Finchè c’è vita…

Giambattista Spampinato e Aldo Lo Castro


FINCHE C E VITA

Commedia in due atti


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

P E R S O N A G G I :

Massaru Puddu

Lavvucatu Pappalardo

La gna Pidda

Don Gaetano Patania

Donna Mara

Giuvanni

Santina

Rosa

Grazia

Lu Dutturi Gueli

La gna Tudda

Gnaziu

Carminu

Fulippittu


1


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

ATTO PRIMO

Cortile di un piccolo paese della provincia d Catania, in cui si affacciano povere case di contadini. Davanti la porta di una di queste case sta seduto Massaru Puddu, intento ad intrecciare canne e virgulti per farne un cesto. Ad unaltra porta si affaccia la gna Pidda, seguita da Santina, col grembiule colmo di fave da spicchiare.

SCENA PRIMA

PIDDA (A Santina)Dammi na manu a spicchiari sti favi annunca non facemu in tempuad allestiri tuttu u chiffari cavemu.

SANTINA Ma ju non lhaju fattu mai.

PIDDA Tu nsigni ca chinnici anni i cumpisti e ha sapiri fari tuttu.

PUDDU Chi , cummari Pidda, non nnhavi vogghia Santina di travagghiari sta matina?

PIDDA Oh, cumpari Puddu, scusati; non vaveva vistu. Vi salutu. Vui sempri allerta cchisetti matinati!

PUDDU Chi vuliti? E labitudini.

PIDDA A propositu, oggi cucinu maccu. Vu priparu n piattu, si non vaffinniti?

PUDDU Vi ringraziu. Vui ppi mia aviti sempri cunsidirazioni.

PIDDA Si non nni cunsidiramu tra di nuatri, cu nha cunsidirari? Chiuttostu, quantumallestu ca si fici tardu. (Siede davanti la porta e si accinge a spicchiare le fave) Santina, veni cc, assettiti allatu a mia e fai comu fazzu ju. Pigghi a fava, a poggi di ciancu supra a petra e cca ciappedda ci nni duni n colpu nto nasiddu ca idda, poi, si spicchia sula.

SANTINA (Eseguendo)Accuss?

PIDDA Eh, propriu accuss. Ora levici a spogghia e a fava mettila da parti ntomandali.(Continuano nelle loro faccende)

PUDDU Brava, Santina! U sacciu ca na carusa massara! Di cu puteva pigghiari? Daso maestra!

PIDDA Non ci faciti a ripassata, vui! A vera maestra la natura. A vui cu vu nsignaudi fari divintari n pezzu di terra incolta n jardinu di delizii?

PUDDU (Rabbuiandosi alle parole della gna Pidda)E chi nnhaju a fari? Non ma pozzugodiri cchi comu na vota!

PIDDA Oh, e pirch?


2


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PUDDU Pirch non a pozzu travagghiari cchi comu vurrissi! Ju non mi lamentu dilanni ca portu supra i spaddi. Cu campa, vecchiu si fa! Anzi, ringraziu u Patreternu ca mha fattu arrivari a sittantacincanni.

PIDDA E, allura?

PUDDU E allura!(Con una stizza di ribellione)Talati sti vrazza! Taliati sti manu! A chiservunu ora? Hannu travagghiatu na vita sana e ora?! E inutili, non mi pozzu rassignari!

PIDDA Ma pirch vi faciti u sangu acqua? Santu Diu, aviti travagghiatu na vita? E oraripusativi!

PUDDU Quannu nomu non havi cchi vala, megghiu ca si leva dammenzu i pedi! Ecomu n ramu siccu ca ha essiri spizzatu e jttatu! Rami sicchi sunu ormai sti vrazza! Rami sicchi di jttari!

PIDDA Non giustu chiddu ca diciti. A vita chidda ca ; na desi u Signuruzzu e nilivamu du menzu quannu piaci ad Iddu!

SANTINA Vossia mi non si pigghia di cllira Oh, sta arrivannu Giuvanni.

GIUVANNI (Arrivando dallentrata del cortile, allegro come sempre)Ssa benedica, zzuPuddu. Chi sta facci di funerali? Quannu vossia fa sta facci, non mi piaci!

PUDDU A facci di vecchi non piaci a nuddu!

PIDDA Vui non siti vecchiu, siti gnirriusu! Non putiti travagghiari cchi? Benissimu! Vifaciti a santa cruci e ringraziati u Signuruzzu, inveci di diri bestialit!

SANTINA (Con tono di rimprovero)Zza Pidda!

PIDDA Mi fa acchianari i nervi quannu parra accuss!

PUDDU Chi vuliti? Ci voli pacienza cchi vecchi!

PIDDA E torna, parrina e ciuscia!

PUDDU Aviti ragiuni, non nni parramu cchi.

SANTINA Oh, finalmenti! Accuss mi piaci. Avanti ora, zzu Puddu, na risatedda!

GIUVANNI Sulu Santina ci po ccu vossia.

PUDDU (Per cambiare discorso)E, allura, Giuvanni, comu finu ccu don GaetanuPatania? Non iddu ca si voli accattari a me terra?

GIUVANNI Eh, propriu iddu.


3


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PIDDA Don Gaetanu?! Beddu spicchiu di mnnula amara! Sha fattu na furtuna ccusangu da povira genti, facennu lusuraiu!

GIUVANNI Zza Pidda, si lha fattu ccu vostru sangu? No! E, allura, chi vinteressa avui?

PUDDU E quantu mi offri don Gaetanu?

GIUVANNI A vurrissi a godi godi, a du liri o jornu.

PUDDU Accuss sa pigghia ppi na mangiata di pasta!

GIUVANNI E pirch?

PUDDU Comu, pirch? Giuvanni, quantu pozzu campari ancora? Un annu, du anni?

GIUVANNI Vossia di pasta antica e campa quantu a Matusalemmi! Ju, o so postuaccittassi a occhi chiusi, ppi stari senza pinseri e cca spisa assicurata.

PUDDU Locchi mei prestu si chiudunu. Perci, sia fatta la volont di Diu. Maccuntentu.

PIDDA Ma chi siti pazzu? Vaccuntintati? A du liri o jornu? Ma quannu mai! Almenu ciaviti a dumannari tri liri!

GIUVANNI S, deci liri!

SANTINA Zza Pidda, vossia mi non simmisca. Limportanti ca iddu soddisfattu.

GIUVANNI Brava, Santina, tu si na carusa assinnata! Maria Santissima, prima o poi, tuha essiri me muggheri!

PIDDA Chi tha fari u panicottu? Santina na picciridda!

GIUVANNI Pirch, ju chi sugnu vecchiu? Va, quantu mi nni vaju. E allura, Zzu Puddu,cchi tardu tornu ccu don Gaetanu. (Via)

PIDDA Si vi faciti mettiri nto saccu da don Gaetanu, quant veru Diu, vi pinnu!(Dalleloro case vengono fuori Rosa e Grazia)

ROSA Cummari Pidda, ccu cu laviti?

GRAZIA A cu vuliti pinnari?

PIDDA Si stava discutennu ccu cumpari Puddu, ca ci voli cediri a so terra a donGaetanu Patania a godi godi. Ccu ddu signuri unu ha stari ccu tutti du occhi aperti!

ROSA Quannu c di menzu dda speci debreu, Diu mi nni scanza!

GRAZIA Cumpari Puddu non ca stupidu, u sapi comu trattari ccu don Gaetanu


4


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

ROSA Per, troppu bonu. E certi voti tanticchia di malizia ci voli comu u pani!

PUDDU Va beni, haju a stari ccu locchi aperti haju caputu.

PIDDA Spiramu ca laviti caputu ppi daveru.

PUDDU Binidittu Diu, cummari Pidda! Ma chi vuliti ca minteressa da lira, di du liri o ditri liri? Quannu unu arriva alla mia et, havi bisognu di picca. Ci basta

PIDDA Aviti vistu ca non aviti caputu nenti? Haju caputu, haju caputu e invecoi nonaviti caputu nenti!

ROSA Don Gaetanu si fa i so interessi e vui vaviti a fari i vostri!

GRAZIA Chiddu capaci di jttarivi nto saccu! A terra lha pavari ppi quantu vali!

PIDDA Poi siti patruni di fari chiddu ca vuliti. I soldi i putiti jttari macari intra u puzzu,ma ddu briganti ha sbursari lira ppi lira!

ROSA Cu pecura si fa, lu lupu si la mangia!. Ricurdativi stu proverbiu!(Arriva dicorsa Fulippittu)

FULIPPITTU Zzu Puddu, zza Pidda, sta arrivannu Giuvanni ccu don Gaetanu, donnaMara e lavvucatu Pappalardu.

SANTINA E chi u spittavunu ddocu a fora, a Giuvanni?

PIDDA Ah, si purtau dappressu la reginotta! Avanti, cummareddi, trasemunninniintra. Cumpari Puddu, mi raccumannu: non menu di du liri.

ROSA Non vu scurdati: Cu pecura si fa

PUDDU lu lupu si la mangia!.(Le vicine rientrano nelle loro abitazioni)

FULIPPITTU Zzu Puddu, si vossia havi bisognu di mia, mi duna a vuci.(Via)

GIUVANNI (Arrivando insieme a don Gaetano, donna Mara e a lavvocato Pappalardo)Semu cc i parenti da zita! Zzu Puddu, ci purtai n pocu di cumpagnia.

PUDDU A me casa sempri aperta.

GAETANU Vi salutu, massaru Puddu.

PUDDU Bacio le mani.

GAETANU A me muggheri e allavvucatu i canusciti, no?

PUDDU Donna Mara, servu so Signor avvucatu, i me rispetti.


5


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

AVVUCATU Caru massaru Puddu, sempri arzillu ! Me ne compiaccio.

PUDDU Si volunu accumudari intra? A me casa modesta, ma..

AVVUCATU Ppi carit, ccu stu caudu? Ristamu cc fora ca allaria frisca si discutimegghiu.

GAETANU S, s, megghiu fora.

MARA Gi, si soffoca macari cc fora.

PUDDU Comu ci piaci. Giuvanni, tu ca si di casa, nesci quattru seggi.(Giuvanni esegue)

GIOVANNI (Porgendo le sedie)Mi sassettunu.

AVVUCATU (Dopo un istante di silenzio)Nunca, massaru Puddu, videmu di arrivari alpunto senza fare tanti preamboli. Dicu beni? Don Gaetanu e la sua signora, aeri, hanno visitato il vostro fondo che, per la verit, non ci dispiacu E sarebbero seriamente intenzionati allacquisto

GAETANU (Sedendo insieme agli altri)Dici giustu, avvucatu: Sarebbero pirchancora avemu a discutiri su certi particolari Mi spiego?

AVVUCATU Ora ci arrivamu.(Al vecchio)Comu vi stava dicennu, poich la terra non cidispiacu, don Gaetanu, si vui accunsintiti, sarebbe dispostu a firmari lattu dacquistu e a virsarivi una somma di due lire al giorno

GAETANU Un mumentu, avvucatu! U cori mi fici diri du liri, non la ragione.Ripinsannucci, du liri o jornu su assaiceddi. E poi, u sapiti megghiu di mia, a terra soggetta o tempu e quannu u tempu tintu, a terra duna sulu lacrimi e bili! Massaru Puddu, vui siti omu di campagna e sti cosi i sapiti megghiu di mia!

GIUVANNI Ma chi tempu, chi lacrimi! Vossia mha pirdunari si mintromettu, ma avisitau bona a propriet? I visti ddi rappi di racina? E i pira? Ogni piru grossu accuss, bellu, profumatu E i limuni? Donna Mara, i visti vossia ddi tarocchi ca unu, sulu a guardalli, sarricra u cori!

GAETANU S, s, non dicu di no

GIUVANNI U sulu ciauru fa mbriacari! Signuri mei, secunnu mia, frutti comu a chiddinon si nni vidunu tantu facilmenti, ccu tuttu u rispettu

PUDDU Ora basta, Giuvanni. Don Gaetanu locchi ppi vidiri ci lhavi.

GIUVANNI Zzu Puddu, vossia havi ragiuni. Ah, non ppi vantallu di prisenza, ma a virit

virit: nautru omu fattu ppi travagghiari comu a iddu, non ci ha statu e non ci sar mai! Omu desperienza ppi travagghi da campagna! Don Gaetanu, i visti i mennuli? Iddu i nsitau. Arvuli massara comu a chiddi non ci nn: ognunu ni fa tri o quattru staja allannu. E i piricoca? Quannu vossia nassaggia unu, non su po cchi livari da vucca! Terra comu


6


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

a chidda non si nni trova e u zzu Puddu, n cuscenza, sa miritau ca lha saputu coltivari comu Diu cumanna. Piccatu ca ora vicchiareddu!

GAETANU (Scoppiando)Ma chi vicchiareddu, scimunitu, chi vicchiareddu! Non u vidi casta megghiu di mia?

GIUVANNI Vossia mha pirdunari

GAETANU Ti vo stari mutu, ora, santu diavuluni!? Parri cchi assai di n judici poviru!A terra bona, non dicu di no, ma

PUDDU Don Gaetanu, havi du jorna ca mi nni vinni a stari cc, nta sta casuzza, estassi certu ca ci moru prestu pirch, chiddu ca ha statu finora a me vita, a lassai dd, nta terra. Non mi piaci parrari assai, ma chiddu ca giustu lhaju a diri. Non cridissi ca ju vogghiu vinniri a terra pirch non mi piaci travagghiari. Haju travagghiatu di quannera picciriddu, e vita e travagghiu, ppi mia, hanu statu sempri na cosa sula. Ju u fazzu non ppi mia, ma ppa terra ca ccu mia oramai patisci, pirch non sugnu cchi bonu a travagghialla comu u me cori vurrissi e comu larti cumanna. Ma ccu vossia e ccu Giuvanni, ca sapi larti megghiu di mia, sugnu sicuru ca alla terra non ci mancher nenti. E sugnu prontu a vinniri oggi stissu. Ma si vossia non cchi dispostu, u dicissi chiaru e non si nni fa cchi nenti.

GAETANU (A Giuvanni)E tu dicevi ca non parrava? Mizzica, si parra!(A massaruPuddu) Chi vaju a diri, allura, ca siti vecchiu, stravecchiu e in puntu di morti? U fattu cadu liri Nsumma, chi fazzu? bistemmiu si dicu ca vurrissi risparmiari?

PUDDU Vossia u vidi comu sugnu. Lanni mei mancu i canusciu. Sacciu, per, ca misentu stancu. E vossia po stari sicuru ca ccu mia soldi non nni spenni assai. Pigghiu a strata di tri canceddi ca ppi mia chidda giusta e vossia si godi a terra!

GAETANU Perci, du liri?

MARA (Con un sospiro)Du liri!

GAETANO (Con convinzione, guardandolo fisso?Facemu na lira e menza?

AVVOCATU (Meravigliato)Na lira e menza?!

MARA (Speranzosa)S, na lira e menza!

GIOVANNI (Per concludere)Du liri!

AVVUCATU (Confermando)S, du liri!(Prende la mano destra di Massaru Puddu e didon Gaetanu e gliele unisce in una stretta per sugellare laccordo)

GAETANU O jornu, avvucatu!

AVVUCATU (Piano, portandoselo in disparte)Ma bisogna vidiri ppi quanti jorna, caruPatania! A occhi e cruci, mi pari ca non ci nni restunu tanti!


7


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

MARA Spiramu!

GAETANU E va beni.

GIUVANNI Don Gaetanu, si ci pirmetti, ju dicu ca laffari fu vantaggiusu!

GAETANU A lingua tavissi a siccari a tia!

GIUVANNI E pirch?

GAETANU Lassamu perdiri.(Poi, a massaru Puddu)Chi vi pozzu diri? Vui siti u patrunie vui diciditi.. Du liri, diciti? E du liri sarannu!

MARA (Melliflua)Per, don Puddu, fustiru caparbiu!

PUDDU Donna Mara, vossia mi sta murtificannu!

AVVUCATU E allura, chi fazzu, scrivu?

GAETANO (A denti stretti)Ca scrivissi!

AVVUCATU Perci, semu daccordu su tuttu? Du liri o jornu ca ju stissu mimpegnu acunsignari o zzu Puddu ogni chinnicina. Va beni?

PUDDU Ppi mia va beni, ccillenza.

GAETANU Comu voli Diu!

MARA E ca u vulemu troppu beni a massaru Puddu!

AVVUCATU Benissimu. Ora, zzu Puddu, ccu vostru pirmissu, avissimu a trasiri nmumentu intra per le formalit la scrittura privata, va Roba di pochi minuti, insomma!

PUDDU Accumudativi. Nta me casa siti i patruna!(Li fa entrare)

AVVUCATU (A Giuvanni, prima di entrare)Mi servunu du tistimoni: tu e nautru.

Cerculu tu stautru.

GIUVANNI Voscenza sar sirvutu.

AVVUCATU (Fa per entrare, ma tosto torna sui suoi passi)Ma tu sai firmari?

GIUVANNI (Candidamente)Nonsignuri.

AVVUCATU E, allura, cerchini dui tistimoni!

GIUVANNI Comu voscenza cumanna.(Intanto rientrano in scena le vicine)

PIDDA Mi parrava u cori ca ddu cosu tintu non ci vuleva dari mancu i du liri!


8


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

ROSA Chi facci tosta!

SANTINA Per, u zzu Puddu, ccu du paroli, u misi subitu a postu!

GIUVANNI Non parrati forti ca vi sentunu!

GRAZIA E chi stamu dicennu?

ROSA (Facendo il verso a donna Mara)E ca u vulemu troppu beni a massaru Puddu!.

GIUVANNI Ma ci a vuliti finiri? Chiuttostu, allavvucatu ci servunu du tistimoni Unni itrovu a dui ca sannu firmari? Forsi nta chiazza.

AVVUCATU (Affacciandosi)Giuvanni, i tistimoni!

GIUVANNI Subitu, avvucatu, staju currennu!(Lavvucatu rientra)Fulippittu!Fulippittu! FULIPPITTU (Arrivando)Chi c, Giuvanni? GIUVANNI Scinni nta chiazza e cerca du tistimoni.

FULIPPITTU (Fa per andare, ma ritorna subito)Chaju a circari?

GIUVANNI Dui ca sannu leggiri e scriviri.

FULIPPITTU Ah!

GIUVANNI Macari ca non sannu leggiri non ci fa nenti, basta ca sannu scriviri.

FULIPPITTU Va beni, dui ca sannu scriviri.

GIUVANNI Aspetta, facemula cchi facili: dui ca sannu mettiri a so firma.(Fulippittuancora non si muove aspettando altre indicazioni) Ancora cc si?

FULIPPITTU Curru.(Via di corsa. Intanto, arrivano Carminu e Gnaziu)

CARMINU Chi sta cunfusioni?

GNAZIU Chi successi?

PIDDA U zzu Puddu ci sta cidennu a terra a godi godi a don Gaetanu Patania ppi duliri o jornu.

GNAZIU Ah, mi nni cumpiaciu; laffari mi pari cunvenienti.

CARMINU Si dicidu finalmenti? Era ura!

SANTINA S, per non tantu cuntentu. Ju u canusciu troppu beni. Iddu a terra non avurrissi lassari mancu in puntu di morti.


9


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

CARMINAU Cuntentu o no, giustu ca si riposa, ora, alla so et.

GRAZIA Chiddu ca dicu macari ju.

ROSA A stu puntu ci voli na cannata di vinu, comu bon auguriu.

GIUVANNI Brava, cummari Rosa, sugnu daccordu! Cummari Pidda, lassaggiamu uvostru vinu, chiddu da carratedda, ca sarvati ppi loccasioni?

PIDDA Ccu tuttu u cori!(Tutti applaudono, improvvisando una tarantella, mentre lagna Pidda va a prendere il vino e i bicchieri, versandolo a tutti alla fine del ballo)

AVVUCATU (Affacciandosi, interrompendo il brindisi)Giuvanni, i tistimoni?

GIUVANNI Arrivunu, avvucatu! (BUIO E FINE DELLA PRIMA SCENA)

SCENA SECONDA

Sono trascorsi cinque anni dallazione della prima scena. E lalba.

ROSA (Alla gna Pidda che sta tornando dalla messa con lo scialle in testa)Oh, cummariPidda, di unni viniti accuss di bonura?

PIDDA Oggi a santa duminica e, comu o solutu, mi nni jvi a prima missa. Tu quannuci vai?

ROSA E cu sapi? Vui non aviti a dari cuntu a nuddu; ju, nveci, haju famigghia. PIDDA Ricorditi di santificari li festi, si non vo jri o nfernu!

GRAZIA (Apparendo alla sua porta)E Rosa a santificau a festa ccu so maritu!(Ride)

ROSA Stativi muta, lingua malefica, ca macari a vui piaci u lettu a duminica a matinu!

GRAZIA E a cu non ci piaci quannu bellu caudu?

PIDDA Ju, di quannu ristai viduva, mi pigghiai labitudini di cuminciari la santa jurnataascutannu a prima missa.

ROSA E comu mai stabitudini non ci a facistiru pigghiari macari a Santina?

PIDDA Ppu stissu motivu ca i vostri matri non va ficiru pigghiari a vuatri. Ppi carusicerti abitudini sunu pisanti.

GRAZIA E cumpari Puddu non ci vinni a Missa?

PIDDA No, oggi non lhaju vistu.

ROSA Comu mai? A porta ci lhavi ancora chiusa.


10


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PIDDA Chi ci capitau?

GRAZIA Si nni potti jri in campagna.

PIDDA Di duminica?

ROSA Navissi datu a vuci.

GRAZIA Tuppuliamuci.

PIDDA (Si avvicina alla porta di massaru Puddu e bussa)Cumpari Puddu! O cumpariPuddu!

ROSA (Si avvicina anche lei)Rispunnitini, cumpari Puddu!

PIDDA Datini almenu a vuci. Vi sintiti mali?

SANTINA (Apparendo alla porta)A cu chiamati?

ROSA Cumpari Puddu non rispunni.

SANTINA Si non rispunni, voli diri ca non in casa.

GRAZIA E unni po essiri? Iddu non salluntana mai senza prima dirannillu.

PIDDA Haju u prisintimentu ca sta mali e non po rispunniri.

ROSA Ca, a so bella et ci lhavi.

GRAZIA Eccomu! Uttantanni havi supra i spaddi e a ddet ogni mali po purtari allafossa.

PIDDA Tu, figghia, si peju di na cucca!

ROSA Grazia havi ragiuni. E poi, ricurdativi ca ddebreu di don Gaetanu Patania ci nnimanna una o minutu ppaviri lassata a terra libira.

SANTINA Non stamu cc a perdiri tempu; facemu qualchi cosa.

GRAZIA Chi putissimu fari?

SANTINA Jttamu a porta n terra.

PIDDA Chi si pazza?!

GRAZIA Ascutati a mia: nuatri semu cc a fari brutti pinseri e iddu, cu sa, unni codda!

PIDDA Non diddu alluntanarisi senza diri nenti. Si aveva lintenzioni di jri a qualchibanna, ni lavissi dittu assira.


11


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

SANTINA A propositu, assira, mi parsi silinziusu, di picca parrari. Ci facistiru casu?

ROSA Voli diri caveva autri pinseri ppa testa.

PIDDA No, iddu sempri di picca parrari ha statu.

SANTINA Cuntinuamu a chiamallu.(Chiama)Zzu Puddu, vossia marrispunnissi! Si veru ca mi voli beni, non mi facissi stari in pena!

PIDDA Oh, cc c Fulippittu.

FULIPPITTU (Arriva dalla strada ignaro di quanto sta succedendo)Ssa benedica, zzaPidda. (Alle altre) C cosa?

PIDDA Fulippittu, arrivasti a puntu giustu. Varda chi fai: furra arredi a casa di massaruPuddu, sauta u muru di lortu e vidi sa porta da cucina aperta.

FULIPPITTU E dopu ca fazzu tuttu stu gran traficu, si mi scangia ppi n latru, non milassa curriri du scupittati n testa? No, mi dispiaci, non ci vaju: non vogghiu moriri carusu!

PIDDA E tu, mentri scavalchi u muru, ci duni a vuci.

FULIPPITTU E si non mi senti?

PIDDA Chi megghiu, allura, ca u facemu moriri?

FULIPPITTU No, no, zza Pidda, ci vaju subitu.(Via di corsa)

SANTINA Nuatri cuntinuamu a tuppuliari e a chiamallu.

GRAZIA Ju sugnu cunvinta ca non c intra.(A questo punto arriva lavvucatuPappalardo)

AVVUCATU La santa jurnata alla piacevole compagnia!

PIDDA Voscenza benedica, avvucatu.(Le altre salutano a soggetto)

AVVUCATU Chi successi? Chi sta fudda davanti a porta di massaru Puddu?

PIDDA Non rispunni. Lavemu chiamatu, ci avemu jttatu quasi a porta n terra, ma nonnni duna cuntu.

AVVUCATU Forsi sta mali e non po rispunniri. Aeri aveva a veniri o studiu a ritirari achinnicina du godiliziu, ma non si fici vidiri; non era mai capitatu prima; ha statu sempri puntuali: n sabutu s e unu no, sempri a minziornu; tantu ca ju cuntrollu e aggiustu u ralogiu quannu arriva. Aeri, nveci, non si prisintau, accuss vinni a circallu. Se Maometto non va alla Montagna, la Montagna va a Maometto!

PIDDA Assira, allAve Maria, ricitamu nsemi li santi prijeri.


12


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

AVVUCATU Forsi niscu di casa a matinata?!

PIDDA Ogni duminica si veni a scutari a prima missa, ma oggi non cera.

AVVUCATU E ci potti veniri u desideriu di vidiri il suo ex podere ppi cuntrullari siGiuvanni ci ha fattu tutti i travagghi a puntino.

PIDDA Ma chi! Dici ca si ci spezza u cori quannu vidi a so bedda terra nontravagghiata di so manu!

AVVUCATU Gi, non pirch non prisenti, ma bisogna dillu: nautru comu a massaruPuddu non nasci cchi. Veru maestru ppa campagna; in quantu a rimunnari, a nsitari, a putari, uguali forsi s, ma megghiu diddu nta tutta a cuntrada non si trova!

SANTINA Avvucatu, voscenza mi pirduna, ma comu sta parranu, pari ca ci sta cantannuu misereri o zzu Puddu!

AVVUCATU Ju, figghia? U Signuri mavissi a fulminari ora stissu se la mia intenzioneera chidda di cucchari ppu nostru vicchiareddu! Anzi, u Signuri ci ha cuncediri centanni di saluti.

PIDDA Santina, addumannicci subitu scusa allavvucatu Pappalardu.

AVVUCATU Lassati perdiri, gna Pidda. I picciotti, si sapi, sunu impulsivi.

SANTINA Voscenza mi pirduna. E ca ju sugnu affiziunata o zzu Puddu e sugnupreoccupata.

PIDDA (Vedendo arrivare Fulippittu)Cc c Fulippittu; sintemu chi nutizii porta.

FULIPPITTU (Arrivando)Nenti, zza Pidda. A porta da cucina sprangata. U chiamai,ma non mi rispunnu.

ROSA A stu puntu megghiu sfunnari a porta.

SANTINA S, s, non pirdemu ancora tempu.

GRAZIA Chiamamu i carrabineri.

PIDDA Avvucatu, voscenza chi nni cunsigghia?

AVVUCATU Effettivamente si deve rispettare la legge e avvertire la Forza Pubblica, ma,date le circostanze e la necessit di recare un beneficio al vecchio e, considerata la presenza di tanti testimoni in loco, ci assumiamo la responsabilit in toto e forziamo la porta senzaltro indugio!

ROSA Avvucatu, voscenza parrau comu un libru stampatu!


13


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

AVVUCATU Ju, figghia, sono un uomo di legge: vir legis!. E, siccome un uomo dilegge non un uomo di forza, ma dintelletto, e vuatri siti fimmini e non putiti sfunnari a porta, vo jti a chiamari i vostri forzuti mariti! ( Rosa e Grazia si allontanano per tornare subito dopo con Gnaziu e Carminu i quali, dopo aver forzato la porta, entrano in casa di massaru Puddu e, tosto, tornano fuori portando a braccia il vecchio, che ha gli occhi sbarrati ed febbricitante)

GNAZIU Unni u purtamu?

AVVUCATU O spitali.

CARMINU Ma si gi mortu!

PIDDA Ma chi dici, aciddazzu di malu auguriu? Non u vidi ca havi locchi aperti? CARMINU Non lhavi aperti, lhavi sbarrati!

SANTINA Vui stativi mutu ca non capiti nenti! Non u viditi ca respira ancora?

AVVUCATU (Toccandogli la fronte)Havi a frevi di n cavaddu!

GRAZIA Annunca, havi locchi lucidi!

GNAZIU Nsumma, mu vuliti diri unni lavemu a purtari?

ROSA Non megghiu ripurtallu intra?

PIDDA Unni? Nta ddu tuguriu senza luci e senza aria?

SANTINA Ppi curcallu nta ddu pagghiarizzu?

CARMINU Non u putemu lassari cc fora!

PIDDA Facemucci respirari tanticchia daria pura. Assittatilu supra sta panca.(Gliuomini lo adagiano sulla panca)

AVVUCATU Ju vaju a chiamari u medicu.(Via)

PIDDA (Toccandogli la fronte)Madonna, comu brucia! Mischinu era jttatu dda nterra comu n cani!

ROSA Ancora nautra notti dd intra e i surgi su russicavunu!

GRAZIA Ca era ricotta salata!

ROSA Ha succidutu autri voti. Maria Santissima, lhaju ntisu diri!

SANTINA Puvireddu, sa chi ci nni vinni?


14


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PIDDA Chista, ppi mia pulmuniti.

GRAZIA Pulmuniti? Ma livativi! Chistu tuttu malocchiu!

PIDDA Vi dicu ca pulmuniti; ju mi nni ntennu.

ROSA Cu siti, forsi, u medicu di livanti?

PIDDA E na bella pulmuniti di chidda sicca. Macari a santarmuzza di me maritu apigghiau e aveva a stissa facci du zzu Puddu.

GRAZIA Vi dicu ca malocchiu! Vardati cavemu a fari: appinnemuci nto muru da socasa na pocu di testi dagghiu e jttamici tuttattornu na pocu di manciati di sali. Rosa, vo pigghia ddu paru di corna di capruni ca teni supra a porta di lortu. (Le donne corrono ad eseguire gli ordini di Grazia)

GNAZIU Ju vaju a pigghiari n bellu ferru di cavaddu ca contru u malocchiu.(Via)

ROSA (Tornando)Ci volunu i scupi!(Santina corre a prendere due scope che mette ailati della porta)

PIDDA Ma chi faciti? Su inutili sti scongiuri! Ci voli u medicu

GRAZIA Ma chi medicu! Contru u malocchiu nenti po fari u medicu!

ROSA Pirch non chiamamu a gna Tudda, a mavara? Idda u sapi livari u malocchiu.

GRAZIA Giustu, a gna Tudda chidda ca ci voli! Fulippittu, valla a chiamari.(Fulippittuvia)

ROSA Cu sapi quantu nnhavi accumulatu malocchiu, puvirazzu!

GRAZIA Tuttu chiddu ca ci ha mannatu don Gaetanu Patania e dda vipira di somuggheri!

PIDDA Zittitivi tanticchia! Pariti tanti pichi vecchi ccu stu parracu. Non u viditi ca havia frevi forti e havi bisognu di paci? Alluntanativi! Faciticci pigghiari tanticchia daria! (Le donne si allontanano)

SANTINA (Chiamando il vecchio)Zzu Puddu! O zzu Puddu! Sugnu Santina. Vossiamarrispunnissi!

PIDDA Comu ti po sentiri?

SANTINA Puvireddu, fa sforzi ppi respirari.

PIDDA Non c dubbiu: pulmuniti sicca!

SANTINA Zza Pidda, non megghiu ca u purtamu nta nostra casa e u curamu nuatri?


15


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PIDDA Non ci veni pirch ci senti scrupulu; e poi, ci teni alla libert. Pensa ca non simaritau ppi ristari libiru comu laria.

GRAZIA (A parte, a Rosa)Sperta Santina!

ROSA Pirch, chi dissi?

GRAZIA Sa difenni in tutti i modi la doti!

ROSA Quali doti?

GRAZIA Ma chi siti ntrunata macari vui! Massaru Puddu non ci ha dittu sempri ca cifaceva a doti?

ROSA E vui pinsati ca ci a fa?

GRAZIA Idda ci cridi e ci spera e, perci, si lalliscia comu n zitu.

ROSA Ahu, siti a solita lingua malefica! Santina u voli beni pirch u zzu Puddu lhacrisciutu comu si fussi na parenti so.

GRAZIA Intantu, a doti ci a fa ppi daveru, pirch quannu u zu Puddu prumetti nacosa, a manteni.

ROSA Siti nvidiusa! Vuleuru ca a faceva a vui a doti?

GRAZIA A mia ma fici a santarma di me patruzzu, jttannu suduri da matina a sira!

ROSA E a Santina, ca non havi n patri n matri, ci hannu a pinsari i binifatturi comu azza Pidda e u zzu Puddu. Ju non sugnu nvidiusa, anzi mi fa piaciri ppi Santina, ca su merita pirch na brava carusa, affiziunata e rispittusa ccu tutti.

GRAZIA Oh, macari ju nnhaju piaciri, chi criditi? Si parra tantu ppi parrari.(Intantoarriva Fulippittu con la gna Tudda, una vecchia megera incartapecorita)

FULIPPITTU Cc c a gna Tudda. Non vuleva veniri, ma quannu ntisi ca si trattavadu zzu Puddu, si pricipitau.

TUDDA (Ordinando)Na scudedda china dacqua, tanticchia dogghiu e na mangiata disali! (Le donne si allontanano per eseguire) U vecchiu assittatilu n chianu. (Eseguono. A Santina) Tu ca si a cchi nica, vo pigghia na cannila e tenila addumata. (Santina esegue) Lomini alla larga! (Gnaziu e Carminu si allontanano. La fattucchiera, dopo essersi segnata, recitata una breve preghiera, poi prende la scodella con lacqua e la pone sul capo del vecchio, versando qualche goccia dolio) Matri, matri, matri! E quantu nnhaviaccumulatu malocchiu, mischinu! Ma ora ci pensu ju! (Recita la giaculatoria di rito, mentre col dito rimescola lacqua con lolio) Corna curnicchia, lagghiu a tri spicchia, lanuci ccu tri arri, tri punti di sucarri!. (Alle donne) Ripititi ccu mia! (Ripetono la giaculatoria a mo di cantilena) U viditi quantu nnhavi malocchiu? (Le donne si rizzano sulla punta dei piedi per guardare, commentando ad alta voce) Silenzio! (Continua a ripetere la


16


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

giaculatoria) Na rasta di zammara, n firrettu di mavara, na janga di liuni, na cuda difiruni!. (Alle donne) Ripititi! (Le donne ripetono come prima) Maria Santissima, pari u mari in tempesta! Eccu pirch non si reggi, mischinu!

GRAZIA Ma c spiranza ca si cogghi tuttu u malocchiu?

TUDDA Pirchissu sugnu cc. Ancora acqua!(Gliela porgono e lei la versa nella scodellaaggiungendo qualche goccia dolio e riattacca la giaculatoria) Ununghia di n jattu nurucomu na siccia, locchi di na taddarita ca non ci smiccia, chiantata ccu li spinguli na cucca e la jastma sempri nta la vucca!. (Alle donne) Ripititi! (Le donne ripetono come prima) Prujtimi u sali! (Glielo danno e lei lo mescola con lacqua e lolio, ripetendo) Acqua cauda ccu mutu e spiritu ardenti, contru linvidiusi e li mali genti; vicini e luntani, a vista o ammucciati, hannu a moriri tutti avvilinati!. Ripititi! (C.s. Indi, comincia a spargere pugni di sale tuttintorno) Sci, sci, sci, passa dd ca restu ju! Sci, sci, sci, nesci fora carestu ju!. (A questo punto arrivano lavvocato e il medico il quale, scorgendo la fattucchiera in azione, comincia ad urlare)

MEDICO Andate via, sacrileghe ed eretiche! Via! Gna Tudda, comu vi lhaju a faricapiri che non dovete pi fare questi sortileggi? Vi devo denunziare ai carabinieri?

TUDDA I mei non sunu sortileggi, ma pratichi religiusi! Ju, prima di ogni pratica, mifazzu a cruci e recitu n Patrinostru e unAvi Maria a San Pantalu.

MEDICO Le vostre sono pratiche di stregoneria, autru ca San Pantalu e Santu Nuddu!Si vi trovu ancora a riminari ogghiu supra a testa di cristiani, vi fazzu bruciari viva comu ai tempi dellInquisizione!

TUDDA Vossia nvidiusu pirch ju sugnu capaci di guariri a genti, mentri vossia non capaci!

GRAZIA Havi ragiuni a gna Tudda. U zzu Puddu sta ripigghiannu u coloritu naturali epari ca sta megghiu.

MEDICO Ma chi diciti? Comu po stari megghiu si stava murennu?! Almenu, accuss midissi lavvucatu.

AVVUCATU E, infatti, quannu u truvamu, non dava segnu di vita, ma ora pari normali.

Dutturi, taliati vui stissu visitatilu.

MEDICO Io lo visito quannu sti gnuranti si levunu dammenzu i pedi!

PIDDA Ju ci laveva dittu ca era pulmuniti e ci vuleva lajutu di voscenza. Non vuleva cachiamassiru a mavara.

MEDICO Non sputati sintenzi macari vui! Ju lhaju a stabiliri si pulmuniti oppuri no! AVVUCATU Dutturi, vi deciditi a visitallu?


17


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

MEDICO Prima hannu a livari tutti ddi sortileggi: corna, ferru di cavaddu, agghiu, scupi,peperoncinu, ca sunu uningiuria alla Scienza che io rappresento!

AVVUCATU Forza, faciti comu vi sta dicennu u dutturi!(Eseguono in fretta)

MEDICO (Si avvicina al vecchio, lo guarda, gli tasta il polso, poi lo interroga)CumpariPuddu, comu vi sintiti?

PUDDU Tanticchia megghio, ringraziannu u Patreternu!

MEDICO Rispirati beni?

PUDDU Sissignuri. Si non fussi accuss, mi nni jssi allautru munnu.

MEDICU Pruvati affannu quannu rispirati?

PUDDU Non cchi, ccillenza.

MEDICO Quanthavi ca vi sintiti megghiu?

PUDDU Di quannu a gna Tudda mi cugghu u malocchiu.

MEDICO Allura, vui ci criditi, vecchiu stolidu?

PUDDU Certu ca ci cridu, ccillenza; ju non mi riggeva e non puteva parrari; ora upozzu fari. A gna Tudda, ccillenza, na santa!

MEDICO E, allura, facitivi fari i corna, vui e a gna Tudda!(Fa per andare, ma vienefermato dallavvocato)

AVVUCATU Dutturi, non va pigghiati. E n poviru gnuranti ca non sapi chiddu ca dici!

MEDICO Non si calpesta in questo modo la Scienza, caro avvocato!Ma dite voistesso: come pu una scodella dacqua con qualche goccia dolio e una mangiata di sale, come pu, dicevo, assorbire un male che volgarmente chiamano malocchio?!

AVVUCATU Eppure successo, laviti vistu vui stissu!

MEDICO Vi ci mittiti puru vui, avvucatu?

AVVOCATU Nossignore, io constato! Massaru Puddu era menzu mortu, ora, inveci, tisu comu n spicchiu dagghiu ergo!

MEDICO S, va bene, megghiu ca mi nni vaju!(Fa per avviarsi, ma arriva di corsaGiuvanni)

GIUVANNI Avvucatu, zza Pidda, fimmini! A sapistiru a nuvit?

AVVUCATU Chi nuvit, Giuvanni?


18


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

GIUVANNI Morsi don Gaetanu Patania, paci allanima so!(Meraviglia e stupore daparte di tutti. Massaru Puddu scoppia in pianto)

AVVUCATU Zzu Puddu, niscistiru pazzu? Pirch chianciti?

PUDDU Ppi don Gaetanu, mischinu! Era n patri di famigghia e tantu cchi giuvini dimia!

S I P A R I O


19


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

ATTO SECONDO

La stessa scena del primo atto. E trascorso qualche giorno.

GIOVANNI (Insieme a Gnaziu e a Carminu sta facendo la serenata a Santina)OSantina, Santina mia, si fussi pitturi ti facissi n bellu ritrattu! Si fussi pueta ti facissi na bella puisia, tutta cca rima

GNAZIU E, siccomu si macari stunatu comu na campana, a sirinata ma facisti cantaria mia!

CARMINU Ora jemuninni ca fa cuntu ca agghiorna.

GIUVANNI Chi fa fari ca non siti nnamurati!

GNAZIU Ma dicu, chi ci hai u sbaddu? Ni vo fari fari a notti di Natali?

GIUVANNI (Rivolto alla casa di Santina)Bonanotti, ciatu miu!

CARMINU Ca camina, ciatu pisciatu!(I tre via, mentre comincia ad albeggiare. Laporta della casa di Massaru Puddu si apre lentamente e compare il vecchio che porta fuori una cesta da intrecciare; siede sulla panca e comincia a lavorare. Ad una ad una appaiono le vicine)

PIDDA La santa jurnata, cumpari Puddu! Gi mittistiru manu a travagghiari? ROSA A matinata havi loru nta vucca!

GRAZIA Zzu Puddu, vuliti divintari riccu nta vicchiania? Cu vu fa fari? I ricchizziportunu pinseri!

PUDDU Non travagghiu ppi mia, ma ppi Santina. Ni vogghiu fari tanti di sti panara, poili vaju a vinniri o mircatu, accuss ci fazzu a doti a dda povira urfanedda.

PIDDA Sa merita, a me Santina, senza patri e senza matri!

ROSA Ma vui va pigghiastiru in casa e ci aviti fattu di matri e di patri.

PUDDU Diu vidi e pruvvidi!

GRAZIA A propositu di doti e di Santina, haju limpressioni ca Giuvanni ci sta furriannuattornu comu nannimmulu.

ROSA Gi, comu napi in cerca di meli.

PIDDA Ddu birbanti non ha fattu dormiri a nuddu sta notti ccu ddatturna.(AppareSantina sulla porta)

GRAZIA Oh, si parra du diavulu e spuntunu li corna!


20


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

SANTINA Bongiornu a tutti. Laviti ccu mia, cummari Grazia?

GRAZIA Stava dicennu ca sta notti avemu avutu n cuncertu nto bagghiu.

SANTINA Ju non haju ntisu nenti.

RISA Povira nnuccenti, li so aricchi su incontaminati!

PUDDU Ahu, non mi stuzzicati a Santina!

SANTINA Ju non sacciu di chi stati parranu e non u vogghiu sapiri.(Vedendo arrivarelavvucato Pappalardo) Zzu Puddu, sta arrivannu lavvucatu.

PUDDU E chi po vuliri a stura?

AVVUCATU Bongiornu a tutti.(Il vecchio si alza per salutarlo)Zzu Puddu, non viscumudati. Cummareddi, pirmittiti ca fazzu quattru chiacchiri ccu lamicu nostru?

PIDDA Voscenza cc u patruni. Carusi, trasemunninni.(Le donne via)

AVVUCATU Scusati e tanti grazii.(A massaru Puddu)Ogni vota ca haju a veniri avostra casa, caru zzu Puddu, mi tocca sputari lanima. Dda cchianata, prima o poi, mi far scoppiari!

PUDDU Si vossia sa fa alleggiu, mancu si nnaccorgi.

AVVUCATU E chi ma fazzu di cursa, ju?

PUDDU Voscenza si vosi disturbari a veniri finu a cc. Avissi vinutu ju in casa divoscenza oggi stissu.

AVVUCATU A sapillu! Comunqui, cosa fatta, capu ha! Oramai sugnu cc.(Pausa, poicon intenzione) Veramenti non ci crideva di truvarivi intra

PUDDU Ccillenza, ju nesciu raramenti Unni voli ca putissi jri?

AVVUCATU (Serafico)In galera, per esempio!

PUDDU In galera?! Ju?! E pirch?

AVVUCATU (Trattenendosi dal ridere)Ah, va vurrissivu passari liscia?

PUDDU Chi voli diri, voscenza?

AVVUCATU (C.s.)Nsumma, ancora in libert siti? Non vhannu arristatu? Dopu a mortidi Patania, chiddu ca vi meritati!

PUDDU A morti avissiru a mprigiunari. Ju, chi culpa nnhaju?


21


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

AVVUCATU Vui e dda mavara da gna Tudda, sissignuri! A morti era vinuta in casavostra, ma vui, daccordu cca mavara, a mannastiru in casa di don Gaetanu Patania! Tuttu u paisi lafferma. E gi a viduva sta pinsannu ppi vui!

PUDDU Ppi mia ?! Oh, senza storii, avvucatu, ca ju non centru! Ci u pozzu giurarisupra lanima biniditta di me matruzza!

AVVUCATU Ah, u viditi? U stati cunfissannu vui stissu ca u malifiziu ci fu. Mi dispiaci,ma lhaju a tistimoniari davanti o giudici!

PUDDU Ju u cunfissai? E quannu? Ma si non sacciu nenti, ju! Ju era muribunnu!... Ah,ppi giunta mi volunu mannari in galera a uttantanni? Ma c a giustizia divina ppi puvireddi! Gi, nnavemu avutu a prova: morsi iddu ca disidirava a me morti!

AVVUCATU (C.s.)Basta, spiramu ca tuttu va lisciu; non nni parramu cchi! Purtroppu,per, nelleredit di don Gaetanu ci sunu n saccu dimbrogghi.

PUDDU Ju non vogghiu sapiri nenti. Ppi mia c u cuntrattu ca parra chiaru: si a viduvanon pava, ju mi ripigghiu a terra!

AVVUCATU Basta, videmu comu a putemu abbissari sta facenna.(A questo punto,come una furia, arriva donna Mara, trattenuta a stento da Giuvanni)

MARA Lviti davanti, Giuvanni!

GIUVANNI Voscenza si calmassi, donna Mara!

MARA No, non mi calmu! Ci lhaju a vanniari in faccia chiddu ca !

GIUVANNI Ma chi centra ddu poviru vecchiu?

MARA Ah, non centra? Cu centra, allura?(A massaru Puddu)Assassinu! Siti cuntentu,ora? Siti soddisfattu, ora, ca u facistiru moriri?

PUDDU (Confuso)Ma chi dici, voscenza?!

MARA Ci laviti na cuscenza, vecchiu stolidu?

AVVUCATU Donna Mara, ora basta!

MARA Ccu quali curaggiu? Na viduva e du urfaneddi jttastiru ammenzu a na strata ppila vostra cattiveria! (Alle grida di Mara, intervengono aggressive le vicine)

PIDDA (A Mara)Savissi affruntari! Ma unni u trova u curaggiu di parraricci accuss a npoviru vecchiu?!

MARA (Piangendo)Assassinu! Assassinu!

PIDDA A morti di so maritu non fici piaciri a nuddu, macari si


22


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

MARA Macari si? Cuntinuati!

PIDDA Nenti. I morti ju i rispettu! Ma vannu rispittati macari i vivi! Stu poviru vecchiuancora non si duna paci! Macari si

MARA Avanti, cuntinuati!

PIDDA Macari si don Gaetanu, paci allanima so, tutta sta pena non sa miritava! Eccu:mi nni libirai! Ah, non nni puteva cchiu! (Il vecchio, scuotendo il capo, se ne entra in casa)

MARA Siti tutti daccordu! Tutti complici! Ma ju vi mannu n galera a tutti! N galera vimannu, quant veru Diu!

PIDDA Lei non persi sulu u maritu, persi macari i sensi!

AVVUCATU Ora basta! Anzi, facitimi tutti u piaciri di trasiravinni intra.(Le vicine via.Poi, a Giuvanni) Tu, non hai nenti da fari?

GIUVANNI Nonsignuri.

AVVUCATU Voli diri ca tu cerchi u chiffari.(Lo spinge via)

GIUVANNI Vossignuria sicuru ca po fari a menu di mia?(Abbassando la voce)Si, Dimi ni scanza, a donna Mara ci ripigghia a pazzia

AVVUCATU (Con un grido)Ti nni vo jri?

GIUVANNI Comu voli voscenza.(Via)

AVVUCATU (Avvicinandosi a donna Mara che ancora in lacrime)Donna Mara, nonfacissi accuss, non chiancissi cchi

MARA Oh, avvucatu

AVVUCATU Ppi favureddu Io non sopporto le lacrime Vidennu chianciri, mi veni dichianciri macari a mia! (Si commuove) Non facissi accuss, donna Mara, ppi favuri!

MARA E comu fazzu? Comu fazzu, ora?

AVVUCATU Povira signura, quantu mi dispiaci!

MARA Ammenzu a na strata, poviri figghiuzzi mei!

AVVUCATU E chistu nenti, donna Mara, c di peggiu!

MARA Chi voli diri, avvucatu?


23


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

AVVUCATU (Ricomponendosi dalla commozione)Donna Mara, lei matri di famigghia ehavi u duviri di pinsari alle sue creature! Perci, anche se non il momemto giusto, dobbiamo parlare daffari. Massaru Puddu

MARA (Con un grido)Non mi parrassi cchi di ddu malu cristianu! Ppi carit, non minni parrassi cchi!

AVVUCATU (Con un sospiro)Ah, sa bonarmuzza mavissi ascutatu! MARA Avvucatu, chi c ancora?

AVVUCATU Purtroppu mbrogghi ca lassau so maritu. U capisciu, chistu non umumentuMa, purtroppu, nnavemu a parrari

MARA Non nni vogghiu parrari cchi, annunca ddassassinu capaci di fari moririmacari a mia e a li me figghiareddi! Non nni vogghiu cchi sentiri di dda terra!

AVVUCATU (Cogliendo la palla in balzo)Nta stu casu, si non a pigghia a mali, ju cifacissi na proposta.

MARRA Chi proposta? Si spiegassi!

AVVUCATU Comu voli lei. Dunque, la questione si pu risolvere in un fiat, perch cisarebbe chi si pu assumere limpegno del contratto col vecchio: un amico mio. Questamico u sapi ca a bonanima di so maritu ha pagatu ppi cincanni u godiliziu. Veramenti, chiddu ca mi dissi non fu incorraggianti: Peggiu ppi iddu ca pavau!, mi dissi. Ci parrai, allura, da casina nova, ca fici costruiri don Gaetanu, ca vali qualchi migghiaru di liri. Ppa casina, dici, dispostu a dari qualchi cosa. Ora, donna Mara, se lei accetta, ci fussi di pigghiari, du picciuni ccu na fava, e cio: libirarisi di ddu jettaturi di don Oh, scusi mi stava scappannu lei, per, mi capu di cu vuleva parrari e libirarisi macari di un vecchiu debitu. Eh, s pirch, come lei ha potuto constatare dai documenti che le ho presentato, la buonanima di suo marito mi doveva cinquemila lire. Le tre o quattromila lire, spiramu ca fussiru quattrumila, ca lamicu miu ci duna ppa casina, jssiru non a scomputo, ma a saldo del mio credito. Ju maccuntentu. E cuntenta lei?

MARA Cuntintissima, basta ca non ci haju cchi a chi fari ccu ddu vicchiazzu!

AVVUCATU Allura, tuttu sistimatu. Ora si nni jssi a casa e si rassirinassi.

MARA S, mi nni vaju ca megghiu. La saluto, avvocato.

AVVUCATU La riverisco.(Donna Mara via. Lavvocato resta per qualche istante solo,facendo intravedere la sua soddisfazione. Indi rientra in scena Giovanni)

GIUVANNI Avvucatu, ncuntrai a pazza

AVVUCATU Giuvanni, non ti pigghiari certi cunfidenzi! Stai al tuo posto!

GIUVANNI Du me postu non u pozzu diri ca na pazza? Di duluri, naturalmenti!


24


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

AVVUCATU S, va beni. Chiamimi, chiuttostu, a massaru Puddu ca ci haju a parrari. GIUVANNI Chi ci havi a diri?

AVVUCATU (Perdendo la pazienza)Ma chi lhaju a diri a tia, prima? Cu si tu, u mesigritariu? Avanti, chiamulu!

GIUVANNI Sissignuri.(Bussando)Zzu Puddu! O zzu Puddu, vossia mi saffaccia ca civoli parrari lavvucatu Pappalardu.

PUDDU (Viene fuori, angustiato per i rimproveri e le accuse di donna Mara)Voscenzami voli?

AVVUCATU Massaru Puddu, vui ca siti vecchiu e saggiu, laviti a cumpatiri a donnaMara. Chi vuliti? Certi voti u duluri fa brutti scherzi. A dda mischina ci morsi u maritu, non un cani!

PUDDU Voscenza u sapi ca chiancii quannu seppi da disgrazia. Sulu Diu sapi si vulevaessiri ju, dd, sutta terra ppi non piniari cchi, ppi non sintirimi diri cchi ca sugnu jttaturi e scruccuni!

GIUVANNI Vossia mi lassa parrari i mali genti! Parrannu, parrannu, vossia chi nnhafari, si muzzicunu a lingua!

AVVUCATU Ora basta, cangiamu discursu. Massaru Puddu, pigghiai na decisioni. GIUVANNI Chi decisioni pigghiau, voscenza? AVVUCATU Ma staju parrannu ccu tia o ccu zzu Puddu? GIUVANNI Ccu zzu Puddu.

AVVUCATU E, allura, statti mutu, tu! Massaru Puddu, na vota cera n patri ca silamintava: Non chianciu pirch me figghiu perdi o jocu. Chianciu pirch si voli rifari, jucannu ancora!. Aviti a sapiri ca don Gaetanu Patania mi doveva cincumila liri, ppi non pirdilli, staju ppi fari a pazzia cchi grossa da me vita. Assittamini. (Siedono) Dicitimi na cosa: quantanni aviti?

PUDDU Uttanta, ccillenza.

AVVUCATU E non vi bastunu? Non siti ancora cuntentu? Dicu, chi ntinzioniaviti?(Massaru Puddu lo guarda senza capire) Ah, faciti finta di non capiri? Aviti campatu assai, caru miu, assai! Bruttu viziu!

PUDDU A vita, ccillenza, pari longa, ma passa prestu. A mia passau comu si fussiaffacciatu a finestra.

AVVUCATU E aviti ntinzioni di staricci affacciatu ancora a sta finestra?


25


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PUDDU Ppi mia, sa morti marricogghi dumani, ju sugnu prontu! A moriri, ccillenza, civoli nenti; campari apposta non si po, si Diu non voli! Quannu voli iddu, ju sugnu prontu!

AVVUCATU Haju caputu, vah, a cosa longa ! Comunqui, nellattesa ca sta finestra sichiudi, mi lassumu ju limpegnu di don Gaetanu; u rinnovu ju u cuntrattu da terra.

GIUVANNI Voli cuntinuari voscenza a pagari i du liri?

AVVUCATU Ancora cc si tu? Ma dicu, ti nni vo jri?

GIUVANNI Si vuleva ca mi nni jeva, pirch non mu diceva prima? Voscenza mi cipirmetti.

AVVUCATU Permesso accordato!(Giovanni via)E, allura, don Puddu, chi nni pinsati?

PUDDU Ju, ppi mia, non haju nenti in contrariu. Si voscenza dicidu accuss, voli diri cahavi li so ragiuni.

AVVUCATU Ma chi ragiuni! Si vi dissi ca staju ppi fari na fissaria! In ogni modu, nontornu arredi. Basta ca (Fa segnale con le dita facendo intendere: Non campate troppo!. Nel frattempo rientrano le vicine che si danno da fare nelle faccende domestiche)

PIDDA (Cominciando a pelare patate)Signor avvucatu, ci deve scusare, ma avemutanticchia di chiffari.

AVVUCATU Ppi carit, gna Pidda, u curtigghiu vostru, e poi, u nostru discursu ccucumpari Puddu gi u tirminamu.

SANTINA (Avvicinandosi al vecchio)Chi havi stu vicchiareddu, sempri tristi e pinsirusu? AVVUCATU Ah, comu vinvidiu, siti un omu furtunatu: beato tra le donne!

GRAZIA Voscenza ni pirduna, ma i sirvizza di na casa non finisciunu mai!(Stende dellabiancheria)

ROSA Si sapi quannu cuminciunu, ma non quannu finisciunu!

AVVUCATU Faciti ccu comudu. Ju, ntantu, mi fumu menzu sucarru e poi mi nni vaju.

GIUVANNI (Arrivando di corsa)Signor avvucatu, megghiu ca vossignuria non si fatruvari: sta arrivannu

MARA (Arriva come una furia. Ha un fagotto sotto il braccio. Spinge di lato Giuvanni)Leviti dammenzu i pedi, tu! (Il vecchio si alza e, spaventato, sta per entrare in casa) No, non ci lhaju ccu vui, massaru Puddu! Vui siti n galantomu n cunfruntu a certi pirsuni ca si dichiarunu amici! Bellamici! E poi, arredi i spaddi, ti pugnalunu! Non forsi veru, avvucatu Pappalardu?

AVVUCATU (Imbarazzato)Veramenti ju(A Giuvanni)Chi ci cuntasti, mbicilli?


26


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

GIUVANNI Ca voscenza rilivau u cuntrattu da terra Chi nni puteva sapiri ca apigghiava accuss?

MARA Bellamici caveva a bonarmuzza! Quantu ci nni mangiau soldi a me maritu? AVVUCATU Signora, le proibisco certe insinuazioni!

MARA Pirch non lha avutu u curaggiu di dirimi ca lamicu era lei stissu? Voli diri ca,rinnuvari u cuntrattu ccu massaru Puddu era cunvinienti assai! Ed ebbi a facci tosta di dirimi ca vuleva ajutari na povira viduva e du urfaneddi!

AVVUCATU Mi lassassi spiegari, almenu

MARA Chi voli spiegari? Quali autri minzogni mi voli diri? Si vergognassi, chiuttostu!

AVVUCATU Si lei non mi lassa parrari, ju mi nni vaju.(Via seguito da Giovanni checerca di giustificarsi, mentre anche le vicine si ritirano)

MARA Vergogna! Approfittari di na povira viduva! Latru! Disonestu! PUDDU (Le si avvicina commosso)Donna Mara

MARA U viditi comu marridducii? Ju vi pirdunu a un pattu: ca a ddu disonestu dilavvucatu ci faciti chiddu ca facistiru a me maritu! Facitulu moriri! Facitulu cripari prima di vui e ju vi pirdunu! Non vi risicati a moriri prima! Non si lha godiri a terra, ddu furfanti! Non si lha viviri u sangu di me maritu! Si siti riligiusu, si aviti cuscenza e anuri, campati! Cuntinuati a campari sempri in bona saluti, mi raccumannu, finu a quannnu iddu non crepa! Aviti caputu? Anzi, prumittitimi daviri cura da vostra saluti. Eccu, vi purtai sti robbi. Erunu da bonarmuzza, e ju i rijalu a vui. Vi farannu stari caudu, vi riparunu di lacqua e du friddu. E si aviti bisognu di qualchi autra cosa, parrati. Macari u pani da vucca mi levu, basta ca vi vidu campari!

PUDDU Ma chi dici, voscenza?

MARA Vu ripetu, don Puddu: ju vi pirdunu, anzi vi pirdunai, ma vui aviti un obbliguversu di mia e di me figghi: dovete campare! (Esce, mentre il vecchio, esterefatto, rimane solo, col fagotto tra le mani. Intanto, lentamente, SI FA BUIO E FINE DELLA PRIMA SCENA)

SCENA SECONDA

La stessa scena. Sono trascorsi 14 anni. Il vecchio e le vicine sono seduti

davanti le loro case.

PIDDA (Al vecchio)Pirch non ci jstiru nta lavvucatu a ritirari a chinnicina du godiliziu?

Vuliti campari daria?

PUDDU Non vogghiu campari cchi, mi stancai.


27


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PIDDA Siti cchi tistardu di dda mula fausa ca ci vinnistiru a Patania!(Alle vicine)Dicitaccillu vuatri si haju ragiuni oppuri no!

ROSA Certu ca havi ragiuni cummari Pidda. Chi discursi su chiddi ca faciti ? Vulitimoriri? E chi dipenni di vui?

SANTINA Quannu vossia parra accuss, mi fa chianciri!

GRAZIA E Giuvanni, poi, non a voli cchi a Santina pirch, una ca chianci sempri,diventa brutta.

PUDDU Lassatimi stari ca non nnhaju vogghia di schirzari. Passannu dumaninovantaquattranni cumpisciu e sugnu ancora cc ppi simenza!

SANTINA Ccu bona saluti!

PIDDA E alla facciazza dinvidiusi!

PUDDU Ma vuliti cunsidirari? Vintanni arredi, quannu da campagna mi nni vinni a starinta sta casuzza, Santina era na picciridda cchi trizzi e vuatri aveuru i capiddi biunni o nuri. Ora, nveci, grigi o annunca janchi.

PIDDA U tempu passa ppi tutti!

PUDDU Gi! Mentri ppi mia pari ca si firmau. Don Gaetanu Patania haviquattordicianni ca morsi, senza putirisi godiri a propriet; cumpari Vitu, Jammi longhi, si nni jvu decianni arredi, lassannu sei criaturi urfaneddi; dopu se misi morsi macari mastru Giusippittu, u scarparu; cumpari Cal, u carritteri, ni lassau aoggi allannu; e tutti chissi erunu cchi picciotti di mia, ca ristai cc, nta stu munnu, comu campiuni!

ROSA Voli diri ca siti di pasta bona!

PUDDU Pari ca a morti non ci ha passatu di stu bagghiu.

SANTINA Megghiu accuss.

PIDDA Non laviti a disidirari a morti ca piccatu murtali.

PUDDU Ju non ci a disidiru allautri, ma a mia ca sugnu sulu comu n cani.

SANTINA E non ci semu nuatri?

PIDDA U sapiti caviti na bella facci tosta? Accuss siti ricanuscenti ppi tuttu chidducavemu fattu e cuntinuamu a fari ppi vui?

PUDDU Comu a putiti pinsari na cosa di chisti, zza Pidda? Ju vi sugnu ricanuscentiassai, anzi. Comu avissi fattu senza di vuatri?

PIDDA E, allura, pirch diciti ca siti sulu comu n cani?


28


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PUDDU Pirch non haju parenti, non haju a nuddu.

PIDDA Mancu quanneruvu picciottu, aveuru parenti.

ROSA Si vavissivu maritatu, avissivu avutu na sciuccata di niputi attornu a vui.

PUDDU Matrimonii e Viscuvati di lu Celu su cumannati!.

ROSA E veru, ma c nautru proverbiu ca dici: Cu cerca, trova! e vui non vi sapistirucircari a cumpagna ppi la vita; accuss, ora circati a morti!

PUDDU E veru, ma cuminciu a cridiri ca a morti su scurdau ca esistu e, accuss, ci fana mala azioni allavvucatu Pappalardu.

PIDDA Ma chi jti ncucchiannu?

PUDDU Non faciti finta di non capiri. Vi pari ca non u sacciu chiddu ca jti dicennu tuttipari?

GRAZIA Sintemu, sintemu sta nuvit. Chi ca dicemu?

PUDDU Ca cchi soldi chaju ricivutu da Patania e poi dallavvucatu, lhaju avutu pavatae strapavata a terra. Perci, campu ppi fari dispettu.

ROSA Nuatri na cosa di chisti non lavemu ditta mai e mancu lavemu pinsata!

PIDDA Chisti su tutti fantasii!

PUDDU U sacciu ca u paisi ridi arredi i me spaddi e ci pari ca ju mi staju divirtennu acampari e spaddi di lautri. Inveci, non vogghiu campari cchi; mi siddiai; vogghiu moriri!

PIDDA E chi dipenni di vui? Quannu arriva u vostru turnu, si nni parra; ppi comorapinsati a saluti! Oh, sta arrivannu lavvucatu. (Dalla strada arriva sbuffando lAvvucatu)

AVVUCATU (Al vecchio)Dicu, ci pruvati gustu a fari smoviri i muntagni?

PIDDA Ci vasu i manu, signor avvucatu.

AVVUCATU Saluti a tutti!(Tutte salutano, meno massaru Puddu)

PIDDA Voscenza saccumudassi.

AVVUCATU (Sedendo)Grazii, gna Pidda.(Al vecchio)Ccaviti? Pirch non parrati? Pirchnon vinistiru a ritirari a chinnicina?

PIDDA - Voscenza u voli sapiri u pirch? U nostru vecchiu cchi stortu di n ramu dicirasa.

PUDDU Nenti affattu, ccillenza. Non sugnu stortu.


29


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

AVVUCATU Havi ragiuni a gna Pidda. Non sulu siti stortu, ma macari gnirriusu!

PUDDU Nonsignura. Ju mi fici u cuntu: a terra havi n pezzu ca voscenza ma pavau.

Sugnu poviru, ma onestu. Dinari non nni vogghiu cchi.

AVVUCATU Caru vicchiareddu miu, siti cchi mbicilli di mia! Apprezzu la vostra onest,ma non pozzu accittari. Ju vi vogghiu pavari finu allultimu centesimu, e u fazzu ccu gustu e piaciri!

PIDDA Dici giustu, voscenza.(Al vecchio)Macari u signor avvucatu na pirsunaonesta. Chi crideuru?

PUDDU Muta vui ca non centrati!

AVVUCATU Lassatila parrari a gna Pidda ca havi i capiddi janchi e non parra a vanvira.

PUDDU Ma u sapi voscenza ca si non fazzu accuss, non moru cchi? Bedda Matri, sinon fussi piccatu, mi lavissi livatu da tantu tempu a vita cchi me stissi manu!

AVVUCATU Non diciti eresie, vecchiu stolidu! Sti cosi mancu lavissivu a pinsari!

PIDDA Voscenza u pirdunassi. Nta vicchiania si rimbambu completamenti e non sapicchi chiddu ca dici.

PUDDU Voscenza poi u vidi: appena ju non mi pigghiu cchi mancu n soldu, finalmentichiudu locchi. A terra, voscenza mha cridiri, lhaju avuta pavata cchi di quantu valeva.

AVVUCATU Non di mia. Ju portu a cruci nsemi a vui da quattordicianni, veru? Volidiri ca finu ad ora vhaju datu eccu, u cuntu mi lhaju fattu macari ju : a du liri o jornu, vhaju datu decimiladucentuvinti liri ; lira cchi, lira menu. A terra fu stimata dudicimila liri: dunca ci sunu ancora diversi anni di pavari.

PUDDU E chiddi ca ebbi da bonanima di Patania?

AVVUCATU Non su affari mei.

PUDDU I soldi, per, lebbi ju.

PIDDA Ma Patania non sa gudu a terra, ccu fruttu, ppi oltri cincanni?

ROSA Cumprisi i du muli e a scecca.

GRAZIA Senza diri di ddu viteddu ca Giuvanni fici moriri prima di so jorna.

SANTINA Non diciti bestialit! Giuvanni u voli beni u bestiami!

GRAZIA Tu u difenni pirch to maritu.

SANTINA Ju non supportu quannu si parra mali di cu non si po difenniri!


30


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PIDDA E poi, quannu morsi, u viteddu non era cchi viteddu da tantu tempu.

AVVUCATU Comunqui, ddi pochi migghiara di liri ca vi desi, non cumpinsaru certu tuttuchiddi ca si gudu.

PUDDU Ma laffari u fici ju o voscenza? E poi, si ci pirmmtti, ju vogghiu campari a modumiu: a vita mia e ni fazzu chiddu ca mi piaci!

PIDDA E, inveci, no, pirch a vita non vapparteni. Non siti vui u patruni da vostra vita,ma Dominiddiu! E finu a quannu Iddu non disponi, non c nenti da fari!

PUDDU Ma chi diciti? Ju pozzu disporri da me vita a piaciri miu!

PIDDA Nonsignuri, livatavillu di dda tistazza di viddanu rifattu!

ROSA Ricurdativi ca lomu proponi e Diu disponi!.

PIDDA Signor avvucatu, u sapi voscenza cha fattu stu tistuni nta stultimi tempi? Sespostu o friddu apposta; ha nisciutu di propositu ccu lacqua e u ventu, turnannu a casa nzuppatu comu n puddicinu vagnatu.

AVVUCATU E pirch sti capricci?

PIDDA Ppi pigghiarisi n malannu e moriri prima di so jorna.

PUDDU Oh, chista propriu bella: non sugnu, dunca, patruni di moriri?

AVVUCATU No, finu a quannu non vhaju pavatu finu allultimu centesimu. Si poi vuliticampari ancora, tantu piaciri. E, si arrivati a centanni, vi promettu ca organizzu na festa ranni ccu musica, ballu, canti, luminarii e un banchettu da fare epoca, e tuttu a spisi mei. Anzi, nvitu tuttu u vicinatu sin da ora ppi fistiggiari il compimento del vostro centenario!

(BUIO E FINE DELLA SECONDA SCENA)

SCENA TERZA

Si festeggia il centenario del vecchio. I vicini stanno addobbando il cortile.

GNAZIU Chi ci aspittamu a chiamari o zzu Puddu? GIUVANNI Ancora non ura. Prima ha veniri lavvucatu.

CARMINU Giuvanni, cc tuttu prontu. Avemu appenniri macari i lampiuncini?

GIUVANNI Ccha fari cchi lampiuncini di jornu?

FULIPPITTU Ahu, ju vogghiu ballari. A festa, perci, ha durari finu a notti.

GIUVANNI A tia, si non ti stai quietu, ti fazzu ballari ju, senza sonu! Chiuttostu, ifimmini unni si nni jeru?


31


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

FULIPPITTU Ci stannu cusennu u vistitu novu o zzu Puddu.

GNAZIU E quantu ci mettunu? Lavvucatu fa cuntu carriva.

FULIPPITTU E quasi prontu. Ci stannu livannu i ngiumaturi.

CARMINU Valli a chiamari ca cc semu pronti.

FULIPPITTU Ci staju jennu.(Via)

CARMINU Giuvanni, chi dici? Vistu ca cc finemu, jemu a pigghiari dintra i trispiti e itavuli ppa apparicchiari?

GIUVANNI Forza, vo jtili a pigghiari!

GNAZIU Quantu ni pigghiamu? Quanti semu linvitati?

GIUVANNI Ca, nuatri semu gi tri, cchi nostri muggheri fa sei, a zza Pidda setti CARMINU Ccu Filippitu ottu; lavvucatu novi

GNAZIU Lavvucatu di sicuru porta u dutturi Gueli, ca su comu u sicchiu cca corda CARMINU E su deci.

GIUVANNI Vi scurdastiru u pezzu cchi forti da cumpagnia: u fistiggiatu! GNAZIU Gi, c u zzu Puddu ca non aveumu cuntatu. Perci, semu unnici. GIUVANNI Allura, ci volunu almenu quattru trispiti e sei tavuli.

CARMINU Sconzu u lettu ranni ca havi propriu quattru trispiti e sei tavuli. Jemuninni,Gnaziu, dammi na manu. (Via per tornare subito dopo con le tavole e i trespoli che dispongono al centro della scena)

GIUVANNI (Chiamando)Fulippittu, truvasti u meli ddocu e ci ristasti appiccicatu? FULIPPITTU (Venendo fuori con le donne)Semu cc.

SANTINA Giuvanni, tala chi bellu vistitu ca ci cusemu o zzu Puddu.(Glielo mostra) GRAZIA Ha pariri un figurinu!

ROSA Ha essiri u cchi eleganti di tutti!

SANTINA Purtamaccillu.

GIUVANNI Megghiu aspittamu allavvucatu.


32


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

PIDDA Nonsignuri, quannu arriva lavvucatu, u zzu Puddu ha essiri gi vistutu.

SANTINA Tuppuliamuci e u chiamamu:(Eseguono, ma il vecchio non risponde)

CARMINU (Vedendo arrivare lavvocato accompagnato dal dottor Gueli)Cc clavvucatu ccu dutturi.

GIUVANNI (Gli va incontro applaudendo)Viva lavvucatu!(Tutti applaudono)

AVVUCATU Amici, vi ringraziu, ma non sugnu ju u fistiggiatu. Centanni, oggi, icumpisci u zzu Puddu. I manu ci lavemu a battiri ad iddu. Chiuttostu, unn u vicchiareddu?

SANTINA E chiusu intra e non voli rapiri. U chiamassi voscenza.

AVVUCATU (Bussando alla porta)Massaru Puddu, vi ordinu di rapiri subitu!(Il vecchioapre apparendo sulluscio di casa commosso. Tutti lapplaudono) E chi , chianciti? I vostriamici vi stannu fistiggiannu e vui chianciti? Accuss i ringraziati?

PUDDU Voscenza si voli divertiri e me spaddi?

MEDICO Ma chi diciti, pezzu dingratu? Non vaccurgiti ca tutti vi volunu beni?

AVVUCATU Cu arriva a centanni, merita rispettu e divozioni!

PIDDA E poi, vu scurdastiru ca lavvucatu vi promisi na festa ranni? Sta mantinennu aparola.

MEDICO Chiuttostu, ringraziatilu ppi tuttu chiddu ca sta facennu ppi vui.

PUDDU Voscenza mi pirdunassi. E ca ju non ci sugnu abituatu a sti cosi.

AVVUCATU Abbracciamini e pirdunamini a vicenda.(Si abbracciano)

SANTINA Zzu Puddu, nuatri semu puvireddi e non putemu fari ppi quantu vossia meritae ppi quantu sta facennu lavvucatu, ma tutti nsemi, cchi nostri manu e u nostru cori, vi avemu cusutu stu vistitu ppa festa. (Applausi, mentre spingono il vecchio a ritirarsi per indossare labito nuovo)

AVVUCATU E comu? Ancora non aviti apparicchiatu a tavula? Fimmini, allopira!(Ledonne eseguono cantando e saltellando, mentre gli uomini portano le vivande e il vino)

MEDICO Benissimo, ora ca a tavula bella apparicchiata, putemu pigghiari postu.

AVVUCATU Benissimu, o zzu Puddu nu assittamu nto menzu, ju e u dutturi e tuttilautri appressu. Forza, vo jti a chiamari u fistiggiatu. (Lo vanno a chiamare)

PIDDA Cc , sta arrivanno.(Arriva, infatti, il vecchio, vestito di nuovo)Viva u zzuPuddu!


33


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

TUTTI Viva!(E applaudono)

AVVUCATU Cc, zzu Puddu, assittativi cc nto menzu. Prima, per, faciti u discursu ovicinatu ca vi sta fistiggiannu.

PUDDU Chi sacciu fari discursi ju, avvucatu?

AVVUCATU Qualchi cosa laviti a diri.

PUDDU E va beni.(Si alza, prende un bicchiere colmo di vino e inizia il discorso)Ringrazio u me benefatturi, ringraziu a tutti ppi chiddu caviti fattu ppi mia e ppu beni ca maviti vulutu. N favuri vaddumannu: si, ppi casu, viditi a morti, diciticci ca cc, nta stu bagghiu, c n poviru vecchiu ca havi tantanni ca laspetta. Inveci di vinirisi a pigghiari e picciotti, si vinissi a pigghiari a mia!

AVVUCATU Ccu nautri centanni!

GIUVANNI Avvucatu, ora tocca a voscenza di fari n bellu brindisi o zzu Puddu.

AVVUCATU Ccu tuttu u cori e senza farimi prijari!(Si alza in piedi col bicchiere colmo divino) Stu vinu, russu comu u focu, tempu nenti mi leva laffanni, mi lu vivu a pocu apocu, e brindu a cu oggi fa centanni!.

TUTTI Bravu lavvucatu! Viva u zzu Puddu!

PIDDA Ora tocca o dutturi!

MEDICO Ci provu. Di stu vinu ca metti alligria, llinchemu i bicchieri finu o coddu, evivemu tutti in cumpagnia, alla saluti di lu zzu Puddu!. (Applausi)

PIDDA - Bravu u dutturi! Ora tocca a Giuvanni. Videmu chi sa fari!

GIUVANNI Sugnu prontu. Di stu vinu ca limpidu comu u specchiu, ju mi nni vivusulu na larmuzza, lautru ci lu lassu o nostru vecchiu e, si pirmittiti, alla mia Santuzza!. (Applausi)

PIDDA Bravu, Giuvanni!. Ora ni vogghiu fari unu ju. Haju vivutu e mi lhaju vantatu,ma prima ca mi furra la testa, ni vivu nautru a saluti di lavvucatu, ca ni vosi fari sta bella festa!. (Applausi)

AVVUCATU Grazii, gna Pidda. Ju vi rispunnu cca stissa rima. Stu vinu ca veni di literri forti, a panza leggia, mha gi mbriacatu, prima, perci, ca si fa notti, lultimu ppa gna Pidda e lu vicinatu!. (Beve dun fiato, ma improvvisamente si sente male, strabuzza gli occhi, impallidisce e si accascia sulla sedia)

PIDDA Lavvucatu si ntisi mali!

GIUVANNI Divintau jancu comu n linzolu. Dutturi, ci dassi ajutu!


34


Finch c vita 2 atti di GB. Spampinato e A. Lo Castro

MEDICO (Gli si avvicina, gli tasta il polso, lausculta)E molto grave! Sta rantolando!

GIUVANNI Purtamulu o spitali!

MEDICO (Allargando le braccia)S,ma ormai inutile!(Lo prendono, seduto cos comsulla sedia, e lo portano via. Seguiti dagli altri, lasciando solo il vecchio)

PUDDU Picciotti, vi raccumannu, quannu ncuntrati a morti, dicitici ca cc ci sugnu ju calaspettu!

S I P A R I O

Giambattista Spampinato

Via Orto Limoni, 60 95125 CATANIA

Tel. 095.436657 Cell. 338.6374574

Sito Internet: www.giambattistaspampinato.it


35

    Questo copione è stato visto: