to patri jattu priscialru; dici sempri no, ma non appena si cunvinci (A Santo) Carma, carma ca nuddu sta scappanu!
GIOVANNI
(Pi confuso che persuaso) Mamma, io
SANTU
(Al figlio, ironizzando) Dimmi na cosa, figghiu miu, non per ca comu torni di dda supra tavissi a sentiri parrari cu n? (Parola che spesso ripetono i milanesi).
GIOVANNI
(A sua madre in disparte) Ma mamma, non capisco! Cosa gli preso a pap? Sembra (facendo con la mano segno di follia).
SABBEDDA
E cu sapi. Figghiu miu; certi mumenti u cidiveddu, pa gioia, o pi qualsiasi emozioni, si nni po puru jiri a spassu; ma poi ci torna, eh si ci torna! Havi a fari u sinnacu dici! Tu sai chi fai, accuntentalu a tuttu chiddu ca dici, chi dopu, ammucciuni, haju di dariti na bedda nutizia.
GIOVANNI
Cos dici?
SABBEDDA
E certu, tantu chi ti custa lassallu cuntentu.
SANTU
Chi , caviti tutti dui?
SABBEDDA
Sai chi fai, vistu ca lassegnu tu scanciaru, arriva a pigghiari un pocu di spisa, chi dintra non c cchi nenti di chi manciari. Fatti dari puru na para di bistecchi ca ci frju a Giovanni pi dumani supra u trenu.
GIOVANNI
Sopra che?
SABBEDDA
Ah, ma allura duru si! Comu rristamu?
GIOVANNI
(Confuso, cerca di stare al gioco) E gi sul treno, vero!
SANTU
Si, forsi a megghiu cosa, e vistu ca sugnu n sordi, pigghiu puru un pocu di carni ficatu nenti, picch tantu, mu fati manciari tutti i jorna a mia! (Alludendo alla bile che fa durante la giornata).
SABBEDDA
Tu si ca tu vo manciari!
SANTU
Si, si, raggiuni hai; forsi megghiu ca vaju!
SABBEDDA
Sempri chi si lamenta ! (In modo che Giovanni non senta) Ah si sapissi chiddu ca taspetta!
GIOVANNI
Mamma, non che questa specie di complotto fa parte della bella notizia?
SABBEDDA
(Va a guardare se Santo gi lontano) Propriu accuss, fa parti du pacchettu promozionali.
GIIOVANNI
Che sarebbe?
SABBEDDA
E, ca vincisti na borsa di studiu, e a jiri a finiri di studiari a Milanu.
GIOVANNI
(Sbalordito) Io? Ho vinto una borsa D, mamma, non che anche tu, adesso
SABBEDDA
Vo, o no, fari u parrinu?
GIOVANNI
Certo che voglio! Lo vuole anche pap!
SABBEDDA
Si, si, ammucca mmommu! Si to patri sapissi na cosa di chista, nna carni nni ci mittissi larsenicu!
GIOVANNI
Come, lui ha detto di essere contento che prenda i voti!
SABBEDDA
Cuntentu, si! Senti chi fai ora, comu torna to patri; tu dicci ca hai di jiri a studiari a Milanu e
GIOVANNI
(Sbalordito) Milano! Non se ne parla proprio! No, no, no, no, no!!!
SABBEDDA
Si, si, si si, si!!! Pi tu fari u parrinu, to patri non thavi a sapiri cca; cos tu finisci di fari chiddu ca vo, e poi
GIOVANNI
E allora facciamo cos: dir di dovere andare a Milano, mentre io invece (Escono mentre lei gli va spiegando il da farsi senza che suo padre sappia niente).
FINE PRIMO ATTO
SECONDO ATTO
(Scena come la precedente. E passato qualche anno. Isabella intenta a impastare un po di farina).
SABBEDDA
(Con tanta tenerezza) Cu sapi chi fa ddu figghittu dda supra, sulu, nna dda granni citt.
SANTU
Capaci ca su mancianu! E zittuti locca, ti pari chi ancora carusu. Sicuramenti non vidu lura ca si lauria, cos po si sposa e nni riala un beddu picciriddu!
SABBEDDA
(Allusiva) Campa cavaddu!
SANTU
Chi senti diri?
SABBEDDA
Sentu diri chi ssi sempri jattu priscialru. U tempu ci voli a tutti cosi.
SANTU
E comu, non si lauria dumani!
SABBEDDA
Si, dumani.
SANTU
E allura?
SABBEDDA
E si figghi no nni po aviri u criaturi, chi fa sammazza?
SANTU
Dicu ju, mai possibili chi quannu parramu di to figghiu, comu si parrassimu di misteri di notre dam? Prima ca capisciu na parola di chiddu ca vo diri, quasi quasi rischiu mi nesci o cidiveddu di fora. Ci su sempri mpidimenti. Gi non po aviri figghi, sammazza
SABBEDDA
Chi c di mistiriusu si ti dissi chi non putissi aviri figghi? Ntantu shavi di essiri n dui p avilli.
SANTU
Comu n dui! Si a prima tu, dicisti chi zitu cu na bedda figghiola!
