J’emigrants

J'Emigrant

J'Emigrant (Un malintis ambarassant)

Ggli emigtanti (Un malinteso imbarazzante)

commedia brillante in tre atti in lingua Piemontese di Luigi Oddoero

Numero posizione SIAE 883590A

Info cell. 339 646 00 44 luigi.oddoero47@gmail.com - www.piccolovarieta.com

Personaggi : 6 M 7 F

1 Don Celeste Quaja (detto Sbluva)

2 Lussia (Soa sorela)

3 Marieta (la madre)

4 Bias (l sacrista)

5 Stellina (novoda d Don e Lussia)

6 Lunetta (sorela d Stellina)

7 Ester (cusin-a d Don e Lussia)

8 Bianca Mosca (avsina 'd ca)

9 Cirillo La Russa

10 Luis (L'argentin)

11 Rico (frel d Luis)

12 Giaco Socca (Parochian)

13 Ida Nebbia (fomna 'd Giaco)

Scena: Salotto di un modesto appartamento situato al primo piano di una casa parrocchiale avente:

un ingresso esterno laterale destro conduce verso la sacrestia e agli esterni.

un ingresso laterale sinistro conduce verso la cucina e gli interni.

due ingressi sul fondo: a sinistra verso lesterno; a destra verso l ciabt.

Fabbisogno scenico:

un tavolino e tre sedie, un mobiletto sul fondo, quadri e alcuni suppellettili

Borsa cesto muschio manubrio ruota sella fiasco - uova - padellino farina burro - lievito bicchiere - padellino - 2 tazze - crocefisso

Commedia brillante ambientata in una casa parrocchiale agli inizi degli anni '50. Il parroco, coadiuvato da uno zelante sacrestano, dalla vecchia madre, dalla pettegola sorella, da due nipoti non pi in tenera et: Stellina e Lunetta, nonch da due gattine con lo stesso nome delle nipoti che gli procurano molti grattacapi e dispiaceri. Se a tutto questo si aggiunge l'intrusione di una vicina di casa, di una cugina che vuol sistemare le nipoti con due emigranti di ritorno dall'Argentina, ...mentre Stellina e Lunetta hanno gi messo gli occhi su altri emigranti provenienti dal sud. La rappresentazione tutto un susseguirsi di situazioni brillanti, comiche e paradossali, nelle quali gli equivoci e i malintesi giocano un ruolo fondamentale.

ATTO I

I scena (Don Cirillo- Bianca)

Don

(all'apertura del sipario Don intento a parlare con Cirillo La Russa) Come gi l'hai dite pi che na vlta, prima 'd parl conta fin-a a des ...

Cirillo

Scusate, ma se non parlate la mia lingua io non afferro.

Don

Neanch'io afferro quando tu parli la tua lingua o meglio il tuo dialetto. Veramente ci capisco poco anche quando parli in italiano.

Cirillo

Non mica colpa mia se non so spiegarmici bene, ho fatto solo la seconda alimentare, non so i berbi, mi confondo con i vocaboli ...

Don

Allora, non scrivere al mio omonimo don Calogero pertanto che vada a leggere ai tuoi familiari la tua lettera.

Cirillo

La lettera ai miei non l'ha mica scritta io di mio pugno.

Don

E da chi te la sei fatta scrivere?

Cirillo

Da vostra sorella e dalla Mosca.

Don

Bianca, col rabadan. Ma a te, chi ti ha detto che qui ci mangiamo i santi?

Cirillo

Vostra sorella mi disse che mi avrebbe fatto mangiare sant craut

Don

(mettendosi una mano in testa) Ommi, nosgnor sant!

Cirillo

E la Mosca...

Don

Bianca...

Cirillo

Si, quella mi ha detto che se vado a trovarla mi fa mangiare san bajon!

Don

Si, pr rinforsete! Ma parlane con me prima di fare certe boricade!

Cirillo

Io non faccio le barricate.

Don

(leggendo) Ma che figura mi fai fare con don Calogero (leggendo) il padre ed il fratello del mio parrochiano sono molto preoccupati per Cirillo. Ma perch lo mandate da solo a prendere i puparini al mercato di Saluso per poi mandarlo a portarli al mercato di Barge. Chis lor la csa ch'a penso!

Cirillo

Io ho solo fatto scrivere quello che faccio qui al Nord!

Don

(continuando a leggere) Noi in meridione i puparini non li vendiamo. Dio ce li manda e anche se siamo poveri ce li alleviamo tutti. (f.s.) Pr mi, chiel si a pensa 'ncora che i puparin a sio 'd masn cite!

Cirillo

Prima andavo in pastura, mi piaceva tanto. Poi per morto lu fattore e quello nuovo non mi manda pi in pastura, ma al mercato con il biroccio, carico i puparini.

Don

I puparini?

Cirillo

Si, i crinni piccoli.

Don

Csa?

Cirillo

I crinetti piccoli e poi li porto in un altro mercato.

Bianca

(entrando dallesterno) Ij peuss?

Don

Ma sicura, ormai a l' intr!

Bianca

(sedendosi alla destra) Ij peuss?

Don

Ormai a l' st!

Bianca

(a Cirillo) Cerea mons La Russa, Come che la va?

Don

Prope 'd chila parlavo n'atimin fa.

Bianca

d mi? Spero bin!

Don

Ch'a senta, i lo ciamo pr pias, ch'ai deta pi nen d boricade a cost bonn si. Dsn a va a fin ch'ai rivo su i si dal sud e as na fan 'n pasman a tuti!

Bianca

Verament ai na j' gi na vintena 'ncamin ch'a rivo su dal sud!

Don

Ch'a scusa, ma come ch'a fa a saveilo chila?

Bianca

L'hai sntulo d n'atim fa a la radio.

Don

Da la radio?

Bianca

Si, a l'han dit: venti provenienti dal sud!

Don

Santa ignoransa!

Cirillo

Ah. si mangia pure quella?

Don

Nn cola a l' nen na santa! (al crocifisso) Nosgnor tenme! (a Bianca) E chila, csa ch'a serca?

Bianca

L'hai damanca 'd parleje a soa sorela.

Don

Sai nen andoa ch'a sija!

Cirillo

Io l'ho vista al lavatoio mentre mostrava a lavare le vostre mutande alle nipoti.

Don

Spero ch'ai mostra 'dc a lav d'utre cse, pa mach le mudande.

Bianca

Mi vado, torno pi tard! (a Cirillo) Se chiel, ha damanca di qualche consiglio, non ha che da ciamarmelo!

Cirillo

Grazie. Far parej!

Bianca

(uscendo) A pi tard!

Don

(a Cirillo consegnandole due uova sode) Adesso tu, senza farti vedere vai a mettere queste due uova sode nel pollaio, poi esci passando dal giardino.

Cirillo

Come comandate.

Don

Dopo pranzo vieni che scriviamo una lettera come si deve a don Calogero per i tuoi.

Cirillo

(uscendo) Va bene. Araveddesse!

Don

(f. s.) Se am fan spar c j'euv dur, i buto doi niali. A l' pa posibul che con tute cole galin-e che guernoma i cujoma mach si e n na mesa dosen-a d'euv al d.

II scena (Don Bias- Marieta)

Bias

(entrando dallesterno con il manubrio della bicicletta e un cestino) Cereia don Quaia.

Don

(alludendo alla sella) Ma come mai ti gave sempre 'l manubrio a la bici?

Bias

Prch l'hai paura ch'a mla ciulo, pardn ch'a mla frego!

Don

Pr ese p tranquil, prtla 'n tl tinage, o gavie na roa!

Bias

Farai paraj. (indicando il cestino) Ch'a guarda mach don Quaja che bela mofa l'hai trov!

Don

(guardando) Bela, ma a l' 'ncora prest per f 'l presepio. A bsgna butela 'n crota a l'umid, dsn prima d Natal a scca.

Bias

A proposit, perch a Natal Nosgnor a ven sistem fra la Madna e San Giusep, mentre a Pasqua a ven rafigur fra i doi ladron?

Don

Ma santa inocensa. A lo dis anche 'l proverbi. Natale con i tuoi e Pasqua con chi vuoi.

Bias

Ma come mai alora chiel a l'ha sconsiliame d'and a pas pasqutta a ca dla Bionda?

Don

Prch a pasqutta l'avijo damanca che tm giuteise a organis la marenda 'n tij pra pr le masn dl'oratri!

Bias

Pnsavo che a feisa pr colpa 'd soa mare!

Don

d mia mare?

Bias

N, dla mare dla Bionda.

Don

Oh, cola bon-a dna.

Bias

E gi, a lo diso tuti.

Don

Csa?

Bias

Ch'a l' na bona dna 'n quant ai dis mai 'd n a gnun.

Don

Bin pr ln ch'a l'ha av des masn e gnun a l'ha mai mariala.

Bias

Si, per a l' ha batesae tuti e a l'ha alevaie cristianament

Don

Ai mancava mach p che j'anleveisa da miscredent.

Marieta

(entrando dalla cucina in camicia da notte) Andoa a l' Lussa?

Don

Sicurament 'n gir a mn la patalica.

Bias

N, l' andaita a compagn le novode al lavatio.

Don

Si, con la scusa 'd compagn le novode a sar 'n camin a stil 'l gazzettino dle lavandere.

Marieta

Mi i voria mach feme compagn al cess!

Don

Spetla 'n tla toa stansia. Pen-a ch'a riva tla mando.

Marieta

Speroma mach ch'a tarda pa tant, dsn mla faso adss!

Don

Fala 'n tl tupin. Peui (riferendosi a Bias) chiel a lo porta a svoid!

Bias

Verament mi...

Marieta

Spero mach ch'ai na staga 'ncora. A l' quasi pien.

Bias

Ma come mai a va nen al cess da sola?

Marieta

Prch trubulo a fe le scale.

Don

A l'ha la gamba drita ch'ai fa mal.

Bias

Purtrp a son le primavere.

Marieta

Ma che primavere, se soma n'oteugn!

Bias

Intendio d che la gamba drita ai fa mal colpa dl't!

Marieta

I chrdo pa, ch'a sia colpa dl'et.

Don

Prch?

Marieta

(entrando in cucina) Prch cola snista a l'ha la stesa et dla drita e pura an fa nen mal!

Suonano dall'esterno

Bias

(a Don) Ch'a lasa, i vado mi. (esce verso lesterno per rientrare preceduto da:)

III scena (Don Bias Giaco Ida)

Giaco

(entrando dallesterno seguito da Ida e Bias) Cerea Don....

Ida

Merlo!

Don

Quaja! Don Quaja!

Ida

(a Don) Ch'a scusa!

Don

Gi scus! Qual bon vent...

Ida

Autr che bon vent. Aria d tempesta!

Giaco

Ch'a scusa se soma vnuit a dstorbelo, ma na podoma pa pi 'd cole doe.

Ida

A son prpi dspiasente.

Don

Ma 'd chi parle?

Ida

D Stilin-a e Luntta.

Don

Mie novode?

Ida

Ma che novode, ... (al marito) Su, su prdoma pa temp. Parla, conta.

Giaco

Soma si pr lamentese dle soe ciatase...

Don

Ah, le ciate. Cole doe a son pa mie.

Bias

Coma ch'a saria a d, a son pa soe?

Don

Le ciate a son d mia sorela. (a Bias) Ti fame 'n pias cerca quaid'un ch'a sij- pija, fomsie mach fra 'l p prest posibul.

Bias

A sar pa facil. I l'hai gi prov pi che na vlta a troveje 'd sistemassion, ma a torno sempre a ca.

Don

Ciamie a quaiche t colega 'd n'utra parchia.

Bias

Proverai. Ma peui csa ch'a dis soa sorela Lussia?

Don

Ti daje nen d'ament a mia sorela. (ai due contadini) Pitst, conteme 'n pch csa ch'a l'han combinave?

Giaco

Mi l'avia pen-a seml ij salset e lor a l'han tac a gasp...

Ida

A l'han ruvinane tute le preuss.

Giaco

Come mi i taco a vangh e rastl, lor a rivo, a gaspo, a cago, a piso as raviolo 'n tera.

Don

As raviolo?

Ida

Si, e finch i taparo pa via con l man-i dla pala dl rastel a la molo pa.

Bias

Anche con mi as comporto parej!

Don

(a Bias) E ti, come 't fase a taparee via?

Ida

A duvrer c chiel n baston.

Bias

No, mi i gatijo, parej lor as pasio.

Don

(ad Giaco) Fa c ti come chiel, gatije c ti!

Ida

Figuromse mach. An gatija pa mi (ch'a n'avrija da gati fin ch'a veul) e a va a gati le vstre ciatase ch'as na combino un-a pr color.

Giaco

Mia fomna a l'ha rason. Le dspresie a continuo ormai da temp.

Ida

Noi na poduma pi nen. Le ciate, soa mare...

Don

Mia mare, csa ch'a centra mia mare con le ciate?

Ida

Si, prch anche soa mare an fa c le dspresie.

Don

A bsgna avej passiensa. Mia mare a l' veja.

Ida

Si, per a tut a- 'n limite.

Giaco

Mi quandi che son n tl'rt, son oblig a tnime sempre 'l capel 'n testa.

Ida

E mi 'l folard.

Don

Pr pareve 'l sol!

Ida

N, pr parese da ln che soa mare a campa gi da la finestra.

Giaco

Soa mare a campa gi 'd tut.

Ida

Tupin pien d piss!

Giaco

A lha gnun-e cognission!

Ida

Noi l'avio piant contra la muraja dla vstra ca la salvia, 'l rosmarin, la cera, 'l basilic. Ma a frsa 'd camp gi 'd porcaria a l'ha fan-e scch tut.

Don

Ciamo scusa madamin Sca.

Ida

Mi son nen na Sca, me cognom a l Nebbia!

Don

Pardon, ma pnsavo che avend spos

Ida

Un Scca, un cognom che a mi a l mai piasume!

Don

Cercherai d pi nen d sbalieme, madamin Nebbia. Pr quant riguarda le ciate, cercheroma 'd feje fra. Purtrp mia mare e mia sorela i peuss nen fem fra...

Ida

A saria ora che soa sorela as cercheisa quaid'un ch'as la sposa, parej as prta c via la mare veja.

Don

Beh, pr adess i dirai 'd pi nen camp gi gnente da la finestra.

Ida

Speroma.

Don

(a Giaco) Mi l'avria damanca d'un pch d vin bianch. Sai pa come, ma son stait sensa e sai prpi nen come f pr la mssa 'd duminica.

Giaco

Mach da ven-e a pijelo, n'hai giusta 'ncora na damigiana da tir.

Don

(a Bias) Alora, pasa a pijene 'n fiasch!

Ida

Mach da vn! Cereia don Griva!

Don

Quaja!

Ida

A gi! Ch'a scusa! Sbalio sempre osel!

Giaco

Sa, andoma!

Ida

(esce preceduta da Giaco)

IV scena (Don Bias Lussa)

Lussa

(dalla sacrestia entrando, a Don) Ai son le mie ciatin-e ch'a miaulo.

Don

E ti lasie miaul. A propsit dle toe ciatase.

Lussa

Ciatin-e.

Don

An fan mach pas 'd dspias.

Lussa

(a Bias che entra) Biasin. Come mai tl'has pa 'ncora daje colassion stamatin?

Bias

A chi?

Lussa

A le mie due creature. Stilin-a e Luntta.

Bias

L'hai pa 'ncora av temp.

Lussa

Pr prima csa, come t'use 't deuve guarn le ciatin-e.

Don

A cole doe ciatase dajne pch, a deuvo ciap i giari cole doe!

Bias

Ultimament a mangio pa vaire.

Lussa

Adess i vado a prepareje 'n pitansin ch'a far risusit i mrt.

Don

(a Bias) Alora ti, vaje a d l'andi al camposanto.

Lussa

n cost perido Stilin-a a mangia pa tant prch penso ch'a vada 'n calor.

Bias

Anche Luntta a va 'n calor. Staneuit a l'han pa lasame sar euj.

Lussa

Sa l' mach pr ln, gnanca mi i l'hai pa sar euj.

Don

Colpa dle ciate?

Lussa

N, colpa 'd mare, a sar ausase tranta vlte a 'nd a pis e pres.

Don

A la seira duvoma pi nel lasela beive tant!

Lussa

l fatto a l' ch'a pija la presa peui a beiv da strm.

Don

E ti cate pi nen la presa!

Lussa

A l'ha gi mach pi cola consolassion!

Don

Alora lamentate nen sempre. (a Bias) E ti, come mai tl'has nen durm?

Bias

Prch le ciate a son struiassase tuta la neuit sota le cuverte!

Lussa

Magara Stellina e Lunetta a l'avio nen seugn e a vurio gieughe!

Don

Ma 'n ciamo mi. Come mai deije l'istess nm dle nstre novode a le due ciatase!

Lussa

Ciatin-e! E peui a son staite prpi lor, le nstre novode Stellina e Lunetta, pr fese dispet l'una con l'utra a ciameje con l'istess nom!

Don

(a Bias) Alora pr pias, ti va nen 'n gir a d che Stilin-a e Luntta a van 'n calor!

Bias

Ma pr chi am pija?

Don

Pr ln che 't ses. n sacrista 'n pch baravantan.

Suonano dall'esterno

Bias

Vado a vdde chi a-i (esce verso lesterno)

Lussa

A sar nstra cusin-a Esterina. As fermer quaiche d 'n feste con noi.

Don

Si 'ndrinta, ai mancava mach pi nstra cusina Esterina. Ma a l' pa bon-a a stesne a ca soa?

Lussa

Oh, as fermer mach doe sman-e.

Don

Mach?

Lussa

A l' sempre sola cola pvra dn-a!

Don

Pitst, d ven-e sempre 'n festa si da noi, a saria mej ch'as troveisa n'mo?

Lussa

A l' prpi si pr ln. A deuv conose un e a veul che mi i daga 'l me parere.

Don

E ti 't duvrie deje 'l t parere?

Lussa

Si, prch mi 'm na 'ntendo!

Don

Ti 't n'antende?

Lussa

Sicura. Quandi che mi, prima dl'utra guera sortio con Tromlin, l pi bel fieul dl pais, tuti a m'anvidiavo!

Don

Certo che Tromlin prima ch'a feisa mutil a j'era 'n bon part. Part amb da tante fomne.

Lussa

Peui purtrp pr colpa dla gura a l'ha prd le gambe e alora...

Don

Pi gnun-e pretendent a son fase sota. Pa... pa... pardon, a l'han marialo

Lussa

Mi per l'hai sempre continu a 'ndelo a trov. E cerco sempre 'd consilielo su ln ch'a deuv f!

Don

A propsit, (guardando l'orologio) Vist ch'a l' prest, vado fin-a a trovelo. Seurto da la sacrestia, parej 'ncrosio nen Esterina. (esce verso l'interno)

Lussa

uscendo verso l'esterno, starnutisce) Che tabaleuri d'un parco!

V scena (Lussia Ester Marieta)

Ester

(entrando dallesterno preceduta da Lussia che si soffia rumorosamente il naso) Ciao Lussa. Come t staghe?

Lussa

Mi bin e ti?

Ester

Bin, bin. E magna Marieta?

Lussa

Mia mare a l' 'n tla soa stansia.

Ester

E t frel, don sbluva?

Lussa

A l' pen-a surt.

Ester

Ma come. l sacrista a l'avia dime ch'a j'era si con ti.

Lussa

Ti, tlo conse bin me fratel, sempre n'agitassion. N'amen a l' si, n'utr l' gi d dl!

Ester

Bin pr ln ch'a l'han stranomalo don sbluva! A l'ha trope cose da f. A l' sempre sfaragi.

Lussa

Frse prest a-i riva 'n parco neuv a deje na man.

Ester

A- j'era ora ch'ai mandieiso n'agiut!

Lussia

Parej anche mi sarai pi tranquila. Magara vnirai fin-a a trovete.

Ester

Finalment na bon-a neuva. Si, prch se no an toca sempre ven-e mi bele si e pnso che t fratel am soprta pa vaire! (si siede)

Lussa

Tra chiel, mia mare, mie novode, 'l sacrista e i parochian mi i faso pa utr che gum tut l d. Tlo pije 'n caf? (soffiandosi rumorosamente il naso)

Ester

Grassie. Stamatin l'hai pa 'ncora pijalo

Lussa

N'hai ancora giusta 'n pch sl potag! (esce)

Ester

(verso la cucina) Tl'aveise c doi bscotin... a l' ciapame 'n veuid... sar la (bisarca) crriera, tute cole curve... a l' fin-a vnume la nausea.

Lussa

(entrando con un pentolino e due tazze) Ecco, l'hai c 'n crocion 'd torta. L'hai fala l'utra sman-a. Ma a l' 'ncora ctia.

Ester

Grassie. La mangio prpi con pias. Lussa, fa tension che tl'has la stisa al nas!

Lussa

(asciugandosi il naso con la mainica) Grassie, purtrp son 'n pch costip.

Ester

Scusa, ma a mi am pias nen pij 'l caf con la stisa. (morde la torta ed emette una smorfia)

Lussa

(porgendole la tazza) Scusa ti! A l scapame. (uscendo) Vado mach a pijeme n fasolet.

Ester

(vuota il caff in un vaso e nasconde la torta nella borsetta, poi verso lesterno)

Lussa

(rientrando, soffiandosi rumorosamente il naso) A jera bon, t ses argalate?

Ester

Na bont! (cambiando discorso) Ti, tl'has gi avisalo t frel ch'ai rivo j'Argentin pr conose le vostre novode?

Lussa

L'hai pa 'ncora 'nformalo. Sai prpi pa come ch'a la pier! Da quandi ch'a son staite orfane mi e chiel l'oma faje da pare e da mare.

Ester

Magara i ritene pa 'ncora 'n grado 'd form na famija.

Lussa

Pr noi, a son sempre masnjtte, Mi tute le seire quandi cha van a cogese i vado a deije la bon-a neuit, j'artroso su le querte e i dago n basin a prun!

Ester

Certo, che sa feisa pa stait d voj'utri!

Lussa

Adess per mi riten-o che ormai a sia ora ch'as formo na famija.

Ester

Bin pr ln che mi l'hai 'nvit coi doi fieuj ch'a son riva da pch da l'Argentin-a a ven-e a conosie. Soa mare a l'ha dime che se a treuvo 'n travaj e na fomna a torno pi nen a l'estero.

Lussa

A son giuvo e bej?

Ester

Soa mare a l'ha dime ch'a son tanto brav!

Lussa

Ma ti tl'has mai vistie?

Ester

No, mi i l'hai pa 'ncora conosue. Da quandi che i si genitor a son vnuit a st al pais, a l' la prima vlta che lor a torno a troveje.

Lussia

Speroma mach ch'as piaso...

Ester

E, a bsgna c contentese. Dsn a va a fin ch'a faran la nstra fin.

Lussa

A feisa pa staita colpa dla guera, d'mini l'avrio trovane a cavagn! Ma si al pais coi pchi ch'a son torn a n'avijo tuti un-a.

Ester

Mi 'nvece da giuvo am lasavo mai seurte da ca. Lunich moros che lhai av, a l ndasne n tl 1918 pr colpa dla spagneula. E lor, i lase seurte?

Lussia

Pa vaire. Loma paura cha ncontro quaiche amirator trp intraprendent...

Ester

Tl'has rason al di d'ancheuj a bsgna ten-e j'euj bin duvert! Per se i lase pa seurte come faroma con j'Argentin?

Lussa

Certo che i laseroma seurte, i compagneroma mi e ti!

Ester

Mi e ti?

Lussia

Si, al cinematografo

Ester

Ma mi verament...

Marieta

(entrando dalla cucina) Ti Lussia (a Ester) Ciao, come ch'a va?

Ester

(alzandosi e abbracciandola) Mi bin, e ti?

Marieta

L'hai veuja d'and al cess.

Lussa

Speta ddla, fra 'n pch t compagno!

Marieta

Ma m scapa...

Lussa

Fala 'n tl tupin.

Marieta

Ma l tupin a l' gi pien!

Lussa

Svoidlo.

Marieta

Mi i la faso nen, a peisa trp, l'hai paura 'd vrselo.

Lussa

Camplo gi da la finestra dla stansia.

Marieta

Ma t frel a l'ha vietame 'd camp 'd rba 'n tl'rt d'javsin.

Lussia

A l' roba liquida. A bagna e a 'ndrugia

Marieta

Se tlo dise ti... (a Ester) Veusto che 't conta na stria?

Ester

Verament adess...

Lussia

(spingendola fuori) Va mama, va.

Marieta

(uscendo) Ma a l' na stria bela ch'a fa pias contela...

Lussa

( rientrando) Basta, l'hai gi dije vaire volte a me frel d f costre 'n cess si 'd zora. Nstra mare ai la fa pi nen a fe le scale e mi i la faso pi nen a 'nd su e gi a compagnela.

Ester

Certo che se 't na troveise co un ti 't podrie andetne da si.

Lussa

L'hai gi tent vaire vlte con 'l sacrista, ma chiel...

Ester

L'avija c provaje mi da giovo, ma gnente.

Lussa

Tl'avije mai dimlo.

Ester

Tl'avie mai ciamamlo!

Lussa

Cesa, cannica e ciabt. Ecco so mond!

Ester

Almeno ai rend quaicsa a ten-e tute cole bestie?

Lussa

Sai pa. Con tut ln che spendoma pr 'deije da mang!

Suonano allingresso

VI scena (Lussia Ester Bianca)

Lussa

A sar si! (andando ad aprire allesterno) N, a l' la nstra avzin-a, prego!

Bianca

(entrando) Son vnuita a vdde se tl'has na mesa dosen-a d'euv da presteme.

Lussa

(entrando) Mesa dosena?

Bianca

A l' vnume na veuja 'd fe na torta

Lussa

A bsgna ciamee al Sacrista. A l' chiel ch'a trafica 'n tle bestie e 'n t'jeuv!

Bianca

Fame 'l pias, ciamie ti. Mi 'm gen-o!

Lussa

Va bin. (presentando Ester) Mia cusin-a Esterina.

Bianca

Pias! Ma che bela dona. Da come tl'avie descrivumla, la fasijo tant pi veja!

Ester

Dabon?

Lussa

(f. s.) Che strega. (imbarazzata, a Bianca) Sa, ven con mi, andoma fina 'al ciabt, parej pijo l'ocasion pr sar le ciate.

Bianca

Come mai ti sare 'n tl ciabt?

Lussia

Prch a van 'n calor!

Bianca

(notando le tazze) Vddo che l'eve pij l caf.

Lussia

Si, loma pen-a pijalo. Se 't rivave n'atimin prima

Bianca

(sedendosi) Oh, se 't veule rifelo, mi i speto, l'hai pa gnun-e prese!

Lussia

Il fatto a l' che spetoma 'd gent e alora ( la spinge via)

Bianca

(a Ester) Arvzze a pi tard...

Ester

Cerea!

Bianca

(uscendo, ad Lussa) ... e posa pa tant...

VII scena (Ester Stellina Lunetta)

Lunetta

(entrando dallesterno seguita da Stellina mal vestite e bagnate, ad Ester) Varda mach che sorpreisa!

Stellina

Ciao magna. Come ch'a va?

Ester

Bin, bin. Ma feve n poch vdde

Lunetta

(abbracciandola) Cia!

Ester

Ma varda, varda, varda mach che bele fije che seve fave. Ma da ndoa i rive vestije parej?

Stellina

Dal lavatio magna a l'ha mandane a f la lssa.

Ester

Ma chi ch'a l' ch'a o consilia 'd vestive 'n csta manera?

Lunetta

Magna Lussa, a l' chila ch'an consilia come vestise, come pnnese.

Stellina

Tut merit s!

Ester

(f.s.) M smijava bin!

Stellina

Adess per a l' mej che 'ndoma subit a cambiese.

Lunetta

Gi, 'ndoma a cambiese, soma tute marse.

Ester

Peui deve c na bela sgur. Magara staseira 'ndoma al cinematografo.

Stellina

N!!!

Ester

Come n???

Lunetta

Magna an prta mach a vdde 'd cine ch'a fan pior!

Stellina

Lunetta a l'ha rason. Pensa che doi meis fa a l'ha portane a vdde Il bacio di una morta

Lunetta

l meis prima a l'ha obligane a 'nd a vdde le due orfanelle.

Ester

Son sconcert. (f. s.) Oblig doe orfane a vdde Le due orfanelle

Stellina

Noi vurio vdde 'n cinema ch'a fasa rije!

Lunetta

Olio e Stalio.

Stellina

Gianni e Pinotto.

Lunetta

Ma saria pa mej andese a cambi?

Ester

(alle due) Quasi, quasi i vado dc a cambieme mi!

Marieta

(entrando con il vaso da notte) Son si a l pien, a-i na st pa pi!

Lunetta

Basta dsvoidelo!

Marieta

Ma mi i la faso nen a cal sota, lhai paura d vrselo!

Stellina

Su, andoma a campalo gi da la finestra! (escono verso la cucina, mentre dallesterno)

VIII scena (Don Bias Bianca)

Don

(entrando dallestern seguito da Bias con in mano legna per il caminetto) L'hai mai considerala tant digorda, per l'avria mai pns ch'a feisa tant ancuta.

Bias

( depositando la lrgna nel caminetto) Prch, csa a l'ha dije a Tromlin?

Don

A l' andae a d a col bonm ch'a l'ha prd le gambe 'd nen f 'l pass p long che la gamba.

Bias

Come mai?

Don

Prch chiel a l'ha dije ch'a veul ciam 'n prestit pr catese na ca a pian teren pr podej ese 'n pch p indipendent e vist ch'ai basto pa i sld a deuv fe 'n prestit!

Bias

E chiel a l' pijasla?

Don

Certo ch'a l'ha nen faje pias.

Bias

Tornand per al dscors d dle doe ciate...

Don

'T pudie parlemne prima, pa spet tut sto temp.

Bias

Ha l'ha rason, ma sa come son fait mi soporto sempre tut sensa mai parl.

Don

t soprte csa?

Bias

L carateras d cole bestie!

Don

Luntta e Stilin-a!

Bias

Si, due ciatase caprissiose, lunatiche!

Don

Come cha saria a d?

Bias

A saria a di che Ma cha guarda si. ( indica la mano) Cha guarda mach che sgrafignon ch' a lhan dame lutr ier.

Don

Oh, capita. Anche mi i son gi stait sgrafign.

Bias

Ma l n visi. La smana pas a lhan mordume n tl brass!

Don

Tlavrass faje quaiche dspresia!

Bias

Ma che dspresia, a j'ero tute due 'nf 'd tera, mi i l'hai cerc 'd lavee. L'aveisa mai falo.

Don

Ma prch a l' vnute 'n ment d lavee?

Bias

Prch lor a l'han 'l visi d'intr 'n tla mia stansia e cogiase sl me let.

Don

E ti faje pi nen intr 'n tla toa stansia!

Bias

Lor a ven-o prch a veulo fese carss!

Don

Ti tl'has mach pa da carssee!

Bias

Mi i cercavo mach d carsseje prtant che lor a s'nfileiso nen sota le cuverte!

Don

N'utra vlta pije a baston, nop 'd carsseije.

Bias

(c. s.) Mi l'hai prov a carsseje dasprtut, sij fianch, sota la pansa, ma as vd che l a patiso 'l gatij, e al! Gi d sgrafignon e 'd murdion!

Don

Ma come mai tlhas mai dime coste cose

Bias

I vuria nen deje n dspias, savant quant chiel ai ten a soa sorela, e quant soa sorela ai ten a cole doe bestolin-e.

Don

Bstiase!

Bias

Si, ma a l ancora nen finija!

Don

Ancora nen?

Bias

No, prch mentre mi i deurmo, lor a rieso a 'nfilese sota le querte, e a taco a gieughe...

Don

Con cosa?

Bias

Con tut ln ch'a treuvo... sa , mi porto come chiel le mudande larghe, lor a s'anfilo 'ndrinta... e...

Don

(incuriosito) E...

Bias

... e 'ndoa a ciapo a ciapo.

Don

(sbalordito) N!

Bias

A m scianco tute le mutande e peui... (slacciandosi la cintura dei pantaloni) Adess i faso vdde. Son tut un nison e n sgrafignon!

Don

N, lassa prdi

Bias

Ma a l vera!

Don

Ij cherdo. Ma lassa, lassa.

Bias

As ricrda quando quaiche meis fa cantavo 'n cesa con la vos da soprano?

Don

Certament, i son anche ciamame come mai?

Bias

E bin, anche cola vlta le ciate a j'ero 'n calor, mi l'hai prov a carsseije sota la pansa, a son scatenase. L'han mordome e sgafigname dasprtut. I diso nen che lta i l'hai duv f pr calmeje.

Don

Ma dime p gnente! Ansi, contme come tl'has fait pr calmeje!

Bias

Lhai torna butame con passiensa a gatieije.

Don

(stupito) Nutra vlta?

Bias

Si, per mach p sl cl e darera dle orije e finalment a son pasiase.

Don

Come mai sl cl e darera jorije?

Bias

Prch a lor ai pias parej. (sedendosi) Se as buta 'n ginojon, i faso vdde come...

Don

Ma gnanca pr schers! Mi duvria buteme 'n ginojon pr feme gatij sl cl e darera le orije da ti?

Bias

Alora 'n buto mi 'n ginojon, chiel ch'as seta. Ch'am pija la testa, ch'as la buta 'n mesa a le gambe, peui mi i faso vdde come ch'as comporto cole doe mentre i gatijo. (si inginocchia)

Don

Ma csa.... Mi 't gatijo, ma ti tm promtte che 't troveras quaidun dispst a pijese cole doe beste. (si siede su una sedia, Bias si inginocchia ai suoi piedi, gli mette la testa fra le ginocchia e Don inizia a grattarlo dietro le orecchie)

Bias

(inizia a ridere e sgambettare, mentre...)

Bianca

(entrando dal ciabt con le uova) Scuseme

Don

(alzandosi di scatto) Ma chila, a peul nen tambus prima dintr?

Bianca

(imbarazzata) Ma csa j'ere 'ncamin a fe?

Don

(intervenendo) Mi vardavo se a l'avija 'ncora 'd poj?

Bianca

(sorpresa) Ij poj?

Don

Si, i pidocchi, le pules!

Bianca

(c. s.) Ma seve mat?

Don

(c.s.) Pits, da 'ndoa ch'a riva chila?

Bianca

Dal ciabt. (a Bias) A-i tta Lussia ch'a lo cerca. A treuva pi nen Stilin-a e Luntta.

Don

Mie novode?

Bianca

N, le ciate!

Don

Cole due. (a Bianca) A na pa damanca chila?

Bianca

d csa?

Don

d na ciata.

Bianca

N, grassie. Mi an basto j'euv. (uscendo) Pr adess.

Don

(infuriato, sedendosi) Che trapiass ch'a l' cola Mosca Bianca! Mi i deuvo f quaicsa pr femije fra.

Bias

Dacrdi cha l na ficanass, ma fela fra

Don

(c. s.) Parlo pa dla Mosca, ma dle ciate! (guarda lorologio) A l quasi mesd, son dsmentiame che lhai prometuje a Fredo dl brich che pasavo a trovalo.

Bias

Ma soa sorela a lavr gi prepar disn.

Don

Vojutri cominc pura a mang, laseme mach quaicsa. (prendendo il berretto) n quant a le ciate, cerca subit quaidun dispst a pieije. Mi i j-e regalo al miglior offerent. Ansi, t sas csa che t diso, i dago anche 'n pche 'd galin-e, antant a fan pi nen j'euv.

Bias

N, le galin-e n!

Don

Prch?

Bias

Prch mi i son afesion!

Don

Afesion a le galin-e. Ma va l, va! Fame nen rije che son debol d vssia!

Bias

Alora, ai cred nen a ln che i diso?

Don

N, prch mi i son nen come coj torolo che quandi quaid'un a-i indica 'l cel con l dil, lor a vardo 'l dil.

FINE I ATTO

II ATTO

Scena I ( Don Bias - Bianca -Marieta)

qualche ora pi tardi

Don

(entrando dallesterno) Quandi che vado a trov i parochian an laso pi nen and via e l temp a vla. (guarda l'ora) A l' gi 'n bt pas. Speroma mach ch'a l'abio vansame quaicsa da mang prch i lhai naptit da sonador. (vede un pentolino) Ma varda mach si che af! (annusando) E che prufumin. Oh, cost sicurament a l' 'n pitanst ecessional ch'a l'han lasame pr mi. (con il dito indice ne prende un poco e poi si lecca il dito) Bon, bon, bon! Galup! (continua a mangiare finch vede una lettera a terra, a raccoglie e mentre mangia inizia a leggere) Bias ch'a j'escriv a tta Grassia. Gentile, bella e simpatica tta Grassia. Sono da tanti anni che giorno e notte non dormo pi, il tuo pensiero mi turba l'anima e il cuore, ho la testa in fiamme e la cervella tramolante: dunque cara tta Grassia ti dico che se sapessi di continuare cos la mia vita in questo modo, meglio sarebbe che non ti avessi amata. Tutti i giorni, quando ti porto le uova fresche delle galline di don Quaja, mi sembra di venire mato, vederti e non toccarti per me un suplisio. Ecco andoa a van a fin ij mej euv!

Bias

(entra con la ruota della bici ed una borsa contenente un fiasco di vino bianco e rimane ad ascoltare)

Don

(continuando) La domenica m'inciuco per dismentiare che questo affetto la rovina del mio cuore. Dunque se tu non corrispondi il mio povero cuore finir per palpitare e di sicuro capiter una disgrascia; io potrei morire d'infarto e tu resterai sensa uova. Ma varda mach che rba!

Bias

(intervenendo) Don Quaa, l'hai prdula mi.

Don

Lhai capilo. Cos ti tm fregave j'euv pr porteije a tta Grassia.

Bias

Son mortific. Ma sa, cola pvra dna ...

Don

Autr che pvra dna, a mang tuti coj'euv a stora a l'avr 'n fidich grss parej. (indica con le mani)

Bias

Verament ai mangia pa chila.

Don

E csa ch'a na fa. A ti sbat pr ti?

Bias

Ma n, ai vend, pr podeise cat quaicsa pr vstise.

Don

Se tlo fase pr carit cristian-a, la toa a l na bon-a assion! Per, nop d scrive coste boricade, tl'has gi preparalo l'avis pr le dne ch'a stan pr divent mame?

Bias

Oh, son dsmentiame, ciamo scusa. Provdo subit. (estraendo da una borsa un fiasco di vino) Ecco, si a-i l fiasch d vin bianch che son andait a pij da Giaco.

Don

Grassie. Strmlo n tl mobil, dsn se mia mare a lo treuva a mlo fa fra.

Bias

(prendendo il pentolino vuoto) A l'ha gi daijne chiel da mang a le ciate?

Don

No, prch?

Bias

Prch 'n tl casarolin a j'era 'l mang dle ciate!

Don

(schifato) Dle ciate?

Bias

Si, col ch'a l'avija prepar soa sorela. Mi l'avijo lasalo l prtant ch'a s sfreideisa.

Don

(sputando nel fazzoletto) Tut pr colpa 'd cole doe ciatase! (f. s.) Ma varda mach, ai fa da mang pi gustos a le ciate che a mi.

Bias

A propsit. L'hai trov doi dispst a pieije.

Don

Chi son?

Bias

Sai nen. Ai manda 'l sacrista dla parchia d San Martin.

Don

Fate mach pa senti a nomin San Martin da La Russa dsn col l ai fa scrive ai si che mangioma San Martin.

Suonano allingresso

Don

(urlando verso la porta) Avanti!

Bianca

(entrando dallesterno guardinga con una scodella) Ch'a scusa, a l' 'n ca soa sorela?

Don

N, n, n. Come al slit a sar 'n gir a mne la patalica. Ma cosa ch'a veul ancora?

Bianca

Sempre pr via dla torta, an manca c la farina e alora

Don

Ma a l'ha pa 'ncora fin d f costa benedeta torta?

Bianca

No, Ma son quasi al bon, l'hai gi sbat j'euv! A propsit, csa i deve da mag a le vstre galin-e?

Don

(indicando Bias) A bsgna ciameilo a chiel, prch?

Bianca

Prch tra j'euv ch'a l'ha deme stamatin i l'hai trovane doi dur.

Bias

(sorpreso) Doi euv dur?

Don

(sogghignando) Se a j'ero gi dur a l'ha strabi 'd feje cheuse!

Bianca

Ma pr fe la torta a van fresch!

Don

(a Bias) Va n cusin-a e pieje un pch d farin-a.

Bianca

(porgendole un pentolino) Verament am serveria sn s pien!

Don

(a Bias) Varda se ai na i-, 'ntant daje c doi euv fresch!

Bias

(uscendo verso la cucina) Va bin.

Don

Ma chila, a va mai a fe la speisa?

Bianca

l fatto a l che quandi che i vado n bottega, an fan ciaciar, parej dsmntio sempre quaicsa.

Don

Alora, prima d seurte da ca, chas fasa n bijet!

Suonano allingresso

Bianca

A-i quaidun ch'a son-a.

Don

L'hai snt.

Bianca

A veul che i vada a vdde chi ch'a i-?

Don

N, grassie, vado mi..

Bias

(rientra dalla cucina con la farina) Ecco la farin-a.

Marieta

(seguendolo) No, la farin-a n. A l' mia!

Don

Sta tranquila mama. Mando subit Bias al ciabt a pijene d'utra!

Marieta

Anche mi i veuj 'nd al ciabt.

Don

A f csa?

Marieta

Al cess!

Don

Adess a l'han son. ( a Bias) Compagnla al cess, va.

Marieta

(a Bias) Mentre tm compagne al cess, mi it conto na stria!

Bias

Oh, n! La stria n!

Marieta

Ma la stria a l' bela, a fa pias contela.

Don

(a Bias) Mentre ch'at conta la stria, prta via la roa da si 'ndrinta, che s'ai riva Lussi tla sente.

Bias

Ma l' stait chiel a dime 'd gaveje la rua a la bici prtant ch'a mla feiso nen fra

Don

Ma mi l'hai ditlo pr schrs. N'utra vlta gavie la sela che 't fase p 'mpresa. Adess, per and.

Bias

Subit. (esce con Marieta verso il ciabt)

Don

Mi 'ntant i vado a vdde chi a-i . (a Bianca) E chila cha vada a fe la torta .

Bianca

Grassie, peui quandi ch'a l' tbbia o la prto a tast.

Don

Grassie, ma mi mangio nen d rba dosa.

Bianca

(riferendosi a Bias) Ma a Bias si!

Don

Mi i mangio mach la rba di-j ciat. (spingendola verso lesterno)

scena II ( Don - Luis Rico Bianca)

Don

(rientra dallesterno seguito da Rico e Luis) Prego, accomodeve! 'N csa i peuss ese util?

Luis

Pias, mi son Luis Garofo, (indicando Rico) Chiel a l' me fratel Rico.

Don

Garfo!

Rico

Si, son c mi 'n Garfo. (ha in bocca un sigaro e di tanto in tanto sputa verso Luis)

Don

Qual bon vent?

Luis

Noi soma riv pchi d fa da l'Argentina.

Don

Da l'Argentina?

Luis

Si, j'ero emigr des ani fa pr travaj, ma 'd travaj gnanca l a-i na j' pa vaire, e 'd dne meno 'ncora.

Don

Anche noi si l'oma n'emigrant. A riva da Napoli. A l' vnuit su durant la guera, come partigian. Chiel a pensa d'avej trov bele si l'America. Ma gnanca si a-i pa vaire travaj.

Luis

l fatto a l'e che lagi l'oma gnanca trov 'd dne!

Rico

Parej l'oma decid 'd tornesne a nstr pais, cerchese un travaj, anche da vach 'n campagna e 'n particolar na fomna.

Don

E gi. Come ch'a dis 'l proverbi: mogli e buoi dei paesi tuoi.

Luis

Penso ch'a sia gi stait nform...

Don

Si, a lha acename quaicsa Bias, l sacrista...

Luis

l sacrista?

Don

Si, mi l'avia lasae l'incarich a chiel d troveme na sistemassion pr cole doe!

Luis

Noi soma si pr f laf. Sempre che chiel a sia dacrde.

Don

Ma sicura.

Luis

Noi soma na famija pr bin. E le soe, disoma le soe creature...

Don

Verament a son pa mie, ma 'd mia sorela...

Luis

n ca nstra a saran trat da sgnore. (controscena con Rico)

Don

(f.s.) Speta chat dago n sgrafignon e peui na parloma!

Luis

Ma csa diso sgnore, da principsse. (a Rico) Fa c sente la tua vos! Me fratel, a lha na vos baritonal! (controscena col Rico, mentre)

Don

(c. s.) Un mordion bin dait n col pst e da baritunal a passa a soprano, vlo asicuro mi!

Luis

Mi e me fratel, a l da tant temp ch'a vorio torn 'n Piemont pr ven-e a consie, ma sa come cha son coste cse a va a fin chas rimanda sempre.

Don

(a Rico) Cos anche chiel a l nteres a...

Rico

A un-a dle doe.

Don

Ah, prch na pije mach un-a?

Rico

N, un-a pr mi e un-a pr chiel

Luis

Va bin che soma frej, ma dividine un-a 'n doi...

Don

Son pienament dacrde. Parej finalment mna libero.

Luis

(a Rico) Ma adess molla d spuveme adoss!

Rico

(a Luis) Tlavije dime d nen spuv pr tera! Comunque, af fait!

Luis

Grassie. Quandi che i podoma

Don

Eh, eh, eh, eh! Calma giuvnt. Pasient ancora n pch!

Luis

Si, cha scusa. Son lasame trasport da lentusiasm.

Don

A ved, prima d f disoma laf, a bsgna che mi i dija tut.

Luis

Tut csa?

Don

Tuti i pregi e i difet dle mie doe...

Luis

A lha pa importansa. Basta aveije e pr noi a va tut bin.

Don

E n, noi i duvoma fe na csa bin faita, i dovoma parlese bin, bin ciair. Sa n tla vita gni csa a lha s pressi!

Luis

Basta che chiel a sia d'acrde 'd concedinie e noi i soma anche dispst a pagh.

Don

E se i feisa mi a devne a voj'utri? Eh?

Rico

Alora i sario noi a nen acet.

Luis

Noi soma content d pijeje come cha son. Basta!

Don

Chrdime pura, a fesa nen l prch dl prch, lavria gnun-e intension d femije fra

Rico

(stupito) Fesje fra?

Don

Femije fra, femije fraPr noi, a son

Rico

Lo capiso, come lo capiso. Giuvo e bele come cha son...

Don

(sorpreso) L'eve gi vistie?

Luis

N, ma lo imaginoma!

Don

(tirando un sospiro) Ah! Pr prima csa 'm racomando: Se as raviolo da quaiche part e a s sporco, lasee st come ch'a son.

Rico

As raviolo?

Don

E si. A lor ai pias raviolese, parej a l'ha dime 'l sacrista. Buteve mach nen a laveje.

Luis

Duvoma lasee sporche?

Don

Si, dsn na feve pi nen gnn bin! Lor a son faite parej.

Rico

Chis vaire chai na j- chai giro dantorn

Don

Tanti, specialment quandi ch'a van 'n calor.

Luis

Prch, a van anche 'n calor?

Don

Natural. Due vlte a l'ani!

Luis

Doe vlte a l'ani?

Don

Ma mia sorela pen-a ch'as n'arcrs ai sara 'n tl ciabt e ai lasa pi nen seurte!

Rico

E a ha fa bin! Parej chas fa! Adess per pr noi

Don

Si, a voj'utri doi penso ch'a vi fasa vdde con pias. Per prima i veuj dive le cse come cha stan.

Rico

Come cha saria a d?

Don

Saria a d che Stilin-a e Luntta a son n pch lunatiche e caprissiose

Luis

A son giuvo, e tuti i giuvo a son caprissios!

Don

Ma a son c tston-e. A vlte a scoto nen!

Rico

A scoto nen?

Don

Si, prch a scapo via quandi che un ai ciama.

Luis

Ma n!

Don

Ma s!

Rico

(sedendosi) Ma basta l!

Don

Purtrp a lhan col brut visi!

Rico

Ma noi con delicatssa i lo faroma pas.

Don

Son prpi curius d savej come?

Luis

La mia la carsserai sla schin-a.

Don

Brav, parej chila ai ficher n bel mordion!

Rico

N mordion?

Don

Si, prch lor doe a veulo nen esse carssa sla schin-a!

Luis

Alora mi la caresserai sij fianch .

Don

Pr carit, cha la toca mach nen sij fianch.

Luis

Come mai?

Don

A patisso l gatij.

Rico

E anlora?

Don

A sgrafigno!

Luis

A sgrafigno?

Don

Si, e con na frsa cha fa impression, arsigo fin-a d sfigureve!!

Luis

Ma n!

Don

Ma si!

Rico

(sedendosi) Ma basta la!

Don

Na prson-a che mi i conoso bin, a l stait sgrafign e mord dasprtut!

Luis

Prpi dasprtut?

Don

Si, quaiche sman-a fa, pr sbalio a l'ha carssaije sla pansa e sla schin-a, lor a son ribelase e a l fin-a vnue la vos da soprano tant a lhan sgrafignalo e mordulo n bas.

Luis

Ma chiel, soa sorela, soa mare l'eve nen mostraie leducassion?

Don

Si, ma quandi cha deurmo

Rico

A, a sgrafigno anche quandi cha deurmo?

Don

Purtrp. A lhan gnun giudisi.

Rico

Come a saria a d?

Luis

A lhan gnun giudisi?

Don

Ma che giudisi a veul cha labbio! Per, a tut a-i n rimedi.

Luis

Ah, meno male! E col cha saria?

Don

A basta pijeje la testa, butesla 'n mesa a le gambe e peui gatieije sl cl e darera le orije.

Rico

Ma mi

Don

A la veul n?

Rico

Si, si!

Don

Alora cha fasa come che i diso. (invita Rico a mettergli la testa fra le gambe)

Luis

(insistendo) Frsa, su fa come chat dis!

Rico

(esegue)

Don

Ecco, quandi cha l n costa posission, ai gatija sl cl e darera le orije . (eseguendo) Parej!

Bianca

(entrando dallesterno) Ma alora a l' 'n visi! Scuseme ma anche chiel a l'ha le pules?

Don

(imbarazzato) A l pien come neuv!

Bianca

Oh, povra mi, adess come faso?

Don

Csa?

Bianca

(grattandosi la testa) Spero mach ch'a sio nen sautame sla testa!

Don

(toccandosi la testa) Mi i coro gnun pericoj, chila per Mosca Bianca nutra vlta, cha son-a prima dintr!

Bianca

J'ero 'n camin a 'mpast la farina con j'euv pr f la torta quandi son arcorzumne ch'am manca l lievit.

Don

(spingendola verso lesterno) Quandi ch'ai riva mia sorela i farai avej l lievit.

Rico

(f.s. sedendosi) Che bruta figura che lhai fait!

Don

(rientrando dallesterno) Cha scusa, ma cola ficapocio.

Rico

Chis cosa mai a lavr pns. Mi, pien d poj! Comunque mi i preuvo, cominciand con l portela a spass.

Don

Im racomando, porteije mach nen n tl sml.

Rico

Prch?

Don

Prch as campo ndrinta, as raviolo a snfelo tute e peui a son problema a tireje via.

Luis

Ma n!

Don

Ma si!

Rico

(sedendosi) Oh, basta la!

Don

E con son i lhai dive tut. Tuti i difet possibil e imaginabij lhai elencaie!

Luis

A m smija cha basto.

Don

Adess ven-e con mi, andoma a srchee.

Rico

Prch, a sa nen andoa ch'a son?

Don

Sicurament mia sorela a l'avr saraje 'n ti na stansia al ciabt, dsn 'n costi d ch'a van n calor a sario sempre 'n girola a la ricerca d'un mas-cc.

Rico

(sorpreso) A... a la ricerca d'un mas-cc?

Luis

(a Rico) Frse saria mej che i pnseiso 'ncora 'n pch su prima 'd pi na decision cos 'mportant.

Rico

Son d'crde con ti!

Don

Fe come che v smija. Se mi prti via 'n feve na grassia, dsn amis come prima.

Rico

Me fratel a l'ha rason, (a Luis) quasi quasi 'ndeiso fin-a fra a parlene con calma?

Luis

Si, 'ndoma a pij na boc d'aria frsca, peui tornoma ...

Rico

Si, con 'n bel mass 'd fior.

Don

Se veule un cosej da preive , pr fevije amise ansich dle fior, porteje doe bele ftte 'd lard!

Rico

(stupefatto) 'D lard?

Don

Si, lor a van mate pr l lard! ( esce verso lesterno accompagnando i due Garfo)

III scena (Lussia Ester Stellina Lunetta Marieta)

Lussia

(entrando dalla sacrestia seguita da Ester) N, chiel l a fa nen pr ti. Tlo diso mi!

Ester

Bin pr ln che l'hai falo ven-e 'n cesa prch tlo vedeise.

Lussia

Mi lo conso da temp, sempre malforgi.

Ester

Pura a mi a l'han dime che come famija a stan bin!

Lussia

Si, quandi ch'a l'han nen mal pansa!

Ester

Chiel a l'ha dime ch'a l' padron d na cascina 'd tranta giorn!

Lussia

Si per la gent a dis ch'a son talment verd che s'as cogio 'n tn pra, le vache ai mangio al pst dl'erba.

Ester

E mi che pensava gi 'd sistememme!

Stellina

(entrando dalla cucina seguita da Lunetta) Ciao Magna.

Lunetta

Noi i loma sbat fin-a adess ij matarass!

Stellina

Esterina a l'ha dine ch'a i- na sorpreisa n'ariv!

Lussia

Na sorpreisa?

Lunetta

Si, 'd csa as trata, voroma savej!

Stellina

A l' bela?

Lussia

Quandi ch'a sar ora savreve tut!

Stellina

Scomtto ch'as trata dl parco neuv.

Ester

(a Lussia) Scusa, a l' scapame.

Lussia

Si, per don Quaja a l'avija dime 'd nen parlene ancora con gnun.

Ester

Sta tranquila che lor a tniran la boca sar!

Lunetta

Coma ch'a l'?

Lussia

Sai pa, l'hai pa 'ncora conusulo.

Lunetta

A l' giuvo?

Stellina

A l' bel?

Lussia

L'hai gi divlo. Sai pa.

Ester

T frel, a l'ha gi bin vistlo?

Stellina

Da che pais a ven?

Lussia

Sai pa, sai pa.

Lunetta

A l'ha 'dc parlaje 'nsema?

Lussia

Si, si.

Stellina

E coma lo giudica?

Lussia

A dis ch'a l'ha 'd grande idje, come tuti i preivi giuvo. Quand ch'a seurto dal seminari a chrdo d'avj 'l mond 'n saccia.

Ester

E peui...

Lussia

E peui me fratel a dis che a malapen-a a rieso a converte quaiche parochian-a isterica come mi.

Stellina

Magara a ries a port 'n pch d'entusiasm fra i giuvo!

Lunetta

A tir 'n pch su 'l moral a l'oratori.

Lussia

n racomando fene peui mach pa parla con don Quaja. Dsn a l' la vlta ch'a m scomunica.

Lunetta

Sta tranquila. A l' 'n segret fra noi quattr!

Lussia

Adess per and a fin 'd lav ij piat, fra 'n pch ai sar verament 'na sorpreisa ch'a merita.

Stellina

Dabon?

Ester

Son n'ariv doi bej fieuj. Mi e chila ( indica Lussia) i l'oma decid 'd fevie conosce.

Lunetta

E chi a son?

Ester

Doi Forest.

Stellina

E prch i veule fenije conse?

Ester

Bela costa, prch magara podoma seurte tuti 'nsema, and al cinematografo...

Lussia

Compagneje al cinematografo...

Lunetta

Prima d'and al cimematografo i veuj control ch'a dago pi nen Piccolo mondo antico.

Lussia

Su, f pa tante strie, and, and 'n cusin-a.

Stellina

(uscendo seguita da Lunetta) Va bin...

Lussia

Sai pa fin-a a quandi riusiroma a ten-e sto segret.

Ester

Scusa, ma m smijo 'n pch smorfiostte. Speroma mach ch'am faso pa f brute figure.

Lussia

Mi 'nvece m'auguro mach che me fratel a sla pija peui pa con mi.

Ester

Oh, 'n d l'utr, a duvran bin trovese 'n moros! E ti, date co da f finch 't ses 'ncora 'n pita.

Lussia

Pr mi ormai, peuss 'ndeme a mari 'n tn tompi d'eva!

Ester

Ma csa 't dise. 'T ses sempre bela, arbiciulova, pr ti j'ani a paso, ma la toa facia a l' sempre l'istess!

Lussia

(risentita) 'T veule d che j'ero gi parej 30 ani fa?

Ester

Ma n, per a l' pa l'et anagrafica ch'a conta, ma ln che un as sent ndrinta!

Lussia

Mi ormai son veja, son trascurame trp, l'hai dedicaie tuta la mia vita a mia mare, a me fratel, e a la soa mission. Si 'n ca, lavo, stiro, cuso, faso da mang. Peui come sa basteisa pa, vado a polid 'n cesa, e anche l, lavo 'l paviment, gavo la pover, cambiu l'eva a le fior; peui i deuvo anche ten-e le bone relassion con i parochian e se pr dsgrassia a m scapa na parla 'd p, pr tuta riconossensa 'm sento a d che son na tta isterica.

Ester

Anche mi son dedicame a la famija, ma adess ch'a son mrt tuti e che son trovame da sola, l'hai cap che a bsgna che i pensa 'n pch a mi.

Lussia

Eh, frse t l'has rason.

Ester

Come l'avijo scrivute, dato che m sentija quaiche disturb, l me medich a l'ha mandame a f na visita da l'osttrich...

Lussia

E 't ses peui andaita?

Ester

Sicura! Adess m sento pi tranquila. A l' tut apst, a l'ha dime che son pronta.

Lussia

A cosa?

Ester

A troveme n'mo. Va, va c ti a fete vdde, chis che...

Lussia

Mi im n'ancalo nen and da l'osttrich, am gen-a.

Ester

Ma n, tlo diso con sincerit, a mi a l'ha pa gename.

Lussia

Si che sai, mi 'm sento cos ambaras quandi i dotor am vardo 'n facia che...

Ester

Alora va tranquila. L'osttrich, a varda nen le dne 'n facia!

Marieta

(entrando dal ciabt) Gnanca con la luce anvisca...

Lussia

Eh???

Marieta

Gnanca con la luce anvisca i s-ciairo pi nen bin. Sa j'era pa 'd Bias finijo gi 'n tla tampa.

Lussia

I lo diso sempre a me frel, buta na luce pi frta 'n col cess.

Ester

Pi la luce a l' frta, pi as vdd l sprch.

Marieta

Ti, venme a f 'n pch d'eva buija con salvia e limon.

Lussia

A st'ora?

Marieta

L'hai damanca 'd quaicsa ch'a m strensa. Lhai n pch d caghtta.

Lussia

Oh, mama! Anche mi l'avria tant damanca 'd quaicsa ch'a m strensa.

Ester

A chi ti lo dise!

Marieta

Alora se leve anche vojutre la caghetta, andoma a sprme na mesa dosena d limon, antant o conto na stria, prch ...

Tutti

(uscendo) La stria a l' bela, a fa pias contela...

IV scena (Don Bias - Giaco Ida)

Don

(entrando dallesterno seguito da Ida, Giaco e Bias) Mi i son mortific!

Ida

Chiel a sar morific, ma cha guarda si, (indica un seccio pieno di biancheria) A l tut mars!

Giaco

Adess chila a deuv and a la bialera a lav!

Don

Pi che ciameve scusa...

Ida

(a Giaco) Facil pr don Fringuel ciam scusa. Ma mi adess i deuvo and a f la lssa e pr giunta i son anche sensa savon. (a don Quaja) Cha senta, cha senta mach che odor 'd piss!

Don

Mi sento pa gnente!

Bias

Mi gnanca.

Ida

(adirata) L'avreve 'l nas stop! (a Don) Comunque se continue a camp gi, mi i vado 'ndoa a fa damanca dand e o farai causa.

Bias

Madamin Nebia, ch'as calma.

Giaco

Si, mej che 'ndoma a ca, lasoma prdi.

Ida

Ma che 'nd a ca se soma pen-a riv. E peui, lasoma sempre prdi, fomse cojon da tuti, piomse sempre 'n testa tut ln ch'am capita.

Don

(a Bias) L'hai gi ditlo vaire vlte, pense ti a dsvoid 'l tupin che mia mare a 'mpinis!

Bias

Ma don, penso pa ch'a sija 'l compito d'un sacrista f col travaj l.

Giaco

(a Ida) Sent, andoma, peui tornoma e rasonoma le robe con calma.

Ida

Ma che calma e calma, st mach chet! Dsmentia nen che mi i son unica erede, padrona dla ca, dla tera, dl'autin. (al marito) E dato che ti tl'has gnente, quindi st ciuto, bocin d'un bocin!

Don

Mi dle vstre facende i veuj nen but nas. Su, adess buteve nen a rus fra vuj'ntri doi.

Ida

Quandi che i soma mariase, chiel a l'ha port 'n dte na cobia 'd maje e mudande sarzie, doi peira 'd causet sensa scapin. Oltre marielo mi i l'hai c dov pns a vstilo e causelo.

Giaco

Ma se l'avijo doi paira 'd sco neuv!

Ida

Comunque 't ses vnuit si a pendi 'l capel al ci, quindi tl'has gnun-e rason da fete.

Don

Ma madamin Sca, pardon Nebia, se a o senteiso i vstri fieuj, csa ch'a dirio?

Giaco

E gi, csa ch'a dirio?

Ida

Nstri fieuj a son pch a ca, lor a son da garson , un dal panat, l'ute dal mulin.

Giaco

A ven-o mach a ca na vira al meis!

Don

Alora ti daje na man, solevla 'n pch!

Giaco

I la faso pa a solevela, a l' trp peisa!

Ida

'N ca a fa gnente, a l'ha mai fait gnente. Gnanca l'eva al pess ross che nstr fieul pi giovo a l'ha vagn al banch d beneficensa ai cambia nen.

Giaco

Prch duvrio cambieje l'eva sa l'ha pa 'ncora beivila tuta!

Ida

St mach chet, disoma che ti a la seira e a la festa 't preferisce 'nd a l'sto.

Giaco

Vado a l'sto pr nen sntite a brbot.

Bias

Anche mi la duminica i vado a l'sto.

Don

Pr nen sntime brbot?

Bias

Ma n, pr pas un pche ore 'n compania.

Ida

E peui chiel a biev, beiv. A pija certe piumbe. E a mi an pias nen vdilo seurte da l'sto conci 'n cola manera.

Giaco

Lasa prdi, sta ciuto, pr pias!

Ida

Ch'a senta don Fasan.

Don

Quaia...

Ida

Fa l'istess. Duminica vist ch'a rivava nen a ca pr ora 'd sina son andata a rabastelo a l'osto.

Bias

(sostenendo Giaco) A j'era mach 'ncamin a f na partija a scopa.

Ida

Mi l'hai spt con passiensa ch'a finieisa la partija, peui quandi che i soma surt...

Giaco

A l'ha ficame 'n buton che pr pch i finijo 'n tl bial...

Ida

Magara 't feise fin 'n tl bial. Parej a l'era la vlta che t sgurave 'n pch!

Don

Ai mancava mach p ch'a finieisa 'n tl bial. Ma as rend nen cont ch'a l'avria pod nij! ( esce a prendere un pezzo di sapone)

Giaco

A l'ha fait tant d col cine che...

Ida

... che na cobia ch'a pasava 'n col moment a l'ha vardane, peui chila a l'ha dije a chiel: Ti, varda mach che sumia ch'a l' pijase chiel l!

Giaco

(a Bias) Si, ma coi doi a l'han pa dame dla sumia a a mi, ma a chila.

Ida

'T capisce prpi gnente. (riferendosi al prete) Ma ndoa a l andait? Mi parlo, parlo e chiel a sparis.

Giaco

Ven, andoma!

Ida

Si, parej se andoma a ca i deuvo vardme la madna.

Bias

E chila, ch'a la varda mach a la matin e a la seira.

Ida

Ma se la vardo pa am ciama!

Bias

(sbalordito) A la ciama?

Giaco

Mia mare a ciama 'd contino.

Bias

Ah, mi pnsavo a la statua dla Madna!

Ida

Magara. Cola st a scoteme, mentre l'utra a braia.

Don

(rientra con un pezzo di sapone e lo porge a Giaco) Ten, si neve da sgur mes pais!

Bias

L'hai cap, ma cara madamin Nebia, a bsogna avej passiensa, rispet as trata 'd soa mare madna!

Ida

Ma mi l'hai mari chiel, pa mia mare madna. Son tanto stanca, an toca sempre a mi fje tut. A vlte i mna pijo certe bocon!

Don

A l'ha gnun d'utri ch'a peussa deije na man?

Ida

J'era so frel, ma a l' spar!

Don

Come ch'a saria a d, spar?

Giaco

A l' emigr des ani fa.

Don

Certo che alora a peul propi pi nen giuteve!

Giaco

Mi i la faso pi nen a 'nd avanti parej, 'n di l'utr pijo l'andi e torno al me pais con mia mare.

Don

Ma Giaco, t staghe nen bin si da noi. 'N cost pais a-i l'aria bon-a, a-i sempre 'l sol .

Giaco

'N tl pais ai sar pro 'l sol, ma mi son tran'ani che vado a cogeme con la nebia!

Don

Basta Giaco. Adess andeve a cambi e peui ti 't deuve feme na promssa.

Giaco

Che promssa?

Don

Cola 'd giutee a toa fomna .

Giaco

(sbuffando) Va bin!

Ida

Giura sla tomba d toa mare!

Giaco

Ma l' pa 'ncora mrta! Lo sai pro che ti 't vorije vdde mia mare sota des meter d tera!

Ida

Che esagerassion! A basterio doi meter!

Don

Ma che discors! Su, and. Mi adess cercherai 'd trov na solossion ai vstri e ai me problema.

Giaco

(uscendo verso lesterno) Arvdsse.

Ida

Si arvdsse, don Pavon!

V scena (Don Cirillo Bias)

Cirillo

(entrando dalla sacrestia) Don Quaglia, ci sono qualche novit?

Don

Stai tranquillo, che prima o poi troveremo un'altra sistemazione anche per te.

Cirillo

Se non moriva u pastore io una casa e un lavoro ce l'avevo. A me piaceva pasturare.

Bias

(f. s.) Ai na i- 'd famije 'ntere.

Don

Vorr dire che se non andrai pi in pastura, andrai a fare qualche altro lavoro!

Cirillo

Ma per dormire e mangiare, dove vado, prprio adesso che deve andare a prendere anche mio fratello.

Don

Tuo fratello?

Cirillo

Si, Rocco. Pure lui vuole salire su. Al paese non trova lavoro. (estrae di tasca una foto e la consegna a Bias) Guardate che bello.

Bias

(guardando la foto) Mi a l' pa che m n'antendo vaire. (a don) Chiel csa ch'a na dis?

Don

Csa veule che o disa?

Bias

Adess a n'avr doi da sistem!

Cirillo

Poi c' pure un mio zio che vorrebbe salire su.

Don

(a Bias) A l' mej che chiel si a na fasa pa ven-e su tanti...

Bias

... dsn a va a fin che l'Italia a va dle gambe drite.

Don

(a Cirillo) Per te, provvisoriamente ti far preparare un pagliericcio dietro l'organo.

Bias

A-i giusta madamin Bianca ch'a l'ha 'n sof vej da fese fra, magara a pudrija ese util!

Cirillo

Un sof farebbe proprio al caso mio! Dietro l'organo ce pure tanto spazio.

Don

N, n e peui n! Gnun sof, Na branda!

Bias

Ma 'l sf a l' pi comod che la branda.

Cirillo

Come mai non volete u sof?

Bias

E gi, come mai?

Don

Prch ti 't sas come ch'a ven defin 'l sof 'n piemontes?!

Bias

Certo che lo sai, sislonga!

Cirillo

Sislunga, e che ?

Don

Sislonga una specie di letto peccaminoso. La parla stessa lo dice sis-longa.

Bias

Ma don Quaja, chiel a vd l mal dasprtut. (indicando Cirillo) Cirillo a l' brav! A frequenta la parchia, a canta bin, a sona l'organo.

Cirillo

Imparo pure alle vostre parrochiane a suonare l'organo.

Don

Aponto. Na vddo trpe, compreis le mie novode a vorej 'mpar a son l'organo da quandi che 't ses rivaje ti. Poi magari tu dopo aver suonato l'organo, le fai slungare sulla sislunga e vi mettete a suonare a quattro mani!

Cirillo

Ma cosa dite? Io sono una persona per bene.

Bias

Ma sicura, mi laveisa na fija, sario bin content cha ndeisa a mpar a son lorgano da chiel.

Don

Ma ti tlhas pa gnun-e fije!

Bias

Gnanca chiel!

Don

Per mi i lhai due novode da ten-e soteuj!

Bias

A parla come se cost bonm a feisa un luv, n barabu.

Don

A sar pa n barabau, per, anche 'l luv pi brav mi lo faria nen deurme con le brre!

Cirillo

Che dice?

Don

Sarai una persona per bene, per ricordati che anche il lupo pi bravo il pastore non lo lascia dormire con le pecore. Adess per andiamo a vedere se, come sostiene Bias riusciamo a sistemarti.

Bias

Mi son pi che sicur che i la faroma!

Don

Se rieso nen a trovee na sistemassion, lo botoma a deurme con ti, parej at fa compagnia.

Bias

Ma don Quaja, mi i lhai gi le ciate cham fan compagnia.

Don

(uscendo verso la sacrestia) Ma tlavije pa dime davej trv chi cha sij pijava?

Bias

(seguendoli) Lavrija giuralo cha finija parej.

VI scena (Stellina Lunetta Luis Rico Bianca Marieta)

Stellina

(entrando dallesterno, seguita da Lunetta, Rico e Luis) Seve si pr nstr barba Don Quaja?

Rico

Verament... mi e chiel soma vnuit pr ...

Lunetta

Pudoma ofrive quaicsa?

Rico

N, grassie. Mi son Astemio.

Stellina

Mi son Stellina.

Luis

Anche mi son Astemio

Lunetta

Mi son Lunetta, Luntta pr i parent.

Rico

Stellina, a lo sa prch mi i son si?

Luis

Luntta lo sa prch mi i son si?

Stellina

Pr confeseve?

Rico

N...

Lunetta

Pr magna Lussia?

Luis

N...

Stellina

Pr magna Esterina?

Rico

No. Pr chila

Stellina

Pr mi?

Rico

Si, mi lhai parlane con s barba don Quaja e chiel a l' d'acrde.

Luis

(a Lunetta) Anche mi i l'hai ciamae 'l prmes a s barba.

Lunetta

Che prmes?

Rico

D porteve via, a ca nstra.

Stellina

(scostandosi) Oh, pvra mi!

Lunetta

Oh, pvre noi!

Rico

L'eve frse paura?

Stellina

Paura n, ma s conosoma gnanca.

Lunetta

Come foma a decide parej, su doi pe?

Luis

Bin, adess i soma conosuse .

Rico

Noi soma riv fresch , fresch da l'Argentin-a

Lunetta

(a parte a Stellina) Fresch, fresch. Sti doi a m smijo gi bin bin stagion!

Stellina

A deuvo ese cui doi dla sorpreisa!

Lunetta

Bela sorpreisa! Comunque stoma a vdde ln ch'a l'han da dine.

Stellina

(a Rico) Cos 't ses riv da pch da l'Argentina.. Oh, scusi, LE O DATO DEL TE

Rico

Dammi quello che vuoi, del te, del me della camomilla.

Stellina

Oh, come t ss simpatich.

Rico

(a Luis) I son simpatich! Dai, fate sota, preuva c ti!

Luis

(a Lunetta) Dammi anche tu del te, del me della camomilla

Rico

Ma n, ciamie se 't ses 'l so tipo, se a veul sposete!

Luis

Lunetta, sono il tuo tipo, mi vuoi sposare.

Lunetta

(a Stellina) Oh, ma chiel si a fa sl serio.

Stellina

Asecondomie... (domje crda)

Lunetta

(a Luis) Mi son n po' gen... m spetava nen na richiesta cos franca.

Luis

E si, noi foma sl serio.

Rico

Mi i son felice e content d'aveite conos. E ti, 't ses contenta?

Stellina

(accondiscendendo) Anche mi...

Rico

Cara, cara la mia Stellina del firmamento.

Stellina

(c. s.) Oh, che romantich!

Rico

(impacciato) I peuss dete un basin?

Stellina

(ironica) Mach un?

Rico

No, na cavagn d basin.

Stellina

Uh! Che impeto. (parandosi) Pi tard per...

Luis

(a Lunetta) Anche mi i vuria dete 'n basin!

Lunetta

Si, ma con calma.

Luis

Cara, cara la mia Lunetta del firmamento. (tendendogli le mani) Mi e ti ansema pr tuta la vita.

Lunetta

Ansema, sempre ansema.

Luis

An ca, n tla cort.

Rico

(a Stellina) Anche noi, sempre 'nsema. Su e gi pr le cantonere.

Stellina

Coreroma n tij pra.

Lunetta

s rotoleroma 'n slerba

Rico

'N tl'rt.

Stellina

An tij bacciass.

Rico

(arretrando terrorizzato) No! An tij baciass no!

Stellina

(stupita) Prch?

Rico

Prch s sporcoma, e peui a bsogna lavese.

Bianca

(entrando dallesterno) Scuseme se disturbo, ma la porta a j'era duverta e alora (arretra nel vedere Rico e Luis)

Stellina

(scocciata) E alora

Bianca

Am manca sempre l lievit pr f la torta, se soa magna a n'aveisa 'n pch

Stellina

Vado a vdde (esce)

Bianca

(a Lunetta) Oh, son dsmentiame 'd ciamee c 'n panet 'd bur

Lunetta

Vado a vdde sa n'han.

Bianca

(a parte, riferendosi a Rico e Luis) Steije pa tant d'avsin, a l'han ij poj, pudrie ese contagi.

Lunetta

(uscendo) Faroma atension. 'Ntant chila, ch'ai pensa ai si af.

Bianca

(ai due emigranti) Certo che cole doe a l'han prpi 'n bel caraterin.

Rico

(a Bianca) Ommi povrm! A lha 'dc dinlo don Quaja, ch'a l'han gni srt d dift e 'd visi.

Luis

Sai prpi pa come i faroma a tnije sota contrl!

Bianca

Prch csa i duvrie control?

Stellina

(entrando dalla cucina seguita da Lunetta, a Bianca ) Ecco l lievit.

Lunetta

E si a-i 'l bur, cha ven-a con mi, i na dago da spalmese tuta!

Bianca

Grassie. E se l'eve damanca 'd flit, mi n'hai na bon-a scrta.

Stellina

Noi i l'oma pa damanca 'd gnente.

Bianca

(ai due uomini) Se voj'utri i l'eve damanca 'd quaicsa, mi stago si 'n facia.

Lunetta

(spingendola via verso lesterno) Adess per ch'a vada, ch'a vada!

Bianca

(uscendo) Ma che manere!

Stellina

( furiosa) Che rabbia, che rabbia cham pija gni vlta che cola ficanass a intra si ndrinta.

Lunetta

(rientrando dallesterno) Lhai sbatula fra e l'hai sar la prta a ciav, spero mach che pr 'n pch an lasa 'n pass.

Rico

(a Luis) Ecco cha ncamin-o a f i caprisi!

Luis

Duvoma pasieje!

Rico

Ma mi i sai nen come f!

Luis

A bsgna 'mbraseije...

Rico

Ma mi i sai nen andoa but le man.

Luis

Gnanca mi! Comincia ti!

Rico

Tira fra 'l lard!

Luis

(estrae di tasca un pacchetto di lardo ) Ecco, si a-i 'l lard, (a Lunetta) Ten!

Lunetta

Ma pr chi tl'has pijame?

Rico

( prendendone un pezzo, a Stellina) Nufia, nufia mach che prufumin!

Stellina

Ma csa... (Inizia a dimenarsi)

Rico

(facendosi forza, cingendo Stella sui fianchi) Su, su, fa nen parej, mangia, mangia!

Stellina

Ma csa t fase?

Rico

Ah, gi che i deuvo nen tochela sij fianch!

Stellina

T ses vnuit fl ?

Luis

(a Lunetta, cingendole la vita) Su, su, cerca 'd calmete.

Lunetta

(f. s, correndo per la stanza) Basta, anche chiel s as buta adess? (pesta con i piedi)

Rico

(a Luis) As preparo a sgrafign! (avvicinandosi) Stella, Stellina!

Stellina

Stella, Stellina n crno! Stame mach a la larga dsn a l la vlta che t pianto j'unge!

Rico

(a Luis) Chila l as prepara a saoteme a j'euj.

Luis

( riferendosi a Lunetta) Anche cola as prepara a saoteme a j'euj.

Stellina

(irritata) Via, via, via da s!

Rico

(a Luis) Sl cl, i duvoma gatieije sl cl.

Luis

Si, tl'has rason, pr pasieje i duvoma gatieije sl cl e darera dle orije. (iniziano a rincorrerle)

Marieta

(entrando dalla cucina) Lhai da ndeme a dscari!

Stellina

(seguita da Lunetta si nasconde dietro Marieta)

Marieta

Ma c feve?

Stellina

A veulo gatiene!

Rico

A l ciapaje la crisi, pr calmeje i deuvoma pieije la testa, anfilela an mesa a le gambe e gatieije sl cl e darera dle orije! (invitando Marieta ad inginocchiarsi) Se am buta la testa n mesa a le gambe i faso vdde. (esegue) Parej!

Lunetta

(stupefatta) Ma csa cha fa?

Stellina

A l mat!

Marieta

(alle nipoti) Laselo f!

Lunetta

Ma gnanca pr seugn, andoma via! (portandola verso l ciabt)

Marieta

Pr na vlta che lavia trov un cham gatiava

Stellina

Ven, ven con noi che t portoma a dscari (uscendo verso l ciabt a Rico) Fabich!

Lunetta

(Seguendole, a Luis) Brut Fafioch!

Rico

(inebetito, a Luis) Mi i na capiso p gnun-e!

VII scena (Rico Luis Lussia Ester- Stellina Lunetta - Marieta)

Lussia

(entrando dalla cucina seguita da Esterina) Cereia, spete don Quaia?

Luis

Verament noi soma vnuit si mand da nstra mare pr conse Stellina e Lunetta

Ester

Seve ij Garfo?

Rico

(contemporaneamente a Luis) Si, soma noi.

Ester

Pias, mi son Esterina, l'amisa 'd vstra mare. (indica Lussia) Chila a l' mia cusin-a Lussia, la magna 'd Lunetta e d Stellina.

Lussia

Pias. I vado subit a ciam mie novode.

Luis

Verament i l'oma gi conosue.

Rico

Per frse a l' mej las prdi!

Ester

Come mai?

Lussa

Prch?

Rico

Prch mi i lhai gnun-e veuje d ciapeme n mordion da chila l!

Luis

E mi i-j l'hai nen veuja d'esse sfigur dai soj sgrafignon!

Lussia

Ma csa dise?

Rico

Ln ch'a l'ha dine don Quaja e che pr pch a stasia pr averesse!

Lussia

Ma alora si a-i nequivoco!

Ester

E gi! Un malintis anbarassant

Luis

Come cha saria a d?

Lussia

Che mie novode a l'han mai mord ne sgrafign gnun!

Rico

Comunque noi cercavo na fomna pr fese na famija. Ma as vd che soma nen fortun.

Luis

(a Rico) Sent, frse a l' mej che andoma.

Lussia

Adess i cercheroma d cap csa a l' soceduje?

Ester

Forse a l' mej che torne doman.

Rico

(contemporaneamente, uscendo consegnano il lardo ad Ester e Lussia) Cerea, cha ten-a.

Ester

Adess con che corage vado a trv soa mare!!

Stellina

(entrando dal ciabt seguita da Lunetta) A son 'ndasne coj doi fafioch?

Ester

Si, ma che figura l'eve fane f!

Lunetta

Prch, l'avrio duv las cha fiso?

Lussia

Ch'a feiso Cosa?

Stellina

A slongavo le man, a vurijo dene na cavagn 'd basin...

Lunetta

A vorijo gatiene la pansa, l stmi.

Stellina

(prendendo una fetta di lardo da terra) A vurija feme mang 'l lard!

Lunetta

A vurio portene gi pr le cantonere....

Lussia

(ad Ester) Bej element tl'has portane 'n ca!

Ester

Ma mi conoso bin soa mare, so pare...

Lussia

Per si a son vnuje lor doi!

Ester

Mi per i veuj vdije bin ciar 'n costa stria!

Marieta

(rientrando dal ciabt) Mi l'hai sej.

Lussia

Sota 'l lavandin a-i na bota d'eva con salitina.

Bias

(entra dallesterno con della legna e la deposita nel caminetto)

Marieta

Ma l'eva a m stmia. Mi preferiria 'n bon bicer 'd vin!

Lussia

L vin a l fin. Noma gnanca pi pr la mssa d duminica.

Bias

(intervenendo) Pr la mssa son andait a pijene n fiasch da Giaco.

Marieta

Alora damne n bicerin.

Lussia

N, n. As na parla pa. (a Stellina e Lunetta) Compagnela ddl.

Lunetta

Va bin!

Marieta

Alora m ritiro n tla mia stansia (a Lussia) e con ti i parlo pi nen.

Lussia

Prch?

Marieta

Lhai l fot! (esce verso la cucina accompagnata da Stellina e Lunetta)

Bias

Csa cha lha?

Ester

(esce verso la cucina) A l' ofeisa.

Bias

Anche mi i son ofeis!

Lussia

Come mai?

Bias

Don Quaja a l'ha trovame na compagnia pr le mie neuit n bianch ...

Lussia

Disme nen ch'a l'ha trovate na fomna?

Bias

Magara l'aveisa trovame na fomna.

Lussia

E chi a l'ha trovate?

Bias

La Russa!

Lussia

Pirillo?

Bias

(uscendo verso l ciabt) N, Cirillo!

FINE II ATTO

III ATTO

I Scena (Don Luis Rico Stellina Lunetta Bianca)

Don

(entrando dallesterno seguito da Rico e Luis) Mi o ciamo scusa pr lequivoco, ma pnsavo che vojutri doi o riferieise a le ciate d mia sorela.

Luis

Frse a l' staje 'n malinteis

Rico

Tut pr colpa toa, t ses nen spiegate bin.

Don

Adess tach nen a ncolpeve lun lutr. La mancansa pi grsa, come al slit a lha fala mia sorela e col rabadan d mia cusin-a Esterina.

Luis

A l prpi staita tta Esterina a dije a mia mare che si a-i jero doe brave fije n srca dun moros.

Don

Lasoma mach prdi cole doe pettegole. Pitst crcoma d rimedi l malinteis.

Rico

Ma alora tuti i visi che chiel a lha elencame

Don

A son dle ciatase 'd mia sorela. Adess i vado a cercheije e i prto si.

Rico

Le ciate?

Don

N, le novode.

Luis

Che confusion!

Rico

Speroma mach cha sijo pa ofenduse.

Don

St tranquij, cercherai d spiegheije tut mi! (mentre esce) Ah, se pr cas feve laf, oltre che le novode, o prte c via le ciate! (esce verso la cucina)

Rico

(a Luis) Se Stellina aceta d sposeme, mi 'm pijo anche un-a dle doe ciate.

Luis

Anche mi m pijo na ciata, per sa mordo e a sgrafigno, come i foma?

Rico

Sai mi come culateje le ciate.

Luis

(sconsolato) Che scargna, si a va a fin che gnanca stavlta peuss esaud 'l desideri d'avej na normal vita sessual.

Rico

Mi ormai lhai faje labitudine. La mia a l' fond sl travaj manual.

Don

(rientrando dalla cucina seguito da Stellina e Lunetta) Eccoci tutti qui! Lequivoco dato dipanato!

Luis

Mi i son mortific pr tut ln che l'hai dite.

Rico

Anche mi i son mortific pr tut ln che l'hai dite.

Stellina

E 'd ln che vurije fene?

Luis

A deuv prdonene, chiel a l nen tant pratich con le fomne, a lha mai avune gnune.

Rico

Prch, ti 't ses pratich? Gnanca ti tl'has mai avune gnune.

Luis

St mach ciuto, st mach ciuto che se i fesa pa pr mi, ti t sarije l p fl dla famija.

Don

Basta laudese. Pitst, voj'utre doj, csa na pense?

Stellina

Verament mi

Don

Ti?

Stellina

Mi i son gi mpegn!

Lun-a

Anche mi!

Don

(sorpreso) Con chi?

Stellina

Mi son n'amor 'd La Russa...

Don

(incredulo) d Cirillo?

Stellina

Si, son tanto namor.

Lunetta

E mi son namor 'd Rocco, s fratel!

Don

D s fratel? (ai due emigranti) Ma sa lo cons pa, a l'ha mai vistlo!

Lunetta

Si che l'hai vdulo, 'n ftografia. A l' cos bel. Cirillo a lha dime che anche chiel a l bon a son lorgano.

Don

Duvijo spetemlo. Pr ogni pola a tir, a-i sempre na volp n gir E Lussia, a l gi al corent?

Lun-a

Pr adess mi i lhai pa ncora dije gnente.

Stella

Gnanca mi. Barba, mi t delogo ti! (esce di corsa)

Lunetta

Anche mi! (esce c. s.)

Don

E mi, chi delego? Certo cha lhan pa ncora parlaine, dsn a lavria pa fave ven-e si. (ai due) Am dspiass, per mi n coste cse i veuj nen mscieme.

Rico

Sa l parej, pi che tornese a ca.

Luis

Con la coa n mesa a le gambe.

Rico

Certo che i soma pijase n bel ciular.

Bianca

(entrando dallesterno con un paio di calze di lana in mano) Cha scusa don Quaia, son butame a sarz n peira d causet, ma i treuvo pi nen ne luja ne l dial.

Don

Sento mia sorela(ai due) Rivo subit. (esce sbuffando)

Bianca

(ai due) Steve pa bin?

Rico

Si, mi i lhai quaicsa cham gira sl stmi!

Luis

Anche mi lhai quaicsa cham gira, ma 'n pch pi sota.

Bianca

Lavreve pa diger, seve bianch e spali come d pt!

Luis

(a Rico) Saria pa mej us le sle?

Rico

Si, nen prima per davej salut don Quaja.

Bianca

Se veule pas a ca mia o faso na camamija!

Don

(rientrando, a Bianca) Adess ai ven mia cusin-a Ester con locorent. (ai due) Vojutri ven-e con mi, andoma fin-a n sacrestia. Sota i podoma rason n pch da tranquji.

Rico

Grassie don Quaja.

Bianca

Quand che leve fin con chiel pas da ca mia.

Luis

Va bin.

Don

Andoma, andoma! (escono)

II Scena (Bianca - Ester Bias Lussia)

Ester

(entrando dalla cucina con un cestino, a Bianca) Ecco, luja e l dial.

Bianca

Grassie, lhai st causet da sars, ma sensa uja e dial i rieso nen.

Ester

a cusi. Gnanca mi. Ma, a nha d lan-a?

Bianca

Ah, gi, la lan-a.

Ester

(porgendogli un gomitolo) Cha ten-a!

Bianca

Grassie.

Ester

(iniziando anche lei a cucire) Basta, mi i ven-o volent si a pas quaiche sman-a, ma i deuvo amtte ch'a l' sempre pegio. Marieta ch'a gira pr ca con s tupin.

Bianca

(schifata) Ah, ch'am na parla nen!

Ester

Lussia tut l d con la stisa al nas, a condis d tut e 'd p!

Bianca

E don Quaja con cola cta con le manie larghe 'nfl fin-a ai ghemmo!

Ester

Sempre pronte a tast bagne e bagnet.

Bianca

Cha scusa se i faso na domanda indiscreta. Come mai chila a l mai mariase?

Ester

E, cosa cha veul, lunich moros che lhai av, a lha lasame pr colpa dla spagneula.

Bianca

A la spos na spagneula?

Bias

(entrando dallesterno con la sella che deposita sul mobile e della legna in mano che deposita nel caminetto)

Ester

(prendendo in mano un paio di mutandoni) No, a l mrt pr colpa dinfluensa spagneula.

Bianca

Ah, ciamo scusa. Ma coj mudandon, d chi ch'a son?

Ester

Sai pa. (notando uno strappo, scuotendo la testa) Ma varda mach si che rba, mesi stras!

Bianca

A saran d don Quaja!

Bias

(intervenendo) Verament coj l a son me.

Ester

Ma come mai a prta 'd mudandon larg parej e tuti stras?

Bianca

Li ndrinta a bala tut!

Bias

A son staite le ciate a strasemije parej. Pns che mi ten-o tant a cole mutande, a son dl fardel ch'a l'ha lasame mia mare.

Bianca

Eh, Bias a l' prpi 'n brav m, ndarmage cha sija mai mariase.

Ester

Don Quaja a lo lauda tant, anche prch chiel a rispeta tuti, vej e giuvo!

Bianca

A propsit, n'oslin a l'ha dime che chiel a l'ha 'n debol pr mi.

Bias

Certament pa l me!

Bianca

Oh! Ma alora a lhan contame na cuca.

Lussia

(entrando dalla cucina) Basta, basta, cole doe a l'han famla trp grsa. A l' la vlta che m scaten-o!

Ester

Tl'has con le ciate?

Lussia

N, con le novode!

Ester

Csa a l'han combinate?

Lussia

Peui tlo conto. (a Bias) Cor, va subit a ciam Don Quaja.

Bias

Volo! (esce di corsa dimenticando la sella)

Lussia

(a Bianca) Chiel l a l' sempre agit. Gigin lafan!

Bianca

Csa a l' suceduje?

Lussia

(a Bianca) Ti 't peule and a ca toa.

Bianca

Oh, mi i l'ha pa gnun ch'a m speta a ca.

Lussia

Guarda, noi adess spetoma 'd gent. Pen-a saroma liber t foma 'n braj. (l'aiuta ad alzarsi e l'accompagna alla verso l'esterno).

Ester

(f. s.) Chis csa ch'a l' suceduje?

Lussia

(rientrando a Ester) Ma 't sas nen csa a l'han combiname: a sorto da si cambi s na manera, peui a van a ca 'd n'amisa, a torno cambiese con rba brlusenta pr peui seurte con La Russa .

Ester

E che mal a-i ? Don Quaja a l'ha nen mostrate la carit cristian-a? Ama il prossimo tuo come te stesso. Magara cola Russa a l' na brava dna!

Lussia

Ma La Russa a l' nen na dna!

Ester

E csa ch'a l'?

Lussia

Pirillo, 'l Napoli!

Ester

L'emigrant?

Lussia

Cole doe a l'han famla sota 'l nas. Ma adess i vado a speteje e peui i na faso 'n pas-man!

Ester

Speta, fa pa gnun-e sfuri. Mi riten-o che i giuvo a vado educ con l soris. Mi con le masn son sempre sforsame 'd segue costi prinsipi.

Lussia

Ti 't ses mai sforsate tant, tl'has mai av 'd masn da 'nlev ti!

Ester

Varda che mi son staita a servisi n diverse famije cha lavijo d masn.

Lussia

A l nen listesa csa.

III Scena (Lussia Ester - Cirillo - Don - Stellina Lunetta)

Don

(entra dalla sacrestia seguito da Cirillo) Ven, vieni.

Lussia

Vardlo si l taron. (ironica) Si, chas gen-a nen. Cha fasa come se a feisa a ca soa.

Cirillo

In cosa posso essere utile?

Lussia

n niente!

Cirillo

Allora perch mi avete fatto chiamare da Bias?

Lussia

Prch i duvoma but n ciair na facenda.

Cirillo

Che?

Don

Dobbiamo chiarire una faccenda.

Cirillo

Una faccenda?

Don

Penso che tu sappia che io e mia sorella siamo i tutori di Stellina e Lunetta.

Cirillo

Si...

Don

Per colpa della guerra, quelle due povere creature hanno perso i genitori e a noi toccato lardito compito di tenercele insieme e di proteggerle finch non si sposano.

Cirillo

Lo so, me l'hanno dittu.

Lussia

(c. s.) Meno male cha lhan dittu.

Don

Quindi, se lo sai, non occorre che te lo ripeta. Stellina e Lunetta sono due ... totin-e pitst carine...

Lussia

Tant carine!

Don

Per cui, se Stellina ti piace, devi, prima di tutto rispettarla.

Cirillo

Ma certo, io...

Lussia

Anzi, sarebbe bene che tu la lasiassi in pace.

Cirillo

Ma io

Lussia

Si, tu. Inutile fingere tu fai il pito a Stellina!

Cirillo

Csa faccio?

Lussia

La roa. La ruota come i pito!

Cirillo

Chi vi ha detto che faccio il pittu!

Lussia

Stellina!

Cirillo

Stellina?

Lussia

Si, Stellina. Sia chila che soa sorela a son sempre staite doe brave fije. (indicando Ester) Chila a l'avija fin-a trovaje doi moros, ma Stellina a l'ha dime d'ese inamor 'd ti e che Lunetta a veul conose t fratel, Rocco!

Cirillo

Mi scusi, ma non ho capito niente!

Lussia

(a Ester) Gi. Con i terroni a bsgna parl italian.

Don

Lussia! ( a Ester) E ti pr pias, va pura ddl. Coste a son cse chat riguardo nen.

Ester

St tranqul, mi i son na prsona seria, tut ln che sento, am intra da si (indica un orecchio)

Don

E at seurt da si. (indica la bocca)

Ester

Lhai cap, vado. Vado a trov madama Bianca, parej dscoroma n pch. (esce)

Don

Si, va, va a ciaraml n pch. Ansi, va a stil 'l boletin dle casalingue.

Lussia

(a Cirillo) Certo che vojautri napoli seve 'n gamba a torlupinare le fomne, con insistensa, con uciade malisiose, e chiss quale altro stratagemma. (a Don) Magara a l'ha fae la fisica.

Don

Ciuto!

Lussia

Stellina una ragazza onesta: deve fidanzarsi con uno dei due Garfo, quindi adess ch'a aussa le sle da si!

Cirillo

Era mia intenzione chiedervi, appena possibile, la mano di Stellina per me e di Lunetta per Rocco e m'auguravo che voi non si sareste opposti.

Lussia

Allora si sbagliava! Io mi oppongo!

Cirillo

Se per mi sar negato di vedere Stellina io me ne andr e ... si ricordi che io continuer ad amarla sino alla fine dei miei giorni.

Lussia

Ch'a conta pa tante bale!

Don

Lussia, sta cheta!

Cirillo

E se me ne vado solo per rispetto a Don Quaja, il quale buono e generoso.

Lussia

Generos, fin-a trp generos! (ironica) L'hai cataje 'n paira d scarpe neuve e a l'ha regalaije a 'n pver, l'hai cataje na cta neuva e pr nen frustela a la deuvra nen.

Don

Sa l' mach pr ln, anche ti tl'has n srvel e tlo deuvre nen!

Cirillo

Non voglio farvi avere questioni fra voi. Oggi stesso prendo su la mia rba e me ne vado.

Lussia

Brav, bin dit. Ch'as gava mach 'n presa da si davanti, prch mi viagio talment veloce ch'as pija n'anfreidor!

Don

(pacifico a Lussia) Su, su. Ponderoma le cose con calma.

Lussia

Dacrdi, per foma n presa.

Don

Come mai ti ed Esterina leve faje conse coj doi Garfo?

Lussia

Prch coj doi ha lhan didee e d sentiment moriger.

Don

Bon sentiment Ma sa l'han pen-a conossuje.

Cirillo

Anchio tengo buoni sentimenti.

Lussia

E peui a son piemontes.

Cirillo

Stellina mi ha detto che anche loro sono emigranti.

Lussia

A jero mach emigr pr cerch travaj.

Don

(indicando Cirillo) Anche chiel a l emigr si pr travaj.

Lussia

(sicura) A le novode i duvoma feje cambi idea.

Don

Prch i duvoma fejla cambi.

Lussia

Prch... prch lor s a son nen di nsti.

Don

Arcrte bin che se Stellina a l namor d chiel si, a far d tut pr aveilo. L'amor a stusica l'inventiva; ma as ved che pr ti a l mai stait parej.

Lussia

Mach prch son sempre dedicame a ti!

Don

Mi da si pr adess lo mando nen via.

Lussia

Si, brav. Tnomlo si, ma t sas nen che la paja tac al feu a brusa. La carn a l' debola, e si n tl pais na sntoma sempre un-a pr color. (f. s.) Si a va a fin cha fan la ni!

Don

Second mi i loma tnuje trp segreg cole doe fije.

Lussia

A m smija e lo diso ad uta vos che cole doe da adess n peui a dovrai stsne p 'n ca, come ch'a fan tute le ttin-e pr bin, ch'a 'mparo a f le facende domestiche, la lssia, maja e causset. E a seurtiran pi nen da si sensa d mi.

Don

Esager!

Stellina

(entrando dalla cucina seguita da Lunetta) Barba a lha rason. Ti tl'has sempre esager con noi doi.

Lunetta

Ogni fija a lha pias davej un po d libert, e a l pa castigandla ch'as ries a frmela.

Lussia

St ciuto, morfela. (a don, mentre sputa nel fazzoletto per poi pulire il viso a Lunetta) Varda, varda mach che mostacia mbrlif 'd brtalc.

Lunetta

Ma magna! Carcia!

Stellina

Ma zia, cerca di non essere sempre preoccupata, sospettosa. Il metodo pi sicuro fidarsi di noi.

Lussia

Ciuto ti. E parla come lhai mostrate.

Stellina

Mi i parlo italian pr rispet a chiel. (indica Cirillo)

Lussia

Fate furba! Arcrte bin che ti, 't surtiras mai pi da ca sensa mi!

Lunetta

Adess esagera pa.

Lussia

N, mi esagero nen. Pitst, bela figura 'n feve f a mi e specialment a chiel ( indica Don) con ij paisan and 'n gir conci come fije da pch!

Don

Magna a lha rason. A bsogna uniformese a la magioransa, le cse strane ch'a fan scandol, a bsogna nen feije.

Stellina

Mi fra da si, 'n vesto come par am pias, e se a quaid'un ai pias nen, (riferendosi a Lussia) a l'ha mach da sar j'euj e pa guardeme.

Lussia

Nop 'd sar j'euj mi 't saro a ciav. Maleduc d na maleduc. (indicando Cirillo) Mi i veuj nen che seurte 'n bruta compagnia.

Lunetta

Prch con i Garfo sario staite 'n bon-a compagnia?

Don

Beh, ln lo sai nen!

Lussia

Se anche ti tla pense parej (uscendo) Mi vado!

Stellina

(a Cirillo) Hai sentito, la zia, dice che con te siamo in cattiva compagnia.

Cirillo

Lasciala dire, prender tutta la colpa su di me.

Stellina

Ha detto che mi chiuder a chiave in camera sua.

Cirillo

Il responsabile sono io, quindi tocca a me venirti a liberare.

Lunetta

Da parte mia la manderei al diavolo.

Don

N, a bsgna nen parl parej. Per ln ch'am riguarda, (a Stellina) mi i preferiso vdite, contenta 'n sposa a Cirillo pitst che magon a un d coi doi Garfo!

Stellina

Grassie Barba.

Don

'Nsoma, mi i son fait parej e i son riconossent a Nosgnor. Mai adoteria coj prinsipi 'd severit l cui fin a saria col che, vojutre doe, vdrije pa l'ora che mi e mia sorela tireiso le bachtte pr peui podej f ln che i veule.

Stellina

Ma Barba, csa che 't dise?

Don

Si, lo sai che seve 'd brave e be... (f. s.) Frmomse a brave. e che mai 'n farije avej 'd dspias.

(ai presenti) Sa, ven-e con mi, andoma a feje mand gi 'l bocon a Lussia. (via verso la cucina)

IV Scena (Bias Bianca Ester)

Ester

(entra dallesterno seguita da Bianca e Bias) Mentre ti t finise d sars ij causet, mi vado a parleije a Lussia, peui torno. (savvia verso la cucina)

Bianca

Si, ma fa n presa!

Bias

Cos leve tac boton con coj doi emigrant!

Bianca

Si, l'hai faje ven-e a ca mia, a j'ero cos gi 'd moral.

Bias

E chila sicurament a l'avr crc 'd tireijlo su.

Bianca

L'hai ofrije na ftta 'd torta e 'n bicer 'd marsala. Peui a l dc rivae Ester e soma fase n bon sambajon.

Bias

(f. s.) L'avria prpi vurs ese na Mosca Bianca pr vdde come ch' l' andaita. (a Bianca) Certament a l' dspiasume ch'a sija suceduje col malinteis, ma mi sicurament don Quaja a va nen a obligh le novode a spos coj doi. Trpa diferensa d'et

Bianca

Chiel a l'ha prpi rason. Come et, coj doi a van bin pr mi!

Bias

A balsa, ai na basta pa un, doi adiritura?

Bianca

Un am basta e a vansa, lutr i lo laso a Ester.

Bias

E si, coi doi a fan prpi al caso vstr!

Bianca

Le pa che chiel a sappia chai sijo d liber ch'a parlo d matrimni.

Bias

Matrimni?

Bianca

Si, pr na vidoa ch'a veuja torna risposese.

Bias

L'hai cap! Se a m speta vado a ciameje a don Quaja se peuss dejne un ch'a fa al cas so! (esce)

Bianca

(si siede)

Scena V (Bianca Marieta Ida Giaco)

Marieta

(entrando dalla cucina con un bicchiere in mano, s'accorge che sporco, sputa nel bicchiere, lo pulisce con il grembiule, poi cerca nell'armadio e trova un fiasco di vino, a Bianca) Basta, adess a m strmo anche 'l vin! (Versa il vino nel bicchiere, fa per bere, poi lo porge a Bianca) Ecco, ch'a beiva chila. Mi beivo diretament dal fiasch. (beve) Adess i mlo prto 'n tla mia stansia e lo strmo sota 'l let e cimpo d e neuit.

Bianca

(stupefatta, rimane in silenzio a guardare il bicchiere pieno mentre Marieta che se ne va, poi, schifata lo va a svuotare in un vaso di fiori)

Scena VI (Bianca Ida Giaco Don)

Ida

(entrando dallesterno segiuta da Giaco, a Bianca) Scusa, ma la prta a j'era duverta e i soma intr. A-i gnun?

Bianca

(alzandosi) I son mi, 't basto nen?

Ida

Ma mi intendio i padron 'd ca!

Bianca

Don Quaja a l' 'ndait fin-a 'n sacrestia, a riva subit.

Ida

Noi soma torna si a lamentese, ma varda, varda mach n che stat me mo. (indica i pantaloni)

Bianca

A smija ch'a sija slungase.

Ida

Ma che slungase, a son le braje ch'a son scursase. L'hai duvuje lav 'n eva cauda, tant a spusavo!

Bianca

Come mai?

Ida

La mare veja (indica l'interno) a l'ha scaraventaije adss l tupin pien!

Bianca

A vdlo parej am ricorda bonanima 'd me mo. Anche chiel 'na vlta a l' rivasne a ca con le braje pi curte dl slit.

Ida

Tl'avije c lavaile 'n tleva cauda?

Bianca

N, n, a-j'era andait a trov n'amisa, e... quandi ch'a l' rivaje a ca l'mo, a l' butase 'l prim paira 'd braie ch'a l'ha trov al fond l let e a l' scap pi lest che 'n presa.

Ida

Scomtto che l'm dl'amisa a j'era tant p cit che chiel.

Bianca

Prpi parej!

Ida

Cos t mo a ti-j fasia port!?

Bianca

A l'ha fame vdde parin e marin-a, la buonanima!

Ida

Se me Giaco as comporteisa 'n cola manera l, mi lo sbaterio subit fra da ca.

Bianca

Mi 'nvece i l'hai sempre travond e magon. Pensa che a frsa d magon mi ngrasava, gonfiava e ngrasava a vista deuj.

Ida

Adess per 't ses torna dimagra e dsgonfi.

Bianca

Da quandi son staita vidoa, e son vnuita a st si son torna dimagrija.

Ida

Chis mi quandi comincerai a dimagr!

Giaco

T spere che mi i meuira prest?

Ida

M'auguro che 't fase 'n pch pi furb e che 't fase valej le toe rason!

Bianca

Ma Ida, cerca 'd nen ese sempre cos brusca con col bonm!

Ida

(a Bianca) A l' pa colpa mia se chiel a l sensa miola!

Giaco

(a Bianca) Gnanca mia se chila a lha pi nen da bin tute le fascen-e a la sosta.

Ida

Va, va, vate a 'npich a na pianta 'd coj!

Giaco

Si, con le toe buele!

Don

(rientrando dalla cucina, a Giaco e Ida) Ma varda mach chi a j, na cobia cha va damor e dacrdi. Ah, gi che i deuvo pagheve 'l vin bianch.

Ida

Verament, noi i soma pa si pr l vin!

Don

(a Bianca) Ecco, pr chila i l'hai trov sto libret, ch'a lo lesa con calma e peui am conta.

Bianca

(Si alza, poi risedendosi) I peuss st si?

Don

A f csa?

Bianca

A lese l liber.

Don

N, n. Ch'as lo prta pura a ca. (indicando l'uscita)

Bianca

Ma mi i duvo spet Ester!

Don

Alora cha vada ddl! (indicando l'uscita verso la cucina) Cerea!

Bianca

Ce...(alzandosi, distrattamente ingoia il ditale che teneva fra le labbra) Oh, l'hai travond 'l dial.

Don

(senza scomporsi e accompagnandola verso la cucina) Fa gnente, a mlo porter peui doman. (ai presenti) Alora, csa 'm conte 'd bel?

Ida

L'oma pch da conteje. Ma a l'ha vistlo me mo?

Don

Certo che l'hai vistlo, a l' pa trasparent!

Giaco

(indicando i pantaloni) Ch'a guarda, ch'a guarda mach si 'n che stat.

Ida

A son le braje ch'a l'avija adss quandi ch'a l' ciapase cola porcheria ch'a l'ha camp gi soa mare!

Giaco

Chila a l'ha lavami n tleva cauda e lor a son scursase.

Ida

(ironica) Purtrp pa mach le braje a son scursase.

Don

Magara a j'ero pa 'd roba bon-a.

Ida

Quandi che l'hai cataje a l'han asicurame ch'a jero 'd marca.

Giaco

L'avran ciulate!

Ida

Ma csa 't dise. Rba 'd marca, non buggia.

Don

A l'ha catae a la fera?

Ida

Si, prch?

Don

Prch anche mia sorela na vlta l' lasase 'mbon a la fera, a l' catase na maja 'd lan-a e come ch'a l'ha lavala, a l' divent n strass!

Giaco

(a Ida) Tl'has vist. A l'han c ciul chila!

Ida

Basta, ma lo sa che son propi stofia. Ultimament tute a noi an capito.

Giaco

A smija che labio l mel. s tiroma adss gni srt d maleur.

Don

Crch d'esse un pch pi fiducius, avej fede che i-j sant a o protegio.

Ida

A sar pr ln che i-j lader a ven-o sovent a ca nstra.

Don

I lader a ven-o sovent a ca vstra?

Giaco

E gi. Mach ier seira a son intraine doi mentre i durmijo.

Ida

St ciuto ti che tlhas gnanca sntue.

Don

Prch chila a l'ha sntuje!

Ida

Certo anche prch chiel, a ronfava talment frt ch'a lha spaventaje!

Giaco

Parej a son scap.

Ida

E mi i l'hai coruje d'apress, purtrp son nen riuscia a ciapeje prch son 'ntrupame e son casc gi pr le scale.

Giaco

Pvra dna, a l'ha bat la testa.

Ida

Ancheuj m smija d'esse mesa fla.

Don

(a Giaco) Alora 'n pch a l' milior!

Ida

(a Don) Sa, csa che i diso don Canarin: Adess st bonm si, mi lo prto al mrc, e....

Don

A veul vndilo?

Ida

Magara troveiso quaid'un ch'a lo cata. Vado a srnije 'n paira 'd braje, na camisa e o prto 'l cont.

Don

Brava, ch'a fasa parej, madamin Sca, cha scusa, Nebbia.

Ida

E peui o consilio 'd pi nen deije trp da beive e da mang a vstra mare 'n manera ch'a fasa pi nen tante pisade.

Don

St tranquij, l'hai gi parl con i murador, n'utra sman-a a taco i travaj, faso costre ' n cess davsin a la cusin-a, parej mia mare a l'avr pi nen damanca 'd duvej duvr 'l tupin.

Giaco

(stupito) 'N cess 'n ca? Chis che spusa!

Ida

A son pa af nstr. L'important ch'an campo pi nen gi 'd porcaria adss a noi.

Giaco

Mi comunque 'n cess 'n ca lo fario nen!

Ida

Ti st ciuto! (uscendo) Cerea don Quaja!

Don

Oh, miraco, stavlta a lha ciamame pr nm!

Giaco

As vd che dp avej bat la testa a l prpi milior!

Don

(paternamente) Ti Giaco con na fomna parej tl'has l paradis asicur!

Giaco

Lo sai pro, per pr adess preferiso 'ncora stemne 'n pch sla tera. (esce verso lesterno)

Ida

(rientrando va a prendere Giaco per un braccio) Ven tabaleuri, ven! (lo trascina via)

Scena VII (Don Cirillo Stellina Lunetta)

Stellina

(entrando dalla cucina euforica seguita da Lunetta e Cirillo) Barba, barba.

Don

Ma csa ai soced?

Lunetta

Bon-e neuve, bon-e neuve.

Cirillo

Ci st pure lei!

Don

Feme cap, chi a l' ch'a j'est?

Lunetta

Magna Lussia. A l'ha cambi idea, a veul ven-e a Napoli con noi pr consce Rocco.

Cirillo

Vuole pure conoscere Rosario.

Don

E chi Rosario?

Cirillo

Mio barba.....

Don

L'hai cap. Si vna 'ndeve via tuti e 'm lase si sol con mia mare.

Cirillo

Si, ma poi torniamo.

Stellina

Certo che tornoma!

Don

Certo, anche prch lontan da si sentireve pi nen l prfum ..

Stellina

D'incens...

Lunetta

Dla sira 'd candila.

Stellina

D stant...

Lunetta

Dl tanf d'aj ch'a manda non-a.

Don

Tuti prfum san, genuin.

Lunetta

Su, adess andoma a preparese che peui partoma.

Don

Im racomando, fe atension, tre dne da sole e...

Cirillo

Non sono sole, ci sono io. (escono verso lesterno)

Don

Si, lo so. A l' pr ln che son pa vaire tranquil!

Scena VIII (Don Lussia)

Lussia

(entrando dalla cucina) Don Quaja...

Don

Alora che 'ntension tl'has?

Lussia

Cola 'd parti pr Napoli.

Don

Come mai costa decision cos improvisa?

Lussia

Anche se a malincheur, come al slit m sacrifico, i compagno mi!

Don

Ma prch 't deuve sacrifichete ti, lasa prdi, mandoma Bias a compagneje.

Lussia

N, ormai i l'hai decid d scot i toj consej. I veuj and a conse la famija 'd Cirillo, so fratel, e 'n s barba.

Don

Csa ch'a centra so barba?

Lussia

Cirillo a l'ha dime ch'a l'ha ancora 'n barba da mari, e chis che i fasa pa c mi l'f!

Don

Ma tl'avije pa dit che lor l as na rivo dal sud pr robene le dne e ch'a son 'd misredent, ch'ai chrdo gnanca a l'infern?

Lussia

St tranquil che se coj doi a sposeran Stellina e Luntta, e col so barba a duveisa mai sposeme mi, a l'infern ai chrderan, e come ch'ai chrderan!

Don

Ma alora 't ses propi convinta 'd parti?

Lussia

(rientrando in cucina) Si, Emigro c mi!

Scena IX (Don Bias Marieta)

Bias

(entrando dallesterno claudicante cerca la sella) Che dolor, che dolor!

Don

Csa a l' capitate?

Bias

Son dsmentiame 'd buteje la sela a la bici, l'hai barb 'n saut e...

Don

Disme nen che 't ses setate sensa sela!

Bias

Purtrp! Tut pr deje dament a chiel.

Don

A l' prpi vera che le dsgrassie a ven-o mai da sole! .

Bias

Prch, anche chiel a l' mont 'n bici sensa sela?

Don

N, as trata 'd mia sorella, a part pr Napoli con le novode. A l'ha dime ch'a veul emigr!

Bias

Come j'osej!

Don

Vaje a cap le dne. Prima a vuria pa vdde col bonomas d Cirillo, adess adiritura a veul and a consce 'n so barba.

Bias

Si a va a fin che restoma mi chiel e soa mare.

Don

E le ciatase!

Bias

N, le pr le ciate l'hai trovaje na sistemassion.

Don

Dabon?

Bias

Si, tota Grassia ai pija chila 'n compens d'jeuv che mi i porto giurnalment.

Don

Meno male, na bon-a neuva!

Bias

(prendendo la sella) Adess per a l' mej che i vada a sistem la bici e peui i vado a duvert la sala riunion!

Don

A propsit dla sala riunion, tl'has peui preparalo l'avis pr le dne ch'a stan pr divent mame?

Bias

Si, l'hai scrivulo e piasalo fra dla prta dla cesa stamatin bonora!

Marieta

(entrando dalla cucina, a Don) Lussia a l'ha dime ch'a va a l'estero a compagn le novode.

Don

Ma che estero, a va gi a Napoli.

Marieta

E mi, 'ndoa i vado?

Don

'N gnun pst, ti t staghe si con mi e chiel. (indica Bias)

Marieta

Alora tute le seire prima d'and a deurme o conterai na stria.

Don

(accondiscendendo) Va bin, mama!

Marieta

(a Bias) E quandi che l'hai damanca d'and 'n col pst...

Don

At compagner chiel!

Bias

Ma Don Quaja, l'hai gi dijlo pi che na vlta, col l a l' nen compit d'un sacrista.

Don

St tranquil, prest farai custre 'n gabinet davsin a la cusin-a.

Bias

Oh, finalment! A j'era ora ch'as decideisa.

Don

(alla madre) Parej ti t'avanseras d sbate gi la rba 'n tl'rt d'javsin!

Marieta

Ma peui, chis che spusa 'n cusin-a.

Don

Sempre meno che 'nd 'n gir pr ca con l'urinari 'n man.

Marieta

E si, la stria a l' bela, a fa pias contela. (al pubblico) Veule che vla conta?

Don

(accompagnandola verso la cucina) Va mama, vaila a cont a le novode la stria, dsn a parto e pr n pch la sentiran p nen.

Scena X (Don Bias Ester Bianca Luis Rico)

Ester

(entrando dallesterno con un avviso seguita da Bianca, Luis, Rico) Ma, chi a lha scrivulo cost avis?

Don

(leggendo) Sabato 15 alle ore 16 c' la riunione con le donne che desiderano diventare mamme. Tutte le parrocchiane che vogliono diventare mamme sono pregate di rivolgersi a Don Quaja.

Ma chi a l'ha scrivulo sto avis?

Bias

Mi, prch?

Don

Ma chi a l'ha dite d scrive son?

Bias

Chiel!

Don

Si, ma d duvije formulelo n nutra manera. Ma lasoma prdi. (ai presenti) Alora, csa 'm conte 'd bel?

Luis

Noi soma vnuit si pr conse le soe novode...

Rico

Purtrp a l' stae 'n malinteis e...

Ester

Grassie a col malintis soma cobiase noi quattr.

Bianca

(a Bias) Purtrp dovrai torna f n'utr san martin.

Bias

Prch andoa a va a st?

Bianca

Naturalment a ca soa. (indica Rico)

Don

(a parte a Bianca) Ma con ij poj, come cha la rangia?

Bianca

Gnun problema, prima i doma bin bin d flt, peui na bela pas con l petrolio e ij poj a scipo tuti.

Rico

(a Don) Pen-a l'oma le carte 'n regola, a peul mariene subit?

Don

Ma saria pa mej che prima o conoseise da bin?

Luis

(a parte a Don) L'oma damanca d f lest, dsn 'l temp a pasa e vnuma vej.

Ester

Mi i l'hai gnun problema. Mi son pronta!

Luis

(a Bianca) E ti?

Bianca

Anche mi son pronta!

Rico

Alora al, andoma a prepar i pap! (escono verso lesterno)

Scena XI (Don Bias)

Don

(f. s. guardandoli andar via) Ma varda mach che af!

Bias

Ma don Sbluva, a pensa pa che cole due a sio gi trp stagion pr coj doi?

Don

Oh, sa l' mach pr ln, anche lor doi a stan gi bin come stagiunatura.

Bias

E..., purtrp le primavere a paso pr tuti. El temp a vla!

Don

Brav, bin dit, l temp a vla pr tut e pr tuti. Chiel s ch'a l' 'n galant'm, a l' l'unich ch'a l'ha pa rispet pr gnun!

FINE

Terminato nel mese di maggio 2008

ATTO I

Scena I (Don Cirillo Bianca) pag. 2

Scena II (Don Bias Marieta) pag. 3

Scena III (Don Bias Giaco Ida) pag .4

Scena IV (Don Bias Lussia) pag. 6

Scena V (Lussia Ester Marieta) pag. 8

Scena VI (Lussia Ester -Bianca) pag. 10

Scena VII (Ester Stellina Lunetta) pag. 11

Scena VIII (Don Bias Bianca) pag. 11

ATTO II

Scena I (Don Bias Bianca Marieta) pag. 15

Scena II (Don Luis Rico Bianca) pag. 17

Scena III (Stellina Lunetta Lussia Ester Marieta) pag. 21

Scena IV ( Don Bias - Giaco Ida) pag. 23

Scena V (Don Cirillo Bias) pag. 26

Scena VI (Stellina Lunetta - Luis Rico Bianca Marieta) pag. 27

Scena VII (Rico Luis Lussia Ester- Stellina -Lunetta Marieta) pag. 31

ATTO III

Scena I ( Don Luis Rico Stellina Lunetta Bianca) pag. 34

Scena II ( Bianca Ester Bias Lussia) pag. 35

Scena III (Lussia Ester Cirillo Don Stellina Lunetta ) pag. 37

Scena IV ( Bias Bianca Luis - Rico) pag. 40

Scena V ( Bianca Marieta ) pag. 41

Scena VI ( Bianca Ida Giaco - Don ) pag. 41

Scena VII (Don Lussia Cirillo Stellina Lunetta) pag. 43

Scena VIII (Don Lussia ) pag. 44

Scena IX (Don Bias - Marieta ) pag. 44

Scena X (Don Bias Ester Bianca Luis Rico) pag. 45

Scena XI (Don Bias) pag. 46

    Questo copione è stato visto: