Commedia in 2 Atti di G. POLLONE e G. VERSINO
P E R S O N A G G I
LUIGI Ambulante frutta e verdura
MARIA sarta
CENSIN rigattiere a tempo perso
MARGHERITA zitella sorella di Censin
DE BIASI avvocato
MIMI' entreneuse
OMERO fisarmonicista finto cieco
A M B I E N T A Z I O N E
Torino 1935. IN UN Rione popolare di periferia
Testo tutelato dalla S.IA.E. Societ Italiana Autori Editori
A T T O P R I M O
Piccolo cortile di periferia sul quale guardano due case: quella di sinistra l'abitazione di Maria, mentre in quella centrale vive Censin con la sorella Margherita. Fra le due case l'ingresso dalla strada, che costituir la "comune". In prosecuzione della casa di Censin, un basso muretto con un'inferriata dietro la quale, nel giardino di Mim, sorge una pianta ad alto fusto con grandi foglie. Il muretto delimitato, a destra, dall'ingresso di una legnaia, confinante con il passaggio che mette in comunicazione il cortile con la propriet di Mim. Infine, sul lato destro del boccascena, lo scorcio di un muro ricoperto di edera con un pergolato. Sotto di esso e dinanzi alla casa di Maria sono posti due tavoli.
All'apertura del sipario, seduti ad uno dei tavoli, Luigi, Omero ed altri due sono intenti a suonare e cantare.
MARIA: (ENTRA CON UNA SCOPA IN MANO) Oh, ansoma, basta! A l' tuta la neuit ch'i 'ndeve avanti a piant 'd rabel! I l'hai nen pod sar euj! I l'eve nen d'utr da f che 'nciocheve?
OMERO: Luis, rispond-je ti!
LUIGI: Maria...
MARIA: Csa?
LUIGI: It lo diso n'utra vlta!
MARIA: Ti, anvece 'd bive e f 'l fagnan, it dovre esse a travaj da 'n pess!
LUIGI: E nvace n, prch mi i son un libero professionista dl portigal, mi...
MARIA: Boneur ch'it fase nen l brindor!
LUIGI: Prch?
MARIA: Prch se n a st'ora s 't l'avre gi sar botega!
LUIGI: Sent... guarda... mmmhhh! (VERSA DA BERE PER SE' ED OMERO) S, consolom-se! (PRENDE LA CHITARRA ED ACCOMPAGNA OMERO IN UN SOTTOFONDO)
OMERO: Chi vuol esser lieto sia!
LUIGI: Eviva Maria!
MARIA: V 'n sla forca!
MIMI': (ENTRANDO DALLA COMUNE IN ABITO DA SERA) M lasciali perdere, Maria! Non ti arrabbiare cos, che non ti fa bene, e tanto non risolvi niente!
MARIA: (LA GUARDA) Parla p! It l'has fit j'ore cite dc ti!
MIMI': Sai com'... Ho fatto colpo su un "commenda" pieno di soldi che, dopo lo spettacolo a teatro, mi ha invitata a cena e mi ha detto: "Mim, tu sei la donna della mia vita!"
MARIA: E ti?
MIMI': Beh... Tu lo sai: io, in fondo, amo il mio prossimo!... Non per niente, oltre a fare l'entreneuse, faccio l'infermiera!... (AMMICCANTE) Certo che se fosse stato uno come Luigi...
LUIGI: (STECCA CON LA CHITARRA) I treuvo p nen l beml! Epura a l'era s....
MARIA: A chiel pensa mach a feje la pontura!
MIMI': Stai tranquilla! Di lui non mi dimentico mai! (VA IN CASA A PRENDERE LA SIRINGA)
MARIA: Luis, la pontura, bogia!
LUIGI: (A OMERO) Son-a p frt, son-a p frt!
MARIA: Luis!!!
LUIGI: (SI ALZA) Ah, n, eh! I lhai gi dit-lo e ripetut-lo: mi la pontura i la faso nen! E a l nen na question d prinsipi! (MENTRE PARLA SI SPOSTA A SINISTRA)
MIMI': (RIENTRA BRANDENDO UNA SIRINGA) Allora? La facciamo subito, cos ci leviamo il pensiero? (INCALZA LUIGI CHE INDIETREGGIA) Luigi... Luigino... Su... vieni con me!
LUIGI: (SI ALZA ED INIZIA AD INDIETREGGIARE) A l' inutil ch'it m fase j'euj doss! Tant mi, nella situazione contingente, le braje, i-j calo nen!
MARIA: Di, fa nen tante strie! A l' pr t bin!
MIMI': Mo' lo facciamo per la tua salute!
LUIGI: Ma nen pr cola 'd mie ciape! S'it i-j vddisse, Maria!... It l'has present na s-ciumira?
MARIA: E alora?
LUIGI: E alora mla con le prediche, ch'it ses nen n mia mare n mia fomna!
MARIA: Toa mare i son prpi contenta 'd nen ess-lo, e toa fomna... beh, s'a va avanti pari, as na parla la sman-a dij tre gibia!
OMERO: L'armanach a marca patele!
MIMI: Dai, Luigino, su, da bravo...
LUIGI: Cap: s, foma sta pontura e ch'as na parla p nen! (SI AVVIA, POI SI FERMA) Ah, Omero...
OMERO: I son s, Luis!
LUIGI: S'it m vdde nen torn subit, ciama ij carabini, l'esercito, ij pompista... (VIENE BRUTALMENTE TRASCINATO FUORI SCENA DA MIMI')... ij civich!
MARIA: (AD OMERO, CHE CONTINUA A GUARDARE CON INTERESSE L'ANCHEGGIARE DI MIMI') Ma ti 't i ere nen brgno?
OMERO: S, ma mi i s-ciiro con gli occhi dell'anima! Beati monoculi in terra cecorum!
DE BIASI: (ENTRA DALLA COMUNE) Cera, tta Maria!
MARIA: (LEGGERMENTE CONFUSA) Oh, sor avocat... come mai cos 'd bonora?
OMERO: A l rivaje lavocat dle cuse perse!
DE BIASI: I passava da s i son dime: perch non fare un salutino a tta Maria?
MARIA: Oh, che gentil! E... com'a sta?
DE BIASI: Adess un pch mej, ma ier sira i l'ava na rba 'n sl stmi ch'a 'ndasa 'n p su e 'n p gi... un p su e 'n p gi!
MARIA: E peui, com'a l' 'ndita?
DE BIASI: Gi!
OMERO: Che darmagi!
(SI SENTE UN GRAN TRAMBUSTO FUORI SCENA, LE VOCI DI LUIGI E DI MIMI' CHE SI CONFONDONO IN UN LITIGIO, POI LUIGI COMPARE TENENDOSI SU I PANTALONI CON LA MANO)
LUIGI: N, n e peui n! It l'has gi fit a basta 'd dani pari!
MIMI': (ENTRANDO IN SCENA DIETRO A LUIGI) Mo' Luigi, quante storie!
LUIGI: (MASSAGGIANDOSI LA PARTE LESA) A son nen strie!
MIMI: Mo' neanche i bambini fanno tutti questi capricci per un po' di bua!
LUIGI: A la ciama bua, chila! (SI MASSAGGIA IL POSTERIORE) Ahi, che mal! (VEDE DE BIASI) E ij maj, purtrp a ven-o mai da soj! (GLI SI AVVICINA) Guarda 'n pch chi ch'a-i ! L'illustrissimo avvocato Vercingetorige Maria De Biasi che spende il suo preziosissimo tempo in chiacchiere!
MARIA: Luis! Come 't permtte?
OMERO: In vino veritas!
LUIGI: Come maich'a l'ha sern prpi sta cort pr vn a lustresse le piume?
MARIA: Ma 't verggne nen?
LUIGI: N! Ansi! (A OMERO) Mi, quasi quasi, i fara 'n brindisi a l'avocat!... (DA UNO SGUARDO A MARIA) Squasi squasi i vado a felo da n'utra part! Andoma, Omero! (PRENDE LA BOTTIGLIA ED INSIEME AD OMERO ESCE DALLA COMUNE)
MARIA: S, a l' mej! (A DE BIASI) Diso 'd soa salute... Alora, adess a va mej?
DE BIASI: Oh, s, anche s'i l'hai la testa tant straca pr l'udiensa ch'i l'hai av l'utr ier...
MARIA: Chiss che bela aringa ch'a l'avr fit!... A l'avr certament ancant la giura!
DE BIASI: Beh i faso nen pr vanteme, ma... dp n'ora e mesa ch'i parlava a i ero tuti l... con j'euj sar e la boca duverta!
MARIA: A ronfavo?
E BIASI: S... N, ansi! Erano rapiti dalla mia favella, anche s'i dvo d che 'l caplavor modestia a part, a l' stita la conclusion! Ch'a scota: (SI SCHIARISCE LA VOCE) "Signori della giuria, signor Presidente! A conclusione del mio breve discorso, sar breve! Il nuovo soggetto sociale deve ricondurre a sintesi la verifica critica degli obiettivi istituzionali secondo un modulo di interdipendenza orizzontale, non sottacendo, ma anzi, puntualizzando, nel rispetto della normativa esistente, l'annullamento di ogni ghettizzazione!
Posso quindi concludere, signori della Giuria, signor Presidente, visti questi semplici ed elementari concetti, che chi non ha colto il recondito messaggio nascosto tra le righe, altri non pu essere costui che un "bib": becero e bet!
Ed ora vi domando: avete colto?... E' stato un coro unanime....
MARIA: (INEBETITA) N!
DE BIASI: Appunto! E peui, a l'han pijass-la con m client! Morale: a l'han daje quindes ani!
MARIA: Beh, an fond, a l' p colpa soa! A mi, pr esempi, a l' piasume s discors... anche s'i l'hai capine gnente!
DE BIASI: I lo sai che chila, tta, a l' na fija inteligenta... e bela! Certo che con coste dti, a dovra pens a trovesse un bon part!
MARIA: N, i peuss p! Mia magna, sa, cola ch'a l'ha la tena a Gasso, a l' malvia, e sicome che mi i son l'unica novoda, a venta ch'i la goerna!
DE BIASI: (INTERESSATO) Ah, s? E... a l' grave?
MARIA: Eh, purtrp...
DE BIASI: Ma... e 'l testament a l'ha gi falo? Cio... chila, con tuti sti sacrifissi a sar sens'utr...
MARIA: L'erede? Certo! (SOSPIRA) Ma purtrp a son nen ij sld ch'am giuteran a f rason Luis!
DE BIASI: Ma 'nt la soa posission, tta Maria, chila a dv nen contentesse d'un pordiu con un bancht d fruta e verdura al merc! A dovra avi... altri obiettivi... a dovra pens a... sai nen... un letterato... un professionista... s che sai... un Principe del Foro!
LUIGI: (ENTRA DALLA COMUNE) Ma a l' 'ncora s? A l'ha gnente d'utr da f?
DE BIASI: Chiel ch'a pensa ai s af, che s'i voroma, a son peui nen tant polid!
LUIGI: Come ch'a sara a d?
MIMI': (ENTRA DA DESTRA CON UNA PROVOCANTE TENUTA DA INFERMIERA E GLI SI AVVICINA E LO TIRA IN DISPARTE) Su, su, non fare cos, che poi ti viene l'ulcera! Lo vedi che non ti ricordi nemmeno pi della puntura? Tutto passato! (BACINO SULLA GUANCIA E LO FA SEDERE)
LUIGI: Ti, dp la pontura, meno 't parle, mej ch'a l'!
MIMI': S, va b... in questi giorni sono un po' nervosa e non ho tanto la mano ferma...
LUIGI: Autr che nervosa: ti 't l'has l delirium tremens!
MARIA: Di, Luis, basta! Csa ch'a diro ij t amis s'at sentisso comportete come 'n cit?
DE BIASI: Eh, s! Tta Maria a l'ha rason!
LUIGI: (FA PER ALZARSI MA UN FORTE DOLORE ALLA NATICA LO TRATTIENE) Avocat... a veul rend-se util?
DE BIASI: Prch? A l'ha dabsgn ch'i lo difenda?
LUIGI: I l'hai ancor nen decid 'd pijeme l'ergstolo! Ch'a vada fra dij p!!
DE BIASI: Obbedisco! Quandi che Luis a l'ha mal a le part mle... a l' mej aoss le sle! (FRA SE') Dante!... Purgatorio! (ESCE DALLA COMUNE)
LUIGI: V a l'infern! (A MARIA E MIMI') Mach pr precis: mi im comprto nen come 'n cit! La mia a l' mach difidensa! S, prpi pari! Ansi, i seve come a dira nstr amis Vercingetorige Agona? "Diffido di qualunque strumento appuntito atto a recar danno alle parti molli, in specie se maldestramente maneggiato da una donna di genere femminile!"
MIMI': Ah, questi uomini! Bella gratitudine per chi si dedica a loro (SCANDISCE) anima e corpo!
LUIGI: (LE SI AVVICINA) Mi i preferisso 'l second!
MIMI': Senti, sono gi abbastanza arrabbiata per conto mio, senza che ti ci metta anche tu!
MARIA: E prch?
MIMI': Mah, un po' di tempo che qualche lazzarone mi ruba le foglie della mia bella pianta! Guardatela: mezza spogliata!
LUIGI: (FRA SE) A lavr pij da la padron-a! (A MIMI) Ma di! Ma chi 't veule ch'as buta a robete le feuje? Pr mi a l' malvia: it dovre ciameje consj a tta Margherita, la sorela 'd Censin l rigati: chila a l' na specialista 'd piante, 't lo sas!
MARIA: Dime 'n pch: com'a resta che tut ant un colp it ses divent cos gentil?
LUIGI: Ma mi 'm anrabio con chila mach quandi ch'am fa la pontura:.. A l' nen port pr f l'infermera: a l' p port pr f... ln ch'a fa!
MARIA: Luis!
LUIGI: ... Penso!
MIMI': Se acchiappo chi mi rovina la mia pianta, glielo faccio io un bel servizio! Ora vado: altri attendono le mie amorose cure! (SI AVVIA ANCHEGGIANDO VERSO CASA)
LUIGI: (SEGUENDO CON LA TESTA L'ANCHEGGIARE) Come ch'a son fortun!
MARIA: (ELOQUENTE) Brava! Va mach! (A LUIGI) Certo che s'it fusse gentil con l'avocat come con chila...
LUIGI: Gi, ma chila a l' nen l'avocat! (SIEDE) E peui, come ch'a fa second ti un a esse grassios quandi ch'as aossa tute le matin a quatr ore e a passa la giorn a crijass, prima ai merc generaj, peui con le madamin pr vende, e a la fin dc a c pr ch'am lasso tranquil!! (SI SIEDE)
MARIA: D'acrdi: toa vita a l' dura. Ma alora prch, anvece d'and a deurme, t sgire toe sire 'n pila?
LUIGI: Eh, n! Mi m lasso nen f la moral, da chi ch'a passa s temp con certa gent...
MARIA: Tipo?
LUIGI: Tipo... (MIMICA) il Principe del Foro! Mi, ij bon a gnente i-j digerisso nen! Am resto 'n sl stmi!
MARIA: E chi ch'a l'ha dit-lo, ch'a l' 'n bon a gnente?
LUIGI: A basta sent-lo parl! S'it ses ant la puta fin-a al menton, De Biasi a l' col ch'a fa londa!
MARIA: Pr mi a l' 'n gamba!
LUIGI: Sblio, o l'avocat at dspias nen?
MARIA: (COMPIACIUTA) Sblio o t ses gelos!
LUIGI: N, prch?
MARIA: Pari! A l'era smijame!
LUIGI: Sent, cambioma discors... Stamatin i l'hai ancor nen vdd Censin!
MARIA: N'utr bon pr la toss! A pensa mach sempre ai s elisir, e peui it lo capisse nen quandi ch'a parla! Eh, s'a-i fussa nen soa sorela...
LUIGI: Come ch'a sara bel! Nen ch'i 'l l'abia con tta Margherita, ma tute le vlte ch'i la treuvo am taca certi boton... e am la conta 'd s travaj da maestra, d l'Associassion dle Dame 'd San Vincens... Ansoma, disoma... ch'a l' nen m ideal!
MARIA: I lo sai col ch'a l' t ideal!
LUIGI: E peui am fa 'l fil!
MARIA: A propsit d fil! I dvo proveje na vesta a la contssa Bava! I faso 'nt un moment! Sent, vist che 'ncheuj 't l'has decid 'd f gnente, dame n sguard a la c! (ENTRA IN CASA, PRENDE IL VESTITO ED ESCE DALLA COMUNE)
LUIGI: S, ma tarda nen tant, neh! It sas com'a l': a podra ess-je quaidun ch'a l'ha dabsgn d mi... sai nen... pr esempi... la Mim!
MARIA: (USCENDO) Fate furb,... ideal!
LUIGI: (FRA SE') Eh, s! Se mi i fussa p furb e ti meno fla, a st'ora s... (MENTRE LE LUCI SI ATTENUANO, PRENDE LA CHITARRA APPOGGIATA AL MURO E, SOTTOVOCE CANTA)
Canzone ME' IDEAL
(SULLE ULTIME NOTE DELLA CANZONE LE LUCI SI ALZANO E, MENTRE LUIGI CONTINUA AD ARPEGGIARE SULLA CHITARRA, MARGHERITA ESCE DI CASA PULENDOSI GLI OCCHIALI: TERMINATA L'OPERAZIONE, LI INFORCA E VEDE LUIGI)
MARGHERITA: Oh, mons Luis!
LUIGI: (FORZANDO UN SORRISO) Oh, tta Margherita, che combinassion! I era giust ancamin ch'i pensava: chiss come mai stamatin i l'hai ancor nen vdd tta Margherita? Ch'a sia malavia? E 'nvece...
MARGHERITA: N, n! I stago benissim! Pitst a l' chiel ch'a l'ha l'aria pata... straca... Pr mi a dovra travaj 'd meno...
LUIGI: Gi fit!
MARGHERITA: ... bive quich bicer d vin d p...
LUIGI: Gi fit! (SI VERSA DA BERE)
MARGHERITA: ... f quich ponture 'd ricostituent...
LUIGI: Gi fit! (FRA SE') A l' 'n genio!
MARGHERITA: E peui... a dovra p nen frequent... le compane dle pile...
LUIGI: L'avra giuralo!
MARGHERITA: Chiel a l'avra dabsgn d quaidun ch'a lo spetissa a c la sira, quandi ch'a torna dal travaj, ch'a-j prontissa soe pantofle, l giornal, e peui as butissa davzin a chiel, an adorassion!
LUIGI: I dovra pijeme 'n can?
MARGHERITA: Ma verament mi i vora d... (MOINE VARIE, A SOGGETTO) A l'ha mai pens 'd mariesse? (LUIGI, CHE STA BEVENDO, HA UN COLPO DI TOSSE) A l' 'ndaje pr strt? (GLI DA' DELLE VIOLENTISSIME PACCHE SULLA SCHIENA) Su, su, ch'a guarda l'uselin!
LUIGI: (FRA SE') Mi i vddo mach un cornajass! (A MARGHERITA) Eh,... gi! Ah, pari chila a dis che mi... Ma a l' che... ecco...
MARGHERITA: Ch'a disa gnente! I l'hai cap! A l'ha 'ncor nen trov l'anima gemella!
LUIGI: Ecco... as peul disse pari!
MARGHERITA: (SOSPIRA) Ah, come ch'i lo capisso!
LUIGI: Ah, prch dc chila...? (FA CHIARI CENNI CON LA MANO, COME DIRE "NIENTE")
MARGHERITA: Csa ch'a veul, pr na tta come mi, a l' difficil trov 'n part!
LUIGI: (LA GUARDA DALLA TESTA AI PIEDI) Eh, s!
MARGHERITA: (SOSPIRA) E pens ch'i l'hai tante amise ch'a saro contente 'd consse 'n brav fieul... frt... robust... (GLI SI AVVICINA E LO PALPEGGIA)
LUIGI: (FRA SE') Gi le man dal banch! (A MARGHERITA) E... a saro tute come chila?
MARGHERITA: Beh, nen pr d... Ma mi i son la ceresa 'n sla torta!
LUIGI: A-i mancava 'l "petit-four"! Ma... chila a dova nen and a scla, stamatin? A l' nen an ritard?
MARGHERITA: N i vado 'ncheuj dp-mesd!
LUIGI: Alora i son bele pan! (DA UNA RADIO FUORI CAMPO GIUNGONO SUONI STRANI, FRUSCII E FISCHI) Ma csa ch'a-i suced?
MARGHERITA: Gnente, gnente! A l' Censin ch'a scota la radio! A smija che a trasmtto n'important discors dl Duce... Ah, ecco... ch'a scota! (DALLA RADIO VIENE TRASMESSA LA DICHIARAZIONE DI GUERRA ALL'ETIOPIA) A l'ha sent? I soma 'n gura!
LUIGI: Ecco: ancheuj a-i mancava mach p la dichiarassion d gura! Lor a fan le dichiarassion e j'utri a-i gionto la pleuja! Purtrp le piante grame a meuiro mai!
MARGHERITA: A propsit d piante! A venta ch'i vada compr 'd concim pr le mie!... Csa ch'a veul... le piante a son m prim passatemp!
LUIGI: (LA GUARDA) E ciaciar a l' l scond!
MARGHERITA: Cerea, neh! Ch'as conserva! (ESCE DALLA COMUNE FACENDO MOINE VARIE)
LUIGI: Son p na tomatica!
CENSIN: (ESCE DI CASA) Ciao, Luis! It l'has sent dla gura?
LUIGI: I chrdo che toa radio a l'abio sentula fin-a a Prta Palass!
CENSIN: A l'han pistate la coa?
LUIGI: Toa sorela a l'ha pen-a fin 'd tacheme in boton!
CENSIN: (GLI GUARDA LA CAMICIA) A l'ha tacat-lo p vire bin!
LUIGI: Ma come 't fase a soportela? (CENSIN TIRA UN BOTTONE, CHE SI STACCA) Ma come ch'a fa chila a soportete?
CENSIN: Ma come!
LUIGI: Ma s'it fase 'n tubo tut l d!
CENSIN: Nen vera! A l' doi d ch'i travajo a tir 'l vin!
LUIGI: A sar p col ch'it l'has cimp che col ch'a l' fin 'nt le bote! (SIEDE)
CENSIN: A l'era talment bon ch'i l'hai dajne na pinta a l'avocat De Biasi, pr ch'a lo ms-cissa con l s!
LUIGI: E ti t sgire 'l vin pari?
CENSIN: Ma a mi, De Biasi am serv!
LUIGI: A f csa?
CENSIN: Pr l brevt d m neuv elisir!
LUIGI: N'utr?
CENSIN: S, ma stavlta im faso ij sld: a l' na bomba! (LUIGI LO GUARDA SCETTICO) Beh... a l'ha mach un cit difet...
LUIGI: A l' velenos!
CENSIN: N! Ansi! Pensa: ms-ci con l'alcool a diventa afrodisiaco! El problema a l' ch'a fonsion-a mach pr le fumele! I l'hai dajne a mia gata! It l'avisse vist! A-i era ij masc-c ch'a faso la coa!
LUIGI: It l'has p dajne a toa sorela?
CENSIN: Prch?
LUIGI: Stamatin a l'ava mach p da saoteme adss! E 't sas ch'a l' nen m tipo!
CENSIN: (SI SIEDE ED INIZIA AD AGITARSI SULLA SEDIA) Eh, t tipo a l' un-a come Maria, eh?
LUIGI: Eh, s!... (SI ALZA) Per l'hai l'impression che chila as fasa sbaluch da le bele parle, dai sld... e mi andova ch'i-j pijo?
CENSIN: A chi ch'a j'ha! (SI AGITA)
LUIGI: Ma 't bate le coerce? A parte l fatto chan ciap-ro subit! E peui... am va nen grat ij sld a la gent! But-te al pst d'un ch'as vd grat... l portafeuj! Ecco: csa ch'it dire s'at gratisso 'l portafeuj?
CENSIN: Gnente!
LUIGI: Come, gnente?
CENSIN: A son ij lader ch'a bstmmio pr tre mis, talment a l' veuid! (SI AGITA)
LUIGI: Fate furb!
CENSIN: E peui, chi a l'ha parl 'd grat 'd sld? S as parla 'd mercansia! Pezzi di antiquariato! Ansi, foma pari: ti it grate, e mi i piasso! (SI AGITA)
LUIGI: Brav! Pari, s'a va mal, ti 't m prte ij portigaj a le Neuve! N, n, m car! As na parla gnanca! E mla d'agitete pari! As peul savisse csa ch'it l'has?
CENISN: I patisso d'infiamassion! I l'hai certi brusor, ma certi brusor...
LUIGI: E ti fa quaicsa pr feje pass!
CENSIN: Gi fit! It la vdde cola pianta? (INDICA LA PIANTA DI MIMI') Le feuje, frt... sulla parte... infiammata, la rinfrescano!
LUIGI: Pari, ti, gni vlta ch'it vade... it na cheuje 'n pira per riduve le soferense! Fa 'tension, che se Mim at cuca... a son dolor!
CENSIN: A propsit... I dvo and a seufre! Luis! Pensa a ln ch'i l'hai dite! Pens-je da bin!
LUIGI: I l'hai gi dit-lo! N!
CENSIN: F almeno na preuva! Un-a sola! E peui... soddisfatto o rimborsato!
LUIGI: Pr mi 't ses mat! Va bin! I-j penserai!
MIMI': (ENTRA DALLA COMUNE) Mo' sei ancora qui, Luigino?
LUIGI: Csa 't veule feje? As fan doe parle con un... dosent e sinquanta con l'utr... E ti? Vire 't l'has massane, 'ncheuj?
MIMI': Ringrazia che mi sei simpatico, se no potrei anche offendermi! Piuttosto, non sai mica dove potrei trovare l'avvocato De Biasi?
LUIGI: Mo' no, che non lo so! E... dis-me nen che col patachin a l' un dij t client!
MIMI': No! Era solo per la mia pianta... Per vedere se.... (SI GIRA E VEDE LA MANO DI CENSIN CHE STRAPPA UNA FOGLIA, SENZA PERO' VEDERE DI CHI E' LA MANO) Ah, disgraziato! Eccolo, il ladro! Ah, se lo prendo! (FA PER SLANCIARSI VERSO IL GIARDINO)
LUIGI: (LA TRATTIENE) N, n! Ti st s! I serco 'd ciapelo mi! (VA FINO ALL'INGRESSO DEL GIARDINO, AFFERRA UNA SCOPA E FA QUALCHE PASSO DIETRO L'INFERRIATA) Ven s! Ven s! (RITORNA INDIETRO) Darmagi! A l' scap! (VA A SEDERSI)
DE BIASI: (ENTRA DALLA COMUNE) Se non erro, a l' capitaje quaicsa!
MIMI': (LO PUNTA COL DITO) Capita a proposito!
DE BIASI: (SI SCHERMISCE) Ma mi i l'hai p mai difendula! Csa ch'a veul da mi?
MIMI': Ho un problema!
DE BIASI: (SI RICOMPONE) Ah, ma allora la situazione cambia!... In qual guisa si presenta il busillis?
LUIGI: Avocat, ancheuj a l' mercol! Ch'a parla nen da festa!
DE BIASI: Ah, gi! Scordavo di trovarmi fra gente rozza ed aculturata! (GUARDA LUIGI CON DISPREZZO) Gnorant!
LUIGI: (FRA SE') Ecco! I l'hai gi le man ch'a smangio!
MIMI': La mia povera pianta quasi senza foglie!
DE BIASI: E cosa pu saperne un pricipe del Foro?
LUIGI: Giust! Chiel a sa 'n tubo 'd gnente!
MIMI': Io so solo che qualcuno mi ruba le foglie! L'ho pure visto!
DE BIASI: Ah, ma allora trattasi di appropriazione indebita di appendici vegetali, aggravata dalla premeditazione e, se non vado errato, dalla recidivit, in quanto la pianta alquanto... splofrita! (ESTRAE UN LIBRETTO DI TASCA E SI METTE A SFOGLIARLO)
MIMI': (MALIZIOSA) Avvocato, ovviamente sono disposta a ricompensarla... generosamente!
LUIGI: (FRA SE') Ma ti guarda sta facia da bet! Mach prch ch'a sa d quatr parle 'n cros!
DE BIASI: Il fatto non poi cos grave. Per per procedere, occorrerebbe trovare il ladro!
LUIGI: Che scoperta!
DE BIASI: Nel qual caso la signorina lo denuncia, oppure...
MIMI': E' quell'oppure che mi interessa!
LUIGI: (FRA SE') Pr Censin! Speroma ch'as fasa nen ciap!
DE BIASI: (ESTRAE UN OROLOGIO DAL TASCHINO) Tta, am dspias, ma sono costretto ad aggiornare la seduta a data da destinarsi!
LUIGI: (FRA SE') Che bela mostra!
DE BIASI: (A LUIGI) Adess i vado a tir 'l vin, prch s'i lo faso nen stassira, am cambia la lun-a!
LUIGI: Ah, s? A tira 'l vin?
DE BIASI: S! Tra l'utr Censin a l'ha dam-ne na pinta dl s e i veuj ms-celo, prch con mia Malvasa a vnir fra na rba... (A MIMI') Glielo far assaggiare! Sentir che nettare!
MIMI': Molto volentieri, avvocato!
LUIGI: Sblio, o i lhai vist che chiel a l'ha na gran bela mostra A l'ha nen paura ch'a-j la grato?
DE BIASI: Gratem-la? A mi, Vercingetorige Maria De Biasi? Guard-me, Luis! I l'hai frse la facia dl stassi?
LUIGI: (LO GUARDA) O Dio!...
MIMI': (A DE BIASI) Vorrei che ne parlassimo meglio. Venga da me a cena stasera, dopo lo spettacolo!
DE BIASI: Sens'utr! I-j porterai doi bombon! (ESCE DALLA COMUNE)
LUIGI: (FRA SE') E mi 't arfilo doi causson! (ESCE DIETRO A DE BIASI) Ch'a speta! I lo compagno!... Prch i vora parleje 'd na mia question...
MIMI': (RIMASTA SOLA, PRENDE UNA SEDIA, LA PIAZZA IN MODO DA POTER TENERE D'OCCHIO LA PIANTA, E SI SIEDE) E adesso, a noi due, ladro di foglie!
(ENTRANO MARGHERITA E MARIA, CHIACCIERANDO FRA LORO)
MARIA: Ah, la contssa a l'ha fame vn mata: a chrd d'esse na slfide e 'nvece a l' na pajassa! E scursa da s, e slonga da l, tira su, tira gi... ma... (SI GUARDA IN GIRO) E Luis?
MIMI': (SOSPIRA) Mi ha lasciata sola!
MARGHERITA: As ved che chila a l' nen s tipo!
MARIA: Ma brav! E mi ch'i l'ava dije 'd goerneme la c!
MARGHERITA: Ma at la goerna Mim!
MIMI': No, io faccio la guardia alla mia pianta!
MARGHERITA: La pianta? Ah, s: a dovra f quaicsa pr j'usej ch'a-j mangio tute le feuje!
MARIA: E alora, ti ch'it n'antende, daje 'n consj!
MARGHERITA: A dv but 'n sle feuje d'essensa concentr 'd povronin ross, che mi adess i-j darai, an manera che j'usej as bruseran l bch e a-j vnir la lenga rossa rossa rossa!
MIMI': Buona ida! Chiss che non serva anche per le persone!
MARGHERITA: Alora ch'a ven-a! (ENTRANO IN CASA DI MARGHERITA)
MARIA: (TIRA FUORI IL VESTITO DELLA CONTESSA E COMMENTA FRA SE') S, ancaminom-se, prch se n doman... chi ch'a lo consegna? (SI SIEDE, TIRA FUORI AGO E FILO) Scursa da s... slonga da l... chila l a dovro butela 'nt una machina e tirene fra doe! Ma come ch'as fa...!
MARGHERITA: (USCENDO DI CASA CON MIMI') Im racomando, ch'a-j lo passa bin bin con un penelin!
MIMI': Non mancher! (VIA DA DESTRA)
MARGHERITA: (SI SIEDE) E adess, am pias-ra savi andova ch'a l' fin m fratel! Am serva pr pl le patate, ma chiel... scapa travaj che mi i rivo! Sto fieul am precupa! A l' mire, smrt, e peui sta vita a-j fa gnanca bin pr s cit difet d prononsia!
MARIA: Ciam-lo cit!
MARGHERITA: Csa ch'it veule! A l' set-min, e nstra mare, bonanima, a l'ha nen fit a temp a finilo!
MARIA: Almeno Censin a pensa mach ai s elisir... Anvece a l' Luis ch'am precupa! Come s'a bastissa nen da 'n p 'd temp am fa 'l fil...
MARGHERITA: (RISENTITA) Ah, i l'ava gnanca notalo!
MARIA: A l' simpatich... i peus nen negh ch'am piasa, ma... ln ch'am pias nen a l' la vita ch'a fa!
MARGHERITA: E alora ti disij-lo ciir e tond! Pari chiel as buter 'l cheur an pas e a podr pens a quaidun-e d'utre! (SI PAVONEGGIA)
MARIA: E se peui i treuvo gnente 'd mej?
MARGHERITA: Ma pari ti 't fase nen l s bin! Anvece chiel a l'avra dabsgn d quaidun ch'a lo capissa, ch'a l'avissa passiensa...
MARIA: S, l! Un-a come ti!
MARGHERITA: E peui, chi 't veule trov 'd mej? L'avocat?
MARIA: Ah, ma a l' na mana! Dc Luis a l'ha decid ch' son ancapliname 'd chiel l!
MARGHERITA: Prch? It lo treuve nen simpatich?
MARIA: Pr gnente... Ma vist ch'i-j deve tuti contra, i serco 'd tratelo bin almeno mi!
(CENSIN ESCE DI CASA MASSAGGIANDOSI IL FONDOSCHIENA)
MARGHERITA: Guard-lo s! Da 'ndova ch'it rive?
CENSIN: Da tanta soferensa!
MARGHERITA: Dis-me nen ch'it l'has torna ij brusor!
CENSIN: Euh! I dovrai feme cur da Mim!
MARIA: Ancheuj a l' mej lassela st!
MARGHERITA: S! Sti usej ch'a-j mangio le feuje a-j fan vn 'n diu pr cavj!
CENSIN: Euh! A son d bestie grame! A ventera masseje tute!... Beh, mi i l'hai quasi fam!
MARGHERITA: (GUARDA L'ORA) A l' quasi mesd e i l'hai gnente 'd pront! (SI ALZA E SI AVVIA VERSO CASA) E 'ncheuj it l'has av la bela idia d'anvit Omero!
MARIA: Eh, chiel l a viv sonand la fisa e scrocand disn e sin-e!
(LUIGI ED OMERO ENTRANO INSIEME)
MARGHERITA: (SULLA SOGLIA DI CASA) Oh, mons Luis... (GLI FA SORRISI VARI)
LUIGI: Oh, Signor!
CENSIN: (A MARGHERITA) Alora? It ses ancora l? E mi, csa ch'i mangio? Di, pedala! (MARGHERITA ENTRA IN CASA)
MARIA: (A CENSIN) It podre tratela 'n pch mej, toa sorela, vist ch'at lava, a t stira, at fa da mang...
OMERO: Beh... E' giunta l'ora che volge al deso... e 'n piat d mnestra lo vorrei anch'io!
MARIA: Ti pr mang 't ses pontual come na mostra!
LUIGI: (PRENDE CENSIN SOTTOBRACCIO E LO PORTA IN DISPARTE) A propsit d mostre... (ESTRAE L'OROLOGIO DI DE BIASI) Guarda s!
CENSIN: (AFFERRA L'OROLOGIO) E da 'ndova ch'a riva?
LUIGI: I l'hai pijaj-la a n stassi!
MARIA: (CHE PIAN PIANO SI E' PORTATA ALLE SPALLE DEI DUE) E... csa ch'a sara lol?
LUIGI: (RIPRENDE L'OROLOGIO E LO NASCONDE DIETRO LA SCHIENA) Lol csa?
CENSIN: La mostra! (LUIGI GLI DA' UN CALCIO NEGLI STINCHI)
MARIA: Appunto! Da 'ndova ch'a s-cid?
LUIGI: Csa?
MARIA: La mostra!
LUIGI: L'hai catala!
MARIA: E ij sld?
LUIGI: L'hai vinciuje!
MARIA: Andova?
LUIGI: An pila!
MARIA: E come?
LUIGI: A la scopa!
MARIA: E a chi?
LUIGI: Oh, ansoma, basta! Se prpi 't veule savilo, i l'hai comprala... pr regalet-la!
MARIA: Ma sa l' na mostra da mo!
CENSIN: Alora i la pijera mi! (NELL'ORECCHIO A LUIGI) S'i treuvo 'n polastr, i la piasso!
LUIGI: (A CENSIN) It dago 'l des pr sent!
CENSIN: (SI AVVIA VERSO CASA) Lader!
MARIA: (A LUIGI) E ti 't l'has gnente da d?
(DALLA COMUNE ENTRANO I MUSICISTI CON LE RISPETTIVE MOGLI)
LUIGI: Oh, finalment! Almeno as cambia argoment! Seteve, seteve! S'i l'eve nen a basta 'd cadreghe Maria sar lieta... (A MARIA) Neh, ch'it i-j daghe?
MARIA: It na dara un-a 'n sla testassa! (VA IN CASA)
DE BIASI: (ENTRA DALLA COMUNE IN CAMICIA NERA) Ah, ma che bela compana! E... a che cosa si deve codesto convivio?
OMERO: Chiel s, quandi cha-i da dejla... Mi i peus nen s-ciairelo!
LUIGI: Eh, csa cha veul! I l'oma pens tuti 'nsema ch'a l' nen giust ch'a-j toca mach ai fieuj d disdeut ani 'd parte... E alora, vist ch'i loma decid d parte volontari dc noi, i voro f 'n pch d festa!
DE BIASI: (SI ILLUMINA) Brav! (LO PRENDE SOTTOBRACCIO) Servire la Patria un dovere, un piacere da... (SI FERMA A GUARDARE UNA DELLE RAGAZZE CHE SI E' CHINATA PER PRENDERE UNA SEDIA) da... Beh, comunque sarei lieto di aggregarmi a questa...
LUIGI: Ma s, ch'a ven-a dc chiel!
DE BIASI: Grassie, Luis! Alora, i vado a pij na bota 'd col l ch'i l'hai ms-ci con col d Censin! I faso nen pr d, ma a l' 'n nettare! (ESCE DALLA COMUNE)
OMERO: Se nsema al nettare a-i fussa dc n pan e salam...
MARIA: (ESCE DI CASA CON UN FIASCO DI VINO E SI RIVOLGE A LUIGI) A-i manca 'ncora quaidun?
LUIGI: (SI GUARDA IN GIRO) N!... Ah, s... a manca Mim! I podoma nen ancamin sensa 'd chila! V a ciamela!
MARIA: Eh, gi, i l'avra giuralo! A-i manca la ceresa 'n sla torta! (VA VERSO LA CASA DI MIMI')
MARGHERITA: (FA CAPOLINO DALLA PORTA) Alora, Omero, 't ven-e?
OMERO: Ma... ecco... a-i sara col nettare dlavocat...
TUTTI: (A SOGGETTO) Ma n! Omero, sta s con noi! Cantom-ne doe! (GLI PORGONO UN BICCHIERE DI VINO)
OMERO: Alora... i resto s!
MARGHERITA: Brav! Na pansa 'd meno da 'mpin!
OMERO: Rancinassa!
MARIA: (RIENTRA INSIEME A MIMI') Ven, ven, ch'a t speto mach p ti! (VA A SEDERSI A FIANCO DI LUIGI, LASCIANDO PERO' UNA SEDIA VUOTA IN MEZZO)
DE BIASI: (ENTRA DALLA COMUNE) Eccomi! Scuseme 'l ritard! A permet? (FA PER SEDERSI FRA LUIGI E MARIA, MA LUIGI CAMBIA RAPIDAMENTE POSTO, E DE BIASI GLI SI SIEDE SULLE GINOCCHIA)
LUIGI: Ma csa ch'a fa?
DE BIASI: (DISORIENTATO) Ma... mi... verament... a l'era smijame che...
LUIGI: Ch'as seta s, davzin a mi! (DE BIASI SI SIEDE)
MIMI': Per mi dispiace un po'! Tutti questi baldi giovani che partono! Mi resteranno solo i "commenda" con i muscoli flaccidi flaccidi!
DE BIASI: (SI ALZA, PAVONEGGIANDOSI) Ma c' anche chi resta!
OMERO: Chas seta, avocat!
LUIGI: Gi, gi! Chiel a preferis travaj pr la Patria su un altro campo...!
DE BIASI: (SI ALZA NUOVAMENTE) C' modo e modo di rendersi utili!
OMERO: Avocat, cha torna setesse!
(CENSIN E MARGHERITA ESCONO DI CASA)
LUIGI: Lassoma perde e cantom-ne un-a! Un-a neuva! I l'oma sentula pen-a ier, neh, Omero?
Canzone TI SALUTO E VADO IN ABISSINIA
MARGHERITA: Oh, mons Luis, chiel a lha na vos cha smija nusel!
LUIGI: Grassie! Beh, mi i l'hai la gola scca!
DE BIASI: I-j faso sag m vin, ch'a l' 'n nettare! (VERSA DA BERE A LUIGI)
LUIGI: (BEVE) Che gust drlo!
OMERO: (ASSAGGIA A SUA VOLTA) It lhas rason... I dira cha fa fin-a n po' scheur! (ASSAGGIA DI NUOVO) N, n! A fa prpi scheur!
DE BIASI: Ma come! M nettare!
MIMI': Oh, perbacco! Ho il commenda che mi aspetta! Me lero dimenticato! (ESCE DA DESTRA, SALUTATA DA TUTTI)
LUIGI: Pr mi, chiel d vin a na capiss gnun-e! Toh, Censin, tasta s e dis-me quaicsa! (PORGE IL BICCHIERE A CENSIN)
CENSIN: (ASSAGGIA E TRASECOLA) Ma... sto gust a l nen neuv... a m smija... a l'... Oh, mi pvr m! (PRENDE LUIGI PER UN BRACCIO E LO TRASCINA IN DISPARTE, AGITATISSIMO) L'elisir... De Biasi... l vin... I l'hai sbali pinta!
LUIGI: Bce frme! It veule d che l'avocat a l'ha ms-ci s vin con t elisir?
CENSIN: S! E adess lol a l' n'afrodisiaco potentissim!
LUIGI: Ma... mi i l'hai beivulo!
CENSIN: Ma a ti at fa gnente! It ses p na fumela!
LUIGI: Ah, gi!
DE BIASI: (CHE NEL FRATTEMPO HA VERSATO DA BERE SOLTANTO AGLI UOMINI, I QUALI ASSAGGIANO CON ESPRESSIONI DI DISGUSTO) Tta Margherita, chila ch'a l' na person-a seria, a veul tast m nettare?
MARGHERITA: Mach prpi na stissa, neh!
LUIGI: Pr carit! S'a biv lol i son bele ruvin! Censin, f quaicsa!
CENSIN: I-i penso mi! (SI AVVICINA A MARGHERITA) Margherita, it dve savi che... (SI INCIAMPA CON LE PAROLE) Bon-a neuit! (LE PRENDE IL BICCHIERE DI MANO E BEVE) Alla salute!
MARGHERITA: Ma... Censin! A t smija la manera...?
CENSIN: A l' l'emossion!
(MIMI', NON VISTA, PASSA DIETRO ALL'INFERRIATA E VA A SPENNELLARE LE FOGLIE CON L'INTRUGLIO CONSIGLIATOLE DA MARGHERITA; QUINDI, TERMINATA L'OPERAZIONE, RIENTRA IN CASA)
LUIGI: S, brava gent! A sar mej ch'i 'ndoma a pront nstra rba! (TUTTI INIZIANO AD USCIRE, SALVO CENSIN, MARIA E DE BIASI)
MARGHERITA: Oh, mons Luis, chiss che onor ch'as far an Africa, chiel ch'a l' cos coragios! A l' 'l ritratto dl'ere, l martire...
LUIGI: Toca fer!
MARGHERITA: Mons Luis, i vado pijeje na rba che sens'utr a-j vnir a taj, an Africa! (SI AVVIA VERSO CASA)
DE BIASI: Eh, s: a sar mej ch'i vada dc mi, prch ch'a l' fasse tard, (SI ALZA E CERCA L'OROLOGIO) e mi...
OMERO: Adess cha-i p nen da dejla, l merlo a va via!
DE BIASI: (SI ACCORGE DI NON AVER PIU' LOROLOGIO) Bja fuss! Mia mostra! A l' spara!
MARIA: A l'ha perdula?
DE BIASI: Impossibil! Quaidun a l'ha fregam-la! Ah, ma s'i lo ciapo i-j faso... Ansi, pes! I lo cito 'n tribunal, lo difendo mi,...
OMERO: Pari a-j daran perlomeno vint ani!
CENSIN: S'a veul, mi i n'avra un-a da vende!
DE BIASI: Ah!... S, ch'am fasa vdde!
CENSIN: (ESTRAE DI TASCA L'OROLOGIO CHE AVEVA AVUTO DA LUIGI) Tranta... sinquanta lire e a l' soa!
DE BIASI: A l' 'n p cara! Per... (LA PRENDE E LA OSSERVA) non c' male... ma... moment... costa mostra a smija...
LUIGI: ... A-j smija a cola 'd m barba! Ah, cola s ch'a l'era na mostra! (GLI PRENDE L'OROLOGIO DI MANO) Mach che cola l a l'ava dc 'l ciochin! S! Quandi ch'a marcava tre bt e a bata mesd, alora a vora d ch'a l'era eut e mesa! (FA PER METTERSI L'OROLOGIO IN TASCA) Anvece, quandi ch'a bata ses ore e...
DE BIASI: (LO BLOCCA) N, n! Costa s a l' mia mostra!
CENSIN: Certo! A basta mach ch'am la paga!
DE BIASI: I pago 'n bel gnente! Costa s a l' la mostra ch'a l'han gratame! Ma... chiel, come ch'a l'ha avula?
MARIA: (A LUIGI) Guarda, guarda! It l'ave comprala, eh? Dpo i foma ij cont! (ENTRA IN CASA)
LUIGI: (LA SEGUE) Maria... Lassa ch'i t spiega... aspeta... ven s!... Ma v 'n pch...! (SI SIEDE)
DE BIASI: (PROSEGUENDO L'INTERROGATORIO) Alora? Andova ch'a l'ha trovala?
CENSIN: I l'hai trovala... I l'hai trovala!
LUIGI: Gi! A l'ha trovala an sl marciap! A l'era l, tuta sola, e chiel a l'ha nen av 'l coragi 'd molela 'n bele l! Anche prch ch'a l'avra pod passeje 'n malintension e portess-la via!
DE BIASI: La facenda a spussa 'd ram, e i veuj andeje fin-a 'n fond! (ESCE DALLA COMUNE)
LUIGI: (RESTATO SOLO IN SCENA CON CENSIN) Ma prpi a chiel it dove 'nd a vende sta mostra?
CENSIN: E s ch'i sava, mi!... Oh!... A mi certe emossion am fan un brut efet!
LUIGI: Dis-me nen ch'it vade torna...
CENSIN: A seufre! (FA PER ENTRARE IN CASA)
LUIGI: F tension a le corent d'aria!
CENSIN: Corent d'aria?
LUIGI: S, fra n'orija e l'utra, ch'a-i gnente 'n mes! It podre pijete mal ai dent!
CENSIN: Spiritos! (FA PER ENTRARE IN CASA)
LUIGI: Ah, sent! Prima d'and via, fame 'l pias 'd ciameme Maria!
CENSIN: (URLA) Mariaaaa! (ENTRA VELOCEMENTE IN CASA, QUINDI SPORGE UNA MANO E STRAPPA UN PAIO DI FOGLIE DALLA PIANTA)
MARIA: (ESCE DI CASA E VEDE LUIGI) C' 't veule?
LUIGI: Gnente... i vora mach spieghete...
MARIA: A-i gnente da spiegh!
LUIGI: Va b... a l' staje 'n qui pro quo...
MARIA: (SBOTTA) I l'hai cap benissim! It ses butate a f 'l lader!
LUIGI: Maria... it l'has cap mal...
MARIA: It ses ti ch'it capisse gnente! Mi i preferisso j'mo onest, magara sensa 'n pich, a coj pien d sld, ma disonest!
LUIGI: (SI ALZA) Maria, lass-me parl!
MARIA: Ma csa 't veule dimostr! It riesse nen a cap ch'it l'has gnente da dimostreme?... Che pr mi 't ses l p car d tuti j'amis! E i vorera nen ch'it andisse via... prch mi.... (FANNO PER ABBRACCIARSI)
(CENSIN SPORGE LA MANO E STRAPPA UN ALTRO PAIO DI FOGLIE)
MIMI': (ENTRA DA DESTRA) Luigino!... Oh, forse sono capitata nel momento meno opportuno! Eh, s!
LUIGI: Eh, s!
MARGHERITA: (ESCE DI CASA CON UNA SCIARPA IN MANO) Oh, mons Luis, a savissa come ch'am dspias d p nen vdd-lo!
LUIGI: A mi 'n pch meno!
MARGHERITA: A l' come ch'as n'andissa un dla famija! (PRENDE LUIGI PER UN BRACCIO E LO PORTA AL CENTRO DEL PALCO) Comunque...i l'hai portaje costa bela siarpa, prch ch'as ripara dal frid, e peui costa a lo far pens dc a mi! (SI STRUSCIA CONTRO LUIGI)
LUIGI: (SI SPOSTA) I sarai nen tant frt an geografia, ma a m smija che lagi a fasa pr gnente frid!
MARGHERITA: As peul mai savisse! E peui a l' n'arcrd! A la portava m bisnno quandi ch'a l' mrt an bataja 'nt l 1821, peui a l'ha avula m nno, mrt ant la tersa gura d'indipendensa! Peui m pare, bonanima....
LUIGI: E a veul chi la buta mi?
MARGHERITA: Passiensa! Alora...
CENSIN: (ENTRA TRAFELATO) Ahi! Ahi!
MARGHERITA: (METTE LA SCIARPA AL COLLO DI CENSIN) Beh, but-la ti!
CENSIN: (AGGIRANDOSI PER IL PALCO) Che brusor! Ahi, che dolor! (A MIMI') A l'avra p quaicsa 'd fresch? A fa na cud...
MARGHERITA: It l'avrass la pression un pch uta! St-te s! (LO SCHIACCIA SU UNA SEDIA CON MUGOLII DI CENSIN) I vado prontete 'n dect! (ENTRA IN CASA)
MIMI': (GLI METTE UNA MANO SULLA SPALLA) Forse potrei essere utile!
MARIA: Mim a l' bravissima come infermera!
LUIGI: Anche!
MIMI': Vieni, con una piccola puntura passer tutto!
CENSIN: (SI ALZA) Ma... mi... verament...
MIMI': Su, su, non farti pregare! Non ti far male, promesso!
CENSIN: A-i manchera mach p ln! It l'has gi fam-ne a basta con toe feuje!
MIMI': (MINACCIOSA) Le foglie? Ah, eccolo finalmente il lestofante, (CENSIN INIZIA AD INDIETREGGIARE) il ladro, il verme che ha spogliato la mia pianta! (MENTRE CENSIN SI RIPARA DIETRO LUIGI) Se ti acchiappo... ti tiro il collo!
LUIGI: A l' p 'n pito!(ABBRACCIA MIMI') Scapa, che mi i la ten-o!
MIMI': Scappa pure! Tanto io... (SI STACCA DA LUIGI E VA A PIAZZARSI NEI PRESSI DELLA PORTA DI CASA DI CENSIN) non mi muover di qui, e prima o poi ti prender... E allora, caro il mio ladro... mo' te la faccio io una bella funzione!
LUIGI: (FRA SE') Autr che pito! S'a lo ciapa, a lo fa divent 'n capon!
MARIA: Ma ansoma. Mim, an fond a l'ha p fit gnente 'd grave!
LUIGI: E peui a l'ha falo pr na santa cusa!
MIMI': Quale?
LUIGI: Fesse pass certi dolor...
MIMI': Ma se stava cos male... aveva solo da rivolgersi a me!
MARIA: Gi, chila a fa la dama 'd carit!
MIMI': Lo avrei curato amorevolmente!
MARGHERITA: (ESCE DI CASA SULLA BATTUTA DI MIMI') A-j na scapa nen un, neh?
MIMI': (CIVETTA, A LUIGI) Non sempre si pu avere il meglio!
LUIGI: Beh... quasi quasi... mi i vado a pij m sach, e peui... as part! (SI GUARDA INTORNO) E speroma 'd torn tuti 'ntregh! (SI AVVIA VERSO LA COMUNE MENTRE MARGHERITA, COMMOSSA, ESTRAE UN FAZZOLETTO E SI SOFFIA FRAGOROSAMENTE IL NASO) Di, Censin, bogia! J'Abissin a son meno perisolos che costa massacristian! (ESCE DALLA COMUNE)
MIMI': M ti ci metti anche tu, adesso?
MARGHERITA: Ma come ch'a fa, chila, a esse cos insensibila? A pensa nen che frse tanti giovo frt e robust a torneran p nen?
MIMI': Vorr dire che mi dovr accontentare dei commendatori! Su, su, non faccia cos! Non si preoccupi!
MARGHERITA: E 'nvece im precupo!
MARIA: Pr Censin?
MARGHERITA: Censin? N! Le bestie grame as la gavo sempre!
(SULLE NOTE DI "FACCETTA NERA" ENTRANO TUTTI, COMPRESO LUIGI, CON I SACCHI IN SPALLA, ACCOMPAGNATI DALLE RAGAZZE. DOPO I SALUTI ESCONO, TRANNE LUIGI)
LUIGI: (SI AVVICINA A MARIA, UN PO' IN DISPARTE) Maria, mi... Beh, ciao! (SI AVVIA VERSO LA COMUNE)
MARIA: (RESTA UN ATTIMO IMMOBILE, POI LO CHIAMA) Luis!
(LUIGI SI VOLTA, LEI GLI CORRE INCONTRO E LO ABBRACCIA, DOPO DI CHE LUI ESCE. DIETRO DI LUI, DI CORSA ESCE CENSIN, INSEGUITO PER QUALCHE PASSO DA MIMI'. MENTRE SFUMANO LE NOTE DI "FACCETTA NERA", MIMI' E MARGHERITA RIENTRANO NELLE RISPETTIVE CASE, E MARIA SI ASCIUGA GLI OCCHI CON UN FAZZOLETTO)
DE BIASI: (ENTRA DALLA COMUNE ED OSSERVA MARIA) Oh, tta Maria... a l' 'nfreid?
MARIA: (SI ASCIUGA GLI OCCHI) N!
DE BIASI: I l'hai cap! A l' 'ndaje 'n moschin ant l'euj!
MARIA: Ma che moschin! Le mie a son lacrime vere!
DE BIASI: A piora? E pr csa?
MARIA: Prch ch'i l'hai dscheurv d'avi perd na csa importanta!
DE BIASI: Soa magna 'd Gasso a l'ha diseredala?
MARIA: Ma n! (SOSPIRA) I l'hai perd n'amor sincer! Col d Luis!
DE BIASI: Luis?
MARIA: I l'hai cap trp tardi ch'am vora verament bin!
DE BIASI: Uno perso, cento trovati! (SI AVVIA AL PERGOLATO) Ch'a ven-a e ch'am conta!: mi i son avocat, e i son abitu a scot...
MARIA: (LO SEGUE) I vorera nen stofielo... Chiel a l' cos gentil...
DE BIASI: (LA FA SEDERE) Prego!... (LE VERSA DA BERE USANDO LA "SUA" BOTTIGLIA) Con na bela tta pari 'd chila... (SI VERSA A SUA VOLTA DA BERE E SIEDE) Cos carin-a... a l' impossibil nen esse gentil! Ch'a tasta 'm pch m vin! A l' restaj-ne ancora 'n pch! (LE PORGE IL BICCHIERE) A l' 'n nettare!
MARIA: Grassie! (SORSEGGIA IL VINO) Mmmmmh! A l' prpi bon!
DE BIASI: Malvasa del qui presente, mari con na pinta 'd Bracht dl 1930, gentilmente regalatami da Censin!
MARIA: Censin? Un rancin ch'a fa 'd regaj?
DE BIASI: Beh, vist ch'am paga nen la consulensa legal pr la protession d s brevt d l'elisir... Comunque, i diso... Ah, s: Luis!
MARIA: (CHE NEL FRATTEMPO SI E' ALTERATA, POSA IL BICCHIERE E GUARDA ASSORTA L'AVVOCATO) Ma a lo sa, avocat, che chiel a l' prpi gnente mal?
DE BIASI: (SORPRESO) S'i dvo esse sincer... beh, ecco... modestament... a l'han gi dim-lo! Ma adess tornoma a Luis! (OSSERVA PREOCCUPATO MARIA, CHE NEL FRATTEMPO HA BEVUTO UN ALTRO SORSO)
MARIA: Luis? Ah, s! (GUARDA DE BIASI) Che bej euj! Che sguardo sensuale! (GLI SI AVVICINA)
DE BIASI: Ma... tta Maria...!
MARIA: S, m bel prinsi? (BEVUTA)
DE BIASI: Ma... ma... csa a-j suced? (PREOCCUPATO) Frse a l'ha beiv trp! S! Chila a soprta nen l'alcool!
MARIA: (POSA IL BICCHIERE) Macch "chila"! (GLI SI STRINGE VICINO ACCAREZZANDOLO SOTTO IL MENTO) Dame pura dl "ti"!
DE BIASI: Ma... a l'ha pijame pr un gat?
MARIA: S, Fufi! (LO ABBRACCIA)
DE BIASI: Ma ansoma, ch'a fasa nen pari! (MARGHERITA ESCE DI CASA ALLIBITA AD OSSERVARE LA SCENA. POI SI TOGLIE GLI OCCHIALI, LI PULISCE E SI AVVICINA AI DUE) I peus cap che m fascino 'd Principe del Foro a sia irresistibil, ma a sta nen bin f pari! (MARIA LO PALPA, DE BIASI SI DIVINCOLA) Ma ch'a staga brava... Am fa 'l gatij!... Ch'a ten-a gi le man!
MARGHERITA: (FRA SE', SCANDALIZZATISSIMA) Che scandol! Che license! Chi a l'avra mai dilo!
1 - DE BIASI: (VEDENDO CHE MARGHERITA GUARDA SEMPRE PIU' DA VICINO) Tta Margherita, a pija 'd lession?
MARIA: (SI STRAVACCA SU DE BIASI E LO ATTIRA A SE' PER BACIARLO, MENTRE IL SIPARIO INIZIA A CHIUDERSI) Vercingetorige!
DE BIASI: Ciam-me Adone! (BUIO IN SCENA - SIPARIO)
(SIPARIO)
Fine Atto I
A T T O S E C O N D O
E' passato circa un anno... Nulla cambiato, salvo che la pianta di Mim ha perso tutte le foglie, e che Maria e De Biasi si sono sposati.
Il sipario si apre sulla scena vuota: da una radio giunge il suono di una canzonetta d'epoca.
DE BIASI: (ESCE DALLA CASA DI MARIA ANNODANDOSI LA CRAVATTA E PARLANDO FRA SE') ...E con questo, signor Presidente, signori della giuria, io voglio semplicemente dire.... N'assidnt! Am va sempre tut strt! (DISFA IL NODO DELLA CRAVATTA ED INIZIA A RIFARLO) Disa... io voglio semplicemente dire che il mio cliente non ... (SI RIVOLGE FUORI SCENA) E dstissa sta radio, ch'i riesso gnanca a concentreme!
MARIA: (DA DENTRO CASA) Ma a l' possibil ch'it sie mai content?
DE BIASI: It ses ti ch'it riesse nen a capime!
MARIA: (SEMPRE FUOTI SCENA) Mi i capisso mach na csa: che ti 't prte mai a c 'n sld!
DE BIASI: Io sono un penalista! Un Principe del Foro! Mi i peus nen anteresseme di questioni concernenti il vil denaro!
MARIA: (ESCE DI CASA) E alora, car l m Prinsi dl Pertus, sensa costi...(FA IL SEGNO DEI SOLDI)... stassira as mangia nen! Mi i sai nen csa a l' girame a mariete ti! E pens che quasi quasi Luis...
DE BIASI: I l'avra giuralo ch'a-i sautava fra Luis! E adess tacoma torna con la stria che Luis a l'era 'n brav fieul, che Luis a l'era 'n Sant, che Luis a l'ha chit d scrive... che Luis a l'ha rompume!! (ENTRA IN CASA)
MIMI': (ENTRA DA DESTRA INDOSSANDO UNA PROVOCANTE VESTAGLIA) Non possibile! Tutti i santi giorni mi rovinate il pisolino! Prima la radio, poi vi mettete a litigare! Io ho bisogno di dormire! Io di notte lavoro!
MARIA: Brava! Anvece chiel l col pch ch'a fa dl d a lo fa dc mal! A l' n'ani ch'i soma mari e a l'ha 'ncor nen vinci na cusa!
MIMI': Tu ti lamenti, ma guarda che mica tutte hanno... (DE BIASI ESCE DI CASA CON LA BORSA)... un marito giovane ed aitante...
DE BIASI: (LE SI AVVICINA) A l'ha rason, Mim! Chi ha pane non ha denti, e chi ha denti... non ha pane!
MIMI': Mo' come la capisco!
MARIA: E come s'a bastissa nen it fase dc l stassi!
DE BIASI: Mi... a l' mej ch'i vada! I l'hai un client ch'a m speta! (A MIMI') Cerea, bela biva!
MARIA: De Biasi!!!
DE BIASI: Assente! (ESCE VELOCEMENTE DALLA COMUNE)
MARIA: Ah, se almeno Luis a l'avissa nen chit d scrive...
MIMI': Ah! Anche Censin!
MARIA: Censin?
MIMI': Certo! Mi ha scritto molte lettere, ed erano anche molto romantiche!
MARIA: Guarda guarda!
MIMI': Beh, in fondo non mi dispiacerebbe! Devo pur assicurarmi una compagnia per quando... i commendatori non mi inviteranno pi a cena!
MARIA: (IRONICA) Ah, p che giust!
MIMI': Credo che con Censin non litigheremmo mai!
MARIA: Lo chrdo! Prima ch'a sia 'ncaminasse a parl, it l'has gi dit tut ti!
MARGHERITA: (ENTRA DALLA COMUNE TRAFELATA) Basta, che corsa! (ANSIMA) I son sensa fi! La fija dl masl a l'ha dime che Luis, Censin e j'utri a son torn! A son torn tuti!
MARIA: Dabon?
MIMI': E come stanno?
MARGHERITA: Tuti bin! Ah, chiss come ch'a sta bin mons Luis ant ij panni del reduce vittorioso!
MIMI': Allora vado a vestirmi! Non posso mica farmi trovare cos! (SI AVVIA ANCHEGGIANDO PER USCIRE DA DESTRA)
MARGHERITA: (SCANDALIZZATA) Oh, i lo chrdo bin!
MARIA: Ah, un moment! (MIMI' RITORNA SUI SUOI PASSI) Pr pias, srch 'd nen dije subit a Luis ch'i son mariame! I preferira dij-lo mi!
MIMI': Saremo mute come tombe! (ESCE DA DESTRA)
(OMERO ENTRA DALLA COMUNE STRIMPELLANDO LA SUIA FISARMONICA)
MARIA: Oh, Omero! It ses vn dc ti a festeg l'ariv dij reduci?
OMERO: N, a f merenda!
MARIA: S'it spere ch'it la daga mi, t staghe fresch! (ENTRA IN CASA)
OMERO: Ma a l possibil cha-i sia gnun cham d da mang?
MARGHERITA: Mi n d sicur! I l'hai d'utr da f! Luis e Censin a rivo !
OMERO: E la merenda a part ! (SI ACCOMODA SU UNA SEDIA)
(SI SENTE VOCIARE E MUSICA DA FUORI SCENA. MARGHERITA CORRE A SPECCHIARSI IN UNA FINESTRA E SI RASSETTA. SULLE NOTE DI UNA ALLEGRA MARCETTA ENTRANO PER PRIMI I DUE AMICI ACCOMPAGNATI DALLE RISPETTIVE MOGLI, CHE VANNO A SALUTARE MARGHERITA E OMERO. LUIGI ENTRA DOPO POCHI ATTIMI CON PASSO SPEDITO)
MARGHERITA: Mons Luis!
LUIGI: Oh, pr carit! (FA DIETRO FRONT E, SENZA FERMARSI SI RIAVVIA VERSO LA COMUNE)
MARGHERITA: Mons Luis! (LUIGI CHE HA IN MANO UNA BISACCIA MALANDATISSIMA ED INDOSSA UN ABITO ENORME RISPETTO ALLA SUA TAGLIA SI FERMA. LEI LO GUARDA) Oh, mons Luis! (SOSPIRA) Chiel a l' sempre cos elegant!
LUIGI: Neh, com'am casca bin?
MIMI': (ENTRA DA DESTRA) Oh, bentornato! (GLI VA VICINO E LO PALPEGGIA, CON GRANDE SCANDALO DI MARGHERITA) Ti vedo un po' smunto... Se passi da me ti do un buon ricostituente!
LUIGI: S, ma prima... a venta festeg! Dp sin-a, tuti s a bive 'n bicer e a f quatr sut!
(TUTTI ACCONSENTONO CON ENTUSIASMO)
OMERO: Dp sin-a! E dc la sin-a i l'oma sautala!
MIMI': Oh, finalmente! Un po' di vita! Ma, dimmi la verit, Luigi: non avevi un po' di nostalgia?
LUIGI: Con Censin a l' impossibil! A venta sempre st atent ai pastiss ch'a combin-a!
MIMI': Gi! E Censin?
LUIGI: Mah? A sar 'ncora pr la str!
MIMI': Ma come? Non l'hai aspettato?
LUIGI: N, prch l'ultima a l'ha combinam-la prpi a la stassion! Pen-a che 'l treno a l' fermasse mi i son saut gi e i l'hai crijaje a Censin ch'am passissa soe valis da la fnestra!
MARGHERITA: E chiel?
LUIGI: A l'ha tiram-je 'n sla testa! E come s'a bastissa nen a l'era dsmentiasse 'd sareje, pari l'hai piantalo 'n bele l mentre ch'a cheuja ij s rabadan spatar 'n sl marciap!
MIMI': Beh, vorr dire che lo vedr pi tardi: adesso il lavoro mi chiama! (ESCE DALLA COMUNE)
MARGHERITA: Adess ch'a pensa p nen a le brute cse dla gura! Ch'a pensa ch'a l' torn a c, ansema a ai s amis e... (SI PAVONEGGIA) soe amise!
LUIGI: (DISTRATTO, SI GUARDA INTORNO) Gi, gi.... ma... e Maria?
OMERO: A l' mariasse!
LUIGI: Eh?
MARGHERITA: A... a l' mariasse la sorela dl cusin dla nra dla contssa Bava, e chila a l' 'ndita a proveje na vesta! (SI PASSA UNA MANO SULLA FRONTE E GUARDA DI BRUTTO OMERO, CHE NON CAPISCE)
LUIGI: Ah, i l'ava cap mal!
OMERO: N, n!...
MARGHERITA: Omero, it veule 'n bel pan e salam con un bicer d vin?
OMERO: Volent, grassie! S'a-i fussa dc na sigala.... Per Maria a l mariasse listess!
(MARGHERITA FA PER ENTRARE IN CASA. IN QUEL MOMENTO CENSIN ENTRA DALLA COMUNE CARICO DI VALIGIE, UNA DELLE QUALI SI APRE, SPARGENDO A TERRA BIANCHERIA VARIA. CENSIN HA ANCHE UNA CIAMBELLA GONFIABILE INFILATA NEL BRACCIO)
CENSIN: Bja fuss! E tre! Sta valis dle scatole...
LUIGI: Oh, it ses riv?
MARGHERITA: Ah, it ses sempre l'istess pastisson! I l'hai preg tant Nosgnor ch'at fissa but 'n p 'd giudissi, ma...
5 - LUIGI: Ma n, a l nen vera! Censin a lha but giudissi! Ansi, Censin, davanti a tuti i dvo ciamete scusa! I l'hai dite vire vlte ch'it l'has la testa veuida! Ebin, i l'ava trt: a l' pien-a d ressiura bagn!
CENSIN: Ma... ma...
MARGHERITA: Magara i l'avreve fam! Mi quasi quasi i 'ndara a pront quaicsa da mang... neh, mons Luis?
LUIGI: Ma... mi, verament...
MARGHERITA: Alora a l' 'nvit! I-j farai 'd pitansin, ma 'd pitansin...
OMERO: Mi, quasi quasi, i rinonsio a pan, salam e bicer d vin... e 'm prento pr ij pitansin!
MARGHERITA: Ti, straca nen! (GUARDA CENSIN CHE ARMEGGIA CON LA CIAMBELLA) E ti, c 't fase con lol?
CENSIN: Im seto!
MARGHERITA: Ma 't peule nen setete 'n sla cadrega, come tuti ij cristian?
CENSIN: N!
MARGHERITA: E prch?
CENSIN: It dve savi...
LUIGI: Oh, pr carit! Sta stria a l'ha gi contaj-la a tuti coj ch'a-i ero 'n sl treno! A Ceva a voro fin-a campelo gi dal pont dla ferova! S'a l'era nen pr mi...
CENSIN: (PIAGNUCOLA) Ma a l' na stria vera!
OMERO: Dc mia fam a l' vera!
MARGHERITA: As peul savisse csa cha l sta stria?
CENSIN: A l'era na neuit scura e tempestosa...
LUIGI: Taja!
CENSIN: Ant un bel moment j'Abissin a calavo da l, noi i montavo da s, e mentre che mi i cora davanti a tuti... (LUIGI TOSSICCHIA)... beh... an mes...
LUIGI: Censin.....!
CENSIN: ...darera, ij nemis a l'han ancamin a tir 'd canon! Pum da s! Pum da l!
OMERO: Chiss che spaght!
CENSIN: Gnun spaght!
LUIGI: Cont-la giusta!
CENSIN: A-i ero le scarpe ch'as giravo e a coro da l'utra part!
MARGHERITA: E peui?
CENSIN: El Capitani a l'ha nen cap bin la situassion e a l'ha sparame 'nt l...
LUIGI: Ed ecco spiegata la ciambella!
CENSIN: Ma prpi 'n col moment, na bomba, l davzin, a l'ha fit... PUM!!! (GUARDA IN BASSO E TIRA SU COL NASO) E a son vol via!
MARGHERITA: Censin! Guard-me bin ant le bale...
CENSIN: Eh!
MARGHERITA: ... dij euj! A l' prpi vera?
CENSIN: A l'han fin-a dame la mudaja!
LUIGI: Beh, mi i vado a cambieme! I peus nen presenteme a c 'd tta Margherita tap pari!
MARGHERITA: Oh, mons Luis, chiel a l' sempre cos galant!... Ah, chiel s ch'a-i sa f, con le fomne!
OMERO: (IRONICO, STANDO BENE ALLA LARGA DA LUIGI) Casanova! Prt-je dc doe fior!
LUIGI: S, doi articich! S'i fussa Casanova a st'ora i sara nen s a f 'l fl! (SI AVVIA VERSO LA COMUNE E, FRA SE') Dle vlte 'm ciamo s'i son nen sfortun!
CENSIN: Lo chrdo! Con mia sorela ch'a chita nen d fete 'l fil!
MARGHERITA: It proibisso 'd f certe insinuassion!
CENSIN: Verament a l'era na constatassion!
OMERO: S a-i torna aria d bufera! Andoma via! (ESCE)
MARGHERITA: Mi i-j faso 'l fil a gnun! I serco mach d felo seufre 'n p 'd meno! Pr Luis! Abandon pari!
CENSIN: Abandon? E da chi?
MARGHERITA: Mentre ch'it i ere 'n gura 'nsema a chiel, a l' capitaje che Maria... a l' mariasse con l'avocat De Biasi!
CENSIN: Ecco prch ch'a l'ava sempre mal la testa! E... chi ch'a-j lo dis?
MARGHERITA: Pr la vrit, a vora dij-lo Maria, ma forse a sara mej che quaidun d'utri, d bon-a volont, particolarment an confidensa, a lo rendissa partecipe...
CENSIN: ...Dij crn!
MARGHERITA: Gi, ma chi?
CENSIN: Ti, pr esempi!
MARGHERITA: (SI SCHERMISCE) Ah, mi n!
CENSIN: (SI RENDE CONTO CHE DI ALTRI C'E' SOLO LUI) Ci, ci! I-j lo dirai bele mi!
MARGHERITA: Brav! E peui, ti 't l'has l don dla parla...
CENSIN: (EMETTE UNA SERIE DI SUONI COME SE VOLESSE DIRE QUALCOSA, POI CI RINUNCIA) Bon-a neuit!
MARGHERITA: I son sicura ch't troveras sens'utr la manera meno dolorosa pr f t dover!
CENSIN: Mi, pr ij dolor, i son n specialista!
MARGHERITA: (VA VERSO CASA E, GIUNTA SULLA SOGLIA, SI VOLTA) Im racomando.... Con delicatssa! (ENTRA IN CASA)
CENSIN: (RIMASTO SOLO, SI METTE A PASSEGGIARE NERVOSAMENTE SU E GIU' PER IL PALCO) Con delicatssa.... A l' na parla! (PROVA) Vddoma... Luis,... mach n'mo sol a peul d con certssa 'd nen avi av ij crn:... Adamo... Che peui, dc l, con l serpent... (SI AVVIA VERSO IL TAVOLO, TIRA FUORI UN FIASCO DALLA SUA BISACCIA, APPOGGIA IL PROPRIO CAPPELLO SUL FIASCO, QUINDI VA A SPEZZARE DUE RAMI DALLA PIANTA DI MIMI' E LI INFILA SUL CAPPELLO A MO' DI CORNA) Ecco, pari a-j smija 'd p! (SI VERSA DA BERE) M car Luis,... l fatto che la morosa a mla 'l moros, a l' na csa ch'a capita, e a venta feje na rijada 'nsima... Ansoma, nen pijess-la p che tant!
LUIGI: (ENTRA DALLA COMUNE, OSSERVANDOSI) La croata... le fior...
CENSIN: (LO VEDE E URLA) Ah, che disgrassia!!!
LUIGI: (SPAVENTATO) C a-i , Censin? A l' mrt-je quaidun?
CENSIN: Pes!!... A l' mej biv-je 'nsima! (VERSA DEL VINO NEL BICCHIERE E FA PER PORGERLO A LUIGI) Ansi... forse a l' mej ch'i biva mi! (BEVE D'UN FIATO)
LUIGI: Di, ten-me nen an sle spin-e! (SI SIEDE E SI VERSA DA BERE)
CENSIN: Il mio un arduo compito!
LUIGI: Veuida 'l sach! (SI ACCINGE A BERE)
CENSIN: (GLI PRENDE IL BICCHIERE DI MANO E BEVE) Son ancamin!
LUIGI: It decide o n?
CENSIN: A-i na va 'ncora doi dij! (PORGE IL BICCHIERE E LUIGI VERSA)
LUIGI: Guarda che s'it parle nen, it na pianto un...
CENSIN: Maria a l' mariasse! (BEVE D'UN FIATO)
LUIGI: (RESTA INTERDETTO) Ah!... A l mariasse... E... vddoma s'i-j taco: a l' mariasse con l'avocat Vercingetorige Maria De Biasi!
CENSIN: (ORMAI UN PO' BRILLO) Tombola!!!
LUIGI: (SI VERSA DA BERE) Eh, gi!... Lgich! (RIDACCHIA) E mi... ch'i pensava... Ma che cretin! Che bet! As peul esse p stassi?
CENSIN: N! (GLI PRENDE IL BICCHIERE E BEVE)
LUIGI: E lass-me bive na vlta? S s'a-i un ch'a dev bive, i son mi!
CENSIN: (ALTICCIO) Ma mi serco 'd giutete!
LUIGI: Lassa perde! I l'hai gi a basta 'd gran-e pari! (SI VERSA DA BERE) Epura... come a l'ha pod...
CENSIN: Pens-je nen! (PRENDE IL BICCHIERE) Cimpom-je 'nsima! (BEVE)
MARGHERITA: (FA CAPOLINO DALLA PORTA DI CASA) A l' pront!
LUIGI: Grassie, ma a l' passame la fam!
CENSIN: A veul d ch'i mangerai dc toa part! (PRENDE LUIGI PER UN BRACCIO E LO TRASCINA IN CASA)
DE BIASI: (ENTRA DALLA COMUNE) Maria!... Maria!!
MARIA: (ESCE DI CASA) A t smija costa l'ora 'd torn a c? Com'a l' 'ndita?
DE BIASI: Benissim!
MARIA: Oh, na vlta tant!
DE BIASI: A l'han mach daje des ani! Comunque... 'l d ch'i riesso a feme ij sld...
MARIA: It farass mej a cat 'n bijt pr l'America!
DE BIASI: Prch?
MARIA: Prch quandi che ij t client a seurtiran da 'n galera... at na faran na giaca...
DE BIASI: Bel coragi ch'it m fase!
MARIA: A l'avisso falo prima, adess i l'avra nen tanti sagrin!
DE BIASI: Guarda ch'a l' p da tute impalmare un Principe del Foro!
MARIA: A lha sempre dom-lo, mia magna 'd Gasso: "Cara fija, ti 't ses come mi, e mi i son come l'edera: andova ch'im taco, i meuiro"!
DE BIASI: Darmagi che chila as taca mach sempre, ma a s-cipa mai! E pari, adieu a l'eredit! (ENTRA IN CASA)
(DA DENTRO CASA DI MARGHERITA SI SENTE UN GRAN RUMORE DI PENTOLE ROVESCIATE E POSATE CHE CADONO)
MARGHERITA: (DA DENTRO CASA) Fra da s, ciocaton!!!
CENSIN: (ESCE BARCOLLANDO) Ma mi, verament...
MARGHERITA: Pedala! Un pch d'aria frsca at far bin!
CENSIN: Ecco! Sempre colpa mia! (VEDE MARIA) Ah, guard-la s, la cusa 'd tut!
MARIA: N, m car! La colpa a l' mach toa!
CENSIN: Mia??
MARIA: S'it l'avisse nen poss Luis a grateje la mostra a m mo, adess m mo a sara nen m mo, ma a sara Luis ch'a sara m mo!
CENSIN: I l'hai cap p vire bin!
MARIA: Adess, a venter dc ch'i-j lo disa!
CENSIN: Gi fit!
MARIA: Ma mi i l'ava dit... E chi ch'a l' ch'a l'ha pensaje?
CENSIN: Mi, personalment, ma... con il massimo tatto!
MARIA: A m smija 'd vdd-te! E... come ch'a l'ha ciapala?
CENSIN: Eh,... a l' nen butasse a rije!... Sent, pitst, parloma 'd fatti p tragich! I l'hai gi contate csa ch'a l' capitame 'n gura?
MARIA: Adess i l'hai prpi nen veuja d st a scot toe gavade!
CENSIN: (PIAGNUCOLA) A-j ciama gavade! (SI GUARDA SCONSOLATO)
LUIGI: (DA DENTRO CASA) Tta Margherita, pr pias! (ESCE DI CASA) A l' da quandi ch'i son intr ch'a chita nen d parl! E pens ch'i dovra esse mi a sfogheme!
MARGHERITA: (LO SEGUE) Csa ch'a veul! Quandi...
CENSIN: Quasi quasi mi i pijera 'n grapin! (A MARGHERITA) E ti?
MARGHERITA: Mi n!
CENSIN: E 'nvece at fara bin! (LA PRENDE PER UNA MANO E LA TRASCINA IN CASA)
MARIA: Luis! (LUIGI SI VOLTA) It m salude gnanca?
LUIGI: (UN PO' SORPRESO ED IMBARAZZATO) Oh!... Maria... pardon, madamin De Biasi.... Com'a va?
MARIA: (RIMASTA SOLA CON LUIGI, DOPO UN MOMENTO DI IMBARAZZO) It treuvo bin...
LUIGI: Ma va?
MARIA: Luis... i lo sai ch'a l' dificil... ma serca 'd cap...
LUIGI: Cap csa? Ch'i son fame d'ilusion? Ch'i chrda ch'it m vorisse bin? Ch'i l'hai faje la figura dl Vincens? Grassie, i son gi rivaje da sol!
MARIA: Ma mi 't vora bin!
LUIGI: Talment bin ch'it ses mariate con n'utr!
MARIA: Im lo spiego gnanca mi!
LUIGI: Figur-te mi!
MARIA: Guarda ch'it pijo nen an gir! A l' la vrit! Tut ant un moment, pen-a ch'it ses part... i sai nen csa ch'a sia capitame... ma i l'hai sent come na misteriosa atrassion pr De Biasi! A l' come s'i l'avissa pij 'n quaicsa e i fussa divent n'utra Maria... ch'a vora De Biasi, mentre cola vera at vora bin a ti!
LUIGI: (LA ABBRACCIA DA DIETRO LE SPALLE) Beh, s'a l' 'ncora 'n garansia 't peule delo 'ndar!
MARIA: (SI ALLONTANA) Luis, ch'am piasa o ch'am piasa nen, ormai De Biasi a l' m mo!
LUIGI: Col venditor d fum as merita nen na fomna come ti!
MARIA: Beh, an fond, an mes a tanti difet quaicsa 'd bon a 'l l'ha dc , e peui...
LUIGI: (RASSEGNATO) Va bin, va bin, parlom-ne p nen! An fond, forse, a-j ero mach d seugn... e ij seugn, prima o peui, a finisso!
OMERO: (ENTRA DALLA COMUNE) Spero 'd nen disturb! (STRIMPELLA LA FISARMONICA)
LUIGI: N, ansi... (ENTRANO GLI ALTRI, VOCIANDO) Ant certi moment a-i gnente 'd mej che f festa pr tiresse su 'l moral!
MARIA: (SI AVVIA VERSO CASA) Sent, i vado ciam m mo! (A LUIGI) A venta bin ch'iv salude, prima o peui!
LUIGI: I na fara volent a meno! (RIVOLTO AI PRESENTI) Su, frsa, seteve andova ch'i treuve 'd pst! (RIVOLTO VERSO CASA DI CENSIN) Censin, ven fra! (SI AVVICINA AL TAVOLO, E PRENDE UNA BOTTIGLIA E IL CAVATAPPI) S, ancaminoma a dstop!
MARGHERITA: (ESCE DI CASA) Oh, mons Luis, come ch'a l' bel esse torna tuti 'nsema, dp tant temp!
LUIGI: Ma ancora p bel a l' esse torn tuti 'ntregh!
MARGHERITA: (GUARDA CENSIN) As fa pr d!
CENSIN: Articich!
MARGHERITA: (SCANDALIZZATA, A DE BIASI CHE STA USCENDO DI CASA SEGUITO DA MARIA) Avocat, a l'ha sent? Csa ch'a na dis?
DE BIASI: Ch'a l'ha p trt!
(MARGHERITA SI ALLONTANA INDISPETTITA)
OMERO: Guard-lo s! I ero tuti n pens!
LUIGI: Oh, sor avocat!...
DE BIASI: Bentornato, Luis! Come ch'a l' 'ndita?
LUIGI: A mi, bin! A chiel i-j ciamo gnanca, vist che la gura a l'ha combatula 'nt c!
DE BIASI: Un uomo di intelletto serve la Patria sedendo al proprio scrittoio, curvo sulle carte...
LUIGI: I l'hai cap! Lassoma perde, ch'a l' mej!
DE BIASI: A-i pch da lass perde!
MARIA: De Biasi! Mla! (DE BIASI SI SIEDE ED INIZIA A BERE)
OMERO: Giust! I soma s pr festeg, e nen pr rus! Un brindisi ai reduci!
MARGHERITA: Mons Luis, ch'an canta na canson! (TUTTI APPROVANO) Chiel a l'ha na vos ch'a smija n'arsigneul!
LUIGI: Im sento p 'n merlo che n'arsigneul! Un moment ch'i recupera la froja... (VA A PRENDERE LA CHITARRA) E adess... na canson estica! Taca, mes brgno!
Canzone ZIKI-PAKI ZIKI-PU
MARGHERITA: E adess, mons Luis, im racomando: ch'a pensa p nen a le tristsse!
CENSIN: Pensa nen a mia sorela!
LUIGI: Lo sai, lo sai! A venta st alegher! A venta rije!
MARGHERITA: A veul d ch'a l' nen content?
LUIGI: N... o forse s... I lo sai gnanca mi! I son part da s con tanti proget an testa, tanti castej an aria... peui, d colp... tut an fum!... Dutra part, a l' p nen l temp d sugn 'd f fortun-a con un bancht d fruta e verdura 'n piassa, e peui j'amis, le carte, le cop 'n pila... la fija ideal!... Ant cost ani ch'i l'hai pass lontan i l'hai durb j'euj su n'utra realt: cola vera, nen cola dij m seugn!
MARGHERITA: (SOSPIRA) Come ch'a parla bin!
OMERO: Avocat, ch'a 'mpara!
LUIGI: E adess, im rendo cont che rest an beless a sara sbali!
MARGHERITA: E 'ndova ch'a vorera 'nd?
CENSIN: Lontan da ti!
LUIGI: I l'hai na mesa idia d'angageme 'n marin-a... Gir 'l mond am far bin! Ancheuj da s... doman da l... Comunque, in attesa di ballare sulle onde, suggerirei di ballare sulla terraferma! (PRENDE LA CHITARRA) Frsa, brava gent! Bog le gambe!
(OMERO E LUIGI ATTACCANO UN MOTIVETTO ED ALCUNE COPPIE INIZIANO A BALLARE)
MARIA: De Biasi, t'm fase bal?
DE BIASI: (UN PO' BRILLO) I chrda ch'it l'avisse p car d bal con "l'ideale"!
MARIA: Ma... it l'has beiv?
DE BIASI: E quand bin ch'a fussa? Luis! S'it veule, it peule bal con "l'ideal"! (VA A SEDERSI)
MIMI': (ENTRA DALLA COMUNE) Ma qui si fa festa! Censin... io quattro salti li farei... che ne dici?
CENSIN: (CI PENSA UN ATTIMO, FA PER LANCIARSI, POI RETROCEDE) Beh, forse...
(UNA VOCE FUORI CAMPO URLA CHE E' TARDI E CHE LA PIANTINO DI FAR CAGNARA)
LUIGI: (SMETTE DI SUONARE) Va bin, va bin! Calma! Togliamo il disturbo!
OMERO: A sar mej, prima ch'a-i riva la Madama e an ardrissa tuti!
MARIA: (A DE BIASI, CHE STA OSSERVANDO CON ARIA EBETE LA SCOLLATURA DI MIMI') De Biasi, fila a c!
DE BIASI: E prch? A s sta cos bin an beless!... Con la vista 'n sle colin-e...
MARIA: (LO AFFERRA PER UN BRACCIO) Bogia, fafioch!
DE BIASI: (AGLI ALTRI) Visto? A mia c... i comando mi!! (ENTRANO IN CASA)
MARIA: (SULLA SOGLIA) Bon-a neuit a tuti!
(A SOGGETTO, TUTTI RISPONDONO E SI AVVIANO ALLE PROPRIE CASE, TRANNE LUIGI ED OMERO CHE, PRESO UN FIASCO, ESCONO DALLA COMUNE E CENSIN E MIMI' CHE RESTANO IN SCENA)
MIMI': (A CENSIN, CHE STA AVVIANDOSI VERSO CASA) Censin! Non mi saluti neppure?
CENSIN: Ah, s! (LA GUARDA) It treuvo bin... come toa pianta!
MIMI': Non fare troppo lo spiritoso! Tra te che le strappavi le foglie e tua sorella con le sue porcherie... morta! (TIRA SU COL NASO) Censin...
CENSIN: C t veule?
MIMI: Non mi dici niente?
CENSIN: Compra nutra pianta!
MIMI: Ma no, volevo dire... tu, non hai niente da dirmi?
CENSIN: A l' prpi l 'l pont!
MIMI': Eppure, nelle lettere che mi scrivevi eri cos romantico, cos ardito!
CENSIN: Autri temp!
MIMI': (GLI SI AVVICINA) Insomma, Censin... mi sembrava di aver capito che tu volessi che io...
CENSIN: Beh, p o meno!
MIMI': Ebbene, sai, ci ho pensato molto e ho deciso che mi sta bene: io sar la tua donna, e tu sarai il mio uomo!
CENSIN: (MIMICA) Eh!
MIMI': Hai forse cambiato idea?
CENSIN: A l' la bomba ch'a l'ha fam-la cambi!
MIMI': La bomba?
CENSIN: S! A l'ha fit: PUM!!! E a son vol via!! (SI COMMUOVE)
MIMI': No!!... Mo' che sfortuna!
MARGHERITA: (FA CAPOLINO DALLA PORTA DI CASA) Censin, ven subit a deurme!
MIMI': Beh, mica si vede!
MARGHERITA: Censin!
CENSIN: Ma as sent! (SI AVVIA)
MARGHERITA: Guard-me bin ant le bale...
CENSIN: (ENTRANDO IN CASA) Ma alora 't lo fase apsta!
MARGHERITA: (LO SEGUE) ...dij euj! Quandi ch'it ciamo, it dve scoteme!
DE BIASI: (ESCE DI CASA CON UNA BOTTIGLIA IN MANO, EVIDENTEMENTE BRILLO, RIVOLGENDOSI FUORI SCENA) It faso vdde mi chi ch'a comanda!
MIMI': Ma lei, avvocato!
DE BIASI: Certo! Quandi che Maria a-i nen! Chila a vora che mi i 'ndissa a deurme, ma mi i veuj pens! I dvo concentreme! Ansi... pr pens mej... i vado a 'nvisch la radio (ENTRA UN ATTIMO IN CASA E POI RITORNA) Ecco! Sta musica e sta bota am giuteran a rislve ij m problema!
MIMI': Speriamo anche i miei!
DE BIASI: Ma che problema ch'a peul avi na bela fija come chila!
MIMI': Per esempio Censin e la bomba che ha fatto PUM!!
DE BIASI: Ch'as la pija nen, tant ormai... Come dice il proverbio: "Chi rompe paga, e i cocci sono suoi!"... E' che l a-i son gnanca p i cocci! (SI SIEDE E VERSA DA BERE) Su, non se la prenda! Ch'a-i cimpa 'nsima! (LE PORGE UN BICCHIERE) I faso nen pr d, ma m vin mes-ci dl'utr ani a l' prpi 'n nettare! Cin cin!
MIMI': A Censin!
DE BIASI: A la bomba!... A sent com'a va gi?... A l nani chi l lhai l, e a l sempre p bon! A sent come ch'a scuda?... A sent che sucher?... Su, ch'a na pija 'ncora na stissa! (LE VERSA NUOVAMENTE DA BERE) Certo che adess pr chila a l' 'n bel pastiss... Va bin ch'a-i son ij comendator...
MIMI': E tu...? (L'AFRODISIACO INIZIA A FARE EFFETTO)
DE BIASI: Se prpi a veul, dom-se dl ti! Ansi, dopo tanto tempo che ci conosciamo... a l'era squasi ora! (FRA SE') A sar la musica ch'a la ispira!
MIMI': Mo' sai che facciamo?
DE BIASI: Mo' cosa facciamo?
MIMI': (GLI SI AVVICINA) Visto che Censin... non pu... lo sostituisci tu!
DE BIASI: Ma i foma p na parta 'd balon!
MIMI': (GLI SI STRUSCIA ADDOSSO) Anzi: lo sostituisci subito! Su, vieni, che ci ho tutto il fuoco dentro! Andiamo!
DE BIASI: Andoma? Ma... 'ndova ch'it veule porteme? (LEI GLI PARLA ALL'ORECCHIO) Pari, se mia fomna am ciapa... a finiss ch'i vado feje compana a Censin!
MIMI': (CHE NEL FRATTEMPO SI E' VERSATA DA BERE ED HA BEVUTO) Mo' cosa vuoi che ti faccia? E poi, lei pensa a Luigi, no?
DE BIASI: Gi, ma chila a pensa mach! (SI AVVIA VERSO DESTRA)
MIMI': E che ne sai? (ESCE CON DE BIASI DA DESTRA)
DE BIASI: (USCENDO) Tra il dire e il fare... Tra il fare e il dire... E' meglio fare!
LUIGI: (ENTRA DALLA COMUNE STRIMPELLANDO INSIEME AD OMERO) Mi e ti, come sempre, soma j'ultim ch'a van a deurme! Ma s, v, tant doman... partensa alla volta di Genova!... Per adess it dve feme col pias ch'i l'hai ciamate, e compagn con la fisa mia ultima serenada!
OMERO: S'a l' mach sn... A toa disposission!
(ACCOMPAGNATO DALLA FISARMONICA DI OMERO, LUIGI, RIVOLTO ALLA CASA DI MARIA, INTONA UNA CANZONE)
Canzone ADDIO, SIGNORA
(SULLE ULTIME NOTE DELLA CANZONE, I DUE SI AVVIANO VERSO LA COMUNE. BUIO IN SCENA. QUANDO LE LUCI SI RIACCENDONO, LA SCENA E' VUOTA. E' MATTINA. DE BIASI ENTRA DA DESTRA, CAMMINANDO IN PUNTA DI PIEDI. E' IN MUTANDE)
MARIA: (ESCE DI CASA E VEDE DE BIASI) Oh, mons! Bin torn! (LO GUARDA) Da ln ch'i vddo, nen mach it perde le cuse: it perde dc le braje!
DE BIASI: Beh... it sas... a fa cud...
MARIA: I lo chrdo... con tut l vin ch'it l'has cimp ier sira...!
DE BIASI: I dova medit!
MARIA: Se almeno't meditisse la manera 'd fete furb...
DE BIASI: Appunto! I era giust ancamin che...
MIMI': (ENTRA DA DESTRA INDOSSANDO UNA PROVOCANTE VESTAGLIA E TENENDO IN MANO I PANTALONI DI DE BIASI) Hai dimenticato i pantaloni, Topolino!
DE BIASI: (CERCANDO DI AGGIUSTARE LE COSE) S'a-i 'n rat, i-i penso mi!
MARIA: De Biasi... sfrs-te nen: tant i l'hai cap!
DE BIASI: Difatti! Avi nen paura: adess lo ciapo mi, 'l ratin!
MARIA: Guarda che 'l ratass it ses ti!! Ma adess... (PRENDE LA SCOPA) ... it rangio mi!!
DE BIASI: (VA A NASCONDERSI FRA LE TENDE DEL SIPARIO) Un moment... ho un'attenuante, Vostro Onore! In cotal frangente, ahim, ero incapace di intendere e di volere! S... lo confesso, signore e signori della Giuria!... (SI PERCUOTE IL PETTO) Il meschino non sapeva quel che voleva!!
MIMI': Ma sapeva quel che faceva!
DE BIASI: (A MIMI', MENTRE MARIA GLI SI AVVICINA MINACCIOSA) Bel aiut ch'it m daghe!
MARIA: Ma bene!
DE BIASI: E poi, cosa potevo fare se quella donna procace ha risvegliato in me le campane della lussuria?
MARIA: Ma ti 't l'has son baudtta!
MARGHERITA: (ESCE DI CASA) Csa ch'a l' tut sto ciadel? (ESCE ANCHE CENSIN) Beh, ti, Censin, v, ch'as fa tard!
MIMI': Censin, dove vai?
CENSIN: An Comun! (ESCE DALLA COMUNE)
MARGHERITA: Gi, a l'ha les 'n sl giornal ch'a serco n'ussi, e chiel come grande invalido a l'ha 'd bon-e possibilit! E adess, as peul savisse csa ch'a l' capitaje?
MARIA: Sto crinass a l'ha pass la neuit con Mim!
MARGHERITA: (FRA SE') Beata chila! (A MARIA) Ah, che scandol! Che verggna!
MIMI': Oh, quante storie! E per cosa, poi?
MARIA: Pr ij m crn!
MARGHERITA: Scot-me mi: la miglior vendetta il perdono! Guarda come ch'a l' confus e pent! A smija 'n can baston!
DE BIASI: A l' mancaje pch!
MARGHERITA: Preuva 'n sentiment d piet pr cost mo imoral, abominevol e disgustos!
DE BIASI: Grassie!
MARIA: E va bin! Lo perdon-o! Ma s'a capita n'utra vlta...
OMERO: (ENTRA DALLA COMUNE CON TUTTI, COMPRESO LUIGI IN TENUTA DA VIAGGIO) Per, am dspias ch'it parte!
LUIGI: Un pch am dspias dc a mi, ma ormai... le decisioni irrevocabili sono prese!
MARGHERITA: (GLI VA INCONTRO) Mons Luis, ma a part dabon?
LUIGI: Com'a ved...
MARGHERITA: Oh, comam dspias!
LUIGI: Comunque, st sicur che 'n qualunque pst i sarai, na part d m cheur a sar sempre s, fra mia gent, mie str, mie pile, j'amis... E peui... chiss! A peul esse che 'n d o l'utr i cambia idia e i decida 'd torn!
MARGHERITA: Oh, come ch'im sento pch bin! (BARCOLLA)
LUIGI: Avocat... senza rancore! (GLI PORGE LA MANO)
DE BIASI: (ESCE DA DIETRO IL SIPARIO, NATURALMENTE IN MUTANDE) Senza rancore!
MARGHERITA: (INORRIDISCE E BARCOLLA) Oh, come ch'im sento mal!
MIMI: (LA SORREGGE) Sta su, sta su!
DE BIASI: (AVVICINATOSI, VERSA UN PO' DI VINO DALLA SUA BOTTIGLIA IN UN BICCHIERE E LO PORGE A MARGHERITA) Ch'a pija! A-j far bin: a l' 'n nettare! Nen pr gnente l'hai ambotijalo mi!
LUIGI: Ciao, Mim! Sempre 'n forma, eh? Im racomando: f la brava con m amis Censin!... Maria... se dle vlte, quandi ch'it sarass gi 'd moral o l'avocat at far 'nrabi, preuva a pens ai bej temp pass, a j'ideaj, anche coj p fj, e i son sicur ch'it sentirass subit mej! Im racomando, neh, per: gnente nostalge! E adess i scapo, se n i perdo 'l treno! Ah, avocat... (A DE BIASI) Im racomando: cham la trata bin!
DE BIASI: Sensutr, Luis!
LUIGI: Ciao a tuti!
(LUIGI ESCE SULLA RISPOSTA DI SALUTO DI TUTTI, MENTRE MARGHERITA, A CUI L'ELISIR HA FATTO EFFETTO, STA AVANZANDO CON PASSO FELPATO VERSO DE BIASI, CHE INDIETREGGIA PREOCCUPATISSIMO)
DE BIASI: Tta Margherita, csa ch'a fa?
MARGHERITA: It l'has ancor nen capilo?
DE BIASI: Spero tant d sbalieme!
MARGHERITA: Ti voglio concupire! (GLI GETTA LE BRACCIA AL COLLO, PROPRIO NEL MOMENTO IN CUI MARIA E GLI ALTRI SI SONO VOLTATI A GUARDARLI)
MARIA: Ah, n, eh! Passiensa la neuit da Mim, ma costa it la perdon-o nen! (PRENDE LA SCOPA E LO RINCORRE )
DE BIASI: (SCAPPANDO VERSO CASA) De biasi, csa 't i-j fase a le fomne? (ENTRA IN CASA)
MARIA: (SI FERMA SULLA PORTA) Fila, Casanova dle mie savate! E ti, (PUNTA IL DITO SU MARGHERITA CHE STA SOPRAGGIUNGENDO) st 'ndar!
MARGHERITA: Vercingetorige!
MARIA: Vade retro, Satana!
MARGHERITA: Darmagi! Con chiel i l'ara perd volent la mia virt!
CENSIN: (ENTRA DALLA COMUNE TUTTO FELICE) A l'han pijame!
OMERO: A cuss?
CENSIN: N, an comun! I l'hai un travaj!
MARIA: Oh, che blssa! E quandi ch'it ancamin-e?
CENSIN: I 'ncamin-o doman, a des ore!
MIMI': Ma gli uffici non aprono alle otto?
CENSIN: A l' ln ch'i l'hai dije dc mi al diretor! "Anche se sono invalido, posso arrivare in ufficio a eut ore, come tuti j'utri!
MARIA: Ma alora, prch cha veul chit vade a des ore?
CENSIN: Prch ch'a l'ha dime che 'nt j'ufissi dl Comun, da eut a des as grato..., e mi... (FA SEGNI ELOQUENTI), csa chim grato?
(SIPARIO)
Fine della commedia