SABBEDDA
Ora cchi! Havi di poi ca si nnand a Milanu chi si lassaru!
SANTU
Si lassaru! E chi fa, ti sfilavi a bucca a dirimillu, o pensi ca ti putianu nesciri i morroidi! I cosi le veniri a sapiri sempri allurtimu. E ju ca pinsava Si ma non cridu ca iddu non sa truvau gi nautra; e cu sapi a porta di dda na stanguna di fimmina. Dda su beddi javuti chi parinu modelli! Po essiri ca nni fa na bedda sorpresa!
SABBEDDA
A tia, sicuru ca ta fa! (Cerca di riprendersi, mentre lui la guardava stupito) No, nenti vulia diri ca ti fa na sorpresa nel senzu ca veni parrannu cu laccentu milanisi: n di cca e n di dda!
SANTU
Chiddu ca non capisciu comu mai non ha rrivatu mai na litra, na cartolina
SABBEDDA
Ancora a littra va pinsannu, e a cartollina! Oramai ci sunnu i telefonini, i compiuters chi mannanu le mele (email).
SANTU
Si, i banani mannanu! Si dici lemails (errori voluti). Sai chi facemu, unu di sti jorna ccattamu u compiuter, e servi ca nni videmu quannu parramu, cos fannu na pocu, cu sti cosi moderni, si mettinu davanti o compiuter e si guardanu mentri parranu. Voli diri chi nni facemu fari na bedda panoramica da zona unni abita e servi ca canuscemu puru lIstitutu unni si trova a Milanu
SABBEDDA
E macari si a zona bella u jemu a truvari!
SANTU
Bonu fussi, ci a facissimu nuiautri a sorpresa!
SABBEDDA
E vidi tu chi sorpresa!
SANTU
(Si finisce di vestire per andare allo scrutinio elettorale) Ah, senti, mhaju scurdatu a diriti na cosa; tempu fa mi truvai a jiri a sedi du partitu a Palermu, sai chi visti o n giuvini chi simigghiava a nostru figghiu? Precisu, na goccia dacqua! Sulu chi chistu era vistutu cu a tonaca di parrinu; pi chissu no chiamavu; e poi nostru figghiu a Milanu dissi!
SABBEDDA
E certu! Cu ti porta a pinsari chissu! Si ognunu cassumigghia a tia, mi lavissi a purtari dintra, vidi tu chi affari ca facissi! Sicuramenti era quarcunu seminarista chi ci assumigghiava.
SANTU
Per sai chi successi? Chi comu ju jivu pi guardallu, iddu si gir subitu di lautra menza! E possibili?
SABBEDDA
E possibili, nun possibili! E nsisti puru! Sicuramenti era unu chi ci sumigghiava ti dissi.
SANTU
Cos dici?
SABBEDDA
Ancora cuntinui!
SANTU
Si, si certu, forsi ha raggiuni; e poi chi ci trasi nostru figghiu si chiddu a Milanu; anzi, a discursu, non a oj cavissi a veniri?
SABBEDDA
Tu scurdasti gi, chi a mumentu rriva u trenu?
SANTU
A tia! Mi lavia jittatu darreri u cozzu! E ora, comu fazzu? Mavissi piaciutu jiri a stazioni a pigghiallu, ma cu stu discursu du sfogghiu elettorali
SABBEDDA
A curriera, a curriera mi dissi ca pigghia; gi nni ntisimu pi telefunu. No vidi chi ci staju priparannu u manciari ca piaci a iddu!
SANTU
Spiramu chi vegnu elettu, cos facemu festa granni: ju diventu sinnacu, e dumani nostru figghiu diventa (preoccupato) aspetta, aspetta; unni ca si lauria dumani?
SABBEDDA
Unni, comu unni! A Palermu! Ha studiatu a Milanu e dumani si lauria a Palermu.
SANTU
Chi si lauria a Palermu u sacciu, o pensi ca sugnu rimbambinutu? Ju ti dicia unni, nel sensu di nzoccu si lauria.
SABBEDDA
Ah, picch no sa tu? Non ti lhaju dittu ancora?
SANTU
Si pi chissu mancu iddu mi lha dittu, ddi voti ca nni sintemu pi telefunu; possibili, dicu ju, ca i cosi le sapiri sempri allurtimu.
SABEDDA
Certi voti megghiu, sapilli allultimu i cosi. Si lauria aspetta, aspetta, comu dissi ca si chiama? Mi pari eologia, si cos si chiama, eologia.
SANTU
(Non capisce) Unni chi cosa?
SABBEDDA
(Sillabato) E-o-lo-gia. Capisti ora?
SANTU
E chi na materia nova chista? E-o-logia Vo vidiri chi siccomu Eolo voli diri Dio del vento, signu chi me figghiu diventa Ingegnere Elettronicu; cio chiddu ca diriggi listallazioni di pali eolichi, chiddi ca si vidinu nne pizzi di muntagni ca giranu, giranu
SABBEDDA
Eh, avogghia si giranu!!! E comu!!!!!
SANTU
Certu, si c ventu!
SABBEDDA
(Alludendo sempre ad altro) Ti dicu chi macari senza ventu giranu!
SANTU
(Non capisce) Cos dici iddu? Sar, ma ju non ci cridu tantu sai; comu fannu a girari si non c ventu?
SABBEDDA
(Allusiva) Cridici, cridici nveci!
SANTU
Allura (facendo con la mano segno di girare).
SABBEDDA
Di cchi, (facendo segno di girare pi forte) di cchi!
SANTU
Sai chi non capivu bonu.
SABBEDDA
U capirai quantu prima.
SANTU
Avi na pocu di tempu chi quannu parramu di to figghiu, mi veni difficili acchiappari chiddu ca vo diri; o si tu ca non ti spiega bona, o signu ca ju misi a perdiri corpa. Va beh, ju vaju, si nno o seggiu rrivu quannu gi hannu finutu u sfogghiu (esce).
SABBEDDA
(Implorando laltissimo) Signuri, faciti n modu chi me maritu acchiana a sinnacu e non veni a sapiri chi so figghiu, dumani, pigghia i voti. Ma poi, viditi chi cosa: oggi c u scrutiniu di vutazioni a sinnacu, e dumani u criaturi diventa parrinu. Signuruzzu, sulu vui mi putiti ajutari a sciogghiri stu ruppu (bussano). E cu ora? (Va ad aprire) Vui (la comare) cummari?
ANCILI NA
Chi , non vi piaciu? O aspittavavu quarcunu mpurtanti? Comu finiu cu risultatu di voti, cchiana, o no u cumpari? Chi mi parsi stranu! Mu visti passari pi davanti e mancu mi salut! Non mi vitti propria! Faca cu a manu cos (facendo il verso dellelica che gira); cummari, non chi o cumpari, cu stacchianata a sinnacu (facendo il verso daver fuso il cervello) e vui ora spiitavavu u dutturi pi quantu u cuntrullava?
SABBEDDA
Ju, si propriu essiri sincera, spittava chi rrivava un ancilu e mi dicia: <<Sabbedda, rilassati chi tuttu appostu>>.
ANCILINA
Raggiuni aviti a diri chissu; certu, pi vui chisti su du jorna di nfernu: a oj, u pinseri si vostru maritu cchiana a sinnacu, e dumani chiddu di vostru figghiu ca shavi a urdinari preti cos mi pari ca si dici, urdinari, veru cummari?
SABBEDDA
Si, si cos si dici, urdinari, anchi si ju mi urdinassi un beddu ricoviru o manicomiu. Pi oj sugnu cuntenta si me maritu veni elettu, ma no tantu pu fattu ca diventa sinnacu; ma quantu pu vidiri tranquillu e sudisfattu, pinsannu ca dumani nni spetta na jurnta chi mancu ju sacciu comu vui mi capiti, veru cummari?
ANCILINA
E comu si vi capisciu! Certu nun mi vulissi attruvari nne vostri robbi; criditimi, non sapissi propriu di unni ncuminciari, pinsannu a me figghiu chi havi di pigghiari i voti e sapiri chi poi ncumincia u viva Maria! E ora, chi stati facennu, mpastati pi sfugarivi?
SABBEDDA
A oj, pi mia e jornu di festa; haju dintra a me figghiu a manciari, e siccomu o siminariu, certi cosi ca ci cucinava ju, un i fannu, ci vogghiu priparari ju comu faca na vota. Furtuna, cummari, ca nna tuttu stu tempu u cumpari non ha caputu chi a Palermu a studiari, si nno attrova chiddu cavissi successu! Ma picca ci manc ca u scupria. Mi dissi un mumentu fa chi tempu arreri, mentri ca jiva a sedi du partitu a Palermu, vitti a unu ca sumigghiava a so figghiu, e no chiam picch era vistutu cu a tonaca. U capistivu? Picch era vistutu cu a tonaca! Picch jddu cunvintu ca mai so figghiu savissi fattu preti! U capistivu cummari nna chi situazioni mi trovu ju?
ANCILINA
E bonu, cummari; oramai si ficiru i ficu! C sulu oggi e dumani. E tempu persu ca vi manciati ancora u cidiveddu; u grossu gi passau. Vu mmagginati nveci si vostru figghiu, divintassi cardinali? Bellu sara aviri un cardinali n famighia!
SABBEDDA
Ju dicu, ca me maritu, da gioja manciassi cchioss! (Quasi a rimprovero) Cummari, videmu cchiuttostu comu supira a prima prova dumani u cumpari.
ANCILINA
Per chiddu ca non capisciu du cumpari ca: di un latu non po vidiri e parrina, mentri di lautru latu, ci piaci chi patri Vicenzu u sta jutannu a essiri elettu.
SABBEDDA
Chissu veru, ncuscenza, puru a mia patri Vicenzu mu dissi lautru jornu ca mi truvavu a missa: Sabbedda, figghia, nun picch to maritu un pocu leggiu di testa versu i parrina, ju non laiutu! Picch iddu, dici, di essiri luntanu di Diu! Ma pi chiddu ca fa assaiuni cchi vicinu a Diu di tanti avutri ca si battinu u pettu da matina a sira! E ju mi sentu daiutallu a cchianari a sinnacu.
ANCILINA
E allura picch non circati di farivi dari na manu du parrinu, vistu ca cu cumpari
SABBEDDA
Cummari, o vui non capiti, o siti nchiollara dun tuttu. U problema non patri Vicenzu, me maritu chi non si voli junciri cu iddu; u capistivu o ancora no ca cu i parrina non ci voli aviri a chi fari!
ANCILA
Cos diciti? Ju dicu di no! E allura picch si sta facennu jutari nna campagna elettorali? Certi voti pridicamu ciciri e poi finisci ca siminamu favi. Quantu voti dicemu: chiddu non vali, chiddautru non servi per poi, a menti sirena u capemu quali chiddu ca vali e chiddu ca servi veramenti. Macari iddu si mpunt ca i parrina non valinu, ma i parrina sunnu omini comu a tutti lautri, non sunnu santi, e lomini non sunnu tutti i stissi. U capistivu ora? Certu, non pinsati chi vostru maritu va unni patri Vicenzu e u ringrazia pi laiutu ca ci sta dannu! Per mancu ha dittu di non vuliri u so aiutu.
SABBEDDA
Cu sapi chi forsi non aviti raggiuni a diri chissu. Ma ju chi cosa ci vaju a dicu a patri Vicenzu, chi me maritu non voli ca me figghiu si fa preti? Ju pensu chi gi, iddu u sapi chissu.
ANCILA
Ah, ma puru vui allura! U capivu, vi pari mali a dillu a patri Vicenzu; u sapiti chi fazzu, ora nesciu e vaju ju a parrarici.
SABBEDDA
Diciticcillu ca ju vogghiu ca si fa preti. Anchi si haju di dirivi chi havi un pocu di tempu chi me figghiu mi pari stranu, quasi ca non mi cunfida cchi nenti, non telefuna cchi comu prima. Cu sapi si picch savvicina u jornu di voti e ci pari bruttu deludiri a so patri.
ANCILA
Cummari, non cridu chi chistu, capaci si va facennu cchi granni e ci pari mali cunfidarisi cu vui; macari ju, quannu era nica, ci cuntava tuttu a me matri, poi cchi granni mi faca, e sempri menu cosi ci cunfidava.
SABBEDDA
Cos diciti ca ? Per ju u sentu chi c quarchi cosa ca non va.
ANCILINA
Ju vi dicissi di non manciarivi u cidiveddu, chi sicuramenti sar chiddu ca vi dissi ju; e poi, ora non diciti chi vostru figghiu a manciari cca, picch non ci dumandati. Ora vaju, nno mentri chi u cumpari o seggiu. E non vi prioccupati chi o parrinu ci cuntu unu di tuttu (si avvia ad uscire). Vi salutu, nni videmu quantu prima (esce).
SABBEDDA
(Preoccupata) Spiramu ca non si mbrogghia stavutra a cuntarici i cosi o parrinu. (Supplicando rivolta verso lalto) Signuri, Signuri, giustu a mia sta prova di forza laviavu di dari! Aiutatimi vi nni prju; non ci a fazzu cchi, criditimi. (Bussano e soprassalta) E cu ora? (Va ad aprire. E una zingara). E vui cu siti?
ZINGARA
Sugnu na zingara, e vaju jennu di cca e di dda liggennu lu distinu di tanta genti.
SABBEDDA
Na zingara dicistivu? Na bedda figghia comu a vui?
ZINGARA
Sissi; e campu sulu di chissu. Ora (indicandosi la pancia gravida) haju di dari a manciari puru a iddu e Dicitimi, va pozzu leggiri a manu?
SABBEDDA
E sulu vui mancavavu allappellu. Chi aviti di leggirimi si gi u me distinu signatu?
ZINGARA
Eh, signura bedda! Semu nuiautri i patruna di lu nostru distinu. Ju vi pozzu sulu diri comu va finisci, e no comu evitari la vostra sorti. Per, alla fini, quarchi cunsigghiu vu pozzu dari. Ora ssittativi e purgitimi a manu.
SABBEDDA
Ju veramenti nun haju vogghia di farimi leggiri a manu, picch gi u sacciu quali u finali da me storia.
ZINGARA
Megghiu si gi u sapiti, cos putiti ddunarivi si a virit chiddu ca vaspetta. (Isabella un po intimorita) E avanti, si ssetta e mi duna ssa manu.
SABBEDDA
E va beni, ssittamunni, basta chi na cosa veloci, chi unn rriva me figghiu e ancora haju tanti cosi di farimi. (Siedono e le porge la mano).
ZINGARA
(Allarmata) Bih, chi trafficu ca c cca!!! Ci criditi chi non sacciu di unni ncuminciari! Puru a negghia c ca mpidisci a visuali! Sapiti chi facemu, pigghiati un giurnali cu lautra manu e ciusciati (indicando la mano di lei) cca supra, si nno no nni niscemu cchi.
SABBEDDA
Sintiti, si capiti chi u trafficu bloccatu, lassamu perdiri, picch ju vidissi chi tegnu tanti cosi di fari. (Prende un giornale possibilmente lUnit, che si trovava nei pressi, e comincia a soffiare sulla sua mano mentre la zingara intenta a proseguire la ricerca).
ZINGARA
Ah, ora si! Sciusciati, sciusciati forti chi gi ncuminciu a vidiri megghiu. Vidu vidu un mari di parrina ca prejanu e un omu ncazzatu e cu bastuni n manu chi assicuta
SABBEDDA
(Impaurita ritrae la mano) Ju, ju sugnu! A mia assicuta!
ZINGARA
Ma quannu! Chi ci trasiti vui! E a un masculu chi assicuta, vui siti fimmina! Datimi, datimi ssa manu, quantu vju bonu.
SABBEDDA
(Terrorizzata, gliela porge) Bedda matri, mi scantu!
ZINGARA
Sciusciati, sciusciati, quantu videmu di unni pigghiau chiddu cu bastuni! E comu fazzu a truvalli, ora, n mmenzu a sti strati e vaneddi. Aspetta, aspetta! Vju na chiazza china di genti e un omu supra un palcu chi parra comu facissi un cumiziu sulu un parrinu ci batti li manu! Lautri scutanu n silenziu.
SABBEDDA
Allura signu chi me maritu cchian a sinnacu, e patri Vicenzu ci batti i manu pa cuntintizza.
ZINGARA
Vju puru, un parrinu ca chianci
SABBEDDA
E chissu me figghiu, nuccenti, chianci picch penza di faricci un tortu a so patri.
ZINGARA
Sintiti, a liggiti vui a manu, o cuntinuu a fallu ju? Arrispunniti: vui figghi aviti?
SABBEDDA
Sissi, sissi, unu nnhaju! E chiddu ca viditi chianciri, picch si voli fari parrinu e so patri non voli.
ZINGARA
E vui, vui vuliti?
SABBEDDA
Certu, mavissi piaciutu chi me figghiu si fara parrinu, ma non vulissi mancu dispiaciri a me maritu chi voli ca iddu si marita cu na bedda figghiulazza comu a vui e ci dassi un niputeddu, ma sulu chi chistu non po essiri, me figghiu dumani pigghia i voti, e ju non sacciu comu dillu a me maritu, chi tra lavutru puru cuntentu ca sapi chi dumani iddu si lauria. Capiu, ora, picch haju a manu china di cunfusioni e non sacciu chi fari, di unni ncuminciari
ZINGARA
Vu dissi; ju un cunsigghiu vi pozzu dari si vuliti, u rrestu veni sulu. (Prende una bottiglietta con del liquido e gliela porge) Tiniti, na sustanza di fari mbiviri a vostru figghiu, servi a faricci mancari i senzi pi pochi minuti, u so cori battir cos leggiu di fallu pariri mortu di centanni.
SABBEDDA
(Confusa) E chi ci fazzu cu sta buttigghiedda?
ZINGARA
Ora dicistivu ca veni vostru figghiu, e, si viditi chi a vostru maritu non garbizza ca iddu si fa preti, ci dati a mbiviri stu sieru a vostru figghiu, cos perdi isensi e vostru maritu ncumincia a prioccuparisi; u rrestu va vinennu sulu. Ju ora mi nni vaju e vi auguru tanta furtuna (si avvia).
SABBEDDA
Aspittati ca vi dugnu quarchi sordu (prende da un casseto dei soldi e glieli da) Tiniti. E dicitimi, comu vi chiamati?
ZINGARA
Agnese, Agnese u me nomu. E chista chi haju nna panza si chiamer Isabella. Arrivederci e buona fortuna ancora (esce).
SABBEDDA
Chi bedda figghia! E chi bellu nomi chi havi di daricci a so figghitta comu nasci Isabella. Ma tu guarda, u stissu nomu miu! (Poi, preoccupata, guarda la bottiglietta) E ora, chi ci fazzu cu chista? Quannu dissi chi ci lhaju a dari? Chi confusioni, chi confusioni ca haju nta testa (si sentir un megafono che scandisce le note dellinternazionale comunista, e un vociare di gente). Allura chistu signu chi me maritu cchian a sinnacu! E chista a prima. (Bussano). E cu ? Chi forsi a cummari? (Va ad aprire). Vui, patri Vicenzu! Trasiti, trasiti.
PATRI VICENZU
Paci e beni, Sabbedda. Vidisti chi to maritu divint sinnacu?
SABBEDDA
E si divint sinnacu, un grazii ci lhaju a diri ju a vossia pi iddu, chi tantu sugnu sicura chi fussi pi iddu no facissi mai.
PATRI VICENZU
Nun u ringraziu, cara Sabbedda, chi jinchi di meriti, ma laggiri cu onest e saggizza; e to maritu po diri di essiri macari u cchi estremista di stu munnu, a la fini na pirsuna ca ju apprezzu: coerenti cu chiddu ca pensa, disponibili cu tutti, u so cori non u so nsumma havi tuttu chiddu chi ogni omu avissi aviri. Forsi un pocu riddulusu, veru , ma cu di nuautri non havi piccatu; e chissu, piccatu propriu nun . E u fattu chi lhavi cu tutti i parrina ca non giustu; i parrini semu omini comu a tutti lavutri, ci su chiddi boni e chiddi tinti, anchi i politici: ci sunnu i boni e i tinti, chiddi chi pensanu pa propria sacchetta e chiddi ca pensanu pu populu certu, chiddi ca pensanu pu populu su i cchi picca, allura fussimu appostu. E u fattu ca iddu lhavi cu tutti chiddi cu a tonaca comu a mia, tantu chi fa di tuttu pi non parraricci, non ci duna a possibilit di canusciri a chiddi ca pensanu comu a iddu.
SABBEDDA
Comu a iddu dici? Cu, vossia a pensa comu a iddu?
PATRI VICENZU
E certu allura picch pensi chi u jutavu a cchianari a sinnacu, si ju lavissi pinzata comu a lautri di partiti avvirsarii, pensi chi lavissi fattu? Mancu u votu ci avissi datu!
SABBEDDA
(Scandalizzata) Ma me maritu comunista!!!
PATRI VICENZU
E allura? Puru Ges Cristu era comunista! (Isabella si mette la mano davanti la bocca scandalizzata). Chi , ti meravigghiasti?
SABBEDDA
Allura Ges Cristu non era da democrazia cristiana?
PATRI VICENZU
Eh, Sabbedda, Sabbedda, savissimu a trasiri nna ssi discursa sicuru ca no nni niscissimu cchi! Furtuna ca fineru i tempi di quannu i comunisti si facianu beddi manciati di piccididdi!
SABBEDDA
U sapi chi vossia parra comu a me maritu!
PATRI VICENZU
Ju parru sulu di omu onestu, e cercu di fari chiddu chi pensu sia cchi giustu. Sai quantu voti mi doli u cori a vidiri certa genti chi veni a chiesa e si nginocchia rischiannu di sfurnarisi u pettu; e poi vidiri dda stissa genti fari i piccati cchi granni di stu munnu! Pensanu di veniri a chiesa pi truvari Diu e essiri pirdunati di tutti li malaffari ca fannu, e allura cu pensa di truvari Diu nginucchiatu davanti lartari, cu lassannu limosina, cu nni lostia da cumunioni nzumma, ognunu di chisti ca veni a chiesa havi oramai la so abitudini pi furtuna, cara Sabbedda, ca mmenzu a chisti ci sunnu chiddi ca veninu veramenti picch cridinu a Diu; ma comu i politici, macari iddi sunnu in minoranza, si nno, avissimu avutu un munnu perfettu.
SABBEDDA
Patri Vicenzu, cia pozzu diri na cosa, spirannu ca nun si offenni?
PATRI VICENZU
Si ditta n bona fedi, haju picca di offenirimi. Parra, chi haj di dirimi?
SABBEDDA
Vossia mi pari un parrinu ateu (ateo). Diu non si trova a chiesa?
PATRI VICENZU
Sabbedda, Diu si trova unni egghi. E si po puru priari a casa, stannu dintra e vicinu e nostri cari, si hannu bisognu! Tu pensi ca chistu ca nui chiamamu cuntentu quannu sapi chi unu lassa dintra un parenti malatu e parti p chiesa? A veru prighiera chidda daiutari cu havi di bisognu! Damari u prossimu! Di dari a cu non havi nenti! Lassali perdiri a chiddi ca ti jinchinu a testa di avutri cosi! (Indicando verso lalto) Dda supra avemu un grandi occhiu ca nni guarda, e di supra sai quanti cosi ca si vidinu! Tuttu, non sfuggi nenti! Prova a chianari o pianu cchi avutu e tadduni di cosi ca di n terra non vidi. Cchi avutu acchiani e cchi scopri cosi novi. Tutti sutta cuntrollu semu! E quannu acchianmu dda supra, tuttu sarbatu avemu! E inutili ca curamu a parti esteriori di nuiautri: spinnemu, accattamu chistu, accattamu chiddu, i vistiti di marca, nni facemu a casa, i palazzi, u yacht, curamu a linea, a bellezza A chi servi aviri tutti sti cosi, si poi non avemu cidiveddu? E (indicandosi la testa) chistu chi ognunu si scorda di curari, cara Sabbedda! (Si sente arrivare qualcuno).
SABBEDDA
Forsi, rriv Santu.
PATRI VICENZU
E finiu chi non pottimu parrari di to figghiu. Ancilina mi cunt unu di tuttu, cosi ca ju sapiva gi da tempu, e chi tu gnori. Ora non ti prioccupari chi to maritu si, fa un pocu di sceneggiata, ma poi sapi chiddu chi giustu fari, e poi non ti prioccupari chi ju rrestu a fariti cumpagnia. (Entra Santo con la fascia a tracollo).
SANTU
Vossia cca, parrinu! Certu, vinni pi quantu ju a ringraziu di chiddu ca fici pi mia!
PATRI VICENZU
Tu, pigghi sempri avanti pi non cadiri, ma ricordati ca certi caduti, servinu pi nni nsignari a caminari megghiu!
SABBEDDA
A chiddu ca vju gi si sinnacu! E chi lavivi nna sacchetta a fascia! (Bussano). E cu ? Po japri o ora ca divintasti sinnacu jiri ju? (Santo va ad aprire).
SANTU
Oh, vui cummari! Trasiti.
ANCILINA
(Imbarazzata, guarda Isabella, prevedendo una scenata da parte di Santo che stava per chiudere la porta) No, non chiuditi, chi c cca vostru figghiu.
SANTU
Me figghiu! E unni, unni ?
ANCILINA
E fora ca parra cu a z Carmela. (Santo saffaccia a guardare).
SANTU
Ci criditi chi no vidu; c, unu ca sta parrannu cu a z Carmela, ma un parrinu.
ANCILA
Cummari priparati lacqua e u zuccaru (Isabella esce a prendere due bicchieri, uno con acqua e zucchero e uno con dentro quel miscuglio datole dalla zingara).
SANTU
(Ad Angela) Picch ju a pigghiari lacqua cu zuccaru, cummari? chi forsi aviti a bucca amara?
PATRI VICENZU
Cuminci lopira!
SANTU
(Che non aveva capito quanto detto da padre Vincenzo) Cu mia parra, parrinu? (Rientra Isabella con i due bicchieri che poser li accanto, pronti ad essere presi).
GIOVANNI
(Entra intimidito, e Santo non lo vede perch rivolto a parlare con padre Vincenzo) Ciao pap.
SANTU
(Si gira e rimane bloccato e sconvolto) Tu!!!!!!!!! (Si gira a guardare gli altri) Allura vuiavutri eravu cca picch sapiavu chi iddu (cade a terra privo di sensi).
ANCILINA
(Scattano tutti accorrono e creando una gran confusione) Lacqua cummari, pigghiati lacqua!!! (Angela stava prendendo il bicchiere sbagliato) No chissu! Lavutru, pigghiati lavutru.
SABBEDDA
(Si abbassa cercando di dargli da bere lacqua implorandolo, mentre la comare soffier col giornale) Santu, Santu, ripigghiati, non mi lassari!
PATRI VICENZU
Su Sabbedda, non fari cos, aspetta quantu videmu (gli tocca il polso e la vena del collo). Il battito normale; non preoccuparti che a breve si riprender.
GIOVANNI
(Disperato) Perch, perch ho creato questo! Io non volevo
PATRI VICENZU
Veramente dovrei essere io a dirti queste cose. Che motivo cera darrivare a tanto?
SABBEDDA
(Si riabbassa implorando suo marito) Santu, Santu arrispunni!
SANTU
(Comincia a riprendersi) Unni, unni sugnu? Nzoccu mi successi? Chi botta! Mi nvistiu na machina? (Laiutano ad alzarsi e lo fanno sedere. Poi, guarda suo figlio e non capisce) E tu cu si? Comu si vistutu? (Alla moglie) Chi carnilivari?
GIOVANNI
Pap, no, non carnevale. Ho deciso di farne ci che voglio della mia vita; me lo dicesti anche tu, ricordi?
SANTU
(Adirato) Ma ju non pinsava ca tu ma cumminavi cos grossa! (Simbestialisce ancora di pi) Lassatimi, lassatimi!
GIOVANNI
Pap, io
SABBEDDA
(Lo trattiene assieme alla comare mentre lui vorrebbe liberarsi) E bonu, sta carmu, lassa perdiri, chi to figghiu non ha cumminatu nenti.
SANTU
Nenti! E tu chissu u chiami nenti! Allura tu sapivi tutti cosi?
GIOVANNI
(Finta di sentirsi male) Male, mi sento male, aiutatemi. (Isabella gli da quel miscuglio).
SABBEDDA
Parrinu, ci dassi a biviri dacqua ca c unni lavutru biccheri, u sapia chi avia di pripararinni dui.
SANTU
(Il prete gli da a bere quel liquido) Allura tu sapivi puru chissu? (Giovanni cade per terra e tutti accorrono su di lui facendo ricadere Santo).
SABBEDDA
Giovanni, Giovanni, figghiu miu, arrispunni!
PATRI VICENZU
(Invita tutti ad allontanarsi perch Giovanni avesse pi aria) Su, spostatevi un po! Accuss laria ci manca. Aspittati ca controllu puru a iddu (rif quanto fece con Santo, e poi si preoccupa) Eh, no! Cca a cosa non bona! U cori non si senti propriu! E ora?
SABBEDDA
Giuvanni, Giuvanni, figghiu miu, rrispunni!
PATRI VICENZU
(A Santo, quasi in tono di rimprovero) Dicu ju, cera bisognu darrivari a tuttu chistu? Cera bisognu di pigghiarivi i pinseri di vostru figghiu, di chiddu ca havi a fari e non havi a fari? Ci voli tantu a capiri chi ognunu ntestatariu da propria vita e nni po fari tuttu chiddu ca voli? Ci voli tantu a capiri chi ognu avissi a pinsari sulu e caddiceddi so, senza pistari chiddi di lautri? Beni, shavi a vuliri chiddu giustu, picch u suprecchiu, rumpi u cuperchiu! E stu beni murbusi chi aviti avutu versu vostru figghiu, ora, purt a chistu! Comu vui vi vantati di fari certi discursa, e ora Ognunu havi a pinsari a so di vita, si veramenti vulemu nsignari a crisciri i nostri figghi. Ora, a vui non mi vinissi di dirivi: chi ci purtati a fari sta fascia si non rinisciti a capiri sti cosi semplici? Eppuru non ca vu dicu, picch vui sciglistivu di fari u sinnacu.
SANTU
Ju veramenti non sapia darrivari a chistu e chi iddu shavia di sentiri cos mali. (Giovanni va rinvenendo).
GIOVANNI
Dove sono? Cosa mi successo?
SABBEDDA
Cca, cca sugnu figghiu miu! A mumentu passanu tutti cosi.
SANTU
Parrinu, no sacciu comu va finisci sta storia, ma di na cosa sugnu certu, pi mia me figghiu po puru fari u parrinu, cu a furtuna ca vinissi comu a lei.
GIOVANNI
(Mezzo intontito) E dov, dov Agnese? E il bambino?
ANCILINA
Oh Madonna, sball di testa! E cu stavutra il bambino
PATRI VICENZU
Spiramu chi finarmenti capistivu, prima di mettiri pedi a fari u sinnacu, quali u veru rolu di patri. (Bussano).
SABBEDDA
E cu ora? Japriti, cummari (Angela va ada aprire ed entra Agnese vestita senza gli undumenti da zingara). E cu siti vui?
ZINGARA
Mi chiamo Agnese.
SABBEDDA
A zingara!
SANTU
(Alla moglie) Scummetu ca sapivi puru chissu!
ZINGARA
E questa che ho nella pancia ... Isabella.
SANTU
E scummettu chi tu no nni sa mancu nenti. (Poi alla zingara), scusassi, e tuttu chistu chi ci trasi cu nuiautri?
PATRI VICENZU
Ancora non laviti caputu, pezzu di babbasuni? E pinsati di fari u sinnacu! Allura pi daveru bonu ncuminciamu!
SABBEDDA
Aspetta, aspetta! (A suo figlio) Non chi chista e tu non si cchi Eccu, picch lurtimi tempi mi parivi diversu! Allura tu
GIOVANNI
(Comincia col togliersi la tunica e la dar a padre Vincenzo) Tenga padre, e grazie per avermela prestata. Mamma, pap, io volevo si fare il prete, ma dopo, quando conobbi Agnese, mi accorsi di non essere pi quella la mia strada, per era gia troppo tardi dirvelo, perch avevamo gi combinato un altro guaio che pure questo non avresti saputo perdonare: larrivo di un figlio a vostra insaputa Isabella, in questo caso. Ora, se puoi, tu e la mamma, sappi che io e Agnese aspettiamo il permesso di potervi abbracciare e avere il vostro perdono.
SANTU
(Alla moglie che guardava stupita) E scummetu chi tu no nni sapivi mancu nenti di tuttu chistu!
ANCILINA
Chi ghiurnata movimentata!
PATRI VICENZU
(Ai genitori di Giovanni) A cu spittati abbrazzari a vostru figghiu e vostra nora?
ANCILINA
E macari a picciridda.
SANTU
(I quattro si abbracceranno, e Santo rivolgendosi al pubblico) Di nicu, cumannava me patri; di granni cumann me figghiu, spiramu ca ora di sinnacu non cumannanu lassissura. (Rimarranno tutti bloccati, mentre si abbasseranno le luci e, solo il prete davanti al proscenio, narrer la morale finale. Alla fine rimarra bloccatu pure lui mentre si va chiudendo il sipario).
PATRI VICENZU
Non vi scandalizzati du me parrari,
non sulu priannu ca nni putemu sarvari.
Vi parru comu onestu omu comuni,
di chiddu ca non fa li cosi ammucciuni.
U parrinu havi a essiri esempiu di vita,
amannu lu prossimu comu lomu la zita.
Picch si sgarra e ci sciddica u pedi,
pirdemu a Diu cu tutta la fedi.
Lu patri havi sapiri crisciri i figghi,
non certu sulu cu riali e minzigghi;
lu dialugu la cosa mpurtanti
si vulemu ca criscinu santi;
ma si servi, custa chiddu ca custa,
shavi macari a usari la frusta.
E lesempi chi non havi a mancari
E i primi nui lamu a rispittari.
Cu paci prufessa e guerra cunsigghia,
amari non sapi ne figghiu e ne figghia.
Lomu, chi a sbagghiari suggettu
tempu persu, dopu, battirisi u pettu.
E ora, dopu tantu parrari,
un pruverbiu vi vogghiu lassari:
prima di gridari: Signuri mi pentu,
pinsati a cuntari di unu sinu a centu.
SIPARIO
www.roccochinnici.it


