LA FINE DI PROCOPIO
COMMEDIA IN TRE ATTI
DI
ROSOLINO RANDAZZO
AMBIENTAZIONE : Paese di provincia della Sicilia (Racini) 1966
PERSONAGGI
Procopio Cardella anni 50
Fanuzza sua moglie anni 40
Franco loro figlio anni 25
Maria sua moglie anni 22
Pasquale figlio di Procopio anni 16
Bastiano Passarello anni 60
Serafina sua moglie anni 50
Japicu Cascetta anni 60
Comare Grazia sua moglie anni 50
Don Calogero parroco anni 60
(opera tutelata dalla SIAE)
ATTO PRIMO
SCENA I
(Cucina - soggiorno - un tavolo, sedie, utensili alle pareti)
si apre il sipario e appare Maria in vestaglia intenta a preparare la colazione al marito Franco, prima di recarsi in ufficio (impiegato comunale)
|
Maria |
(in modo visibile versa del latte, prende biscotti, tovaglioli ecc..) |
|
Franco |
(entra sbadigliando e stiracchiandosi con passo pesante tipico di chi si appena svegliato ed alzato controvoglia) Ma chi ura ? Staiu murennu du sonnu! Nca pirch ti susisti? |
|
Maria |
Pirch ti dispiaci? To matri ti lu duna megghiu lu latti? Mi susivi apposta! 'Nta dui anni che semu maritati 'u piaceri di fariti lu latti nun l'haiu pututu aviri ancora! Datu nca to matri nun mi duna tempu mancu di ciatari 'nca gi 'nt cucina! |
|
Franco |
E finiscila! Di prima matina mu 'a cuminciari! |
|
Maria |
Finiemula, 'nca a megghiu cosa!ma stamatina pigghiai avanti e puntai 'a sveglia un'ura prima! |
|
Franco |
Chi facisti? Mi facisti susiri prima? Allura sunnu li sei e mezza? Pri chistu staiu murennu du sonnu! (cambiando tono) Allura.....ti susisti pi mmia? |
|
Maria |
(smorfiosa) Si! Anchi pirch nun puteva dormiri! Nun fazzu autru chi pinsare 'na cosa! |
|
Franco |
Chi 'nca pensi? C' cosa? |
|
Maria |
Nenti! Cosi mie! Amun 'nca u latti arrifridd. (siedono) |
|
SCENA II |
|
|
(entra fanuzza sorpresa e meravigliata del quadretto che ha davanti) |
|
|
Fanuzza |
Ah! Gi susutu s a matri? Nca pirch ti susisti prima? |
|
Franco |
(per coprire la moglie) Nenti.haiu un'ura di straordinariu. |
|
Fanuzza |
'nca pirch nun mi lu dicevi, 'nca mi sueva prima puru iu?.Ah! (rivolta a Maria) ci lu quariasti tu 'u latti? 'Nca nun ti putevi stari curcata? Mancu pi pigghiari stu friddu! |
|
Maria |
E pri fari chi? Si nun ci pensu ju 'a me maritu (con tono possessivo) |
|
Fanuzza |
Chi si gentili!ma chi ci facisti sulu 'u latti?Aspetta, 'a matri (rivolgendosi al figlio) 'nca ti sbattu du' ova cu u caf! |
|
Maria |
(alzandosi) Mancu p'allurdarisi i manu, ci li sbattu iu! |
|
Fanuzza |
E chi ci voli? Epoi no pi cosa, ma comu ci li fazzu ju. |
|
Maria |
E 'nca comu li fa spiciali? (sarcastica) Chi ci li sbatti di 'natra manera? (mima il gesto dello sbattere) (alzando la voce) Si nun si siddia pi st vota l'uova ci sbattu iu 'a me maritu! |
|
Fanuzza |
(Non si arrende) calmati.calmatisbatti l'uova 'nca ju priparu 'u caf! |
|
Maria |
(non ne pu pi) Ma nun lu capisci 'nca sugnu so muggheri! Sempri vossia ci devi pinsari, chi cci pari 'nca e sempri picciriddu? Possibili 'nca 'nta du anni di matrimoniu 'u priu di faricci 'a manciari 'a me maritu nun l'haiu pututu aviri? (scoppia a piangere) E chistu pirch nu avemu 'na casa pi li fatti nostri! |
|
Franco |
Ma 'nsumma la vuliti finiri tutti dui? Nun li vogghiu sbattuti di nuddu! Mi pariti du picciriddi! |
|
Fanuzza |
(con tono ironico ma con amarezza) E chi c' bisogno di fari d'accuss? Nun lu putevi diri prima 'nca fazzu 'mpacciu! C'era bisognu d'aspittari du anni! (si mette a piangere) sugnu udiatasugnu udiata pirch m'interessu di me figghiu .. chi sapia iu? Chi lu sapeva 'nca susisi ogni matina cu 'u friddu pi priparari 'u latti 'a to figghiu era sbagghiatu. Chi vuliti sugniu 'gnoranti. Si vidi 'nca di ora in poi 'a me figghiu (sottolinea) ci pensa so mugghieri, pirch ju addivintai troppu 'ntricanti(scoppia di nuovo in pianto) |
|
SCENA III |
|
|
(entra Procopio, attratto dalle grida - persona sui 50 anni in maniche di camicia) |
|
|
Procopio |
Ma chi schifia st succidennu? Si po sapiri c'aviti don matina? |
|
Fanuzza |
'Nca chi voi 'u maritu! To nora dici 'nca avi du anni chi mu supporta e chi nun c'haiu datu mau lu priu di faricci priparari lu manciari a so maritu! Lu capisci Pircopiu? Sugnu udiata pirch vogghiu beniri a me figghiu! E nun sugnu patruna mancu di sbatticci l'ova! |
|
Procopio |
E cc' bisognu di fari d'accuss? Mi pari cchi chi giustu 'nca l'ova ci l'hai a fari sbattiri a so muggheri! Nun sparagni tu? Si vidi 'nca ti stai bedda curcata e nun pensi a nenti! |
|
Fanuzza |
Chi cci duni raggiuni puru tu? Ma itivi 'a sparari tutti quantu siti! (esce) |
|
Procopio |
(rivolto a Maria) La devi capire cara nuora! Nun lu fa pi malu. Ma chi coi, pi 'na matri i figgi sunnu sempre picciriddi e ci pari 'nca hannu bisognu sempri da minna! Quannu avrai figgi e sarai matri puru tu vidrai 'nca poi mi darai ragiuni! |
|
Franco |
Tuttu chistu pirch nun avemu 'na casa pi li fatti nostri! (rivolgendosi a Maria) Ma chi curpa haiu si mi misi 'a travagghiari sulu ora? Nun ti cantari, 'nca appena arricugghemu qualchi lira n'affittamu un bellu appartamentu. (rivolgendosi al padre) Cu chistu pap nun 'nca vogghiu diri 'nca cc nni truvamu mali,ma tu 'u capisci, 'a libert tesoru. |
|
Procopio |
A mmia 'u dici 'o patri! 'nca stesi tri anni 'ncasa di to nanna e stava niscennu foddi e nun vitti l'ura chi mi nnu ivi pi casa mia. |
|
Franco |
(guarda l'orologio) Porcu Giuda, gi l'ottu su? Quantu mi nni vaju (bacia la moglie e saluta il padre) |
|
Procopio |
Tal Maria iu staju niscennu! Diccillu tu 'a soggira! E circati di fari paci 'nca nenti cc'! (prende la giacca ed esce) |
|
SCENA IV |
|
|
Fanuzza |
(entra imbronciata e si mette a faticare in cucina) |
|
Maria |
(cerca di attaccare discorso) cu cchi 'a facemu 'a pasta oggi? |
|
Fanuzza |
(risentita) E 'a mmia dumanni? |
|
Maria |
'Nca vossai chi dici? |
|
Fanuzza |
Chi sacciu chi ci voi priparari 'a to maritu? Nun mi vogghiu mmiscari! |
|
Maria |
Amun la finissi pra! Per ora sugnu n'anticchia nirvusa! |
|
Fanuzza |
(sempre risentita) Pi li nervi c' 'a camomilla! |
|
Maria |
Lassamu perdiri! Perci cu chi 'a fecemu 'a pasta? |
|
Fanuzza |
Ju avevu misu du ciciri a moddu, ora si nun ti piaci ti la fai cu socchi voi! |
|
Maria |
(confidenziale e con toni di chi vuole rivelare un segreto) Chi c'entra ormai 'nca vossia ammunti ciciri |
|
Fanuzza |
(resta per un attimo sorpresa poi capisce al volo) Ma chi mi dici 'a matri? Ch' c' nuvit? (si avvicina con aria protettiva e in vena di saperne di pi) |
|
Maria |
(molto timidamente) Ma forsi! Ancora nun sugnu sicura! Oggi haiu 'a jri a ritirari l'esitu. Anzi ci vaiu subitu. |
|
Fanuzza |
Aspetta 'nca ci vegnu puru ju e ti fazzu compagnia. (suonano il campanello) e cu po essiri astura? |
|
Maria |
Ju mi vaju a vestiri. (esce) |
|
SCENA V |
|
|
Fanuzza |
(V ad aprire) Ah! Cummari Grazia, vui siti? (fuori campo) |
|
Com. Grazia |
(tipica vicina di casa curiosa e invadente) Scusatimi, cummari Fanuzza, ma mu rati n'anticchia di pitrusinu e du spicchia d'agghia, 'nca me maritu voli 'a pasta cu l'ogghiu e l'agghia! |
|
Fanuzza |
Ora videmu si cci nn! Assira ficumu du pisci a ghiotta e nun sacciu si n'arrist (cerca) Ah! Cca ci nn du fila, ju dicu 'nca v'avissi 'a bastari. Cca c' 'na testa d'agghia, tiniti. |
|
Com. Grazia |
Grazi, cummari. (non fa cenno alcuno per andarsene) |
|
Fanuzza |
Cummari, vuliti autru? |
|
Com. Grazia |
Ma stamatina 'ntisi vuci c'avevavu cosa? Mi parsi puru 'ca sintia chianciri.. |
|
Fanuzza |
(interrompendola9 Ma quali vuci, quali chianciri, chi vi gridanu l'aricchi? |
|
SCENA VI |
|
|
Maria |
(entrando pronta per uscire) Buon giorno donna Grazia. Mam ju staju vinennu. |
|
Fanuzza |
'Nca nun mi poi aspittari, tantu me cummari si nni st jennu! |
|
Maria |
E nun si preoccupassi, tantu vaju e vegnu. (esce) |
|
Com. Grazia |
E vui oggi cu chi la faciti la pasta? |
|
Fanuzza |
Ma haiu du ciciri 'a moddu. |
|
Com. Grazia |
Ah! Pasta cu 'i ciciri? Nun 'nca n'avissivu dui superchiu.. |
|
Fanuzza |
Ma nun dicistivu 'nca vostru maritu vuleva 'a pasta cu l'ogghiu e l'agghia? |
|
Com. Grazia |
Nenti, ci la fazzu dumani. |
|
Fanuzza |
(prende un tegamino e mette alcuni mestoli) Tiniti, vi bastanu? |
|
Com. Grazia |
Man.nun vi siddiati..nun mi li putiti dari cotti.tantu pi vui nun cancia nenti.sempri 'u stissu gasi si nni v |
|
Fanuzza |
(furibonda) vuliti puru 'nca ci li vegnu a pasciri a vostru maritu?.Appena li cociu vi lu portu |
|
Com. Grazia |
Grazi, cummari, restu obbligata..ma u sapiti semu ju e me maritu e m'aviti a cridiri, mi siddia mettimi in chiffari pi ddu muschi.datu 'nca 'u Signori vosi d'accuss.pirch si nni facia contenti d'aviri qualche picciriddu(si commuove) |
|
Fanuzza |
(sdrammatizza) E chi jti pinsannu ancora sti cosi cummari.chi vuliti ci voli pacenzia, ma cu ci leggi 'nta sti libbra?.E poi cummari..no pirch 'u signori a mia mi detti,.ma 'u sapiti comu si dici: "biatu ddu corpu ca nun n'havi", chi vuliti cummarii figghi sunnu sempri firnicii 'ntesta |
|
Com. Grazia |
Si cummari,..ma tantu bellu vi pariora semu vicchiareddi.e 'u celu nu jtt e a terra n'appar.semu piatusi cummari.. |
|
Fanuzza |
Amun finitila 'mari Razia'U Signori vidi e provvidi.. |
|
Com. Grazia |
Cummari, no pi vulirimi mmiscari.ma vostra nora?..Si nun sbagghiu camina chi dui anni chi sunnu maritati.ancora nenti? |
|
Fanuzza |
E chi sunnu cummari du anni.e poi no pi cosa..ma ancora su picciotti.e poi me figghiu Francu chiossai di ora si misi 'a travagghiari. Appena si sistemanu n'anticchiaci pensanu megghiu.. |
|
Com. Grazia |
E chi diciti cummari sti cosi chi si fannu cu lu pinseri? .Ju parru pirch vegnu d'un passatu..e 'nta sti cosi si cci ave a pinsari 'ntempu.oggi nun comu primae i rimedi ci sunnu.nun lu suntistivu da figghia da z Tana piscialettu? Appi 'na bedda fimmina doppu dudici anni chi era maritata..truvaru a manu giusta e lu Signori ci fici 'a razia.. |
|
Fanuzza |
Ma cummari (evasiva, ma con gran voglia di dire la verit) ma ancora che semu arrivati 'a stu puntunun ci pinsati, 'nca po essiri ca qualche jornu vi livati sta firnicia. |
|
Com. Grazia |
(con aria insospettita) Ma chi c'.speranza di qualche nuvit? |
|
Fanuzza |
(decisa) Ma chi sacciu ju cummari..cu si 'mmisca 'nta sti cosi..certu si c' 'a manu du Signori..e i ficu s'hannu 'a fari..si fannu. |
|
Com. Grazia |
(si alza per andare) Ragioni aviti cummari..tuttu st 'mputiri d'iddu e da bedda matri sant'Anna..vi salutu..aspittamu chi si fannu i ficu..(mentre esce si scontro con Procopio che sta rientrando) Ohcompari Pircopiu.mi facistivu cantari. |
|
SCENA VII |
|
|
Procopio |
Accussi lariu sugnu? |
|
Com. Grazia |
Chi c'entra comparivi salutu (esce) |
|
Procopio |
Chista sempre jccata cc dintra ? Chi vulia st vota? Sali o cirina? |
|
Fanuzza |
Nun ti cci appricari, nun lu fa pi mali, ma chidda fatta d'accuss, si nun scufunia n'anticchia nun tranquilla.Chiuttostu assettati, viri 'nca avemu novit! |
|
Procopio |
Che c', ti sciarriasti arreri cu t nora? Quannu dici tu 'a finisci! |
|
Fanuzza |
Ma quali sciarriari, vidi 'nca forsi addivintamu nanni (con enfasi) |
|
Procopio |
(raggiante) Ma chi mi dici? |
|
Fanuzza |
Antura, mi lu dissi Maria, idda nisciu pi jri 'a pigghiari l'esistu, mancu nenti t figghiu Francu sapi. |
|
Procopio |
Mancu mi pari veru! Nannu! Finalmente ci sar un altro Procopio nella famiglia..Eh..'a muggheri, semu fatti vicchiareddi |
|
Fanuzza |
E pensa pi ttia tu! A quarant'anni mi vulissi diri vecchia? (vanitosa) |
|
Procopio |
No, ancora t'hannu a spuntari i denti du giudiziuun nipudettu, mettirisillu 'mbrazza, purtarici li viscuttedda, farici fari 'a passiatedda 'nta chiazzaquasi quasi mi sentu cchi 'mpurtanti. |
|
Fanuzza |
'Na niputeddamettirisilla 'mbrazza, cuntarici li cunticedda, pripararicci la pappata, la simula.nun viu l'ura 'nca nasci. |
|
Procopio |
'A muggheri, nun ti lusingari, 'nca masculiddu 腅 |
|
Fanuzza |
Ju dicu ca megghiu 'nca nun ti lusinghi tu, nun lu vidi 'nca luna vacanti. |
|
Procopio |
E chi vai cridennu ancora 'a luna? Ma nun mi fari ridiri(campanello) |
|
SCENA VIII |
|
|
(entrano Maria, Don Bastiano Passatello, suo padre, Donna Serafina, sua madre) |
|
|
Don Bastiano |
(raggiante) Carissimo Pircopio, semu nanni. (Si abbracciano - scene di gioia) |
|
D. Serafina |
Chi cuntintizza..nun ci vuleva cridiri quannu Maria mi lu dissi. |
|
Fanuzza |
Ragioni aviriora s'havi a riguardari, nun devi fari nenti, 'nca 'a me figghiu Francu ci badu ju.statti curcara e nun pinsari a nenti |
|
Procopio |
Ragioni avi t soggira, ora ci sbatti idda l'ova a Francu( suona il campanello) |
|
Maria |
Havi 'a essiri Francu (corre ad aprire) |
|
Franco |
(fuori campo) Pap..pap(lancia un urlo di gioia e subito dopo appare con la moglie in braccio) |
|
Don Bastiano |
Carissimo ragioniere complimenti..complimenti.no 'nca ju avevu dubbi.ma dopu du annicumunciava ad avir qualchi sospettu..pirch (con soddisfazione) di me figghia eru sicuru. |
|
Procopio |
Non pirch mi vulissi 'mmiscarima avevati dubbi in che sensu.vhanon so se ho capito bene il senso..nun nni scurdamu 'nca 'u ragiunueri figghiu di Procopio Cardella.e quindipinsamucci bonu 'a chiddu chi nni scappa da vucca |
|
Franco |
E la finiti tutti dui? Fussivu capaci di rovinari un momento come questo. |
|
D. Serafina |
Ragiunvi avi Francu, fintitila cu sti dicursi. |
|
Fanuzza |
Quantu ci lu va dicu 'a me cummari Grazia, 'nca chidda 'a avutu 'na firnicia.(esce di corsa) |
|
Procopio |
Perci, ragiuneri, ora semu pap, avissimu 'a mettiri anticchedda di giudiziu superchiu? Appena 'u senti t frati Pasquali 'a chiddu ci carinu li denti pi la cuntintizza, avi chi dici niputinu. |
|
Franco |
Ma comu mai nun ha vinutu? Sunnu gi l'una e un quartu. |
|
Procopio |
E si chiddu nun si nnu v 'na menzuredda 'nta chiazza 'a jrisilla fissiannu nun ci senti priu.ma staiu tranquillu 'nca 'a ura di manciari si prisenta, pri chistu sempri puntuali, pi circarisi qualche travaggheddu ci veni gruppusu. |
|
(voci fuori campo-entrano Fanuzza, commari Grazia e suo marito Japicu Cascetta, cos detto perch leggermente gobbo a causa del lungo esercizio della professione di calzolaio) |
|
|
Fanuzza |
Trasiti, trasiti, accuss vi viditi cu vostru compari Pircopiu. |
|
Japicu |
(vestito da "scarparu" con la "cascettina" piuttosto evidente) Carissimu compari Pircopu, perci che 'ntisi? 'nca stati addivintannu nannu? Auguri, auguri (gli stringe la mano) Auguri Francuzzu, (saluta gli altri) Don Bastianu, donna Serafina. |
|
Com. Grazia |
Chi priu chi cci staju sintennu, mancu mi pari veru di vidimi 'a Francuzzu cu un picciriddu 'mbrazza, mi pari v'nca finu a jeri java firriannu cu li causi curti e pensu quannu vinia 'a talari 'a m maritu travagghiari e cci nni faceva pistocchi..ti ricordi? |
|
Japicu |
E comu? Un viaggiu stu birbanti m'ammucci la lesina e mi fici acchianari 'u sangu 'ntesta pi li nervi, e dopu tri uri di circari mi dissi nca l'avia sutta 'u culu, sutta u cuscinu da me seggia e si nun si scanzava via a scippari 'na scarpata nte trunza 'nca si l'avissi ricordato finu a chi campavaEh comu passa u tempu.. |
|
Franco |
(ridendo) E ci pensa, mastru Japicu, quannu ci tuccavamu u jmmu? E ci tir a petra mola o figghiu da z Ciccina pirucchiusa? |
|
Japicu |
Ci pensu, ci pensu. Ma ju dicu 'nca s'avi a ricurdari puru iddu ogni vota chi si tocca li curnicchiam pirch lu pigghiari 'ntesta e ci dettiru setti puntiMa comunque ora 'nca li auguri vi li ficimu, togliamo il disturbu 'nca c' un bellu piattu di pasta cu l'ogghiu e l'agghia chi m'aspetta. |
|
Fanuzza |
Chi ciciri, pasta chi ciciri oggi manciati. |
|
D. Serafina |
'nca megghiu di iddu 'u sapiti? |
|
Com. Grazia |
Ju, ci l'avia dittu ju 'a me cummari FanuzzaVi salutu, vi salutu ' tutti e di nuovo auguri..amuninni Japicu.(escono) |
|
Procopio |
Avanti 'a so maritu nun nu dici n una n menzama savissi statu sula avissi cuminciatu l'interrogatoriuNn' vistu fimmini vusiritusi ma comu chista nun c' nuddu. |
|
Fanuzza |
Don Bastianu, donna Serafina, manciati cc? Nenti di spiciali, canticchia di pasta cu li ciciri e du broccula 'a vastedda, servi 'nca stamu in cumpagnia. |
|
Don Bastianu |
Cu piaceri. Accuss ci dugnu 'na bella lizioni 'a scupa a vostru maritu. (suona il campanello) |
|
Procopio |
'A lezioni ' mmia? Ma si nun sapiti mancu d'unni si pigghianu li carti.. |
|
Pasquale |
(entrando) buon giorno a tutti, ura di manciari? |
|
Procopio |
(sarcastico) ancora un pocu di pacienzia signor Pasquali, scusassi il ritardu si lu pranzu nun prontu..(fa il gesto di dare uno schiaffo) |
|
FINE I ATTO |
|
|
ATTO SECONDO |
|
|
Stessa scena del i atto -Bastiano e Procopio sono intenti a giocare a scopa. |
|
|
SCENA I |
|
|
Procopio |
(recita a soggetto sulla partita a carte) |
|
Don Bastiano |
(recita a soggetto sulla partita a carte) |
|
Procopio |
(guarda l'orologio) Uh! I dudici e menza! Ora mettu 'a pignata 'nca 'a mumentu finisci a missa e chiddi sunnu cc! (esegue) |
|
Don Bastiano |
(mentre Procopio si d da fare) Pircopiu, nun putiti sapiri comu sugnu cuntentu di stu niputeddu. Nun viu l'ura chi nasci.l'ahi davanti l'occhibedducu la facci tunnl'occhi celestie ju chi cci jocu.PioPioPio.. |
|
Procopio |
Piu, Piu, Piu, ma chi chiamati puddicini? |
|
Don Bastiano |
Seh! Schirzatici! 'O picciriddu chiamu! |
|
Procopio |
E lu chiamati comu i puddicini? |
|
Don Bastiano |
E torna? Pio, Pio, nun vi lu dissi Francu 'nca si chiamer Pio? |
|
Procopio |
(resta secco) Scusati , non ho capito bene! Ma vui stati dicennu che il primo nipoti di Procopio Cardella si chiamer Pio? |
|
Don Bastiano |
Certu! Chi ci vulissivu mettiri Pircopiu? |
|
Procopio |
Ma stati schirzannu? Me niputi s'avi 'a chiamari comu 'a mmia asinn succedi l'opira? Comu? Avi dui anni chi staju cu la speranza d'un niputeddu, pi lu piaciri di vidiri 'nautru Procopio Cardella in circolazione e ora addiventa Pio? Ma chi Pio, Pio?.. |
|
Don Bastiano |
Ma la vuliti finiri? Veru putiti pinsari, 'nca oggi, 'nta sta epuca moderna ci ponnu essiri Pircopi in circolazioni? Mancu vui mi pariti! Scusati! E vi lu 'mmagginati chi po significari pi ddu picciriddu sentisi chiamari Pircopiu? Oggi! ?Nt 1966! |
|
Procopio |
Ntantu caru Bastianu cominciati 'a babbiaricci 'cchi picca ! E poi ju mi chiamu Procopio! Ci vuoli grazia! Procopio! Vieni dal latino: Procopius - Procopiorum, e significa bello, intelligenti, attraenti.. |
|
Don Bastiano |
(interrompendo) Po veniri puru di la Grecia! Pircopiu e Pircopiu resta! Ma vi lu 'mmagginati cosa diranno li cristiani vidennu lu picciriddu? che beddu! Ma 'a c apparteni?. 'u niputi du z Pircopiu Cardedda!'nveci chiamannulu Pio, Pio Cardella, la genti mancu cc pensa cchi 'o z Pircopiu, ma dir sicuramenti lu figghiu du ragiuneri Franco Cardella!. |
|
Procopio |
Ah! Ho capito! Si si chiama Pio figlio du ragiuneri, si si chiama Procopio nipoti du z Pircopiu! Ma nun mi faciti ridiri! Procopio, Procopio, si devi chiamari, appuntu pirch mio discendenti naturali legittimu cu 'a riga! |
|
SCENA II |
|
|
Voci fuori campo - entrano Fanuzza, Serafina, Franco e Maria |
|
|
Fanuzza |
Don Caloriu nun la finiu cchi cu la predica, si viri 'nca nun aveva pitittu! Pircopiu, zittisti 'a pignata 'ncapu? Bonu facisti, amun priparati 'a tavula 'nca ju calu la pasta 'nca gi vugghi! (esegue) |
|
Franco |
Nia? 'Nt chiazza pareva 'na litania..(mima) Auguri ragionieri!Auguri! .e chi? Aumenta la famigghia?!Bravu, bravu, complimenti! |
|
Maria |
E puru a' mmia! 'Nt la chiesa mi sinta tutti l'occhi di supra 'nca macari m'affruntava! |
|
D. Serafina |
E chi c' d'affruntarisi 'a matri? Anzi devi essiri orgogliosa, 'nca li figgi sunnu grazia du Signori! Mi dispiaci 'nca si figghia sula, m'avissi piaciutu fariti 'a compagnia! Ma t patri.. |
|
Don Bastiano |
(interrompendo) Francu, t'infurmasti pi dda pratica di pensioni? |
|
Franco |
Si. Parravi direttamenti cu 'u sinnacu! E mi dissi 'nca canusci n'amicu 'mpiatu propriu a Previdenza Suciali. Vossia m'avi a fari aviri tutte le generalit accuss ci li fazzu aviri. |
|
Don Bastiano |
Dumani ti portu o Municipiu! (a Procopio che nel frattempo ha continuato a passeggiare nervosamente) Ma c'haviti? Vuliti digiriri prima di manciari? |
|
Procopio |
Eh, carissimu Bastianu, a li voti ci sunnu cosi chi nun si ponnu digiriri e chi ti restanu 'nta lu stomacu.anchi prch nun si riesci 'a capiri si certi azioni ti li meriti oppure no..ma manciamu per ora.. |
|
Fanuzza |
(aiutata dalla donne incomincia a fare i piatti) Amuninni, assettativi, 'nca s'arrifridda (tutti si mettono a tavola tranne Procopio) Pircopiu 'a cu aspetti? Nun hai ptittu? |
|
Procopio |
Nun n'haju pitittu.mi pass tuttu 'nsemmulaintanto quannu dici tu 'a finisci di chiamarimi Pircopiu, ju mi chiamu Procopio (sottolinea) circamu di essiri cchi civili. |
|
Don Bastiano |
(sorridendo) Procopio, vieni dal latino. |
|
Procopio |
(sedendo) Senza tanta sassa.. Don Bastianu, 'nca ancora nun ura di cantari vittoria.. |
|
Franco |
Ma ch'aviti tutti dui? Parrati comu du ziti..nun si capisci nenti. |
|
Procopio |
Zittiti tu, cacacausi. |
|
Fanuzza |
Ma 'nsumma 'a vulemu finiri?.e circamu di manciari in santa paci? |
|
Procopio |
Ragioni hai, aviti ragioni tutti,.manciamu, manciamu in santa paci 'nca poi nun sapemu chiddu chi po succediti. |
|
Franco |
Ma 'nsumma pap si po sapiri chi ti pigghia? Chi hai? C' cosa? Nun fai autru chi parrai cu mezzi paroli. Vuoi parrari chiaru? |
|
Procopio |
Arreri cci torna..ti dissi di manciari 'nca poi si nni parrasunnu cosi chi si discurrunu 'a quattr'occhi. |
|
Franco |
Ma discurriri cu ccui? Cu mmia?..staiu cadennu di li nuvoli |
|
Procopio |
Sta' attentu comu cadi..nun facemu chi t'avissimu 'a purtari 'o spitali? |
|
Don Bastiano |
E c' bisognu di fari tantu ' misteriusu? Francu, cosa di nenti ..si tratta 'nca mi scapp di diricci.. |
|
Procopio |
E no. Vui v'aviti 'a stari mutu.chi vulissivu vidiri 'u film senza pagari? Senza chi vi siddiati sunnu cosi chi devu discutiri cu me figghiu. |
|
Don Bastiano |
E cc bisognu di fari d'accuss? 'A comu parrati, faciti cridiri 'nca si tratta di qualchi cosa di gravimentre sapemu beni 'nca si tratta di piccolezze..di fissarii, si tratta in fondo di vulirisi rendiri conto 'nca semu in epuca moderna.. |
|
Procopio |
(interrompendolo e con aria sarcastica) Ma lu sapiti 'nca tutta st mudernit nun vi la faceva? Nun mi lu puteva 'mmagginari 'nca Bastianu Passareddu avia divintatu omu di munnu? Omu d'avanguardia ma pirch nun vi faciti crisci i capiddi, accuss siti tuttu alla moda.vi mittiti qualche cammina ciuriata e'u quadru'u quadru cumpletu.. |
|
Don Bastiano |
(si sente pizzicato ed offeso) ma jtivi 'a fari 'na bedda caminata 'nca accuss v'arrifridda 'u sangu e vi calmati li nervi.chi mi vulissivu cutuliari? Vulissivu sfugari cu mmia?.Amuninni Serafina..(si alza di scatto rivolgendosi alla moglie) |
|
Serafina |
Ma 'nsumma mi staju sintennu pigghiata di li turchi..ma chi schifa aviti tutti dui? Ma..(rivolta a Fanuzza) vostru maritu chi sta pirdennu i sentimenti'u capelloni cci voli fari fari 'a me maritu |
|
Procopio |
Donna Serafinafarcitimi 'u piaciri di nun vi 'mmiscari.e stamu attenti 'a chiddu chi dicemu'nca cc nuddu 'a pirdutu nenti. |
|
Serafina |
Carissimu Don Procopio chi veni dal latinu..senza chi vi siddiati ju mi 'mmiscu..e si mi 'mmiscu p'addifenniri 'a me maritu.chi vi pari attruvastivu 'u miriceddu vasciu? pirch nun vi faciti crisciri vossia i capiddi.accuss si metti 'nsintunia cu li beddi discursi scuncuiuti chi sta fecennu e nun hannu n testa n peri |
|
Procopio |
Donna Serafina.donna Serafinanun vi scurdati 'nca siti 'ncasa mia e nun 'nca pozzu essiri pigghiatu pi pazzu 'nquattru e quattro ottu senza diri nenti.. 'nca finitila asinno' cca dintra va 'a finisci a schifiu.. |
|
Serafina |
(con aria malandrina) E 'nca ci pari 'nca nni stamu scantannu.aviti ragiuni.semu 'ncasa vostra.e chistu pirch me figghia nun pi casa sua..e 'amu 'a dari lu mussu pri forzaasinno' putissivu stati beddu friscu..'nca nun vi vulissi vidimi mancu 'nta carta giografica. |
|
Procopio |
Prima v'aviti 'a 'nsignari chi cos' 'a carta giografica poi circati di leggila |
|
Don Bastianu |
Camina ti dissi, asinn nun sacciu chi fazzu(afferra la moglie ed escono) |
|
Procopio |
(calmissimo) Andate, andate 'nca l'aria frisca porta cunsigghiu. |
|
Fanuzza |
Pircopiuma 'nsumma 'a vuoi finiri?.Ma chi schifiu hai stamatina..chi t'arrisbigghiasti cu 'u brigghiu? |
|
Maria |
(incomincia a piangere ed esce di scena entrando nella camera di dx) |
|
Franco |
Ora basta..'a vuliti finiri? (rivolgendosi al padre) Si po sapiri chi ti pigghia? Chi cosa successi? Ti lu vuoi sbarattiari stu stomacu? |
|
Procopio |
Cercami di carmarinni ragionieri.e stamu attentu a comu parri asinn ti fazzu veniri u giudiziu tuttu 'nta na vota. |
|
Fanuzza |
(frapponendosi al marito e al figlio) 'A vuliti finiri? Pircopiu.. quannu dici tu nni fai sapiri chi schifia hai? |
|
Procopio |
Chi haju?.'nca vidiche il ragioniere (sottolinea) ha deciso'nca so' patri addivint anticu'nca so' patri devi essiri cancellatu'nca so' patridevi divintari lo zimbello du paisilu ragionieri, ora s'affrunta di essiri figghiu di Pircopiu Cardedda..e siccomu nun lu po affucari.lu cancella.lu cancellae lu leva di la circolazioni |
|
Fanuzza |
Bedda matri santissima.ma chi nisciu foddi? Ma chi sta 'ncucchiannu? |
|
Franco |
Ma chi stai dicennu? Ma chi discursi fai? Vuoi parrai chiaru? Si po sapiri chi ti passa pi la mirudda?.. |
|
Procopio |
E gi liscivi fodditu nun mi capisci veru? O forsi fai finta di non capiri |
|
Franco |
E torna? Ju nun haiu caputu nenti. |
|
Procopio |
E va beni, parramu chiaruchi cosa vuol diri sta novit..'nca m niputi, il mio sangue..il mio erede..s'avissi a chiamari comu un puddicinu? |
|
Fanuzza |
San Giuvanni Battistaveru i sensi persi.Pircopiu (scotendolo) ma chi dici..chi cosa stu puddicinu? |
|
Procopio |
'Nca spiacci 'o ragiunieri. |
|
Franco |
(sbattendosi la mano in fronte) Cosi di pazzi.cosi di pazzi..e si fa accuss pi 'na fissarla di chisti? E si fa stu casinu p'u nomu ? 'nca nun si ponnu arraggiunari sti cosi? Ma tu veru dici. |
|
Fanuzza |
Ma 'nsumma si po sapiri di chi parrati? |
|
Franco |
Nenti, mamm, nentipensu 'nca 'a me soggiru ci scapp di cuntarici 'nca si lu picciriddu masculiddu nun ci vulissi mettiri Pircopiu.. |
|
Fanuzza |
(adirata pi forte del marito) come?.nun ci vuoi mettiri 'u nomu di t patrie chistu si merita?..bravucomplementi..ragiuni avi t patrianzi ringrazia 'u Signori 'nca nun t'ha fattu cadiri 'i angulara |
|
Franco |
Ah? Puru tu ti cci metti?..chi pi mancanza di rispettu? Accuss chiusi di testa siti? Nun lu capiti 'nca semu nel 1966? Ti pari logicu chiamari a ddu 'nnuccenti Pircopiu? Ma dicemu veru?. |
|
Procopio |
Intanto circamu di pricisari 'nca mi chiamu Procopio e tu ragiuneri l'avissi 'a sapiri 'nca veni dal latinu.. |
|
Franco |
E sipirch veni dal latinu, pari c'avissi ad essiri n'autra cosacome se Procopio avissi addivintatu mudernu.. |
|
Procopio |
(rivolto a Fanuzza) eh, 'a muggheri, 'u senti? Ormai beddu chinu lu picciottu..'a faredda cci misiru.e nun c' nenti di fari.mi pari 'nca sentu parrai o' soggiruiddu i stissi discursi mi faceva quannu i detti 'a bella notizia..perci 'a manu veni di dd .i so' soggiri lu incheru.. |
|
Franco |
Tal pap, megghiu 'nca finisci cu sti beddi discursi.ju nun m'haju fattu inchiri di nuddu.la mia una decisione presa con calma e senza nessuna imposizione, una decisione dettata dal buon senso e dalla conoscenza della realt che ci circonda (con aria di saccente) E anche si mi dispiaci assai nun putirivi fari cuntentu sono costretto, per il bene di mio figlio, a jri contro i sentimenti, anche perch francamenti nun mi l'aspittava sta reazioni di vossia, mi pareva 'nca avissi statu cchi comprensivu..'nveci stati facennu succediti l'ira di Diu. |
|
Procopio |
Basta..'a chiddu chi viju e tuttu bellu decisu.nun nni parramu cchi..si vedi 'nca pi mmia sar lu stessu di prima (si commuove) n nn'haju avutu niputi n mancu ne avr.si vidi 'nca mi meritu chistu.. |
|
Franco |
Ma papveru dici!ma nun tu dissi me soggiru 'nca ci vogghiu mettiri Pio? Nun 'a stissa cosa? 'Nveci di Procopio ci livamu Proco e resta Pio, 'u capisci Pio il tuo diminutivo (con aria convincente) |
|
Procopio |
Ragiuni hai.lu dicisti tu stissu..diminuitivo..quindi ju mi meritu di essiri diminuitu.tantu pi darimi il contentino.ma unni v 'a finisci la mia continuit, la mia discendenzaunni v finisci? 'nta munnizza.altro che diminuitivo cancellativu addiventa stu Piu. |
|
Fanuzza |
Ma basta ora. Finitila..quannu nasci si nni parra.e poi nun 'nca sicuru 'nca masculu..nun po essiri 'nca fimmina e nun si nni discurri cchi.( rivolgendosi al marito) pazienza 'o maritu..chi curpa n'hai si ti misiru un nomu anticuspirami 'nca na bedda fimminedda.accuss avemu na bedda Stefana casa casa |
|
Procopio |
Chi ss furtunata 'a muggheri'A ttia si, 'nca ti misiru u bellu nomu mudernu |
|
Franco |
Veramenti c' d'arricriarisi cu tutti e dui(tra s) dalla padella alla brace.Tal m, 'a stu puntu megghiu parrai chiaruvidi 'nca si fimminedda nun ci lu mittemu Stfana..ma lo modernizziamo ci mittemu Stefania. |
|
Procopio |
'U vidi? Cu nomu miu accurzanu, cu chiddu tuo allonganuavissi 'a essiri contenta |
|
Fanuzza |
Ma pirch accuss bruttu Stfananun 'nca l'hamu a chiamari Fanuzza, ma Stfana.nun mi diri 'nca lariu..veni dal latinu comu chiddu di t patri . |
|
Franco |
(scuote la testa) |
|
Procopio |
Ma basta..lassamu in pacicomu ci voli mettiri cci mettinun 'nca l'avissimu a prjari? Per quantu mi riguarda ju ho gi deciso..(adirato e sentenzioso) siddu masculu o si chiama comu 'a mmia o nun lu ricanusciu comu niputi..(prende il cappello ed esce sbattendo la porta) |
|
Franco |
(risentito) E nun mi lu puteva diri beddu chiaru, 'nca si nun ci mettu 'u so nomu mi jetta fora di casa.(mordendosi le dita) E chi significa aviri bisognu.ma ju nun cedu..nun cedu a lu ricattu.. |
|
Fanuzza |
Ma chi stai dicennu? Niscisti foddi puru tu? Chi fa nun lu canusci 'a t patri? Chi fai tu scordasti chiddu c'ha fattu pi ttia? Certu lu devi anchi capiri 'a ddu cristianu u capisci comu cci tineva 'a stu picciriddu? Quannu 'ntisi 'nca t muggheri avia accattari'u sulu pinseri d'aviri un niputeddu masculu, si la java facennu di 'ncodduora 'a ddu cristianu cci dati st debba mazzata .. e nun' 'nca fattu di lignu.'u sangu a tutti nni quarta |
|
Franco |
Ma possibili? Ma possibili 'nca m'haju 'a sciarriari cu mme patri pri na cosa di chisti? Ma veru dicemu? (suona il campanello, va ad aprire ) |
|
Com. Grazia |
(fuori campo) oh, Francuzzu dintra si? Nun c' me cummari Fanuzza? |
|
Franco |
(mentre entrano) trasissi, trasissi cc me matri..(fa cenno alla madre che lui esce) |
|
Fanuzza |
Cummari Grazia, vuliti cosa? Aviti bisognu di sali o di cirina? |
|
Com. Grazia |
(incassando) Grazi cummari, ma parranno cu vui.haju 'ntisu vuci..chi s'havi 'a diri'nca 'nto vicinanzu nun nni trattami? Nun 'nca putiti pinsari 'nca pi vusirit. |
|
Fanuzza |
(interrompendo) Quannu mai cummari e cu pensa 'na cosa di chisti.chiuttostu vi dissi 'na vota 'nca vi gridanu l'aricchicc nuddu ha jttatu vuci. |
|
Com. Grazia |
Ma.'ntisi sbattiri la porta.. |
|
Fanuzza |
E chi nuvit? Nun lu sapiti chi correnti c' 'nta scala |
|
Com. Grazia |
Ma 'nsumma basta 'nca nun c' nenti.(cambiando discorso) E vostra nora? Nun c'? Chi nisciuta? |
|
Fanuzza |
No.si ju a ripusari n'anticchia. |
|
Com. Grazia |
Eh.ormai semu 'nte curti..quannu si nni parra? |
|
Fanuzza |
'nto misi chi trasi! |
|
Com. Grazia |
Chi priu.e comu cci mettinu? L'hannu scartatu 'u nomu? |
|
Fanuzza |
Ma..veramenti ancora nun hannu dicisu..me figghiu 'nsisti 'nca cci voli mettiri 'u nomu di so patri,.ma me maritu nun voli.cci pari anticu.cci piacissi un nomu mudernudi chiddi 'nca si usanu ora.e siddu fimminedda ci dissi 'nca pi mmia socchi vonnu fari fannu, ju nun ci tegnu a sti cosibasta 'nca nun hannu nenti |
|
Com. Grazia |
Ragiuni avitima 'u sapiti com'specialmente s' masculu bellu purtari 'u nomu du nannu..tantu pi continuari l'eredit.. |
|
Fanuzza |
Ma chi jti pinsannu cummari, ormai semu in epoca moderna.semu n'to duemila |
|
Procopio |
(entra di sorpresa) buon giorno cummari Grazia |
|
Com. Grazia |
(sapendo di essere mal vista) buon giorno compari.(si alza) Vi salutu cummarihaju 'a sassa 'ncapuvi salutu(esce) |
|
Procopio |
Si mi capita 'a tiru qualchi viaggiu c' dari 'na milata 'nca s'havi 'a livari 'u viziu di veniri cc dintra pi 'na para d'anniNisciu u puddicinedda? (riferendosi al figlio) |
|
Fanuzza |
Ancora secuti? Nun t'ha passatu 'u brigghiu? 'Nca quannu dici tu 'a finisci. |
|
Procopio |
Ma chi stai schirzannu? Ma chi 'nca m'havi a passari? Mi nni vinni subitu dintra, pirch gi mi pareva malu 'a caminare pi lu paisi.mi pareva 'nca tutti tidevanu 'nsutta. |
|
Fanuzza |
Ma finiscila'a ttia pensanu..e comu schifia ti chiami.Accuss, si ti ci apprechi, ti veni un corpu di sangu.. |
|
Procopio |
E forsi fussi 'a negghiu cosa, 'a stu puntu.. |
|
Fanuzza |
E finiscitamancu pari 'nca hai cinquant'annichiuttostuvidi di finilla e quannu venito figghiu, faciti paci |
|
Procopio |
Ma chi paci e paci, oramai finiu . Nun nni vogghiu cchi sentiri.n di patri n di figghiuma quali paci si lu ciriveddu nun m'arraggiuna cchiu'? si haiu la testa chi mi grida Piu, Piu, Piu, Piu, Piu.. |
|
FINE SECONDO ATTO |
|
TERZO ATTO |
|
|
(Siamo sempre in casa di Procopio Cardella - Procopio, in scena, passeggia nervosamente con in mano un rotolo di carta, in attesa di notizie sulla nascita del nipotino) |
|
|
Pasquale |
(entrando) Pap, chi, ancora nente? |
|
Procopio |
Nenti.nenti..(guarda l'orologio) havi di dui di stanotte chi sunnu 'o spitali |
|
Pasquale |
E calmati papc' bisogno di essiri accuss nirvusu, ti pari 'nca si t'assetti nun nasci?oh.puru si nirvusu pi lu fattu du nomuin funnu 'nt cori teni 'a speranza 'nca francu ti fa cuntentu nun veru? Ma .nun ti pigghiari collira.m frati nun lu fa pi malu, ma chi voi pap.parranno cu 'a veritstu nomu tuoPircopionun 'nca si po diri 'nca tantu bellubisogna puru rendersi cuntu. |
|
Procopio |
Ma lvati di 'nte peri..si nun voi chi ti rumpu 'u mussu.(mima il gesto) puru tu ti cci metti.. |
|
Pasquale |
(parando il colpo) nenti, nenti pap,.nun t'arrabbiaripoi ti fazzu contenti ju.(esce) |
|
Procopio |
Ma v'a manciati 'u pani ca simula, 'nca megghiu.(rimasto solo passeggia per un po, poi si siede) spirami 'nca u Signori mi facissi 'a grazia..si me figghiu avi 'ntinzioni di nun ci mettiri Procopio, megghiu 'nca nasci fimmina.osann nun sacciu chiddu chi fazzu.(suona il campanello - va ad aprire ) |
|
Com. Grazia |
(mentre entra) Compari, ancora nenti.. |
|
Procopio |
Nenti..forsi ha sintutu certi mali discursie si nni vurrissi pentiri.. |
|
Com. Grazia |
Ma chi diciti compari'u piru quannu maturu cafdi sulu..ehme cummari puru 'o spitali ? |
|
Procopio |
'Nca certu! |
|
Com. Grazia |
Eh.donna Serafina puru? |
|
Procopio |
Ci mancassi autru..nun so figghia? |
|
Com. Grazia |
Ma.assai havi chi su 'o spitali? |
|
Procopio |
Di stanotte.. |
|
Com. Grazia |
Ehcu cci vattia? |
|
Procopio |
Eh cummari..(arrabbiandosi) e chi jamu pinsannu a sti cosiper ora facemu cadiri 'u piru e poi si nni parra.. |
|
Com. Grazia |
'U sapiti com'no pi 'mmiscarimi..ma tra di mia haiu pinsatu,..nu criu, 'nca m cumapri si fa pigghiari pi babbu.nun sulu nun ci mettine 'u so nomu, ma mancu iddu l'avissi 'a vattiari?. |
|
Procopio |
(scattando) ma cummari.. ma quantu cosi sapiti..ju dicu 'nca siti cchi 'nfurmata di mia, 'nca sugnu 'u nannucu vu dissi 'nca nun ci mettine 'u me nomu? Iusugnu 'nca nun vogghiu.nun mi piacimi dispiaci 'nca mi cci chiamu ju(si sento dei passi Japicu che entra) |
|
Japicu |
Razia.Raziacci si?.'nca butatnissima di t matri sempri nisciuta si? Possibili 'nca nun ci la fidi 'a stari cincu minuti dintra e jri ciarannu sempri i gnuni di cristiani? (mima il gesto di un ceffone - la scena si deve un po movimentare -) I scarpi da z Betta unni sunnu, 'nca nun li pozzu truvari a nudda banna e si nu ci fazzu truvari chi supratacchi misi chidda capaci chi m'abbannia pi tuttu u paisi, unni schifia i mittisti? |
|
Com. Grazia |
E bonu carmati.c' bisognu di fari d'accussi 'ncasa di cristiani.. |
|
Japicu |
Nun ti cantari, nca me compari nun si impressionaunni su' 'i scarpi? |
|
Com. Grazia |
'Nca unni hannu 'a essiri.'nto cufularu'nmensu 'a tutti l'autri chi ficiru 'a verra du 15 - 18 . chiddi scarpi di cunzari sunnu? |
|
Japicu |
E 'a ttia chi t'interessa.pirch fazzu lu scarparu..p'aggiustari scarpie cchi si sfascianu..cchiossai travagghiu..si tutti si issiru 'accattari scarpi novi, putissimo chiuiri putia. |
|
Com. Grazia |
Menu mali 'nca u Signori ti detti sta pacienzia.. |
|
Japicu |
Ragioni hai'u Signori mi nni detti assai pacienzia (ironica). Camina e va pigghiami 'i scarpi 'nca a z Betta amumentu cc..(mentre escono). Ah compari mi l'avia scurdatu.. ancora nenti? |
|
Procopio |
Nenti compari.(mentre li accompagna tocca visibilmente la gobba del compare - rientrando) E' inutili, pi mmia nu c' speranza.a vuci gi si spargiu(si sente un po di trambusto) |
|
Pasquale |
(entrando di botto e gridando felice) Masculu, masculupap nasciuquattro chila e ducentu.l'avissi 'a vidimi..quant' beddu..assimigghia 'a ttia.. |
|
Procopio |
(anche lui felice) Nasciu?e t cugnata?.. |
|
Pasquale |
Tutti cosi boni ..pap.avi 'na testa di capiddi 'nca pari di dui anni.. |
|
Procopio |
Ringraziamu 'u Signori (cambiando tono) Eh .'u sai comu ci misiru ? |
|
Pasquale |
Eh pap..ancora cci pensi?.comu cci misiru..Pio, Pio comu il tuo diminuitivo. |
|
Procopio |
Eh, puddicineddalu dissi e lu fici.nun m'u 'mmagginava..(si schiaffeggia) eh pezzu di cretinulu fissa di mia ancora cci spirava |
|
Pasquale |
Pap, ma veru dici? E finiscila.. |
|
Procopio |
(srotolando la carta che aveva in mano) 'A vidi chista? Stu disignu 'u fici t frati Francu quannu java 'a scola. l'albero ginecologico.e chi era prijatu quannu 'u fici..ora si lu scord..e doppu tanti Cicci e Pircopiora accumpariu 'u puddicinu.Pio.Pio(straccia il disegno) |
|
Fanuzza |
(dall'esterno) Pircopiu, Pircopiu (entra) 'u sentisti? ..avemu un masculiddu(Procopio resta impassibile) Cu ttia parru? U capisti ? Semu nannima nenti dici? |
|
Procopio |
(gelido) Auguri, complimenti 'a ttia, 'nca addivintasti nanna. |
|
Fanuzza |
Comu 'a mmia? E pirch tu no? (incredula) |
|
Procopio |
(sentenzioso) 'A mmia nun m'ha nasciutu nuddu niputi.. |
|
Fanuzza |
Ges, Giuseppi e maria,.ma chi niscisti foddi? Tu veru dici? Ancora 'nsisti cu st storia du nomu, e chi parola di re? |
|
Procopio |
Ma quali re d'egittunun c' bisognu di essiri re..la mia parola santa.. la parola dell'ultimo Procopio Cardella..e si ti dissi 'nca niputi nun'haju vol diri 'nca nun'haju e basta! |
|
Fanuzza |
Dan Giuvanni, . Arrimuddaticci 'u cirivedduEh,chi 'ntinzioni avissi?chi vor diri 'stu discursu? Fammi scienti'nca ju nin lu capisciu chi voli diri 'nca nun hai niputi? Chi fai nun talii u picciriddu? Fai finta 'nca nun esisti? E stu curaggiu avissi ? stu cori duru? Eh..comu fai cu Francu? Ti lu scordasti 'nca stamu 'nta stissa casa? I aggi ti mancia .. |
|
Procopio |
E statti calma.nun t'acquaranarihai ragioni. Un putemu stari 'nta stissa casa.e siccome, nonostante tuttu, nun lu vogghiu ettari 'mmenzu 'a la strata.voli diri 'nca mi nni vaju jutolgo il disturboe nun mi fazzu manciari li aggi (sarcastico)..e siccome 'u curaggiu di stati 'nto paisi nun l'haju, pirch mi cadi la facci 'nterra..scumparu mi eclissu .. mi levu . Di 'nto menzu (esce sbattendo la porta) |
|
Fanuzza |
Pircopiu , Pircopiu.(cercando di raggiungerlo - poi rientrando) chi focu granni . Chi focu granni e chi c' di fari. |
|
Francu |
(entrando con delle borse in mano) M,. M .. vidi 'nca Maria e 'u picciriddu nescinu oggi stissu .pirch posti nun ci nn' e ci devi dari 'u suu 'a n'autra chi avi accattari .(entra nella camera di dx e ne esce subito senza le borse) 'Istaju jennu 'a pigghiari . (si ferma e di botto si ricorda) Eh, 'u pap? Chi dissi ? cci nni 'ntisi priu? |
|
Fanuzza |
(scoppia in lacrime) Ma quali priju 'a matri..para un pazzunun nni voli sentiri nenti.dici 'nca pri iddu nun ha nasciutu nuddu (singhiozza) dici 'nca si nni voli jri fora paisichiss nnu cumina qualche fissarla.. |
|
Franco |
(si mette le mani in testa) di nesci foddi mi sta vinennu .. i carni arrizzanu accussi si fa? Tuttu chistu pi n schifa di nomu? Unn iddu per ora? |
|
Fanuzza |
(continuando a piangere) E chi nni sacciu ..faca tanti mali discursi Bedda matri santissima ..sa chi cci passa pi la testa.. |
|
Franco |
E finiscita .M .nun ti cci mettiri puru tu ..chiuttostu ..nun ci diri nenti 'a Maria per ora, mancu pi faricci pigghiari collira. (abbracciandola) Nun ti cantari ..ora 'u v cercu e cci parru ju (esce) |
|
Fanuzza |
St attentu 'a matripigghialu cu bonu (dopo che Franco uscito) Chi focu granni.chi focu granni (suona il campanello e va ad aprire) Ah.vui siti cummari Grazia? Trasiti, trasiti (entrano in scena) |
|
Com. Grazia |
Cummari, perci aviti un beddu masculiddu? |
|
Fanuzza |
Ringraziamu 'u Signorisi lu viditipari so patri quannu era nicu. |
|
Com. Grazia |
Ah! Mancu mi pari veru 'nca Francu ora patri di figghi, mi pari ancora 'nca finu a jeri cci dava 'u latti ju.(maliziosa)Eh..comu cci misiru? |
|
Fanuzza |
'Nca 'u nomu di me maritu sulu 'nca lu modernizzare .'nveci di Procopio.cci livaru il Proco e rist Pio..nun vi piaci? |
|
Com. Grazia |
Bellu , ma no pi vulirimi 'mmiscari. Ma stu Piu nun c'entra nenti cu nomu di vostru marit.ddu cristianu cci tineva |
|
Fanuzza |
Ma chi diciti 'a cummari? Iddu stissu f, anzi nun vulia mancu 'nca ci mittianu il suo dominuitivu e poi ormai nu c' nenti di fari, chissi sunnu fissarii, basta 'nca hannu 'a saluti |
|
Com. Grazia |
Ragioni aviri sunnu fissarii .e quannu nescinu du spitali? |
|
Fanuzza |
Oggi stissu, Francu li ju 'a pigghiari, pirch ci bisogna 'u postu (suona il campanello) Cc sunnu (v ad aprire) ( entra Franco con la cesta del bambino, Maria in vestaglia, Pasquale con delle borse e Serafina) |
|
Com Grazia |
(alzandosi) Quantu viju, quantu vju.(si china sulla cesta) Che beddu ..chi masculazzu a ttia assimigghia (rivolta a Franco) Mariuzza auguri, chi beddu masculu,..ma v curcati.senza stari aggrotta chi fu spina? |
|
Maria |
Grazie donna Grazia.ora mi va curcu |
|
Pasquale |
(si avvicina alla cesta) Pio, Pio, Pio, che c' 'u ziz? Appena ti vidi 'u nann . |
|
Maria |
A propositu, unn me soggiru? Sulu iddu ancora nun l'ha vistu 'u picciriddu.. |
|
Fanuzza |
Ma .. appi 'a nesciri . E nun sacciu si torna ..'u vinniru 'a chiamari 'nca 'u vulianu 'ncampagna |
|
( Maria esce seguita dalla madre) |
|
|
Pasquale |
'Ncampagna? Ma si nun c' nuddu 'ncampagna, cu lu vinni 'a chiamari? |
|
Fanuzza |
(facendo segno di non contraddirla) Ma chi sacciu ju ..si lu vinniru a circari, ci devi essiri un bonu mutivu.. |
|
Com. Grazia |
Ju vi salutu, 'nca st scurannu e 'a mumentu me maritu acchiana pi manciari, quantu v mettu 'a pignata e di nuovu tanti auguri (esce) |
|
Pasquale |
M, ma chi st nuvit 'nca me patri 'ncampagna? Si lu vitti antura davanti o municipiu? Anzi ju nun ni staju capennu nenti mi dissi 'nca voli purtata 'a valigia cu lu vistiti scuru e na pocu di mutanni e quattro magghi ..ma chi voli diri? Appena ci dissi c'ava 'a fari cu sta valigia, mi dissi di starimi mutu e di purtariccilla subitu. |
|
Fanuzza |
(non pu p trattenersi) Ges, Giuseppi e Maria, ma chi voli fari? Chi si nni voli jri? Bedda matri du Carminu .........veru foddi nisciu ...... |
|
Serafina |
(che nel frattempo entrata in scena e si rende conto) Donna fanuzza, ma chi 'ntinzioni avissi vostru maritu? Chi ci avi 'a fari pigghiari un corpu di sangu 'a me figghia cu quarchi dispiaceri? Ehnun 'nca po continuari ancora tutta sta vucciria, asinn veru fazzu succediti l'opira i pupipirch ju a me figghia mi la portu dintra 'a picciuttedda 'nta sti condizioni avi bisognu di stari tranquilla e senza chi vi siddiati .cu ddu pazzu di vostru maritu peri peri.ver qualche fissarla avi 'a succediri . |
|
Fanuzza |
E finitila, donna Serafina .pru vui vi cci mittiti? E chi vuliti attizzari ancora ' focufacitilu sfugari..certu nun chi cci po continuari stu brigghiu? |
|
Serafina |
Ragioni aviti .chiuttostu dicemunni 'na pusticedda di rusariu 'a San Giuvanni pi faricci arrimuddari 'u ciriveddu..(siedono) |
|
II QUADRO |
|
|
(Alla riaccesa delle luci la scena deve essere arricchita con dei tavoli addobbati come essere pronti per un buffet, infatti passato un mese dalla nascita di Pio ed arrivato il giorni del battesimo. Siamo sempre in casa di Procopio Cardella. In scena sono Fanuzza e Don Calogero, il parroco) |
|
|
Don Calogero |
Mi dispiaci veramenti assai assai carissima signora Fanuzza, ma nun mi lu 'mmagginava 'nca vostru maritu ava sta don testa dura.le ho tentate tutte, nun c' statu versu di putirli cunvinciri di farisi vidimi almenu oggi 'nca c' lu vattiu di lu picciriddu, e quantu voti ci lu dissi 'nca nun iddu 'u primu e mancu l'ultimu, 'nca ju n vattiatu picciriddi osapiddu quantu e chi mi capitanu nomi di tutti li culura 'nca mancu li sacciu ammuntiari Emiliano, Jenni, Depura, Tiziana, Pierangelo, Claudio (sempre in modo sarcastico) Ah, .prima vina lu cori, nun c'era bisognu mancu di leggiri, 'nca gi si sapeva 'nca ddu picciriddu ava u nomu di so nannu Vitu, Aspanu, Japicu, Bastianu, Pippinu .ma cu ccu nn pigghiamu? Si l'epuca chista? Anzi ..ci dissi..'nca per lo meno iddu l'ava avutu 'u piaceri d'avir menzu nomu .ma chi? Fu cchi tintu .chiossari si misi 'a ittari vuci |
|
Fanuzza |
(piangente) Don Calogero, nun nni pozzu cchi! Avi un misi chi jamu e vinemu di 'ncampagna, pi faricci arrimuddari 'a testa, ma nun c' statu nenti di fari .ancora bonu 'nca nun nni misi 'a porta, me figghiu Francu nun lu voli salutari cchi e ora si sta mittennu sutta 'u picciutteddu p'affittarisi 'na casa..i cristianu chi vannu e vennu cu la scusa di fari visita o chi 'nveci si vennu 'a passanu 'a vusirit ..me figghiu Pasquali 'nca si lamenta pirch avi acchianari e scinniri di 'ncampagna pi purtaricci 'u manciari 'a verit don Calogeru, accuss vennu i consumazioni? .accusi si fa pi 'na schifa di nomu? |
|
Don Calogero |
Eh, donna Fanuzza, ci voli pacienzia .e nun bisogna mai perdere la fede e la speranza, 'nte cosi ci voli 'u so tempu. |
|
Fanuzza |
Si lu 'mmaggina vossia chi vattiu chi c'avi a essiri? Chi bob cori nni putemu fari sapennu 'nca me maritu nun c'? Si lu 'mmaggina 'nveci chi festa, chi cuntintizza si nun c'era st storia du nomu? |
|
Franco |
(entrando vestito elengante) M, pi favori nun accuminciari, 'nca gi cci basta chiddu chi haiu 'ntestapi nautri stasera festa.. e nun vogghiu nuddu malauguriu e nuddu s'avi a permettiri di chianciri (scoppia in lacrime) Don Calogero, Don Calogero accuss tintu addivintai.chi fici ammazzai 'a qualcunu pi meritarimi chistu? Pi 'na fissarla di chisti sugnu sciarriatu 'a morti cu me patri .. |
|
Don Calogero |
Vah? Ragionieri, finemula ..vedrai che tutto si risolver |
|
Fanuzza |
Nun chianciri 'a matri, asinn mi mettu a ettari vuci. |
|
Don Calogero |
Pi caritnun faciti ridiri i cristiani, forza, facitivi curaggiu e nun circati di ruvinari 'a festa di ddu 'nnuccenti. |
|
Don Bastiano |
(uscendo dalla stanza di dx) Ma chi schifa succedi? ..che c' 'u mortu 'nmenzu a casa? 'Nca finitila e nun facemu ridiri 'i cristiani .purtroppu cu ccu 'na pigghiamu si t patri s'incurn e si misi 'ntesta di fari ridiri 'a na pocu di sciaqualattuchi? Puru stamatina u jvi a truvari pi fari l'ultimu tentativu, ma nun lu trovai, e 'u z Ciccia scavaggheddu, mi dissi 'nca lu vitti nesciri dommatina vistuti eleganti e dici 'nca ci dissi 'nca java 'mpalermu 'nca ava 'a ritirari una documentu 'mpurtanti.. |
|
Fanuzza |
Bedda matrisa chi ci passa pi la testa .chi po jri 'a fari 'npalermu s'avi di quannu vinni di suradtu 'nca nun cci v cchi? |
|
Don Bastiano |
Nun si preoccupassi ju haiu 'mprissioni chi nni fa qualchi sorpresa e ci piaci jucari 'a u misteriusu..ma si era vistutu eleganti, viditi 'nca 'a mumentu spunta |
|
Fanuzza |
Macari 'a vostra prola issi 'ncelu ..am vui 'a chiddu nun lu canusciti, nun si cala mancu si l'ammazzanu. |
|
Don Bastiano |
Si cala, si cala, attintati a mmia. |
|
Don Calogero |
Pi parrini dicidistivu? |
|
Fanuzza |
Si, lu vattiu ju cu me figghiu Pasquali. |
|
Don Bastiano |
Veramenti ju m'avia pristatu puru, ma nun hannu acconsentitu . |
|
Fanuzza |
E ci vula chist'autra, farivillu vattiari 'a vui pi quantu me maritu mi scusciava. |
|
Don Calogero |
(guarda l'orologio) basta, nun vi pirditi in chiacchiri 'nca gi su li setti e 'nmenza ju mi nni vaju e v priparu la chiesa. Nun vi faciti aspittari (suona il campanello- Pasquale) |
|
Pasquale |
M, M, M, st vinennu 'u pap..si firm 'nto bar da chiazza e mi dissi di laminari avanti e si c'era Don Calogero di fallu aspittari. |
|
Fanuzza |
Sianu lodati tutti i santi du paraddisu, 'u Signori mi fici 'a razia |
|
Don Bastiano |
Lu dicia ju 'nca si calava, appena arrivava il momento importanti cci finia tuttu 'u brigghiunun vulissi per chi nni veni 'a cummina qualchi autru 'mbrigghiu, pi ruvinari 'u vattiu. |
|
Fanuzza |
E si zittissi, aciddazzu di malauguriu .. |
|
Franco |
(che nel frattempo andato ad avvertire la moglie - escono assieme con il bambino il braccio e seguiti da Serafina) Don Calogero tagliassi c'avemu? Ora s 'nca sar festa pi m figghiu. |
|
Don Calogero |
Lu dicia ju 'nca ci vulia fedi e speranza e 'u Signori ci fici contenti ..nun capisciu chi voli di mia ..ju grapiri 'a chiesa.. |
|
Fanuzza |
E nun si scantassi, cinu minuti cchi o cincu minuti menu chi 'mpurtanza avi, tantu nun chi c' missa . Sulu 'u vattiu c'. |
|
Don Calogero |
E ju cc sugnu nun mi muovu ..(suona il campanello) |
|
Fanuzza |
Cc , Pasquali v grapi (esegue) ( si sente rumore di pacchi e di ovazioni a soggetto da parte di Pasquale - Procopio appare in scena vestito elegante con pacchi di dolci in mano e con una evidente busta in mano, anche Pasquale ha dolci in mano che posano sui tavoli) |
|
Procopio |
Baciamu le mani a tutti. |
|
Franco |
Pap. (si abbracciano commossi) |
|
Fanuzza |
Pircopiu (scoppia in lacrime) |
|
Procopio |
( a soggetto saluta Don Calogero, donna Serafina, quando arriva da don Bastiano) |
|
Don Bastiano |
E chi a finistivu di fari 'u figghiu prodicu? |
|
Procopio |
(sarcastico) eh, caru don Bastianu, sbagghiu c' pirch .'u figghiu prodicu riturn cu la lingua a strascinuni, e nun mi pari chistu il mio caso ju (con enfasi) torno da vincitore starete a vedere (andando verso Maria) Eh, ora lu pozzu vidimi stu masculazzu (apre le coperte) Pio, Pio, Pio, veni cc 'o nann che beddu un veru Cardella, un veru Pio Cardella (tutti restano sorpresi e meravigliati del cambiamento) |
|
Don Calogero |
Mi fa veramenti piaceri di vidimi stu bellu quadrettu, ma si pirmittiti ju devu insistiti 'nca ura di mettisi in caminu, anchi si nun c' missa, c' 'a binidizioni .. |
|
Fanuzza |
Pircopio, amun jamuninni 'a fari stu vattiu . Lu vattiamu nuatri .. |
|
Pasquale |
E ju nun lu fazz cchi 'u parrinu? |
|
Fanuzza |
'Nca ora 'nca c' t patri? .. |
|
Procopio |
Stai tranquillo Pasquale, 'u vattii tu 'u picciriddu, vogghiu chi avi un parrinu giuvini, (misterioso) pi mmia nun ci pinsati, ju mi cuntentu 'nca porta lu me nomu. |
|
Fanuzza |
(si accascia sulla sedia) Bedda matri santissima, arreri accumincia . |
|
Franco |
(preoccupato) Ma pap .chi nun ti senti bonu ? .Tu scordasti 'nca 'u picciriddu si chiama Pio ? |
|
Procopio |
(ridendo) Nun ti scantari, 'nca ancora nun ci sugnu pazzu e 'u sacciu 'nca 'u picciriddu si chiama Pio, ma sacciu chiddu chi dicu ..(prende la busta) Don Calogero, vi dispiaci leggiri stu documentu ? Vui siti parrinu e putiti megghiu capiri di chi si tratta e vi putiti rendiri contu 'nca forsi stasira si fannu d vattii |
|
Don Bastiano |
'Nca veru 'a testa persi . |
|
Don Calogero |
( apre la busta e legge) COMUNE DI RACINI - UFFICIO DELLO STATO CIVILE E ANAGRAFE Verbale di rettifica nominativo Oggi 22 Settembre 1966 alle ore 11.00 davanti a me Dottor Vincenzo Rametta, Ufficiale di Stato Civile e Capo Ripartizione dell'Ufficio Anagrafe di questo Comune, si presentato il Sig. Procopio Cardella nato a Racini il 14 giugno 1916 che alla presenza dei testi: Mangiapane Isidoro nato a racini il 05/02/1919 e Bevilacqua Giovanni nato a Racini il 06/03/1917, testi della cui identit personale sono certo, il quale dichiara quanto segue: io sottoscritto Procopio Cardella nel pieno delle mie facolt mentali, dichiaro e chiedo che mi venga cambiato il nome di battesimo impostomi da mio padre e che a partire dalla data odierna mi sia attribuito il nome di Pio. Vista la superiore richiesta il sottoscritto Ufficiale di Stato Civile, accoglie l'istanza del sig. Procopio Cardella ai sensi della legge n. 1258 comma D) terzo capoverso del 1948 e pubblicata nella Gazzetta Ufficiale il 30 febbraio dell'anno precedente. Pertanto a partire da oggi 22 settembre 1966 il sig. Procopio Cardella diventa a tutti gli effetti di legge Pio Cardella e si d immediata esecuzione al presente atto. Firmato: Vincenzo Rametta Pio Cardella Isidoro Mangiapane Giovanni Bevilacqua. |
|
(tutti restano senza parole) |
|
|
Don Calogero |
(commentando) Ad facem cascavalli . A facci du caciucavaddu ..e unni 'a jstivu 'a truvari sta liggi? ..staiu arristannu alluccutu .. |
|
Procopio |
Eh ..caro Don Calogero ..avi un misi 'nca acchianu e scinnu di Palermu ..Basta sapirisi firriari e nun faricci jnchiri 'a panza a quarcunu .(allude a Bastiano) |
|
Fanuzza |
Ma chi significa tuttu stu discursu, Pircopiu, mi vuoi fari scienti? |
|
Procopio |
E chi c' di spiegari 'a muggheri .significa 'nca d'ora in poi nun sugnu cchi Pircopiu, ma ora mi chiamu Pio (rivolgendosi a Bastiano) 'U capistivu don Bastianu? Pio ..e datu 'nca 'u niputi nun si po chiamari comu 'u nannu, ..'u nannu si chiama comu lu niputi .tiniti .. (fa il gesto a don Bastiano di andare a quel paese - intanto si sente dall'esterno) |
|
Com. Grazia |
( seguita dal marito) Cummari, cummari .ma chi 'ntisi turn vostru maritu? Chi priu ..e ..unii 'ati statu 'mpari Pircopiu? |
|
Japicu |
E zittiti ..oa ora finivi di di ricci di nun parrai ma chi vuliti compari.si chidda nun si 'ntrica mori .e chi c' di fari ..si viri 'nca 'nta trent'anni chi fazzu 'u scarparu nun statu capaci d'aggiustaricci 'u ciriveddu |
|
Procopio |
Lassativa parrai compari Japicu .ma chi faciti accuss vistuti? .itivi 'a canciari 'nca 'amu a fari festa a m niputi Pio .. |
|
Franco |
Amun 'nca gi tardu e Don Calogero avi prescia ..(tutti si mettono in fila per uscire) |
|
Japicu |
Razia datu 'nca m compari avi stu piaceri jamunni a vestiri e li jamu 'a truvari 'nta chiesa .cu pirmissu (escono immediatamente seguiti dagli altri) |
|
Fanuzza |
Pircopiu'o maritu ..mittemunni 'a braccettu.. |
|
Procopio |
(mentre esegue) Mai ..sbagghiu c' .Pio, io mi chiamo Pio ..Pio ..Pio.. |
|
SIPARIO |
- Questo copione è stato visto:


