Cumpari mputenti cummari avvinenti
CUMPARI MPUTENTI CUMMARI AVVINENTI
Commedia brillante in due atti di Rocco Chinnici
-----
PREFAZIONE
Dio ce ne liberi del brutto vicinato, cos recita un vecchio proverbio siculo; a rendere veritiero questo vecchio detto in questo caso Grazia che, innamoratasi di Antonio fa di tutto perch avessero dei figli in comune, ma limpotenza del marito, tenta a rendere difficile levenienza, rischiando finanche di far scoprire la tresca dei due.
Tonnarella 20, maggio 2012
PERSONAGGI
NTONI capu famigghia
MINICA mugghieri
AGNESI figghia
RAZIA cummari
TURIDDU cumpari
MARIO dutturi
e cucinu di Minica
(Scena: un interno modesto. Minica intenta a stirare, mentre Agnese assorta a pensare al suo innamorato, canticchia)
MINICA
Chi si cuntenta a oj! Chi successi? Si po sapiri chi ti capit?
AGNESE
Si sapissi, mam!
MINICA
E parra, cuntamillu allura!
AGNESE
Non pozzu.
MINICA
Cos segretu chi non lhavi a sapiri nuddu?
AGNESE
Mi scantu si tu dicu; picch dicinu chi quannu si svelanu i segreti, si nni ponnu jiri tutti cosi n fumu.
MINICA
Vidi ca dicinu puru chi: tutti i cosi ca vannu n fumu, sunnu cosi di poca sustanza.
AGNESE
Chistu no! Chistu a sustanza lhavi, e bona puru! Sulu chi si tu dicu, mi scantu ca tu mi dici di no.
MINICA
Tu scurdasti ca sugnu to matri e a mia po cunfidari tuttu?
AGNESE
E va beni, ju tu dicu, ma non ci diri o pap, picch iddu rritratu.
MINICA
Vo vidiri chi ti nnamurasti dun picciottu? (Silenzio) Chi , nzirtavu?
AGNESE
Veru !
MINICA
E dimmi na cosa, quannu mi dicisti bona sustanza, nun chi vulivi diri chi tu jisti a lettu cu iddu?
AGNESE
No, mam, chi dici! (Allusiva). A lettuno!
MINICA
Allura signu chi fora du lettu si?
AGNESE
Vidi, vidi chi non ti vogghiu diri nenti! Picch comu ti dicu na cosa, subitu pigghia e attacca u nterrogatoriu di settimu gradu.
MINICA
Io sugnu to matri.
AGNESE
E io, io non sugnu to figghia! Ma ti lhaju dittu mai chiddu ca tu ha fattu cu pap?
MINICA
(Alludendo) Haju fattu! Na vota, faca! E senti, cuntami chi non ti dicu cchi nenti. Stavi dicennu ca ssu picciottu
AGNESE
E comu fazzu a diritillu?
MINICA
Comu fai! Cu a bucca, comu si no! Oppuru voi ca ti pigghiu carta e penna e mu dici scrivennu?
AGNESE
Pi tia facili parrari. Io non sacciu mancu di unni ncuminciari.
MINICA
U capivu, ura di quiz . Aspetta chi ti jiutu io. Ncuminciamu: sciancatu?
AGNESE
Ma quannu! Anzi
MINICA
Allura scimunitu?
AGNESE
Mancu.
MINICA
E poviru.
AGNESE
U sai chi a mia non mi nteressa si unu riccu o poviru.
MINICA
Sai chi fazzu, aspetta chi pigghju na seggia e massettu, tantu u capivu chi a storia longa. (Preoccupata) Senti non mi diri chi havi a chi fari cu a giustizia!
AGNESE
(Risentita) Diu mi nni scanza!
MINICA
Tu pensi chi prima ca veni to patri u rrivu a capiri?
AGNESE
Forsi si, e forsi no!
MINICA
E allura sai chi facemu, aspittamu ca veni to patri, cos i dumanni i facemu na vota lunu e videmu puru cu ca nduvina.
AGNESE
(Preoccupata) No, me patri no, chi jddu tutti cosi suttancapu mi fa ndari!
MINICA
E allura parra, picch cos facennu, i cosi suttancapu a mia i sta facennu jiri.
AGNESE
E tu sicuru chi non mi dici nenti?
MINICA
E secuta! Comu fazzu a diriti di na cosa ca non sacciu.
AGNESE
E un picciottu ce-cu!
MINICA
Chi cosa? Ti nnamurasti dun picciottu cecu! Tu pazza si!
AGNESE
(Scappa nellaltra stanza piangendo) Eccu vidi,u sapa io ca jia a finiri cos! Pi chissu non tu vula diri.
MINICA
E chianci puru! Comu si vidi chi lamori pi daveru cecu! E cu ci cunta a so patri? Chiddu comu ci dicu na cosa di chista, subitu sa pigghia cu mia, dicennu chi non lhaju saputu nsignari, chi ci haju fattu passari tutti li capricci pigghia di sutta, metti di ncapu, e va finisci chi a curpa e sempri a mia di chiddu ca cummina.
RAZIA
(E la comare vicina di casa; donna molto curiosona e scroccona) E pirmissu, (entra) cummari Minica?
MINICA
Chi maddumannati a fari ogni vota sta camurra di pirmissu, si poi trasiti senza ca mancu japru a bucca.
RAZIA
Chi fazzu, nescju arreri e bussu navutra vota?
MINICA
Lassati perdiri, e dicitimi picch vinistivu (allusiva per quanto riesce a scroccare la vicina). Chi vi manca sta vota?
RAZIA
U cumpari non c? Havia a parrari cu iddu di na cosa (sillabato) Mpur-tan-ti!
MINICA
Picch, chi sunnu cosi ca vi po pristari sulu me maritu, pi casu?
RAZZIA
Quali pristari e pristari! Ju vinni pi siccomu su cosi ca sapi sulu (sillabato) i-ddu!
MINICA
Allura signu ca io un li pozzu sentiri? Ma chi vuliti diri? Chi siti curiusa! Sintiti, dicitimi chiddu ca vi giuva, chi io haju un mari di cosi di fari.
RAZIA
Quali giuvari e giuvari, non mi servi nenti davutru.
MINICA
Ah, nenti di menu! Siccomu a vui, tira tira e vi manca sempri quarchi cosa
RAZIA
Chi vuliti, tutti putemu aviri di bisognu.
MINICA
Sulu ca u vostru un bisognu cronicu.
RAZIA
Va pozzu fari na dumanna?
MINICA
Oggi mi sta parennu a jurnata di quiz. Sintemu caviti di dirimi
RAZIA
(Guardinga) Haju a mprissioni chi aspettu un figghiu.
MINICA
Vui? E comu?
RAZIA
Dicitimi possibili ca nascinu figghi senza
MINICA
Senza chi? Parrati!
RAZIA
Maffruntu.
MINICA
Vih, u tipu siti! Vaju e vi pigghiu u sculapasta? Parrati.
RAZIA
Pi daveru mi vriognu.
MINICA
Cca navutra ci nne cu a facci di brunzu! Sintiti, vuliti parrari, prima ca veni me maritu e poi vi tocca di cuntariccillu puru a iddu stu discursu? (Sospettosa) O era di chistu chi aviavu a parrari a iddu?
RAZIA
(Vedendola insospettita, cambia tattica) Chi ci trasi u discursu du picciriddu. Ci vula diri, vistu chi a mumentu riparti pi Milanu, si putiva purtari un paccu a na zia ca sta dda o nord.
MINICA
E ora, comu veni ci diciti. Mi stavavu dicennu ca vi vriugnavavu, ma di chi?
RAZIA
E, chi havi na para di jorna ca haju senzi di nausia, e capita puru chi scappu pu gabinettu pi jiri a rimettiri chiddu ca manciavu.
MINICA
E scusati, picch non vi faciti na bedda visita?
RAZIA
E si spettu veramenti un figghiu, e u dutturi ncontra a me maritu e ci fa lauguri?
MINICA
Facitimi capiri, cummari, tempu fa, non dicistivu chi vostru maritu sterili, e chi figghi non vi nni po fari aviri?
RAZIA
E chissu u scantu!
MINICA
Ah, ora capisciu! Allura vui non aspittati u figghiu, di vostru maritu?
RAZIA
Certu ca no! Si iddu non po avirinni
MINICA
Allura vui u sapiti cu u patri di stu nuccenti ca tiniti nna panza?
RAZIA
E chissu u ntricciu, ca nun lu sacciu propria!
MINICA
Mancu si travagghiassivu nta na cooperativa formata tutta di omini! Sicuramenti stamatina vi mittistivu daccordu pi fari nesciri foddi a mia. Sintiti, vi vuliti spiegari bona chi non ci haju caputu mancu na virgula? Vui, siti, o no, ncinta?
RAZIA
Cridu di si, picch i sintumi su chiddi di una chi spetta.
MINICA
Comu faciti a sapiri di sti sintomi, si non aviti figghi? Forsi pinsati, ca putissivu essiri (fa il segno di gravidanza).
RAZIA
(Col dire pietoso) A notti, mi sonnu tanti cosi strani
MINICA
E allura, sapiti chi , ca a notti vi sunnati tuttu chiddu ca maviti cuntatu, e finisci ca vi cunvinciti ca putissi essiri veru.
RAZIA
Per a panza ma sentu sempri cchi grossa. Haju pinsatu puru o manciari; cu sapi su i fascioli; dicinu ca i legumi fannu vunciari a panza.
MINICA
U manciari, si! (Allusiva) Nun caviti manciatu macari citrola? Picch chiddi puru fannu vunciari a panza, e bonu puru!
RAZIA
E chi nni sacciu cummari.
MINICA
Sintiti, io vi cunsigghiassi di parrari cu dutturi, e, si fussi veru chiddu ca pinsati, ci diciti di non diri nenti a vostru maritu.
RAZIA
Mi pari mali a cuntariccillu o dutturi di stu discursu, chi po pinsari di mia, ca sugnu na fimmina di strata?
MINICA
Cummari, a vergogna non chidda di cuntariccilu u medicu, ma chiddu ca cumminastivu a vostru maritu! E poi, dicu, sbagghiastivu, circati ora di risorviri a situazioni.
RAZIA
Cosi diciti chi fazzu?
MINICA
E certu! Chi vuliti di mia ora? Chiddu che fattu fattu. Per io vi dicissi di non vagnarivi prima di chioviri; fativi prima un controllu.
RAZIA
Forsi aviti raggiuni; voli diri chi vaju unni u dutturi.
MINICA
Eccu, brava! Ora sintiti na cosa, vui u canusciti nta stu paisi un picciottu cecu?
RAZIA
Cecu cecu, dicistivu? Si, forsi u capivu cu ! E u figghiu di donna Vronica; Marcuzzu si cos mi pari ca si chiama, e canta nto coru da chiesa.
MINICA
Ah, canta puru nto coru da chiesa! Ma siti sicura?
RAZIA
Sulu iddu c o paisi chi havi sta disgrazia. Picch mi dumandastivu su canuscia?
MINICA
Dicitimi, e chi tipu ?
RAZIA
U picciottu, beddu, educatu; sulu chi havi sti disgrazii
MINICA
Sti? Comu sti! Non dicistivu chi havia sulu chidda di cecu?
RAZIA
Ma quannu! E puru comu diri nzumma, pari na fimminedda di comu camina, di comu parra
MINICA
(Preoccupata) Allura puru (facendo segno di gay) ncrociu?
RAZIA
Si, cos mi pari ca si dici: ncrociu, ca sarebbi chi quannu si maritanu dui chi hannu u stissu culuri di capiddi, u stissu numiru di nei, u stissu numiru di scarpi nzumma, chi hannu tutti cosi i stissi, e allura pi evitari chi u figghiu putissi veniri macari u stissu, a natura, pigghia e u fa nasciri di nautra manera, e cos si dici ncrociu; vu mmaginati si puru iddu nascissi cu stissu culuri di capiddi, cu i stissi nei, chi avissi dopu u stissu numaru di scarpi
MINICA
Scusati, cummari, nun ca ci capivu tantu di chiddu ca dicistivu, ma vui comu faciti a sapiri tutti sti cosi?
RAZIA
Comu fazzu, comu fazzu! Leggiu, mi tegnu nfurmata
MINICA
E dicitimi nautra cosa, vistu ca siti struita, nun chi cu ncrociu, po essiri chi cu tempu diventa normali?
RAZIA
Cummari Minica, cu nasci ncrociu, ncrociu mori! Ma picch mi faciti sti dumanni? Chi forsi vostra figghia voli fari parti du coru da chiesa e vi vuliti nfurmari di chiddi ca ci fannu parti?
MINICA
Macari fussi cos!
RAZIA
Ah, peggiu diciti ca ? Bih!
MINICA
Ma peggiu di chi, scusati? U sapiti chi siti troppu ntrichera. (Si sente arrivare qualcuno) Canciamu discursu, chi forsi me maritu chi sta trasennu.
NTONI
(Entra) Salutamu, cummaredda; mi pariti comu a jaddina, u canusciti ssu pruverbiu: Jaddina ca camina sarricogghi ca vozza china! Chi vi giuvava oggi?
RAZIA
Pi vui mi nnhavi a giuvari sempri una! Chi mi viditi (mostrando le mani vuote) n manu? E mai possibili chi unu ca veni a vostra casa, pinsati ca veni sulu picch havi di bisognu?
NTONI
Si parramu di unu no; ma si parramu di (allusiva a Razia) una, si.
RAZIA
Ah, cos diciti! Sapiti chi fazzu? Ca di ora n poi non ci mettu cchi pedi nta sta casa, cos servi ca vi lassu tranquilli, e voli diri chi mprestitu non vi dumannu cchi nenti; o tal! Chi vi pari chi sugnu na limosinanti? Vi salutu! Beddu vicinu! E mancu mali chi avemu u cumparatu; e chi cumparatu! (Esce indispettita).
NTONI
Fussi ca fussi la vota bona!
MINICA
Sai ca mi parsi piatusa? Sta vota, pi daveru nenti vula. Avia vinutu pi diriti di purtaricci un paccu a na so zia a Milanu.
NTONI
Eccu ddocu, vidi chi veni sempri chi havi bisognu di na cosa?
MINICA
E va beni, ma non cera bisognu chi a trattavi cos.
NTONI
Oh, locca! Tu veru ci cridi chi non veni cchi? Cu nasci scruccuna, mori scruccuna.
MINICA
(Ne approfitta per chiedergli di quanto parlavano con Razia) E senti na cosa, puru chiddu chi nasci ncrociu, mori ncrociu?
NTONI
Ncrociu, forsi vo diri bastardu?
MINICA
Si, puru chissu vogghiu diri; picch va ncuitannu figghi di matri!
NTONI
E cu chistu? E nuiautri chi ci trasemu cu stu ncrociu? (Sospettoso) Non ca ncuit puru a nostra figghia?
MINICA
Ncuitalla propriu, no; to figghia ca dici chi si nnamurau diddu.
NTONI
Diddu? Dun bastardu? (Adirato) Eh, no! Sai chi fai, dimmi cu , ca ci pensu ju. Un bastardu a me casa! Unn Agnese?
MINICA
E dda ghintra chi chianci e si pista tutta, dici ca u voli, e chi nnamurata frascida.
NTONI
Prima chi nfracidisci chioss, chiamala di cursa, quantu videmu chi sta storia!
MINICA
Senti, cunveni ca ti carmi picch a megghiu cosa; inutili jittari vuci e fari curriri genti, su cosi nostri e nni lavemu a risorviri n famigghia. Ora assettai chi thaju di diri puru nautra cosa.
NTONI
Scummettu chi na cosa ca riguarda sempri a stu tiziu.
MINICA
Si, propriu a iddu. Mi nfurmavu cu cummari Razia
NTONI
Pi chissu, allura, si truvava cca?
MINICA
Non era pi chissu, idda si truvava cca pi cosi cchi gravi.
NTONI
(Preoccupato) Pi casu, sta murennu so maritu?
MINICA
Macari fussi chissu!
NTONI
Comu, macari!
MINICA
Dicia macari, pi jidda!
NTONI
Chi voli diri pi jidda, ca si so maritu murissi, ci facissi un favuri? Ci cridi chi non nni staju capennu nenti!
MINICA
Dici, (ironica) a signura, chi spetta un figghiu e non sapi di cu .
NTONI
E so maritu no sapi!
MINICA
Oh, finarmenti capisti! E certu, chi so maritu no sapi!
NTONI
Menu mali!
MINICA
Si so maritu sapissi un pilu di tuttu chissu, pi prima cosa ci scusciassi li jammi tu u sai quantu cavudu cumpariTuriddu.
NTONI
E mi pari giustu! Ora tu arrivi e mi dici chi spetti un figghiu di navutru; chi fazzu ti dicu macari: brava! Voi ca tu vattiu ju?
MINICA
E finiscila cu sti discursa! Chi a mia non mi nteressanu. E senti nveci chiddu ca mi dissi a cummari di ddu picciottu.
NTONI
Ah, gi, chiddu du ncrociu! Chi ti dissi, chi ti dissi?
MINICA
Cunveni ca tassetti, cos u discursu u capisci megghiu.
NTONI
Bih, cos ntricciatu di non putillu capiri?
MINICA
Cummari Razia dici chi u picciottu beddu, canta puru nto coru da chiesa sulu chi havi tutti sti difetti: chi ncrociu, bastardu e macari
NTONI
Ci manca un brazzu!
MINICA
Ma quannu!
NTONI
Ci manca na jamma!
MINICA
Macari!
NTONI
Comu, macari! A mumentu megghiu mortu!
MINICA
Dici chi puru cecu!
NTONI
Cecu? Cecu cecu? E comu facemu? Cu ci dici e me parenti a chiddi toi, ca tra lautru sunnu tutti allittrati e si sentinu di essiri domini e Diu! E o vicinanzu, non ci pensi o vicinanzu? A tuttu chiddu ca po diri a genti?
MINICA
A mia guardi? Pari chi mi lavissi a pigghiari ju di comu parri!
NTONI
No, no, no, no, no, no! Idda non su pigghia! Puntu e basta!
MINICA
Sai chi facemu, vistu ca chistu frequenta a chiesa, vaju a parru cu patri Liboriu, po essiri ca iddu nni duna na manu a pirsuadiri o a to figghia, o puru o ncrociu.
NTONI
Sai chi fazzu, u va chiamu di cursa o parrinu, e u fazzu veniri cca, cos servi chi ci parra ora cu to figghia, u ferru si batti mentri cavuddu! Staju vinennu, e tu dicci a a chidda ca non si movi di dintra, non la fari nesciri pi nudda raggiuni o munnu! (Esce).
MINICA
(Pensierosa) Ma poi, dicu, si ncrociu, comu fa a vuliri na fimmina! O sugnu gnuranti io, o certi cosi un li capisciu propria!
AGNESE
(Preoccupata) Unni u pap, mi pari davillu ntisu, chi si nnand? Senti, mi telefon Kevin
MINICA
E cu stavutru?
AGNESE
U me zitu!
MINICA
(Pi confusa che persuasa) Kevin, e comu, non si chiama Marcuzzu!
AGNESE
Marcuzzu? Io a Kevin canuscju, chiddu ca ti dissi un mumentu fa, e dici chi sta vinennu cca, pi parrari cu pap.
MINICA
Ah, ma tu pi daveru foddi si! Comu, prima ti fa zita, e poi nnu porti puru dintra senza ca nuautri nni sapiamu nenti!
AGNESE
Mam, u vo capiri, o no, ca un sunnu cchi i tempi di na vota! E poi chi c di mali si tutti dui nni vulemu? Picch, picch cecu? E allura?
MINICA
Ah, cecu! E non nenti pi tia? Di tuttu chiddu ca havi, ci ammanca sulu ca mi dicii chi non sapi parrari!
AGNESE
Si, veru , quannu parra non si fa capiri bonu; ma pianu pianu sicuru chi si nzigna.
MINICA
Puru! Non sapi mancu parrari e aspetta puru ca si nzigna! Tu pazza si, figghia mia! Ma comu ti fa i cunta? Quannu shavi a nsignari a centanni! Dimmi na cosa, ma armenu, sapi caminari? Ci va sulu, nzumma?
AGNESE
Quantu si schirzusa, mam!
MINICA
Schirzusa, si! Di bonu c sulu ca sicuramenti avr na bona pinsioni!
AGNESE
A pinzioni! A mia avissiru di dalla a pinzioni!
MINICA
A tia daranno laccompagnamentu.
AGNESE
Babba, si! Io dicia chi avissiru a dari a pinsioni a mia, pi quantu cummattu cu tia e u pap! Chi siti troppu allantica!
MINICA
Picch pi essiri moderna, unu shavi a nfilari nna ssi disgrazii? Senti, vidi ca ora sta vinennu u parrinu cu to patri e hannu a parrari cu tia.
AGNESE
Cu mia? E di nzoccu? Non chi tu ci cuntasti o pap tuttu chiddu ca ti dissi io, e ora mi voli fari pirsuadiri du parrinu a lassallu? Picch io tu dissi chi u vogghiu, e non mi nteressa nenti ne di vuiavutri e ne mancu da predica cavissi a veniri a fari patri Liboriu. (Si sente arrivare qualcuno).
MINICA
Zittuti, ca cca su!
NTONI
Trasissi, trasissi, patri Liboriu. Ah tu cca si! Chi stu discursu?
PATRI LIBORIU
Salutamu donna Minica. Viditi chi sabatu ncumincinu i funzioni; e puru tu, Agnese, fatti avvidiri ogni tantu a chiesa; prima, quannu cera to nonna vinivi spissu, ora chi , divintasti ranni e ti scurdati di nostru Signuri?
AGNESE
Veramenti , ca ju di poi chi muriu me nonna
PATRI LIBORIU
Nenti, non ci pinsari cchi, ti ricordu sulu chi a porta da chiesa sempri aperta a tutti. Ora dimmi na cosa, chi stu discursu (la vede in imbarazzo) voi chi a to patri e a to matri i mannamu nni lautra stanza?
AGNESE
Parrinu, pi mia ponnu ristari unni sunnu, chi io non haju nenti di chi mmucciari!
PATRI LIBORIU
E allura, senti, to patri gi mi cunt u discursu, e ju, si propriu essiri sinceru, non ci truvassi nenti di stranu si u picciottu e cecu, picch nne manu di Diu semu tutti i stissi; ma non vulissi chi tu u sai com, macari na pirsuna po fari pena, tenerezza, e a nuatri capita ca, senza chi ni nnaccurgemu, nni ci attacamu, ma cos tantu, di copriri pirsinu i difetti ca teninu.
AGNESE
Parrinu, non capisciu di quali difetti vossia mi sta parrannu, si veru lhavi un difitteddu, e chiddu chi ancora non si fa capiri quannu parra, ma non pensu chi sia cos gravi.
MINICA
Dici chi a picca a picca si nsigna Parrinu, ma si gi granni, quannu ca shavi a nsignari, quannu si fa vecchiu?
AGNESE
E poi, dicu, chisti su affari me! Non chi vi laviti a pigghiari vuiavutri.
NTONI
Figghia mia, certi voti capita ca nni nnamuramu sulu da biddizza e tutti lautri cosi non li videmu.
AGNESE
Pap, non fusti tu chi mi nsignasti ca nta stu munnu, semu tutti i stissi e senza mancu distinzioni di razza?
PATRI LIBORIU
Ma cca non si tratta di razza, Agnesi, cerca di capiri puru a to patri. I to genitori, u fannu pu to avveniri, pinsannu poi ca ti nni putissi pentiri. Quantu ci nne chi vannu a pigghianu pi fissa a nostru signuri; un passa tempu ca si maritanu e poi cu na scusa quarsiasi, si lassanu picch vannu niscennu o chianu tutti limperfezioni. To patri voli diri chi tu, i difetti chi havi stu picciottu, i putissi vidiri quannu troppu tardu; capisti ora?
AGNESE
Parrinu, ancora non haju caputu bonu, ci dissi, quali sunnu sti difetti ca vuavutri diciti.
MINICA
Comu! E cecu, ncrociu, .
PATRI LIBORIU
Ncrociu? Chi voli diri, donna Minica?
MINICA
Unu ca (gli fa segni di uno gay) comu diri
PATRI LIBORIU
Ah, gay, volete dire?
NTONI
Nenti di menu! Frociu, vula diri! E ju ancora chi u traduciva in bastardu! Idda mi dicia ncrociu!
AGNESE
Chi cosa, gay?
PATRILIBORIU
Vidi, vidi chi certi cosi un li sai! Si, veru, u picciutteddu mu cunfiss tempu fa, di truvarisi nna ssa situazioni, quannu rriv a prima vota nna stu paisi; gi un ragazzu cecu havi i so problemi dintegrazioni, poi metticci puru sta cosa di essiri... ncrociu comu diciti vui
AGNESE
Parrinu, allura vossia u canusci?
PATRI LIBORIU
E certu ca u canusciu! Io sacciu unu di tuttu di stu paisi, sacciu puru certi cosi, chi, a cuntalli, fussi cosa chi mi nni scappassi di notti e notti, e luntanu macari! Ora senti, io mi nni vaju, ma tu pensaci bonu, figghia, a chiddu ca thaju dittu, pi evitari chi dopu ti nnavissi a pentiri. Chi u Signuri vi binidici! E non vi scurdati chi sabatu ncumincianu i funzioni. Paci e beni.
GNESE
Spiramu!
NTONI
Parrinu, aspittassi chi laccumpagnu. (Escono).
MINICA
(Agnese dispiaciuta) E non essiri tristi! U tempu, senza chi mancu ti nnadduni sistema tutti cosi; ora senti chi facemu, io arrivu nni donna Razia, chi antura to patri a tratt cu i pedi, e a mumentu vegnu, e sarriva prima to patri, non ci diri chi jivu unni idda! (Esce).
AGNESE
(Pensierosa) E Gay e non mi dissi nenti! E com possibili? E tutti ddi vasti, ddabbrazzi, strinciutini, ca mi desi comu po essiri mai tuttu chistu! (Si avvicina al quadro di san Giuseppe) San ciusippuzzu, vui nenti mi diciti? Non mi putiavu avvisari, farimi capiri macari cu nsignaleddu, ca iddu avia, ammucciatu, stu difitteddu? (Bussano) Bedda matri, forsi iddu ! Telefon dicennu chi havia a veniri! E ora, ora chi ci dicu? Di unni ncuminciu? (Bussano ancora e va ad aprire). Trasi, trasi.
KEVIN
(Saranno errori voluti, in quanto non conosce bene la lingua) Ciau. Chi cosa avere tu chi essere triste?
AGNESE
Haju chiddu chi nun avissi aviri!
KEVIN
Non capire.
AGNESE
Mi capisciu io. Non mu putivi diri chi tu haj ddu prublema? Chi lappi a sapiri du parrinu?
KEVIN
(Non capisce) Parrinu? Problemi di matematica?
AGNESE
Si, danatomia!
KEVIN
Chi essiri parrinu? Io nun canuscere parrinu!
AGNESE
Mi dissi chi tu si (facendo il gesto e la camminata di uno gay) cos; parra, veru ?
KEVIN
(Ridendo a crepapelle) Io essiri gay! Cos? (Fa dei gesti particolari) Ma chi cosa dici tu e parrinu! Ma di dove li prendere tu e parrinu, dallo sacco? Io sentire molto bisogno di stare cu tia, quali cos e cos! Io a te strincere forti! E tuttu quellu che avere fatto con te non voler dire niente? Io cos averti fatto capire di essere? Ma cosa dici!
AGNESE
Allura non si
KEVIN
Ma di dove venirti in mente certi cose! Io a te volere; quali mascoli e mascoli!
AGNESE
Ah, nun si cos? (Ha una trovata) Allura senti chi facemu, siccomu me patri e me matri su gilusi, e non vonnu ca nesciu sula cu i masculi; nveci, ora, iddi, sapennu ca si cos, u capisti? Sai chi fai? Cuntinua a fari finta di essiri di dda manra cos putemu cuntinuari a stari assiemi, e voli diri chi ci dicemu ca semu semprici amici, capisti ora?
KEVIN
Io doveri fare il gay? No, no, no, no, no!
AGNESE
Ma pi finta! Tantu iddi su convinti; ci dissi puru patri Liboriu! (Si sente arrivare qualcuno). Cca sunnu! Canciamu discursa. Fatti ttruvari cu latteggiamentu gay.
NTONI
(Entra con Minica) E tu (a Minica) di unni sta vinennu?
MINICA
Appi a jiri a farmacia a pigghiari (Alla figlia) E cu stavutru?
NTONI
Chi ci fa chistu cca dintra?
AGNESE
Chistu ddu me amicu cecu, chiddu ca parravamu antura cu parrinu, e puru chiddu ca ci dissi prima a mam.
MINICA
(Lo guarda attentamente, e con la mano gli fa segni sotto gli occhi per capire se veda. Saccorge che lui segue la sua mano, e ha un sussulto do paura, lo avranno anche gli altri) Corpu di sangu, un motu mi fici pigghiari! E com ca ci vidi?
AGNESE
Chi voi diri, mam? Nautra ora!
AGNESE
Tu non dicisti chi era cecu?
AGNESE
Cecu, si, ma no orbu!
NTONI
Picch, cecu non voli diri orbu?
AGNESE
Ma chi capistivu! Iddu cecu picch da Repubblica ceca, da Cecenia, nzumma!
AGNESE
Nenti di menu! Allura signu ca ci vidi bonu?
NTONI
E non mancu ncrociu, comu dici to matri?
AGNESE
Veramenti ddu difitteddu lhavi sempri, e siccomu na cosa ca non passa, pinsamu di ristari semprici amici.
MINICA
Allura signu ca si sistamaru tutti cosi?
AGNESE
E certu, si havi ddu difettu comu fa
NTONI
E prosita! A cu aspetti, allura, a prisintarinillu e a pigghiari na buttigghia ca vivemu?
AGNESE
Certu! Kevin, chisti su i me genitori. (Agnese va a prendere bottiglia e bicchieri).
KEVIN
(Comincia a recitare la parte di gay) Piacere, io essere Kevin. Essere veramenti felici di fare vostra conoscenza.
MINICA
Ah, chistu era allura quannu dicivi chi ancora non sapi parrari bonu? Picch di ceceria, di ciciri comu dicisti, nzumma!
KEVIN
(Corregge lerrore di Agnese) Cecenia, signora!
MINICA
E canta puru nto coru da chiesa?
AGNESE
Mam, sta facennu un mari di confusioni, iddu non canta nni nuddu coru, havi picca ca vinni cu i so da Repubblica Ceca.
MINICA
Allura u parrinu, me cummari
KEVIN
Agnese devo andare a ccattari dei books
AGNESE
Chi cosa, i mutanni?
NTONI
Cu iddu?
AGNESE
Ma chi capistivu! I books chi in inglesi, su i libra, servinu ca studia pi nsignarisi litalianu.
KEVIN
Venire a fare compagnia?
AGNESE
(Al marito) Chi dici, ci a facemu jiri, tantu iddu
NTONI
Ah, si, certu! Putemu stari cu a manu a mascidda.
AGNESE
(Abbraccia sua padre) Prima mbivemu! (Porge un bicchiere ad ognuno).
NTONI
Prima di fari u brindisi vogghiu diri du paruleddi: Lu vinu teni brilli e lamicu to nni manteni tranquilli. Su, andate figlioli e divertitevi!
AGNESE
Grazii, grazii, pap! Ciao Mam.
KEVIN
Grazii pap, ciau mam! (Escono; lui camminer come se fosse un gay. Li guarderanno uscire, stupiti).
AGNESE
Ora si ca sugnu sicura!
NTONI
Lassamula divertiri, voli diri ca cu tempu trover lamuri giustu, chiddu veru, chiddu ca ci far sfirriarri veramenti u ciriveddu.
AGNESE
Viditi chi razza di ntriccu chi shavia cumminatu! Orbu, bastardu certu chidda di ncrociu ci rist, ma pi cchiddu ca nni nteressa forsi megghiu cos. Chiuttostu, diccillu a patri Liboriu chi chistu nun ddu figghiolu chi fa parti du coru da chiesa, e chi non orbu ma cecu, da Repubblica Ceca. Parracci, prima chi iddu parra di to figghia, cu ddu fighiolu du coru, chiddu veramenti ciecu, e ci putissi ristari mali.
NTONI
Ah, certu! Ora sai chi fazzu, nescju e scappu a diricciluu, prima ca nascinu avutri mbrogghi. Aspetta ca curru e ci vaju (esce).
AGNESE
(Pensierosa) Mi sta parennu tutta na muntatura. Ntantu, idda, quannu mi dissi di stu picciottu, mi cunt chi a sustanza lhavia; com ca ora unu chi cos, chi sustanza po aviri? Eppuru, idda dicia di essiri comu diiri cotta e stracotta di unu cos. Forsi megghiu chi non pensu cchi a stu discursu, po essiri ca sbagghiu di novu e tornu a ncuminciu a pinsari mali. (esce pensierosa). Quindi unu ca cos nenti, non ci vogghiu pinsari cchi! (Esce).
FINE PRIMO ATTO
SECONDO ATTO
(Scena come la precedente. Minica intenta a rammendare; cuce e continua a ripetersi come mai la figlia abbia la pancia un po grossa)
MINICA
Comu fa chista aviri sta panza cos vuncia? Non facemu chi ci sta pigghiannu quarchi tinta malata? Idda dici chi nenti. Po essiri chi sta ngrassannu e ju non mi nnaccorgiu? Ma quannu unu ngrassa, ngrassa paru, e no sulu dun latu! Per amu a vidiri nzocch, prima ca sarricogghi so patri di Milano. E menu mali chi iddu partutu pi travagghiu, picch a sta ura, capaci si mittia quarchi pulici n testa. E va beh, pulici n testa di chi, si u so amicu ncrociu o megghiu ancora gey? (gay) si cos mi pari ca sidici; pari u nomi dun cristianu (comincia a chiamare come se vi fosse una persona lontana da lei). Gey! E chi non senti? (Chiama pi forte) Gey! Ah, forsi voli cu chiamu comu parranu iddi, duci duci (lo richiama con la voce di un gay). Gey, oh, oh! Gey, che fa non senti? (Entra la comare, che lei non vede, e rimane stupita a guardarla) Io sono Minica! Girati per favore. (Saccorge, con la coda dellocchio, della comare che era li, come una statua a guardarla e finisce di parlare troncando la parola a met rimanendo per un attimo stupita) Ah, non vuoi girar ti!
RAZIA
Salutamu Cummari, ma cu ccu parrati?
MINICA
Vui cc atu statu! E comu trasistivu?
RAZIA
A diri a virit, chista fu a prima vota ca dumandavu pirmissu di fora da porta, ma siccome vui eravu mpignata a parrannu cu (ironica) Gey non putiavu sentiri e trasivu, ma si vuliti pozzu rifari lentrata!
MINICA
Lassati, lassati perdiri.
RAZIA
Cummari Minica dicu vi sintiti bona? Ci criditi, io non mhaju pirmissu ma di chiamari, dintra a me casa, genti, comu fussi fora. O sugnu fora di testa io, o vui non discurriti propria! Chi vi successi, cummari, pi essiri cos comu diri (facendo con la mano segni di pazzia).
MINICA
Ancora nsistiti! U sapiti chi , chi lautru jornu mi firm nta chiazza u signor Carlu (Razia non capisce) chiddu chi havi compagnia teatrali, u regista nzumma, e siccome circava nattrici pi fari un personaggiu, mi dissi
RAZIA
(La interrompe) Di farivi recitari! Sapiti, puru a mia mi piacissi recitari
MINICA
Ah, a vui sicuru chi vavissi pigghiatu subitu, unu ca siti beddi avvinenti e lavutra ca di quantu siti brava a ricitari, mancu u provinu vavissi fattu fari!
RAZIA
Chi vuliti diri chi sugnu pi daveru na brava attrici?
MINICA
Cummari, ma si rinisciti a pigghiari pi fissa puru a vostru maritu! Megghiu di cos!
RAZIA
Forsi megghiu canciari discursu, e poi non penzu chi mavissi pigghiatu, picch cu sta panza ca haju
MINICA
Bih, veru ! Sapiti chi non ci havia fattu casu, tantu era pigghiata da parti ca staju studiannu!
RAZIA
E chi parti, mancu a pozzu sapiri chi parti ? Vistu chi chiamavavu
MINICA
E a parti di na matri chi cerca di sapiri u picch a figghia havi a panza grossa; e ora quannu trasistivu vui stava pruvannu a parti di chiamari o dutturi, pi capiri si quarchi nfizioni.
RAZIA
Ah, chiddu era u dutturi chi chiamavavu? E chi un dutturi, frosciu? Siccomu vui chiamavavu chi para
MINICA
Chi nni sacciu; cos mi dissi di falla a parti u signor Carlu.
RAZIA
Cui?
MINICA
E poi diciti ca sugnu io a stunata; non vi finivu di diri du signor Carlu u regista?
RAZIA
Raggiuni, raggiuni aviti. E chi per ora
MINICA
Allura era comu (facendo segno di gravidanza) vi dica io! E vui: a fasola i linticchi; vu dissi chi eranu scitrola! E vostru maritu, comu a pigghi? O megghiu, chi ci mbrugghiastivu?
RAZIA
Ci dissi chi u dutturi mi dissi chi haju na forti forma di stomatiti.
MINICA
Chistu picch vostru maritu babbasuni sagghiutti unu di tuttu! Cummari, a stomatiti, pigghia a mucosa da bucca, quali panza e panza! E sparti ca diciti di struirivi liggennu! Ancora bonu chi non ci dicistivu chi aviavu a prostata.
RAZIA
Picch, i fimmini puru lhannu a prostata?
MINICA
E certu ca lhannu, sulu chi ci po veniri quannu trasinu n menopausa.
RAZIA
U sapiti chi non vi facia cos ntellettuali, e ju ca pinsava di sapiri unu di tuttu! Allura comu ju trasu n meno pausa, putissi succediri ca mi veni
MINICA
A prostata, si! Ah, ma siti dura a capiri! E ora dicitimi picch vinistivu, chi io haju un mari di pinseri n testa chi vui mancu vu mmagginati.
RAZIA
Vinni unni vui, pi quantu mi dassivu na manu a risorviri sta (indicando la pancia) situazioni da panza.
MINICA
Cummari Razia, di novu ca panza ncuminciamu? Ma chi mi scanciastivu pi na levatrici? Picch non ci diciti a chiddu ca va vunci, a panza, nveci di veniri nni mia! Avissi a scippari na nsaccata di vastunati di vostru maritu, comu vinissi a scopriri ca ju vi fuvu complici.
RAZIA
Ajutatimi, cummari, ju sulu a vui haju.
MINICA
Sintiti, si vaju a diri propriu a virit, io mi trovo nna vostra stissa situazioni
RAZIA
(Le guarda la pancia) Veru? E di quantu, di quantu misi siti?
MINICA
Ma chi taliati a panza, cummari! Io non aspettu nuddu figghiu!
RAZIA
E allura di quali situazioni parrati?
MINICA
Me maritu, cu fattu ca travagghia a posta a Milanu vui u sapiti chi travagghia a posta dda supra?
RAZIA
E comu su sacciu!
MINICA
havi quattru misi ca non si pigghia riposu e fa straurdinariu, picch dici chi dda al Nord c troppa cunfusioni, e u riposu su voli veniri a fari cca, nna tranquillit, e ora avissi arrivari dun mumentu a lavutru, e, siccomu puru me figghia havi sta panza vuncia, vulissi capiri n tempu chiddu ca po essiri, prima ca veni iddu. Capistivu finarmenti
RAZIA
Allura havi u me stissu problema?
MINICA
Quali stissu e stissu! Mancu me figghia aspetta figghi!
RAZIA
Ju puru cos vi dissi per poi (indica la pancia) u viditi?
MINICA
Ma vui u sapiavu di tuttu origini daspittari.
RAZIA
E vui comu faciti a essiri certa chi vostra figghia non aspetta nuddu figghiu? Chistu u po sapiri sulu idda. Aviti pruvatu a scipparicci i virmuzza da panza?
MINICA
Nsinu o mumentu fa mi dissi chi mancu idda sapi chiddu ca po essiri.
RAZIA
Vu ricurdati chi chissu vu dissi macari ju? Nveci, ora tuttu evidenti; e si fussi na cosa di chista, vi cunveni veru spidugghiarivilla prima chi rriva vostru maritu, si nno: avutru cacucchiari i jorna pi veniri cca stari tranquillu! Ci cunveni ca u cumpari si chiama a risidenza dda! Sapiti chi facemu, vui ajutati a mia e io ajutu a vui.
MINICA
E comu, scusati?
RAZIA
Sacciu ca me maritu sutta a cura di vostro cuscinu u medicu anzi com chi non ci aviti purtatu a vostra figghia?
MINICA
E picch! Picch idda non voli veniri, e cuntinua a diri chi sulu na nfizioni; ammatula ca ci dicu chi sta vinennu so patri! Ma haju a mprissioni chi ora ci havi di veniri pi forza, picch fa cuntu chi rriva so patri. E vostru maritu com che sutta cura? Chi havi?
RAZIA
Nenti, chi vuliti ca po aviri. E, chi siccomu, gi dun pezzu, mi vidi nta stu statu, cuminci a aviri dubbi di tuttu chiddu ca ci haju mbrugghiatu, e cerca di fari esami ncontinuazioni pi vidiri si u figghiu putissi essiri so; ci veni difficili accittari chi non u patri e chi ju lavissi pututu tradiri; capistivu ora?
MINICA
E io chi ci trasu cu i visiti di vostru maritu?
RAZIA
Cummari Minica, u cuscinu non u vostru?
MINICA
Mi stati facennu cunfunniri tutta! Si, u miu , e allura?
RAZIA
Avvicinaticci cu a scusa di vostra figghia e ci diciti si vi po fari na certificazioni unni dici chi me maritu guaritu, e po aviri figghi. Sacciu chi vostru cucinu vi voli beni, e a vui non vu dici di no; facitimillu stu favuri.
MINICA
E mittemu ca io ci putissi pruvari, e chi me cuscinu mi facissi puru chiddu ca diciti vui; vui com chajutassivu a mia?
RAZIA
Sacciu ju comu fari cu vostru maritu. Vui, aviti sulu a pirsuadiri o dutturi a scriviri a certificazioni; di vostru maritu non vi nni ncarricati, chi sacciu ju comu pigghiallu.
MINICA
Si me maritu veni a sapisci chi so figghia spetta un piccididdu, cummina lopira, na guerra fa, avutru chi! E poi, puru a vui, no viditi comu vi tratta, ogni vota ca viniti cca?
RAZIA
Cummari Minica, nna vita, certi voti, shavi a sapiri recitari, pi aviri u santu campari.
MINICA
Di chi cosa stati parrannu, spiegativi megghiu. Quindi vui sapiti puru comu pigghiari a me maritu?
RAZIA
Propriu cos, chi vi pari stranu veru? Ma tutti, cu picca, cu assa, avemu (ironica) di-fi-tte-ddi.
MINICA
Eh, no! Allura vogghiu sapiri quali su sti difitteddi di me maritu!
RAZIA
Cummari, na cosa a vota; vi prumettu chi comu chiaremu tutti sti discursa, vi cuntu di sti difitteddi di vostru maritu. Ora, purtati a vostra figghia unni vostru cuscinu, e ci diciti puru, chi i u certificatu da guarigioni di me maritu, u porta iddu chi so manu cca, unni sta casa, cos ju mi fazzu truvari cca puru cu me maritu, ca scusa di na visita, e risurvemu unu di tuttu.
MINICA
E si me figghia nun aspetta nuddu picciriddu?
RAZIA
E non megghiu cos? Risurvistivu u fattu di vostru maritu! (Entra Agnese preoccupata e toccandosi la pancia).
MINICA
(Preoccupata) Chi c, chi hai ca ti tocchi a panza? Chi cumminasti? Parra!
AGNESE
Nenti.
RAZIA
(Ad Agnese) Voi chi mi nni vaju e ti lassu sula cu to matri?
AGNESE
(Preoccupata) No, donna Razia, pi favuri, ristati.
RAZIA
E allura parra, comu ti pozzu jutari ju e to matri?
MINICA
E smoviti, prima ca veni to patri!
AGNESE
(Sempre tenendosi la pancia) Mi vriognu.
RAZIA
Eccu ddocu! Voi chi parru ju?
AGNESE
Nonzi, u fazzu io; u sbagghiu io u cumminavu. Vegnu di unni to cucinu u dutturi; mi visit e mi dissi chi sugnu in attesa di
MINICA
Non cuminciari cu i quiz sai! Chi chistu non propriu u mumentu. Parra! chi ti dissi?
AGNESE
Dissi chi vulia veniri a parrari cu pap, picch dici chi (piangendo) aspettu du piccididdi! (Minica cade a terra come una pera).
RAZIA
Oh, bedda matri, ncuminciau lopira! (Non ha visto cadere Minica). Cummari Minica, unni siti? Oh, Madonna di Pompei!
AGNESE
(Si era abbassata su sua madre) Mam, pirdunami; nun vula chi rrivassi a chistu. (Si dispera) Mam, mam!
RAZIA
Senti chi fai, jarzati e va pigghi un pocu dacitu. (Si alza e va a prendere laceto). E ora? Idda voli cuntati i difetti di so maritu! E comu ci cuntu? Si svinni pi chissu (entra Agnese e si blocca a sentire) comu fazzu a diricci chi chistu ca haju nta panza figghiu di so maritu? (Agnese col bicchiere, sbalordisce).
AGNESE
Tinissi, tinissi, donna Razia!
RAZIA
Cummari Minica, cummari Minica, vi nni prju, non vi faciti truvari cos di vostru maritu. Comu, chiddu dici ca si voli veniri a ripusari!
MINICA
Bedda matri! Unni sugnu? Chi sonnu, chi sonnu ca fici! Ma vui ci pinsati! Me figghi chi spetta du piccididdi!
AGNESE
Mam io
MINICA
Si, u sacciu chi non veru e chi pi furtuna fu un sonnu. Ma chi mi capit?
RAZIA
Nenti, nenti non ci pinsassi cchi. Cchiuttostu, avemu a vidiri di risorviri ddu discursu cu vostru cuscinu, prima ca veni so maritu, chi fici, su scurd?
MINICA
No, no, aspetta chi mi mettu na cosa di supra e ci vaju. (Laiutano ad alzarsi) Chi mi sentu strana.
RAZIA
Voli ca vegnu puru ju e restu fora?
MINICA
E no, si vi vidi me cuscinu, chi cosa po pinsari? Tantu vali ca ci diciavu vui.
AGNESE
Mam, vegnu cu tia?
MINICA
No, no, resta a teniri cumpagnia a cummari Razia, chi io a mumentu vegnu. (Prende una giacchetta e la mette sulle spalle uscendo).
RAZIA
Sai chi fazzu? Arrivu a casa e chiamu me maritu, chi a mumentu arriva to patri.
AGNESE
E vossia comu fa a sapiri chi me patri arriva a mumentu?
RAZIA
Mi telefon un mumentu fa. (Ha capito daver sbaglaito e cerca di riperendersi) Vulia diri, to matri mu dissi, un mumentu fa.
AGNESE
U sapi, donna Razia chi certi mumenti mi pari di vidiri e sentiri cosi strani nta sta casa. Vossia chi penza, chi ora, comu veni me patri un mammazza a bastunati?
RAZIA
Chi dici, figghia mia! Vidennuti nta stu statu si, sicuramenti, far un pocu di sceneggiata pi sarvari a facci, ma dopu si carmer, sapennu daspittari quattru piccididdi nta na botta.
AGNESE
(Sorpresa) Quattru? Dui! Cos mi dissi u dutturi. Quali quattru!
RAZIA
Dui, i to!
AGNESE
(Le guarda la pancia) Picch vossia puru dui nnaspetta?
RAZIA
Du masculi! Oh, per non ci diri a nuddu prima ca nascinu! Mancu a to matri!
AGNESE
E. mancu a me patri?
RAZIA
A nuddu, u capisti? E ora non ti prioccupari di to patri ca i figghi su sempri grazia di Diu. Quattru piccididdi!
AGNESE
(Curiosa e allusiva) Donna Razia, sapi chi cuntinuu a non capiri! Vossia, dissi chi me patri era cuntentu sapennu di spittari quattru piccididdi, e comu? Io dui nnaspettu!
RAZIA
Ma ju non vulia diri chi tutti quattru appartennu a iddu, picch allura mancu i toi apparteninu a iddu, picch s di tia e di to maritu
AGNESE
E chiddi dui so, sunnu di vossia e di so maritu?
RAZIA
E certu! Di cu, se no?
AGNESE
U sapi chi finivu di non capiricci cchi nenti?
RAZIA
E chi c di capiri? Io vula diri chi cuntentu da nutizia ca nascinu quattru picciriddi!
AGNESE
Nenti, forsi haju troppu confusioni nta testa e mi parinu tutti discursa strani chiddi ca si fannu nta sta casa. (Si sente rumore).
RAZIA
E chi, gi di ritornu to mamma! (Bussano e Agnese va ada aprire, entra Turiddu).
AGNESE
Oh, don Turiddu! Unni vui stava vinennu vostra mugghieri, mha fattu cumpagnia chi me mamma rriv (Razia le da un calcio). Ahi!
RAZIA
Scusami, figghia mia, mi vinni na specia di tichet (tic).
TURIDDU
To patri, ancora non ha vinutu?
AGNESE
So mugghieri dici (Altro calcio). Ahi! Scummettu chi fu navutru tichet.
RAZIA
Chi voi figghia, ogni tantu sta jamma Agnesi vulia diri chi so mugghieri a mugghieri di so patri, dissi chi a mumentu so maritu avissi a essiri cca.
TURIDDU
Non ti pari chi ci foru troppi so, unni chiddu ca dicisti?
RAZIA
Tutti si so, sirveru a fari capiri megghiu u discursu.
TURIDDU
Ju, nveci sugnu sempri cchi cunvintu chi si cosi non su comu pensu ju; tu ha scippari na gran passata di corpa comu dicu ju, e vidica tutti di ju su pi fariti capiri bonu stavutru discursu.
AGNESE
E bonu, don Turiddu, chi non successi nenti.
TURIDDU
Chissu ancora lavemu a vidiri! E si non ti svuncia ssa panza, ssi capiddi ti tiru filu pi filu; grandissima zucculara ca si! E tu, u nasu da porta non lu nesci cchi mancu si cadinu i bummi!
RAZIA
Ju
TURIDDU
Ju, ju, ju chi? Muta ta stari; grandissima pecura strippa ca non si avutru!
AGNESE
Eh, comu stati facennu! Comu, avissivu a ballari di gioia chi vostra mugghieri spetta (calcio da Razia). Ahi! Donna Razia, si lavissi a pagari tutti sti tichet, cu sta crisi ca c, mi tuccassi fari u prestitu a Findomestic. (Si sentono di nuovo passi) Sta vota, forsi, me matri .
NTONI
(Entra e guarda meravigliato i presenti; Agnese si gira per non fare notare la pancia a suo padre) E vuiavutri cca? Chi c, chi successi?
TURIDDU
Salutamu, cumpari, vinni mi chiamu a me mugghieri chi era cca a casa unni vui.
AGNESE
Si, puru ju mi nni stava Jennu
NTONI
Agnesi, abbrazzami, figghia mia. (Agnese cammina indietro per non farsi scoprire dessere in attesa dun figlio. Poi si gira e lo abbraccia mettendosi col sedere allinfuori) E chi ! Nnarreri ti nsignasti a caminari?
AGNESE
E nesercizio joga, chi servi a fari dimagriri.
NTONI
Picch tu bisognu di dimagriri ha? Megghiu di comu sta!
TURIDDU
Forsi picch to patri non tha vistu a panza.
NTONI
A panza! Ma quali panza? (Alla figlia) Chi stu discursu? Girati, fatti guardari.
AGNESE
Pap, ju
TURIDDU
Si veru chiddu ca havi me mugghieri chi chistu ancora lavemu a purari, si vidi chi havi puru idda a stomatiti.
RAZIA
E gi! Sicuramenti ci sar in giru quarchi virus, e u pigghi pure Agnesi.
TURIDDU
Non c bisognu chi tu fa lavvocatu di causi persi; ti cunveni nveci priari ca guarisci subitu di sta nfizioni; picch si Diu mi nni scanza e libira, a to, malata di citrolti (facendo segno lunghezza di cetriolo), nca va chi te fari passari i setti miraculi, grandissima persica pilusa e ngiallinuta ca si! E si mali pi tia davveru na cosa di chissa; allamicu to, picch prima di tuttu vogghiu sapiri cu stu merru ca ti cummn cos; e ddi cosi (Ntoni si tocca girandosi e sbiancando in viso pieno di paura) tu mi capisci di quali cosi staju parrannu, (prende dalla tasca un coltello gi a perto e a forma di pugnale). U vidi chistu, havi chi laffilu di poi ca ti ncuminci a nfizioni, e u sai a chi mi servi chistu?
AGNESE
E bonu don Turiddu, non si bagnassi prima di chioviri!
TURIDDU
Qauli bagnari e bagnari! Io ci staju sulu spiegannu u secutu da sceneggiata, picch si chista pi davveru na recita, ju far u secutu: a sceneggiata! E a damicu, cu chistu, ddi cosi ci fazzi sautari cun tagghiu nettu zamt!
AGNESE
(Ha un sussuldo e fa un passo indietro) Bedda matri!!!
TURIDDU
(Ntoni ha un sussulto). Chi cumpari, puru vui vi mprissiunastivu?
NTONI
Certu ca di comu discurriti vui, pari chi fussivu un serio (serial) chiller! Eh, comu stati facennu! Ancora mancu natu e vui ci mittiti u nomi!
TURIDDU
(Non capisce) Scusati chi vuliti diri cu stu natu e nomi?
NTONI
Un lu canusciti stu proverbiu? Voli diri chi vui parrati ancora prima di nesciri a sintenza. (Si sente ancora arrivare qualcuno). Po essiri chi to matri?
AGNESE
(Va ad aprire) Mam, arriv u pap! (Entra Minica).
MINICA
Ntoni, gi cca? Salutamu cumpari Turi. Assittativi, picch ristastivu addritta? A spittati chi fazzu un beddu caf.
TURIDDU
Grazii, cummari Minica, nuiautri livamu u disturbu.
NTONI
Quali disturbu, scusati, assittativi chi ora me mugghieri fa un beddu caf. U sai chi ju lhaju di bisognu! Cu sti treni e cu i ritardi ca portanu, o n cristianu ci fannu passari u piaciri di viaggiari! E u bellu chi mancu si po dormiri! I vaguna paruni carri bestiami di na vota. Minica, ti vulia dumandari, ma chi sta panza chi havi Agnesi?
MINICA
E chi to figghia assettati, assettati ca si stancu.
NTONI
Assettati si! Havi chi sugnu assittatu di jeri sira! Chi c, po parrari.
MINICA
Ju ti dicissi dassittariti o stissu; avissi a cadiri n terra.
NTONI
Ci criditi chi non haju caputu nenti.
AGNESE
Pap, ju
NTONI
U capivu, forsi megghiu ca massettu, picch a storia longa. (Siede).
AGNESE
Ju ju aspettu du piccididdi!
NTONI
Comu, du piccididdi! E di cu su sti figghi? Cu stu lazzu di furca ca ti cumbin cos?
RAZIA
E bonu, comu stati facennu!
TURIDDU
Zittuti ti dissi a tia, chi a quantu pari siti nta stissa barca.
NTONI
E comu potti essiri? Cu ti dissi ssu ngrisi? (Bussano, e Minica va ada aprire).
DOTTORE
Buon giorno a tutti. Ah ma vedo che come si suol dire, con una fava ho preso due piccioni! Come va Ntoni? Da molto che sei arrivato?
NTONI
Savia arrivari in orariu, avissi dovuto essiri gi cca di quattru uri.
DOTTORE
Allora, da dove cominciamo?
MINICA
Cuscinu, ncuminciati di unni vuliti, picch gi u vugghiu ci ncuminci a jittarisi da pignata.
DOTTORE
Vuol dire ch comincer da voi col dare la prima bella notizia (guarda Agnese), non so se Agnese vi ha gi comunicato quanto le dissi alcune ore fa.
AGNESE
Si, ci dissi gi.
NTONI
Ma non nni dicisti cu u patri! (Bussano e Agnese va ad aprire).
AGNESE
Ecculu cca u patri!
KEVIN
(Parler e si muover ancora come prima) Bon giornu a tutti. Si, io essere il padre dei due piccoli.
MINICA
E tempu persu chiddu di parrari cos e di annacariti, chi gi sapemu tutti cosi.
NTONI
Non veru, iddu non po essiri u patri picch un lu viditi comu parra e camina?
RAZIA
Zittitivi vui, chi iddu almenu havi u curaggiu di dillu ca u patri; ci sunnu (sillabato) cer-ti pa-tri, nv-eci, chi restanu zitti, picch non hannu u curaggiu di fallu, picch i figghi i mettinu o munnu sulu pu piaciri di falli.
DOTTORE
E proprio vero, carissima donna Razia! E su questo c la complicit di chi, pur sapendo, preferisce (sillabato) ta-ce-re per il qui-e-to vi-ve-re. I figli sono dono di Dio, anche se molti sono concepiti da gente che non meriterebbe daverne.
MINICA
Santi paroli su, cuscinu; c genti ca pagassi muntagni di sordi pavilli, e c cu nveci non havi mancu u curaggiu di diri di essiri u patri pi furtuna di chiddu ca nasci, chi armenu a matri non si po mmucciari.
DOTTORE
Abbiamo parlato di tutto, ma non ho ancora detto niente per don Turiddu che poverino, proprio lui uno di quelli che avrebbe voluto, gi da qualche tempo, averne tanti di figli, ma a causa della sua impotenza per fortuna guarita; mi creda, non so bene se dai farmaci o da qualche (guarda Razia; mentre Turiddu quasi gioisce per la notizia) miracolo.
TURIDDU
Dutturi, allura
DOTTORE
Proprio cos! E devo dirle, carissimo don Turiddu che lei di figli ne pu avere quanti ne vuole. Ecco qua, questi sono i suoi esami e questa lecografia di donna Razia. Ebbene, neanche se aveste disputato un incontro di calcio; avete pareggiato: due a due!
TURIDDU
Du figghi? Tutti nto corpu? E comu fu? Chi sugnu cuntentu! Veni cca, Razia, fatti abbrazzari. Grazii, grazii!
KEVIN
Allora io, finalmente, potere parlare normale?
MINICA
E certu! Anchi si di comu parravi e caminavi, mi veni difficili cridiricci cos n quattru e quattrottu, vol diri chi cu tempu mabbituer a vidiriti diversu.
KEVIN
Io avere le gambe che fanno tanto male a camminare cos (fa una specie di sfilata, camminando da gay).
MINICA
E bonu, bonu, chi ora sapennuti patri mi fa mprissioni.
NTONI
Arrivati a stu puntu, ju dicissi di brindari, brindari e fari festa; cu tutti sti picciriddi! Agnesi. Va pigghia na bedda buttigghia di vinu ca vivemu. (Agnese va, come di solito, a prendere una bottiglia di vino e i bicchieri).
AGNESE
Eccu cca, pigghiati (va dividendo i bicchieri e versando il vino, mentre si sentira unallegra tarantella suonare).
MINICA
Cummari Razia, (se la porta un po in disparte, vicino al proscenio) ora ca si risurveru i problemi, chi nni dici si mi cunta i difitteddi di me maritu?
RAZIA
E chi vaju a diri, cummari Minica, chi fu tutta na farsa chidda di difetti? Nzoccu nni pozzu sapiri, ju, di chiddu ca putissi cumminari vostru maritu, na vota ca si trova al Nord. Chiddu ca mi ntirissava era nun perdiri a me maritu; vi ringraziu pi lhajutu ca mi dastivu e, si laviti a piaciri, comu nascinu i piccididdi, nni battiati vui e vostru maritu (Agnese era li vicino che origliava).
AGNESE
Certi pruverbii non falliscinu mai: curnuti e bastuniati.
MINICA
(Pi confusa che persuasa) Uhm!!! (Rimarranno tutti bloccati, si abbasseranno le luci e, sotto locchio di bue, si porter sul proscenio il dottore che narrer la morale finale).
DOTTORE
Che stranu lu finominu viventi,
semu frati, semu soru semu amici e cu parenti,
ma cu semu veramenti, diri no nun lu vulemu;
forsi veru: mancu nui lu sapemu.
Nun chidemu lu picch di la vita ca nni veni,
e spissu sbagghiamu, chiancennu ntra li peni.
Lerba du vicinu, si dici la cchi bedda,
e nui, pi na semprici jarzata di suttanedda,
rischiamu di perdiri la cosa cchi mpurtanti
facennu lu cascamortu cu lamanti.
Nni scurdamu di tuttu costruennu casteddi,
lassannu pirsinu perdiri li doni cchi beddi:
la matri, lu patri, lu ziu, la soru, lu niputi
e poi chiancemu circannu, di tutii, laiuti.
E la famigghi chi avemu di teniri junciuta,
picch pirdilla pi na semplici
Lassu a vui lu compitu di fari la rima,
rigalannuvi lu cunsigghiu damarivi cchi di prima.
FINE