La serva ad Zofoli
Stefano Palmucci
La serva ad Zfoli
cod. op. SIAE 931139A
Tutti i diritti riservati all rights reserved:
Stefano Palmucci (id SIAE 201804)
Strada La Creta, 31
Falciano
47891 Repubblica di San Marino Sito web: www.stefanopalmucci.com spalmucci@omniway.sm stefano.palmucci@pa.sm tel mob.338-2015713
DA UNIDEA DI ALDO CAPPELLI
2
La serva ad Zfoli
LA SERVA AD ZFOLI
TRE ATTI COMICI IN DIALETTO ROMAGNOLO DI STEFANO PALMUCCI
Personaggi:
Conte Guglielmo Zfoli
Tonio (cuntadein)
Clelia (moj)
Virginia (fiola)
Fabrizio (fiul)
Beatrice (meretrice)
Don Aldo (prit)
Gino (muros dla Virginia)
Cinzia (surela dla Clelia)
Entroterra romagnolo, anni 40. La casa di Tonio e Clelia la classica casa colonica del contadino depoca. Sporca, povera, essenziale. Un portone centrale, una uscita a sini-stra verso le camere, una a destra verso altri locali e poi le cantine e la stalla. Sedie di pa-glia, tavolo depoca, una credenza depoca. Su mensole e alle pareti i tipici attrezzi del con-tadino del tempo, (roncola, falce, setacci, pentole). In scena Clelia sta spazzando con una scopa di vimini, da sinistra entra Fabrizio.
Clelia:oh, Fabrizio. E bsogna and a ciuda i cunei, prima chus facia nota.
Fabrizio: s, m, a cred enca me. (e inveci us met da seda).
Clelia:d s, fiul. T intenzioun dand aventi acs, t? Ir, san mi sbai, ta n fat gnint ttt el d.
Fabrizio:s m, l vera, ir a nho fat gnint. E e bel l che a s ariv a sera, a i ho ms e segn e og um tocca fn.
Clelia:t, se tv aventi acs, ui peinsa e tu b a metti a post. Senza cunt che og, tla canteina, l sparid un mez salm, oun ad quei chi era tached s. Te ts gnint?
Fabrizio:(e fa linvurnid) chi?
Clelia:te.
Fabrizio: cosa?
Clelia:ad che salm chl sparid, te tan s gnint?
Fabrizio: quand?
Clelia:og, a tlho pu dtt!
Fabrizio: and?
3
Stefano Palmucci
Clelia:
tla canteina!
Fabrizio:
perch?
Clelia:
te savr te.
Fabrizio:
cosa?
Clelia:
eh, eh fa e pataca, che sul vin a sav e tu ba, ut s-centa aglosi se bastoun.
Fabrizio:
mo va l. E b un sazerdaria mai da alz al meni sora sta bela facia.
Clelia:
sora la facia forse no, mo da un elta perta, s. Se e vin a sav de salm, ho feda che per una stmena tfar fatida a pug e cul sora la scarana.
Fabrizio:
e po essa, mo se nisoun ui disg gnint, che peric-li chu i ?
Clelia:
alora emench va a ciuda i cunei. Se tv che nisoun e facia la spa sora che sa-lm.
Fabrizio:
grazie m, al saveva che sora ad v, a ps sempre cunt. Ai vagh sobte. (e scapa da e purtoun).
Cinzia:
(la entra da menca) Clelia, me a fac un selt da la Michela, a fac count da turnprima che facia nota.
Clelia:
tz da per te?
Cinzia:
no, no, a sem quatri o cinq doni a d una mena. U i la Dora, la Sunta, la Marisa de mount, la Gemma de mulein
Clelia:
me an ps ancora creda che la Michela la si sposa. La nera sempre steda lamiga de sgnor Conte? Com che adss la smarida?
Cinzia:
Clelia, davera te ne s? La pi grosa ciacra dai teimp ad Landoun, e te tan s gnint?
Clelia:
me ad solit a bd ma chesa mia, Cinzia. An vagh a snas tal facendi ad chilt, ai nho a sa dal m.
Cinzia:
alora, metti da seda, Clelia. A far un po terd, ci, pacinza mo an ti ps aban-dun te tu abss dignurenza.
Clelia:
a s messa acs ml? (li sacomda)
Cinzia:
beh, e fat che tsapia che la Michela l lamiga de sgnor Conte l gi checosa.
Clelia:
quell, ormai, um sa chul sapia enca la sgnora Cuntessa, enca sla fa finta da nu veda.
Cinzia:
beh, d stmeni fa, sgond e solit, la sgnora Cuntessa la andeda a Faenza, da i su, e l l scap da e palaz per and a truv la Michela. Mo quand l ariv, cus chla trov?
Clelia:
cus chla trov?
4
La serva ad Zfoli
Cinzia:
lha trov la Michela te let sun bel giuvnot!
Clelia:
no! la Michela?
Cinzia:
eh, s, lia! Chisach!
Clelia:
e l chi chlera?
Cinzia:
lera Bruno, e fiul dla Mafalda de macero.
Clelia:
no! e dop cus chl suces? U gni ha mazed ma ttt d?
Cinzia:
beh: Bruno l sted svelt cum un levri e l scap fura da la fnestra ttt nud com chlera.
Clelia:
e lia?
Cinzia:
la s ciusa tlarmeri sla cva. E sgnor Conte lha tach a rggia come un mat e lha spac nicosa se bastoun, e let, e cumudein, gnicosa mo la porta dlarmeri la ha tn bota, us ved chla era robsta.
Clelia:
e un lha aspiteda al ad fura? Tenimodi o prima o dop, slan vleva mur ad fma
Cinzia:
lia la scapa dop un bel po', quand da dentra larmeri lha sintid che e sgnor Conte laveva tach a piengia.
Clelia:
eh? e sgnor Conte u s mess a piengia? Un pez dom acs, tla su pusizioun? E feva a posta
Cinzia:
no, e piangeva perch disg-che l lera disg an che u la mantniva, chu la trate-va sa ttt i riguerd, che u laveva caveda da la streda, che ui feva sempre di gran rigal, che un si meriteva un ringraziameint acs.
Clelia:
ah, per quell, laveva rasgioun da venda. E lia?
Cinzia:
lia lha prov ad cunsulel. E quand e sgnor Conte u i ha dtt che quel chui deva pi dan u nera e tradimeint in s, mo e fat da pas da pataca, lia la i a dmand se e saria sted listess se che giuvnot e foss sted e su marid.
Clelia:
mo peinsa te la Michela tuna situazioun acs cus chla andeda a strulgh
Cinzia:
beh, comunque e sgnor Conte u i ha arspost che no, e saria sted difereint, per-ch se che giuvnot foss sted e marid dla Michela, da pataca e saria pas e ma-rid e no l. A che punt, la Michela u i ha dtt che, se l lera dacord, lavria spused e giuvnot e e sgnor Conte lavria pudud cuntinu a f lamante.
Clelia:
noooo! E e sgnor Conte lha acited?
Cinzia:
us capess. E po cuntinu a f quel che feva prima, in pi sa la sudisfazioun da f curnud e marid. A la fein di cunt, da ttta la facenda, l quel che scapa fura mei.
5
Stefano Palmucci
Clelia:
me, a la mi et, a crideva daveli sintiti ttti, ma questa la pasa ogni imagina-zioun. Comunque, e sgnor Conte, lera e larvenza un bel spurcacioun.
Cinzia:
ssstt..!!! nu fat sint a di acs, che se per ches lariva un speffri te palaz, ui met poc a mandc via ma ttt da ch.
Clelia:
per carit, ui mancaria sn questa. La gi bastenza gnara la vita de cunta-dein, che sa navessmi gnienca e puder da lavurbasta, a gni voi gnienca pens. Che facia po ttt i su cmdi che ma me un minteresa.
Cinzia:
breva. (la selza) beh, alora a vagh da la Michela. Ac videm dop. (la scapa da e purtoun).
Virginia:
(la entra da destra) bond m.
Clelia:
oh, Virginia, tz scapa da e palaz?
Virginia:
s, m. I mha dd mezza giurneda ad rips perch i padroun i gni e alora ho prufited per pass da i m. U m prs da sint la zea?
Clelia:
(u la guerda tocc) cus t fat, fiola? tam pr un po sbatuda
Virginia:
(un po' imbarazeda) gnint, m perch?
Clelia:
mosar. Mo me at c-noss bein, careina. Quand t chleria chi l, u i sempra checosa sotta.
Virginia:
(la suspira) eh, m per d la verit, l che me palaz an mi sint tranquella.
Clelia:
ancora per colpa ad che spurcacioun de sgnor Conte?
Virginia:
s, m, us fa sempra pi insisteint. Quand u i la sgnora Cuntessa, me am ripr dria mal su suteni, mo quand la gni , u mariva ad nascost dri mal spali e po' lartaca sla solita solfa.
Clelia:
cerca da tn bota, Virginia. Ormai e menca lutmi ms. Dop, quand tavr e tu marid e la tu chesa, tat pudr licenzi e e sgnor Conte u sla toh in te sach.
Virginia:
an vegh aglori, m. Ho pud tni bota sti d ann sn perch aveva ste pensier fss tla testa. Mo ormai ho ms via i rispermi chim bsogna per e matrimoni e stelt mes, mi padroun, ai dagh in te salut!
Clelia:
breva!
Virginia:
speremma che e sgnor Conte un si metta a f e mat propri tu lutme.
Clelia:
perch tdisg acs? l sucs checosa?
Virginia:
gnint, m, mo ir laveva un sguerd chu mha fat paura. Um lha giureda, lha dtt che prima ad spusem, a duvr essa sua, a ttt i cost.
Clelia:
pori matt. Va la che sui prova, andem a racunt gnicosa ma la sgnora Cuntes-sa.
6
La serva ad Zfoli
Virginia:
s, sicur. Prima ad ttt e sgnor Conte un daria dla busgierda daventi ma ttt e po um butaria fura de palaz sun chelc te cul. A s la fiola dun di su cuntadein, lha sempra e curtel da la perda de mandghi.
Clelia:
pora fiola, prighemma chun suceda gnint sti utme d.
Virginia:
preghemma davera, enca perch quella la genta che quand us mt un caprec tla testa, u gni mod ad cavgli, ci.
Tonio:
(lariva da e purton ttt agited e e cmenza a f aventi indria) dell, porco boia.
porco boia, bur-
Clelia:
cus t fat, Tonio, cus t fat?
Tonio:
(ma la Virginia) oh Virginia, tz ach? va a ciam e tu fradell ad fura, va l, e pvein dentra e ciudid e purtoun (e cuntenua a f aventi indria).
(La Virginia la scapa sobte)
(ma la Clelia) la tu surela du chla ?
Clelia:le andeda da la Marcella per aiut i prepartiv per e matrimoni.
(Virginia e Fabrizio i vein deintra).
Fabrizio:oh, b. Cus chu i ?
Tonio:sta zt, va l, sta zt.
Clelia:insomma, Tonio, tuc v di cus chl suces?
Tonio:l suces che Tarcisio, e fator, u m mnud a cerch te chemp, and che me a lavureva
Clelia:e alora? Cus chu i ad stren?
Tonio:l mnud a d che e sgnor Conte landeva in cit e po e saria pas da ch.
Clelia:e ma noun cus chu camporta?
Tonio:tun capesc, invurnida duna dona? E sgnor Conte e pasa da ch, in chesa nosta!
Clelia:cum, in chesa nosta?
Tonio:s, in chesa nosta, lha dtt propri acs Tarcisio.
Clelia:mo tz sicur dav capid bein?
Tonio:ho sintid sal mi urecci. Enca me a gni pudeva creda, u mlha duvud d tre volti.
Virginia: e cus che vin a f?
Tonio:a ne s, l quel che a nariv a cap. Un s mai vest e sgnor Conte tla chesa dun cuntadein. Cus chui duvria and a f? Slha checosa da d, u i e fator aposta.
Fabrizio:l proprio stren. U nera mai vnud?
7
Stefano Palmucci
Tonio:
e mi non um geva che una volta lera capited e b de sgnor Conte, Giovan Bat-tista, e vec, un d chlera sted a cacia, lera strach s-cent e quand lha vest la nosta chesa u sera fermi per arpunss una muliga. Lha bivud un bicir dacqua senza d gnint e po un s pi vest.
Clelia:
(ma la Virginia) sa te, Virginia, u nha dtt gnint ad sta visita?
Virginia:
no, m. A lho vest enca stamateina, mo un mha dtt gnint.
Tonio:
(ma Fabrizio) te u n che tz artorni a frigh i limoun te su ort?
Fabrizio:
chi?
Tonio:
te!
Fabrizio:
cosa?
Tonio:
tz and a frigh i limoun tlort de sgnor Conte?
Fabrizio:
quand?
Tonio:
a nu s, sti d.
Fabrizio:
perch?
Clelia:
dai, Fabrizio, smett da toh in gir e tu ba!
Fabrizio:
e va bein, m. Me an s anded a rub invell stan.
Tonio:
Fabrizio, l la verit?
Fabrizio:
av dagh la mi parola.
Clelia:
e alora?
Tonio:
e alora: boh!
Fabrizio:
Tarcisio un saveva gnint?
Tonio:
macch. U mha fat lambascieda e po l artorni da and chlera vnud.
Virginia:
beh, quand larvar u ce dir, no?
Clelia:
te u n mei che tartorni me palaz?
Virginia:
perch? E sgnor Conte ul sa chi mha dd meza giurneda ad libert.
Tonio:
dai, mitemma a post a ch, cerchemma da sistm a la mei.
Clelia:
ach l ttt a post, la chesa la quella chla , mo la pulida.
Tonio:
forse e bsogner prepar checosa. Chis se sta geinta la magna cum noun?
Virginia:
no, b; i nobili i chempa damor. Us capess che i magna enca luilt! Mo me, cnu-scend e sgnor Conte, a degh che stui d un bicir ad vein landr pi che bein.
Tonio:
e i szcorr e dialett? Bisogner che ci diciamo in itagliano.
8
La serva ad Zfoli
Clelia:
cosa vuoi dirci in itagliano, te? Che sei buono solo di fare dei sfrondoni.
Tonio:
sarai buona te, no, di zcorrere bene?
Virginia:
no, b, sa noun dla servit i szcorr sempra dialett. Il szcorr e il capess beness-me.
(I bssa ma la porta. Ttt i arvenza cum e chen che punta).
Tonio:
(seri) dai Clelia, va arv.
Clelia:
perch me?
Tonio:
dai, dona, an pudr and me, no?
Clelia:
(la suspira, p las decid, la irva la porta) Oh, sgnor Conte, che surpresa. A sidv?
Conte:
(lentra) Tarcisio un vha dtt gnint?
Tonio:
s, s, Tarcisio lha fat la su ambascieda, lha scors sa me. Avn, avn, sgnor Conte, incomodatevi pure su quella scarana l. Volete un goccio di vino buono?
Conte:
il goccio tienilo per te, caro villano, a me dammi pure un bicchiere bello pieno.
Tonio:
dai, Clelia, prendi il vino, dai. Signor Conte, qui non che abbiamo un granch di roba, vle una mulica di formaggio?
Conte:
no, no, per carit. (Clelia ui versa e vein). Virginia, mi fa piacere di vedere che il tempo libero lo passi dai tuoi. (Mi genitur) una brava ragazza, la vostra Vir-ginia, gran lavoratrice, al palazzo siamo tutti molto contenti del suo servizio e dispiaciuti che tra poco se ne vada.
Clelia:
grazie, signor Conte, troppo buono. Abbiamo cercato di impararci bene.
Conte:
si sposa con Gino della Porcilaia, giusto?
Clelia:
s, proprio con lui. Si vogliono bene fin da burdelli.
Conte:
un bravuomo. Magari la sua famiglia sono un po selvatici, no?
Tonio:
eh, loro stanno tutti l alla Porcilaia, praticamente vivono allo stato ebraico.
Conte:
questo invece laltro figlio, giusto?
Tonio:
si, signor Conte, mio figlio Fabrizio.
Conte:
s, ad vesta um per una facia c-nusuda.
Clelia:
av sarid vest la dmenga a la messa. Il mio figlio ha sempre frequentato lobitorio del prete.
Conte:
no, un mi pr. Vin aventi, giuvnot, fat veda.
Fabrizio:
bond, sgnor Conte.
9
Stefano Palmucci
Conte:
te tun s quel chui pisg da magn i limoun?
Fabrizio:
chi?
Conte:
te.
Fabrizio:
quand?
Conte:
a nu s, quand i fat.
Fabrizio:
perch?
Conte:
forse perch i bun.
Fabrizio:
cosa?
Tonio:
Fabrizio!
Fabrizio:
s, sgnor Conte. Me i limoun ai magn, enca su n chai facia una gran pa-sioun.
Conte:
e tf bein. Perch tved, Fabrizio, i limoun, tla penza i streng. E dop, se oun lesagera, i streng trop e dop e bsogna f e clistere.
Fabrizio:
(e fa linvurnid) ah, s?
Clelia:
Fabrizio, e sar mei che te, per un po', ta ni magn pi, i limoun.
Tonio:
s, al degh enca me.
Fabrizio:
va bein, per un po' a far seinza. Per sgnor Conte me av vria d che
Tonio:
zt, Fabrizio, sta zt. Quando parli con il signor Conte, te devi stare zitto, capi-to?
Fabrizio:
(u sartira) ah, ci.
Conte:
beh. Alora, av sarid dmand e mutiv dla mi visita, a cred.
Tonio:
voi, signor Conte, aqu potete venire tutte le volte che volete, che noi siamo so-lo lusinghiati.
Conte:
per d la verit, a s vnud a szcorra duna facenda, mo sicom chla una facen-da una po delicheda, avria chera da szcorra sn se chep-fameia.
Clelia:
(dop un mumeint dimbaraz) ah, s, alora Tonio, Virginia, Fabrizio, aspitd poad l, che me ho da szcorra se sgnor Conte.
Tonio:
no, Clelia, ta n capid. E sgnor Conte e v szcorra sa me.
Clelia:
ah, s? (e Conte e fa ad s sla testa) ah, scused, ho capid ml. Avn burdel, an-demma ad l. Con permesso, sgnor Conte.
Conte:
prego.
Virginia e Fabrizio: ac videm, sgnor Conte.
10
La serva ad Zfoli
(i scapa ttt a menca. Tonio e e Conte i arvenza da per luilt)
Conte:
donca Tonio, sta da sint. St d, mentre che a sera al cha cuntruleva i cunt tla mi biblioteca, l scap fura tral mi cherti impulvaredi e nost vec cuntrat ad mezadria, quel chi ha firmed quasi cent an fa e mi non, e Conte Federico Zfoli, e un zei de tu b, suna bela crosgia.
Tonio:
orca, a lavid ancora che foi? Eh, per vuilt padroun al cherti agl impurtenti.
Noun pori cuntadein, inveci, a fm ttt sora la parola, uc basta quella.
Conte:
e invece al cherti agl impurtenti, Tonio. Carta canta! Sora che cuntrat, per esempi, ho trov dli robi che an penseva davera da truv.
Tonio:
ah, s? E che robi?
Conte:
beh, u i scrtt di dirtt e di benefici che me an vho mai dmand, per esempi. E gnienca e mi b, cha sapia me. E alora, og, a s and a truv e nutr, in cit, per dmand se e nost cuntrat, vest che per ttt sti dirtt e benefici u n sted ri-spetd, l ancor bun.
Tonio:
beh, mo me a vho sempre dd ttt quel chuv spiteva, sgnor Conte, ho sempre fat i count se vost fator e l u nha mai avud gnint da d. Se racolt e sli best-ci avem sempre fat a met: non abbiamo mai masato gniente.
Conte:
per quel, an ps d gnint, Tonio. Mo la cherta la disg elt, enca perch la steda firmeda quand u i era dal leggi e di codici difereint da quei dads. E e nutr lha dtt cr e tond che se an gni mitem una pza, e ala svelta, e nost cuntrat u n pi bun.
Tonio:
oddiomama, sgnor Conte. Cus cha gid? U n chac vlid mand via da e puder? la nosta fameia l pi ad centann chul lavora. Noun a navm elt che al nosti braci, sgnor Conte; diversameint, a duvressmi and a la carit. Abbiate pietan-za!
Conte:
nu bacila, Tonio. Sgond me, la facenda las po' metta a post sa poc. Per a s vnud a posta a sint sa vuilt, sa sid dacord.
Tonio:
gd po', sgnor Conte, ttt quel cha pudem f, al fem vulentir. E basta che non ci addomandate dei dinari; questanno nei campi c stata anche la socciet.
Conte:
s, quell al s.
Tonio:
a noi ci ha prosciutto le sacoccie; praticamente siamo alle sogliole della pover-t.
Conte:
sta tranquell, Tonio. Un si trata ad sold. Us trataria sn da rispet un mi dirtt, che un vi costa gnint e che og, magari, e po sembr un po antigh, mo che lera nurmel ti teimp de mi nn Federico. Us cma: jus primae noctis.
Tonio:
(un capess) ius pri propris
11
Stefano Palmucci
Conte:
(ul cureg) jus primae noctis. Che po e saria e dirtt riconosciud mepadrounda pas la prima nota ad matrimoni sa ttt al ragazi chi si sposa sora al teri ad su propriet.
Tonio:
(larvenza un po' ml) ah, te capid ci
Conte:
e vest che la vosta fiola la si sposa tra poc, acs avm lucasioun da sistem la facenda a la svelta senza duvei pi pins sora.
Tonio:
(un sa csa d) ah scused, sgnor Conte, mo an s miga sicur dav capidbeina vlid d che la Virginia, per ste pri pri proctis, la duvria pas la prima nota ad matrimoni sa v?
Conte:
s, precisameint. Oh, naturalmeint lia la sar sn la prima, eh? Dop, pien pien, la tucar ma ttt al fami dal mi tri chi ha un cuntrat ad mezadria vec, pricis ma quel chavid vuilt. Chla volta i fva ttt cumpagn.
Tonio:
s, mo me marid chus chai gm? E ma la Virginia.
Conte:
ho vlud szcorra prima sa te propri perch a capss chl una nutizia un po' de-licheda da f diger. Pin, pin, un po a la volta, e bsogna che tfacia cap mi spusein - e ma la sposa - che quel da pas la prima nota se padroun l un du-ver da rispet, pricis ma quel da f a mit sla roba.
Tonio:
av ringrezi dla premura, sgnor Conte, mo me a nu s saglha farcom cha facl fatiga
Conte:
enca per me, Tonio, l na gran fatiga di dno ma la fila ad cuntadein che ttt i ann im dmanda ste puder, perch il sa quand che e p renda; ttt cuntadein suna masa ad braci da lavur e bcchi da sfam. Mo m ho sempre tnud dur, perch per m l pi impurtent e rispt de nost vec cuntrat, piutost che e guadagn.
Tonio:
e ste fat dla prima nota lera scrtt sora e cuntrat?
Conte:
s, Tonio: nero su bianco. Oh, ui n enca dilt, di dirtt, mo ma m um basta quest. Giost per and da e nuter e d chl ttt a post e a pudem cuntinu cum chavem sempre fat.
(la entra la Cinzia, chla rid cum una mata e ttta presa da e su gran rida - un guerda gnienca chi chu i ).
Cinzia:ha, ha, haquesta la tropa grosa ha, ha, ha. l un quert dora cha rid, a
gni la fac a smetta... la genta ma la streda lavr dtt cha s mata mo questa la tropa forta. ha, ha, ha.
Tonio:(chlha vst che lia lan s incorta de sgnor Conte, ui f di sgn sla testa) Cinzia!
Cinzia:sta da sintha, ha, hacus chu mha racunt la Michela, ha, ha, ha,...
Tonio:Cinzia!!
12
La serva ad Zfoli
Cinzia:
ha, ha, ha, la cha dtt che e sgnor Conte quand lariva da lia, us cheva i bra-goun, e e pr che sotta lapia.ha, ha, ha(me sgnor Conte, mo senza ancora cap chi chl) che staga da sint enca lho, ho, ho (la guerda e sgnor Conte, ui vin in meint chi chl e a limpuvis la smett da rida. La vin a mench sora una sca-rana).
Conte:
s. Mudestamein mal doni ai fac steft chi che. Sopratt quand chu si szcorr ad quel chho dentra i bragoun. Eh, tla nosta caseda a sm sempra sted ben furnid se tcapess chus cha voj d fin dai teimp de nn Federico.
Tonio:
s, per, sgnor Conte, anche turnand me nost scors ad prima, a la vosta et
Conte:
per chi robi chi l, l cumpagn ma quand aveva ventan. A s sempre sted un gran caciador e, mudestameint, ancora ste s-ciop u nha sbai un colp. Tla mi vita hai nho fatti scchi dal fagieni
Tonio:
(ancora pensieros) quel a nel mtt in dobbie.
Conte:
nu bacila Tonio, sa la tu fiola a sar deliched e premuros. Anzi, magari a i im-parar enca quelch bel giugh da f la nta se marid. E v a fn chim ringraziar enca.
Tonio:
(ui cred poc) v a gid?
Conte:
beh, Tonio, alora at lass prepar ttt nicosa. Me artorni tra una stmena. A sper da truv pronta e parcda la camera per e jus primae noctis, e no al vosti va-lisgj ma la porta. At salut. (e scapa).
Tonio:
(temid) ac videm, sgnor Conte. (quand e Conte l scap, ma la Cinzia chla an-cora indurmeinta) Ta n find da d: cus chlha sota i bragoun, quell?
(sora la facia preocupeda ad Tonio, us ciud la tenda)
FINE PRIMO ATTO
13
Stefano Palmucci
SECONDO ATTO
Stessa scena, di seguito. Da sinistra entrano Clelia e Virginia.
Clelia:alora? Cus chu tha dtt? (la ved ma la Cinzia) Odio, e lia cus chlha fat?
Tonio:gnint, lha vest e sgnor Conte, un slaspiteva e ui avn fastidie.
(aiuteda da la Clelia e da la Virginia, la Cinzia la sarciapa).
Cinzia:
odio, cus chl sucs? U m pers da vedae sgnor Conte? Lera davera l?
Tonio:
s, Cinzia, lera propri l. E ringrezia e Signor chu tha fat avn fastidie propri te mumeint gist, se no la tu lengua la cavria mss tun guai ancora pi gros.
Virginia:
e lan saria steda gnienca la prima volta.
Clelia:
alora, Tonio, d scus che vleva?
Tonio:
eh, gi. (Un sa csa d) cus che vleva?
Clelia;
s, e sgnor Conte, cus che vleva?
Cinzia:
cus chl vnud a f, e sgnor Conte, ma chesa nosta?
Tonio:
e vlelva e vleva. (ui peinsa un po), lha dtt che
Clelia:
dai.
Tonio:
eh gnint, lha dtt che la Virginia lan sha da marid.
Clelia:
cooosa?
Virginia:
(guasi insein sa la sua m) eeh??
Tonio;
s, dai, te sintid enca te, no? lha dtt che Gino un va bein per la Virginia, l bun, l paciarot, ui v beinmo lha na testa cum un cp darvers.
Cinzia:
(svelta) ah, per quell l vera!
Tonio:
l mej pinsei sora bein, un mis, d mis, un an. dop us vedr.
Virginia:
un an?!? di mo, b, a fd a posta o a fd davera?
Tonio:
a fac davera, fiola. E sgnor Conte lha dtt acs. Gi, Clelia, e bsogna avis ma don Aldo, e po uc tucar dil enca ma Gino e ma ttt quei dla Porcilaia. Per ads un si fa pi gnint, dop pi aventiforse a vidrem
Cinzia:
oh, questa la grosa. (la selza e la fa per scap) Al vagh a d
Clelia:
te sta bna al!
(la Cinzia la sarmet da seda. Po, ma Tonio)
14
La serva ad Zfoli
Scusa, Tonio, mo forse me a nho capid bein. Cus chu i amporta me sgnor Con-te se la Virginia e Gino i sv marid? E ft che e puder e sia u su, u gni d miga e dirtt da metta e ns tal nosti facendi.
Tonio:
sta ztta, Clelia, nu szcorr ad dirtt chl mej
Virginia:
b, se v a pinsed che me staga bona ach, a aspit che e sgnor Conte um capa e marid, alora e v d chan mi c-nusid.
Tonio:
mo no, Virginia, nu fala acs tragica. Nisoun e v cap e tu marid. Sn che, per e mumeint, l mej aspit, che prescia chavid? Un vi corr miga dria niscioun.
Virginia:
(las gira vers la m) m!
Clelia:
me an cred ancora mal mi urecci. Mo cus chu tha dtt ad pricis, cum chl vnud me szcors?
Tonio:
ah, u lha fata poca longa. Lha dtt cr e nt che ste matrimoni un sha da f, e po lha ciap s e l andd via
Clelia:
e perch la Virginia lan savria da marid?
Tonio:
a tlho p dtt: perch sgnod e sgnor Conte, Gino l un quaioun. Un va bein per lia.
Virginia:
e v, b, an s sted bon da d gnint? Sora una roba acs impurtenta cum e ma-trimoni dla vosta fiola, a navid dtt elt che sgnors sla coda tral gambi? Beh, me, te palaz ai fac da serva, mo ma chesa mia an degh sgnors ma nisoun, e a nho intenzioun darmand propri un bel gnint. Se v, b, a sid dacord, bene, e se no. pacinza. Giosta, m?
Clelia:
me, pi ai peins e pi um pr stren. U n che e sgnor Conte lavr dtt acs per d? Sa vut chu i amporta ma l sa chi chus marida la Virginia?
Tonio:
no no, l sted propri cr. Lha dtt che se lia las duvess marid sa Gino, l ul ciaparia cum un dispt gros, e chun saria dispost a pasei sora.
Clelia:
cio?
Tonio:
eh, u mha fat cap che sa gni dm rta e a fem finta ad gnint, e saria enca bun da mandec via da e puder.
Clelia:
cooosa? lha avud e curag da d acs, cla carogna?
Cinzia:
sssttt.
Clelia:
che se la Virginia la smarida sa Gino, l uc manda via? Dop ttt e sangui e e sudor che la nostra fameia lha spud sora sta tera per cent ann, l uc manda via acs, per un caprcc?
Virginia:
che vigliach, asasein, vile! (la c-menza a piengia)
Cinzia:
ssssttt zetta, per carit. Nu fa acs, Virginia.
15
Stefano Palmucci
Clelia:
(arabieda) a vagh a szcorra sobte sla sgnora Cuntessa. Lia la sempri stedaafeziuneda ma la nostra Virginia e an cred che e possa permetta me marid da fi una purcheria acs grosa. A la vidrem. (las toh e zinl e las prepera per sca-p)
Cinzia:
a veng enca me. A s curiosa da veda la scena.
Tonio:
Clelia, sta bona, va l, du tv? Vein a ch.
Clelia:
questa l una preputenza bela e bona, Tonio; e se te ta n e curag darvultt, me a nho nisouna intenzioun da sbas la testa. A vagh a l e ai nu chent quatri tla facia. Stavolta an ps ste zetta!
Cinzia:
gnienca me!
Tonio:
sta bona, Clelia. Sta da sint. (e fa un suspir) U n sgnor Conte chun v che la Virginia la smarida. (dop un mumeint) A s me.
Clelia:
coosa?
Virginia:
(guasi insein sa la sua m) eeh??
Tonio:
(us decid da d la verit) e sgnor Conteu mha szcors denost cuntrat ad meza-dria, chlha bla centann. E al sora u i scrtt cr e tond e ius pri doctis. giust pri roctisstu pi doctis.insomma e dirtt de padroun da pas la prima nota ad matrimoni sa la sposa.
Clelia:
(las mett al meni ti cavell) uh, madunina senta
Virginia:
(las mett da seda) la prima nota?!?...oddiomamaum vin ml.
Cinzia:
osta l
Tonio:
la Virginia la po spus chi chu i pr e quand ui pr, mo se lan rispta ste di-rtt e lan d sudisfazioun me sgnor Conte, l uc po mand via quand che v.
Virginia:
vigliach, delinquent, lha studi e modi da f pass per legittimo e su caprcc.
Clelia:
brtt brighent
Cinzia:
sssttt
Tonio:
eh, gi. E nutr lha dtt che e cuntrat u n pi bun, senza ste qui pro quoctis. O chabasm la cresta, o si no a pudem enca toh s i nost strac e and a dmand la carit. L per quell chu mera vnud in meint da armand e matri-monie. Per nu dglia vinta.
Virginia:
questa la n giosta, perla n giosta (lartaca a piengia).
Cinzia:
dai Virginia, nu fa acs. Me at capss, mo magari l lucasioun bona per pinsei sora una muliga ad pi. Che Gino l brev, mo l acs pataca, un d in vll.
Virginia:
mo m ai voj bein. Adss cus chai dgh? (la pieng).
16
La serva ad Zfoli
Clelia:
Virginia, nu pieng. Che boia us cred davec frighd, lha studied una bagia da rida, mo u n dtt che un si trova e modi da essa pi furb ad l.
Cinzia:
cus tv di Clelia?
Clelia:
a nu s. Acs a bota chelda a fac fatiga a pens. E bsognaria truv qualchdoun pi birb de sgnor Conte, spighi la facenda, e truv e modi da essa noun a frigh ma l.
Tonio:
e bsognaria pens ma qualchdoun chus nintend ad leggi, ad nubilt, ad dirtt. Si no, ma noun pori cuntadein, ic compra e ic vend senza ca cincurgm gnienca.
Virginia:
m, csa gid sa pruvessmi da dmand cunsei ma don Aldo? L lha studied, e l sempre std da la perta di purett. Forse e truvar e mod da sbrui la mada-sa.
Clelia:
me a lho peins e te tl dtt. Dai, cha i andm sobte.
Cinzia:
a veng enca me.
Tonio:
no, te st ach. A duvem f in modi che la facenda lan scapa da sti quatri mur, per ads. Ai vagh enca me, piutost.
Cinzia:
mo me an degh miga gnint ma nisoun. A veng sn sa vuilt ma la canonica. A s curiosa da sint cus che disg don Aldo.
Clelia:
Cinzia, l una facenda na masa delicheda. L mei che te tan scapa da ch. An ci pudem permetta da f scap una parola. Al savem che ta ne f a posta, l pi fort ad t.
Cinzia:
va bein. Sa vlid acs. Mo comunque me an szcorr mai sa nisoun, a bd sn mi mi fat, an vegh e mutiv dla vosta preocupazioun.
Tonio:
Cinzia, nu peinsa ml, ad te ac fidm. Anzi, guerda, at mitem a la prova: se e duvess avn qualchdoun, nu d gnint ad sta facenda.
Cinzia:
and po tranquell. A sar una tomba.
Clelia:
breva!
(Clelia, Tonio e Virginia i scapa da la porta. Dop un po, da menca lentra Fabrizio)
Fabrizio:
du chi and, tott?
Cinzia:
an ps di gnint.
Fabrizio:
ah, ci. Va bein. Mo i artoruna per magn?
Cinzia:
a nu s, i and ma la canonica ad Don Aldo, per fs aiut a frigh e sgnor Con-te che e v and a lt sa la Virginia la prima nota de matrimonie.
Fabrizio:
cus che e v f?
17
Stefano Palmucci
Cinzia:e v f e giust pri toctis. L e dirtt de padroun dand a let sa la sposa la
prima nota.
Fabrizio: orca: bel! Um piasgria enca ma me che dirtt chi l.
Cinzia:un si po. L riservd mi sgnor e te tz sn un purtt.
Fabrizio:ci, pacinza. Am cuntentar de dirtt chum d sta bela facia: mal sposi, a i an-
dr a truv la terza o la quarta nota.
Cinzia:eh, eh, fa e spiritos. Te, se tun st ateinti, una volta o chlelta tat ciap una s-
ciupteda ma la schina.
Fabrizio: nu bacila, zea. Me a vagh sn sal ragazi.
Cinzia:al ragazi i ha i fradell e i b.
Fabrizio: me a vagh sn sa quelli chi orfani.
Cinzia:s, sa quelli e sal dnaci.
Fabrizio:cus tdisg, zea?
Cinzia:guerda che u mlha dtt la Masina de pount, che la cugneda duna su amiga ad
Faenza, lha vst ma te e ma Celso entr tuna chesa ciusa.
Fabrizio: ma chi?
Cinzia:ma te.
Fabrizio: quand?
Cinzia:do stmeni fa.
Fabrizio: mo and?
Cinzia:a Faenza.
Fabrizio: perch?
Cinzia:te savr te e perch.
Fabrizio: ad cosa?
Cinzia:s, sfa pataca che ma me tun mi freg.
Fabrizio:(intent che e scapa a destra) nu bacila zea, che me at chi pustac chi l an vagh.
E po, se la chesa la era ciusa, com chavria fat a entr?
Cinzia:va l, va l bonalena
(Fabrizio e scapa a destra. Dop un po i bossa ma la porta e la Cinzia la va arv. L Gino)
Gino:bond, Cinzia. I mha dtt che la Virginia la mnuda ma chesa og.
Cinzia:s, Gino, og lan lavora, la mnuda ach.
Gino:bene, (un sa pi chsa d .) alora av salut, Cinzia. (e fa per and via)
18
La serva ad Zfoli
Cinzia:
dai patacoun, vein olta. (ul fa entr) La Virginia la gn, l andeda tun post si su, mo an ps di gnint. L un segret.
Gino:
(us met da seda) ah (ui vin uninluminazioun) eh, eh, eh, tenimodi me al s dchi and. Eh, eh, eh: (ttt cunteint) i and da la sartora per e vstid.
Cinzia:
s, i lha port indria.
Gino:
eh?
Cinzia:
no, Gino, i n andd a l. Tv b?
Gino:
grazie, Cinzia. Me ai s sted ir, da la sartora. La mha fat un vstid nir chl un purteint. A stagh cum un figurein.
Cinzia:
beh, quel, una volta fat, enca sun sdovra, e po' sempra vn bun.
Gino:
a voj essa prount, per che d. La da essa e d pi bel dla nosta vita.
Cinzia:
ecco, fermemci me d.
Gino:
perch? La nota, no?
Cinzia:
eh, un sia mai che la nota lapia da piova.
Gino:
me an vegh aglori. Finalmeint a pudr toh s la mi sposa tla braceda e purtela ma chesa nosta.
Cinzia:
eh, che prescia. U n che tlapia da purt sobte, tpo enca aspit e d dop.
Gino:
perch? Per e viag a Ravenna an partem miga sobte.
Cinzia:
a fd bein, do-tri d l mej aspit.
Gino:
i prim tri d, finenta giobia, an scaparm gnienca da chesa.
Cinzia:
te Gino szcorr per te, l mej.
Gino:
cus cha vlid d?
Cinzia:
no, a giva che magari lia lavr enca piaser ad scap.
Gino:
no, no. Ai navem szcors tent volti. Enca perch la Virginia, al savid, la n pradga pri gnint ad chi robi chis fa tra moj e marid. Eh, eh, eh. Ai duvr insgn un moc ad robi. A nu s sa capid quel cha voj d. Eh, eh, eh
Cinzia:
eh, mo in un mes, la fa dora impar
Gino:
pureina, la acs ingenua, acs pudca, acs seria. Pien pien, ai duvr impar a lasses and una muliga.
Cinzia:
nu bacila che ui chi chui peinsa.
Gino:
eh?
Cinzia:
no, gnint.
19
Stefano Palmucci
Gino:
perch finenta ads la mha fat aspit. Lan s mai fata sfiur gnienca sun dd. Mo dop al robi a glha da cambi. Orca sa glha da cambi
Cinzia:
eh, da che alora, al sar gi cambiedi.
Gino:
e me a lho sempra rispetda. A i ho sempre dt chaspitar finenta e matri-monie.
Cinzia:
um sa chut tucar aspite enca un ent po'.
Gino:
scused, Cinzia, mo og an vi capess.
Cinzia:
gnint, lassa st, Gino. Piutost, at vleva dmand una roba, a fac la sfacda. Sicom che dmateina ho dand a Santarcang-li a purt aglerbi, tan mi pudress im-prest la tu cavala,?
Gino:
la Bianchina?
Cinzia:
s. A i andra sla curiera, mo sicom chl la prima volta, an s che ureri chla fa, and chla pasa, and chla ferma.
Gino:
s, cum no? Avnila po' a toh.
Cinzia:
ts sicur che ma vuilt lan vi bsogna? L perch sla curiera an s ancora prad-ga
Gino:
nu baciled, Cinzia, av la lass volentier. Tenimodi la l tla stala.
Cinzia:
sn per dmen, eh? Dop, quand ho impared, ai vagh sempre sla curiera.
Gino:
u gni nisoun prublema.
(da destra lariva Fabrizio)
Fabrizio:
oh Gino, tz te?
Gino:
ciao, Fabrizio.
Cinzia:
me a vagh a veda daglrbi. At salut, Gino.
Gino:
av salut, Cinzia. E grazie de vein.
(la Cinzia la scapa a menca)
Fabrizio:oh, alora Gino? A peins che cla bucalouna dla mi zea la tapia dtt ttt, no?
Gino:s, u mel giva ads.
Fabrizio:a ne s cum tf arvanz acs chelmi. Me andria s per i mur. Alora, cus t in-tenzioun da f? Questa la tropa grosa per feglia pass, stavolta e bsogna ar-vults, an pdem d sempre ad s.
Gino:me verameint ho gi dtt cha gli a dagh.
Fabrizio: eh?!?
20
La serva ad Zfoli
Gino:(us sint quasi in colpa) lha dtt chl snper stavolta.
Fabrizio: oh capid, mo una volta la basta!!
Gino:l perch l la prima voltalia la n ancora pradga
Fabrizio:e alora ma te lat va bein??
Gino:eh, tam cnoss: quand oun um dmanda un piaser, an s bon da d dno.
Fabrizio:Gino: quest u n un piaser! L una purcheria, una preputenza, uningiustizia chlan si po supurt!
Gino:la mha dtt chl lutma volta chu la dmanda. Che problema chu i ?
Fabrizio:che problema chu i ?!?
Gino:sla duvess dvant unabitudine, alora no, alora at dara rasgioun. Che po', me a
gli a dara listess, ho sn paura che dop i c-menza a dmandela ttt. Fabrizio: ai cred chi tla dmandaria ttt!
Gino:e dop, sa c-menz a dela via in gir, quand chlam bsogna ma me, com cha fac?
Fabrizio:an ps creda mal mi urecci (us mt al mni ti cavell)
Gino:dop, quand a lho dda ma oun, an pos d dno ma chilt.
Fabrizio:(u gni cred) ah, no. Tan p pi.
Gino:senza cunt chui pudria enca essa qualchdoun chu la trata ml. E quell dop um dispisgria.
Fabrizio: figurti ma lia!!
Gino:quell an cred. L acs bona, chelma, docile: las lassa munt da ttt.
Fabrizio:Gino, me a ne s se tz imbriegh o cosa, mo tra un po' ach i artunar i m sa la Virginia. L mei che tciapa la porta a la svelta, finch la streda la scitta.
Gino:cus tv d?
Fabrizio:che sit sint f sti szcurs chi ch, te me matrimonie ta i ariv si pd in aventi.
Gino:og, ma vuilt, an vi capess. Boh. Comunque ads ho dand a chesa, chum s fat dora. At salut, Fabrizio. Saluta ma la Virginia.
Fabrizio:nu bacila, cha presenter.
(Gino e scapa da e purtoun)
Quell l mat cum un caval. E pins che tra un ms e duvria dvant un mi pa-reint
(da menca la entra la Cinzia)
21
Stefano Palmucci
Cinzia:Fabrizio, ho vst chi ariva da ddria. I sar pass di chemp per nu fs veda. Ads sintem chum chl andeda. Da la fnestra, im pareva cunteint, i fva di slt
(da destra i entra la Virginia, la Clelia, e Tonio. I na masa alegri e i rid tra dluilt)
Clelia:porco boia, Tonio, te vest chum chl partid?
Tonio:e pareva e treno ma la stazioun, quand che e partess la lucomotiva.
Cinzia:alora com chl andeda?
Clelia:ah, mej dacs lan pudeva and.
Cinzia:cio?
Tonio:a i avem racunt gnincosa da e principi. Don Aldo te prim lera chelmi e tran-qull, e steva da sint e e feva ad s sla testa. Quand a sem ariv a spighi ste dirtt che pretend e sgnor Conte ad ius primi dotis, l partid cum un rag mat.
Virginia:da che mumeint chi l lha a c-menz a munt cum e livit te forni. U s aru-tuled al mandghi dla vsta, u s spudd tal meni e po' l partid.
Fabrizio:e do chl and?
Tonio:me palaz. E pareva un tr imbirid. Avem prov da tnil in tre, mo a gni lavem fata.
Clelia:um s che e sgnor Conte, stavolta larmidia un bel oc nir.
Tonio:cum mnim. Sun laiuta nisoun, me sgnor Conte, ui spaca ttt aglosi.
Virginia:u n che dop, per colpa nosta, e pasar un guai?
Clelia:an cred. Sun oc nir, me sgnor Conte ui tocca arvanz ma chesa emench d stmeni. Dop, aglacqui li si sar gi calmedi.
Fabrizio: acs limpra. Ui sta bein.
Clelia:a lavem trov e castigamatti.
(i bssa ma la porta. La Clelia la va arv. U i ancora unatmosfera ad felicit. Ma la porta u i
don Aldo pieghed in aventi, suna mna us tin la schina, e fa fadiga a camn. Quand u selza, us ved chla enca un bel oc nir. Lalegria la sparess).
Clelia:Don Aldo! Cus chl sucs?
(Il fa pugi sora una scarana. L us mett da seda pien pien, lha e ml damprittt)
Don Aldo: ohi, ohiche ml
Tonio:a ciamm e dutor?
Don Aldo: no, grazie. Tra una muliga a marciap da per me. Ohi, ohi
Clelia:cus chl suces, don Aldo?
22
La serva ad Zfoli
Don Aldo:
a s ariv me palaz, a s and sobte da e sgnor Conte. A lho afrutd sla facia, a i nho dtti quant un chen, e po' ho elz la mena per arvei un prim manarvers.
Virginia:
e po'?
Don Aldo:
gnint. An mi sera incort che i mi urli i aveva atird ttta la servit. I m selt mados in quatri e im li ha sunedi, pegg chal mi campeni.
Cinzia:
oh, pori prit
Don Aldo:
i mha bastuned per bein ad sora, e po' i mha ciap e i mha btt gi ma la sche-la. Pori al mi si, a nu s chum cho fat a st s e ciap via
Tonio:
Cinzia, dam una mena a trl s. E bsogna purtl ma la canonica, a fl cur da la perpetua.
(Tonio e la Cinzia il ciapa da sota al spali)
Don Aldo:
ohi, ohipien, burdel, fd pien.
Cinzia:
apugv ach, don Aldo.
Don Aldo:
per e problema dla Virginia, um dispisg mo e bsogna cha studiem unenta so-luzioun.
Virginia:
cum bacila don Aldo, avid fat enca trop.
Don Aldo:
nu tdispera, fiola. Quand cham sar arciap una muliga, ai peinsarem mej.
Clelia:
grazie don Aldo, prima ad ttt pensd ma la vosta salute.
Don Aldo:
s, a cred che per ads um toca bad al. Ohi, ohi, pien, burdell pien
(pianin pianin Tonio e la Cinzia i porta Don Aldo ad fura).
Clelia:al, a sem me punt ad prima.
Virginia:pegg, perch ormai e cherg pi gross chavemie a lavm gi giughed.
Clelia:fat forza, Virginia. Tvidr che una soluzioun a la truvarm.
Virginia:(la c-menza a piengia) a nu s, ma. E d de matrimoni l vsin.
Fabrizio:(e pr un gat chlapia magned un sorc) doni: nu baciled. A lho m la soluzioun!
(al doni il guerda preocupdi, Fabrizio e fa la facia da birichin)
FINE SECONDO ATTO
23
Stefano Palmucci
TERZO ATTO
Stessa scena. La settimana dopo. In scena Tonio e Clelia. Non dicono niente ma sono chiaramente in attesa di qualcuno. Bussano alla porta, il signor Conte.
Clelia:
oh, sgnor Conte, bond. I miei formaggi. Avn, avn po' aventi.
Tonio:
che unor, sgnor Conte, tuna stmena d vlti ma chesa nosta.
Conte:
a sirmi dacord acs, no, Tonio?
Tonio:
s, s. Vi spettavamo. Eravamo tutti in frumento. Ve lho detto che una volta anche il vostro babbo era stato aqu? Durante la caccia, si era fermato per rifu-cilarsi.
Conte:
a s propri cuntent da nu truvv ma la porta e sal valisgi prounti.
Tonio:
no, no. Sgnor Conte. Anzi, l ttt prepared per ste ius pro toctis. Com cha sirmi dacord, ho spieghed in chesa la situazioun, ho dtt ad ste dirtt chuv spta per cuntrat e per nascita, e pianin pianin, sun po dfatiga, i lha struzd ttt.
Clelia:
dovete pensare, sgnor Conte, che noi non avevamo mai saputo gniente di que-sto diritto. Quando Tonio me lha detto, sono rimasta illibata.
Tonio:
noi siamo poveri contadini, signor Conte. Ci dovete scusare se la nostra igno-ranza non arriva alla vostra.
Conte:
la Virginia cosa ha detto?
Tonio:
eh, sa lia la steda gnara, sgnor Conte. Lan vleva ceda. Mica per il fatto in s, ne faceva proprio una questione di municipio. Mo dopo un po la s cunvinta.
Conte:
bein. A s cunteint cha pudemma risolva la facenda senza and a cerch elti stri.
Tonio:
anche noi, sgnor Conte. Se ci buttevate fuori dal podere, il nostro intestino era segnato.
Clelia:
a vavem prepared la nosta camera, sgnor Conte. Lan sar cum quelli de pa-laz, mo la granda, pulida e tnuda bein. Ho mss s i linzul nuv, i sciugamn pulid e po' suv bsogna checosa, noun a sem ach.
Conte:
lia la gi
Clelia:
s, la pronta. La vaspeta tu let, sla vsta da nota.
Conte:
bene, enca m ho port la mi vstaia. (e fa veda una borsa da viag)
24
La serva ad Zfoli
Tonio:
m ho enca rinfurzed al gambi du let sa dli stagi ad fr, e enca chal robi chu mha ms Giuvanino, il falegname, sta e materas le droghe di legno. Acs, enca sa duvessvi f i straurdineri, e let e duvria tni bta.
Conte:
brev, Tonio. An fac per vantm, mo lan saria la prima volta che, quand a fac chi lavor chi l, mudestameint, um capita da spach u let.
Tonio:
(ma la Clelia) e sgnor Conte, Clelia, l un amador da rida. Lha una esperienzache mai, mo lha ancora lardor ad ventan fa. Chlelta volta u mha dtt che an-cora u nha sbai un colp.
Conte:
(lusinghed e ttt compiaciud) beh, mudestameint, me a i ho di doti amatorienon indifereinti. L una roba ad fameia. Dmand po' in gir, sa dgh la verit.
Tonio:
ah, mo si vede da qui, nel garnagozzo, voi Conti Zfoli cavete tutti il pomo di Damocle molto in fuori.
Clelia:
a sprm cha savid enca essa deliched, sgnor Conte. Nu scurdv che per lia l la prima volta, an vria chlarvazess ml
Conte:
cara vilena, av dagh la mi parola - la parola de Conte Zfoli - che la burdela la navr da lamants.
Clelia:
a fm afidameint sora ad v, sgnor Conte.
Conte:
a vidriv che la Virginia la narvanzar delusa.
Tonio:
(e fa la facia surpresa) la Virginia? No, sgnor Conte, e fator un vha dtt gnint?
Conte:
sora sta facenda, un mi pr. Perch?
Clelia:
(surpresa enca lia) la sposa la n la Virginia, sgnor Conte. Lia las marida traun ms. Inveci e mi fiul, Fabrizio, us marida tra d stmeni.
Tonio:
v avid dtt che o prima o dop al saria tucheda ma ttti. Alora la prima ragaza tal vosti teri chlas marida, da quand duvm rispet ste ius prime robis, la saria la mi futura nra, la murosa ad Fabrizio. Ho capid ml?
Conte:
(e cerca ad nasconda la delusioun, mo un po' di dno) eh? No, no. Te capid bein,Tonio. L propri acs chla funziouna. E perch is marida acs alimpruvis, sti ragaz? U n che per ches i sha da spus per forza?
Clelia:
no, no, sgnor Conte, cosa andate a pinsare? Mio figlio non sar uno sterco di santo, mo queste robe non le fa.
Tonio:
l perch tra poc lha dand ti sulded, alora is v marid prima.
Conte:
ho capid. E chi chla saria, sta sposa?
Clelia:
las cma Beatrice, l ad Faenza. An cred cha la c-nusid.
Tonio:
alora, Clelia, vala a ciamare. Acs prima che i facia, emench ai presentm.
25
Stefano Palmucci
Clelia:
sobte (la scapa a menca).
Tonio:
a la vidrid, sgnor Conte, l un fior. Una masa ad ragazi de Paes i aveva punted e mi Fabrizio, mo l lha caped propri bein. L and un po' lunten, a Faenza, mo e valeva la pena.
Conte:
alora a s cunteint per l e enca per me.
Tonio:
a sid propri un om furtuned, a pud essa e prim a coja ste bocc-li ad rosa.
Conte:
cus tvui f, Tonio? Per me l pi un duver che un piaser. Me am sacrfich so-prattt per vuilt, per rispet e nost cuntrat ad mezadria.
Tonio:
av ringrezi, sgnor Conte. A sid propri un galantom, e bsogna dl.
Clelia:
la vein sobte, sgnor Conte, scused mo la un po' vergognosa. Vein vein, Beatri-ce, vein olta.
(la safacia ma la porta la Beatrice. L brotta da fat e enca un po vecia. E sgnor Conte lha un mumeint ad mancameint, mo l custret a arciaps).
Tonio:Beatrice quest l e sgnor Conte. Com cha tavm impared, te da f ttt quel chut disg da f. Ttt; senza discuta. T da essa breva e ubidienta, come una burdela. Te capid?
(la Beatrice la fa ad s sla testa).
Clelia:
questa, sgnor Conte, l la nostra Beatrice. A maracmand ma v, la fresca cum una rosa e inucenta cum una culomba. Chan lavid da sciup.
Conte:
pi dacs?
Clelia:
eh?
Conte:
(e per chui venga fastidi) no, agiva cha cercar da f unor ma la mi fma, (tra ds) sa gli a fac.
Tonio:
sicurameint, sgnor Conte. Sla vosta riputazioun, a sid lom pi adat.
Conte:
um pr chla sia pi granda de vost fiul.
Tonio:
s, la un po' pi granda, mo v sgnor Conte a sid la dimustrazioun viventa che in amor let lan counta.
Conte:
speremma.
Clelia:
s, ads and. And ad l a f i vost lavor. Che prima a la s-ciantem, sta facen-da, e mej l.
Conte:
eh, um s enca ma me.
Tonio:
(ul guerda amired) che furtouna chavid
Conte:
(ul guerda ml) andemma, va l
26
La serva ad Zfoli
(e Conte e scapa a menca. La Beatrice e fa un sguerd malizios e po' la entra enca lia. Dop un sgond da destra lariva Fabrizio).
Fabrizio: alora?
Clelia:(ttta compiaciuda) i entri ads.
Tonio:(e rid pien per nu fs sint) te vest che facia lha fat? Hi hi hi
Clelia:(ma Fabrizio) me a voj sav du tl trova, te, cla dunacia. Com tf a c-nossa
chal doni chi l?
Fabrizio:a vlho dtt, m. U la c-nusceva Celso, perch l amigh sa di montanr che i
vein gi una volta lan, e ttt i an i va a truv la Beatrice. A Faenza l quella
chla costa mench.
Tonio:ai cred!
Clelia:a lavid istruida bein, vuilt omni?
Fabrizio: davera! La i ha da s-ciant aglosi. U i ha da f pas la voja dand sal sposi
giomni.
Tonio:questa l lonica volta chan vria essa ti pan de sgnor Conte.
Clelia:e se dop un po' e sgnor Conte us v ferm?
Fabrizio:ttt prevst. Lia lai gir chlandr a d ma ttt chla n arvenza sudisfata.
Tonio:e a savemm che e sgnor Conte lha na boria mads, che piutost us faria maz.
Clelia:avid pinsed ma quand u sincorger chla n vergine? E pudria protest.
Fabrizio:us capess. Lia lai dar dintenda che u lha tolta un sulded ti chemp, d ann fa.
Clelia:me a sper che e vaga ttt lesc.
Fabrizio:nu bacila, m. L un pin si fiocc. A vidrid.
(i bssa ma la porta. I tre is guerda preocupd. La Clelia la va arv. L don Aldo. Lha sn un cerot ma la frounta.)
Clelia:oh, don Aldo, a sid v? (ul fa entr suna certa preocupazioun)
Don Aldo: bond, burdell.
Tonio:com che va? Av s guarid?
Don Aldo: la c-menza and. Ancora un dl aglosi, mo e brt e duvria essa pas.
Fabrizio: mej acs.
Don Aldo: donca, burdell. (il fa acumud) Intent cha sera tu let, a nho fat elt che pens
ma la soluzioun de vost prublema.
Clelia:(imbarazda, las guerda sa chilt) ah, s? No perch ormai
27
Stefano Palmucci
Don Aldo: avem vest che a digli, un capess, sla forza l pegg perch i ad pi
Tonio:no, mo v don Aldo nu baciled, al robi lis mettr a post da per s.
Don Aldo: a pudria and a szcorra se ves-cvi, mo ho paura che l, tla su pusizioun, e facia fatiga a cumprumtsi ti cunfrount de sgnor Conte
Clelia:a cred enca me. Da la prta di purtt un sta mai nisoun.
Don Aldo: (ui peinsa) da la perta di purtt (lha una idea) giost, Clelia! E bsogna and da qualchdoun che e staga da la prta di purtt.
Fabrizio:e chi chu i ?
Don Aldo: u i i comunesta, no? E bsogna sczorra sa Mariotti, e chep di comunesti.
Tonio:ah, behno, un mi pr e ches dand a disturb
Don Aldo: a vagh gi me consorzi a szcorra sa l!
Clelia:don Aldo, mo a s mat? Quel l un magnaprit, a nel cnusd? L gi un mircli chun vi venga a cerch l in canonica. A vlid and v tla tana de lp?
Don Aldo: lassemma al nuventanovi pecurli; agl gi in slvi sora e mount. Me ho dand a circh quela chla s smarida.
Tonio:Don Aldo, Mariotti u n una pigra, e u n gnienca da per s. L in compagnia ad genta che mi prit u ni v veda.
Don Aldo: u nimporta. L lonica persouna chuc possa d una mena ad sta situazioun. In szcorr sempre ti comizi chi sta da la perta di purtt? Chl ora da f la rivolu-zioun contra sti dirtt e privilegi di padroun?
Fabrizio:s, avid rasoun, don Aldo, mo me a staria ateinti a stuzgh e chen che dorma.
Don Aldo: (l gi ma la porta) stuzgh? Me ai voi d una sveggia chli sarcorda per disg an!
Clelia:u gni v pinsei sora una muliga?
Don Aldo: tla bbbia ui scrtt: u i un teimp per pins e un teimp per f. Quest l e teimp ad f. Av salut. (e e scapa).
Tonio:pori prit. U lha propri ciapa se serie, sta facenda.
Fabrizio:a gni avem putud d che, pi che sora ad l, a fm afidameint sora na
Conte:(lariva da menca, l un po scavcid) purtm dun bicir dacqua.
Clelia:sobte (e versa un bicir da una broca).
Tonio:(compiaciud) com chla v, sgnor Conte?
Conte:lha fat prest a impar. Ads e pr chu i apia ciap gst.
Fabrizio:cus chla disg la mi Beatrice?
28
La serva ad Zfoli
Conte:porta pacinza, giuvnot, lassmi f i mi lavor (e b e po lartorna ad l).
Tonio:perl ancora ttt ingaluzid.
Fabrizio:ho feda che lia lapia apeina c-menz.
Tonio:pori sgnor Conte.
(da destra la safacia la Virginia)
Virginia: a ps? I ad l?
Clelia:Virginia, chus tf ach?
Virginia: me palaz i sgnor i gni , ho fat una scapeda per veda cum chla v.
Fabrizio:la v com chavm dtt: benessme. La Beatrice la ha apeina c-menz la cura.
Virginia:tzi sigur chu gli a facia? E sgnor Conte lha una fma da amador da rida
Fabrizio:nu bacila. Lia la nha pass, di amator
Virginia: e sora e fat chan sera me, la sposa, u nha dtt gnint?
Tonio:eh, tcapir, u i arvenz un po ml. Lha fat una facia Mo la regula u lha fata
l, u nha pudud d dno.
Virginia:e quand lha vest la spusina?
Clelia:purettme a giva chui vniva un colp scc. Mo lha duvud f bocca da rida, or-mai lera in bal.
Fabrizio:ads u lha trov chi chul fa bal!
(da menca lariva la Beatrice)
Tonio:cus chl sucs?
Beatrice:gnint. U s indurmeint.
Fabrizio:cum u s indurmeint?
Beatrice: nu bacila, ai peins m a svigl. A navm gnienca c-menz. A s sn vnuda a sint
per la mi pega. L sempre quella chavm dtt, no?
Tonio:us capss, Beatrice. Me al manteng, al prumessi. La perta che t avud, pi e
rest a lavor fat, com cha sirmi dacord.
Fabrizio:e p tat p tn per te ttt quel che ttrov tal sacoci de sgnor Conte.
Beatrice: benessme. Alora me a vagh a fn e mi lavor.
Fabrizio: breva!
(la Beatrice la scapa a menca)
Virginia: me artorni te palaz, va l. A voj veda ad che cundizioun che sar e sgnor Conte
quand lartorna.
29
Stefano Palmucci
Fabrizio:
su gli a fa, a turn
Tonio:
a e massmi, al purtarm noun, tla braceda.
Virginia:
av salut. Ac videm dmen.
Clelia:
va bein, ciao fiola.
(la Virginia la scapa da e purtoun)
Conte:
(lariva da menca, l ttt scavcid, ma la Clelia) svelta.
dona, fam un zabaioun, e a la
Clelia:
avid avud un zavarioun?
Conte:
ho dtt: un zabaioun, vilena. D ovi sbatudi e muntedi sel zccri e una muliga ad marsala. O un vein dolc, san lavid.
Clelia:
ah, ho capid. A ve fac sobte. (la scapa a destra)
Conte:
(ui rgg dria) el zccri, una masa, a maracmand.
Tonio:
com btta, sgnor Conte?
Conte:
eh, lia la dura, mo lha a trov pn per i su dint.
Fabrizio:
u n chla sia tropa focosa, per v?
Conte:
lassa and, giuvnot. Al puledri, pi agl focosi, e pi u i gst a dumli.
Tonio:
mo ai la fd a fi la punta? Arcurdev che stelta stmena u i enca la Virginia da cuntint.
Conte:
nu bacila, Tonio, ai nho cumbatudi da bati. Ouna ad pi o ad mench, un mi fa gnint. (e e scapa a menca).
Tonio:
Fabrizio, ho paura che la tu Beatrice lan basta. Forse e sgnor Conte l un os trop dur per lia, lai romp i dint.
Fabrizio:
(tranquell) b, fidev. Al savid chi muntaner com chi la cma? Invece ad Bea-trice: Beatroce.
Tonio:
orca, un nm chui sta cum un vstid nuv.
(i bssa ma la porta, Fabrizio e va arv. L don Aldo pieghed in aventi, suna mna us tin la schina, e fa fadiga a camn. Quand u selza, us ved chla un oc nir)
Don Aldo: ohi, ohiche ml
Fabrizio:don Aldo, cus chl sucs?
Tonio:a ciamm e dutor?
Don Aldo: (il fa pugi sora una scarana. L us mett da seda pien pien, lha e ml dampri-ttt) no, grazie, pien pien, ads a marciap.
30
La serva ad Zfoli
Tonio:
chi cl sted?
Don Aldo:
i sted i comunesta. Me consorzi ho dmand ma oun sa pudeva szcorra sa Ma-riotti, e chep. Quell l andd un mumeint ad l e po quand l artorni i era in quatri, i mha dtt: Mariotti un po, per ui manda a d quest.
Fabrizio:
cosa?
Don Aldo:
gnint. I mha cherg ad bti.
Fabrizio:
oh, pori prit.
Don Aldo:
ohi, ohi
Tonio:
acs ac fd sint in colpa, don Aldo; per sta facenda, ormai ai navid ciapi pa-recci.
Don Aldo:
um dispisg, an vi duvid sint in colpa. Us vid che e Sgnor lha trov ste sistema per fm scunt ttt i m pched.
Fabrizio:
orca. mo alora i era gros da fat, sti pched
Tonio:
Fabrizio, sta zt e dam una mena a purt fura don Aldo, dai.
(il cherga sora al spali e il porta fura da la porta)
Don Aldo: pin, burdell, pin. Ohi, ohi.
(i scapa da la porta. La Clelia entra da destra e la va a purt e zabaioun me Conte.)
Clelia:(la bssa ma la porta) a ps?
(u narspond nisoun, dop un po us ved la mena de sgnor Conte che e ciapa e zabaioun e po' us sint sobte tir dentra la camera).
Cinzia:
(la scapa da destra) cus che suced ad l? U gli a fa la Beatrice?
Clelia:
a nu s, ho bt loc dentra la camera, e pr chi apia butd una bomba. A vagh a preparen un ent.
(la Clelia la scapa a destra. I bssa ma la porta, la Cinzia la v arv. L Gino).
Oh, Gino, veh, tz te?
Gino:bond, sgnora Cinzia. A circheva propri ma v.
Cinzia:per via dla Bianchina? A lho lasa me tu fradell.
Gino:no, grazie, u n per la Bianchina. L per chi szcurs chavid fat chlelt d. L per l an laveva miga capid, mo dop a i ho rimugind sora, e a furia ad pens ttt sti d, dop ho capid.
Cinzia:cosa?
Gino:eh, no, gnint. Mo v cus cha vlivie d?
31
Stefano Palmucci
Cinzia:
gnint, Gino, gnint. Ads e pr che sia ttt a post.
Gino:
s, mo v a szcurivi de matrimonie, de d, dla nota; per ches u i checosa sot-ta? La Virginia u vha dtt checosa?
Cinzia:
no, guerda, Gino, la Virginia la gni entra gnint.
Gino:
u n che per chs u i avnud di dobbie, chla v mand a mocc ttt nicosa?
Cinzia:
Gino, nu bacila. Me a fva acs per szcorra. An marcord gnienca cus cha tho dtt.
Gino:
a marcord me. E po enca Fabrizio e gva dli robi, e feva di szcors chi mha mss in sbarbutlameint la testa
Cinzia:
Gino, la Virginia lat v un bein dlalma, ai mitria la mena sora e fugh. Se pro-pri te v sav, u i era qualchdoun chus vleva metta te mez, mo ads u gni pi pericli, l ttt risolt.
Gino:
(arabied) qualchdoun chus vleva metta te mez? E chi?
Cinzia:
Gino, lassa perda a tho dtt. Nisoun, fa count chun tapia dtt gnint. Torna a chesa e nu pensii pi che al robi li s sistmedi da per s. At salut.
(la Cinzia la scapa a destra, Gino us mtt a pens. Lariva Fabrizio da fura.)
Fabrizio:oh, Gino, cus tf ach? La Virginia la gni .
(Gino u narspond perch l ttt pres da i su pinsir. Da destra la pasa la Clelia se zabaioun)
Clelia:chi chlera prima ma la porta, Fabrizio?
Fabrizio:lera don Aldo. I comunesta i lha mnd. E b ui d una mena arturn a chesa.
Clelia:pori don Aldo, u lha vuda, and da i comunesta.
Fabrizio:noun avem prov da ferml, aglavm dtt in ttt i modi, mo l l na testa dura.
Lha e vizie da mettsi sempra te mez.
(la Clelia la bssa a menca e po la entra)
Gino:
(mal parli ad Fabrizio e per chu si sveggia a limpruvis) chi chus v metta temez? Us po sav?
Fabrizio:
gnint, Fabrizio, lera don Aldo chus v mettsi sempre te mez (e scapa a de-stra).
Gino:
don Aldo us vleva mettsi te mez?! Porco boia, ads a vagh al e ai s-cent aglosi.
Ai dagh un pgn tun oc, dop ui pasa la voja.
(Gino e scapa da e purtoun sla furia. La Clelia e scapa da menca e lentra a destra. Da menca lentra e Conte. L sfat e sfinid. E ved chu gni nisoun).
Beatrice:(da fura) sgnor Conteeee. Me a s prounta.
32
La serva ad Zfoli
(e Conte us porta la mna ma la testa cum per d: te tz mata. E prova dand via, mo da destra lariva Fabrizio)
Fabrizio: sgnor Conte, anded gi via?
Conte:(e prova da ds un cuntegn) beh s, perch ad l ho fat, la burdela la cunten-ta
(da destra lariva enca la Cinzia)
Beatrice:(da fura) sgnor Conteee. Quant ai mitiv? Me a vaspt.
Conte:(e capess chun po and via. Ma Fabrizio). D ma la tu ma da fm enca un caf.
Anzi, d. (us tira s i calzoun e lartourna dentra. E fa una bela gambarela).
Fabrizio: porco boia, te vest ach gambarela che fa? Me a degh che e dura poc.
Cinzia:lha d occ inaquarid. Un pr gnienca pi l.
Fabrizio: ui sta bein, ma che preputeint. U sl andeda propri a circh.
Cinzia:andemma ad l, aspit. Se e scapa, an vria che e pensass cha simi slureccia tacheda ma la porta.
Fabrizio: te rasoun, andemma, andemma.
(i d i scapa da destra. Dop un po e scapa da menca e Conte, chun sta pi in p, u sapogia ma la scarana.)
Conte:odiomama aiut
(e cerca ad vistis mo e fa una gran fatiga. Da e purtoun lartorna Tonio).
Tonio:sgnor conte, cus cha fed? A vlid gi and via?
Conte:ehs. Me ach avria fat, per og.
Beatrice:(da fura) sgnor conteeee du chanded? Avem apeina c-menz a vlid gi andvia?
Conte:(e fa s sla testa, e po' us gira vers Tonio) no, um toca arturn dentra. La nhaancora avud a s.
Tonio:per furtouna chl scapuzeda sa v, sgnor Conte. Un ent lavria gi fnid al car-tcci. E da un bel pz.
Conte:(ui vin guasi da piengia) eh, gi. Che furtouna (larturna a menca, inzampand damprittt. E trova e su bastoun, u sapogia ma quel per camn, e po prima dentr, suna gran fatiga, u lelza preria cum per c-minz a mn qualchdoun).
(da destra i ariva la Cinzia, la Clelia e Fabrizio). Fabrizio: b, a szcurivie se sgnor Conte? Cus che disg?
33
Stefano Palmucci
Tonio:
e bagaieva checosa, mo l biench cum un linzul.
Clelia:
te vest che gambarla che fa?
Beatrice:
(da fura) ahahah!!!!
Cinzia:
odio, cus chu i ha fat?
Tonio:
u gni avr mn se bastoun?
Cinzia:
e bsogner and a veda.
Clelia:
odio, sta da veda, Tonio, che sta storia la va a fn ml.
Beatrice:
(da fura) ahahah!!!!
Fabrizio:
se u i ha mn se bastoun stavolta me
(la Beatrice la scapa da menca, la ttta scunvolta)
Beatrice cus chu tha fat? U tha mn?
Beatrice:no, m a stagh bein. L e e sgnor Conte
Cinzia:cosa?
Beatrice: l mort.
(ttt i persunag in scena i arvenza tinch, a boca averta sa di espresioun ad surpresa. Dop un po, da dria e scapa fura e regsta su i , o sl un ator e ciapa vita e us porta daventi, te proscenio).
Regista:
a ste punt, cunsiderd che al cumedi, ad solit, al fness ttti bein, us pudria pen-s che, mort e sgnor Conte, la Virginia e Gino is sia pudud spus e i apia cam-ped felici e contenti ttt i an dla vita. E inveci, no. Me sgnor Conte i lha splid una stmena dop, in pompa magna. La fameia laveva dd dintenda ma ttt chu i era vnud ml, intent chlandeva a caval. Che po', lera la verit. La sgnora Cuntessa, dop un mes, la artorna da i su, a Faenza, e ad lia un s savud pi gnint. Ttta la tra se palaz l arvenza mun anvod, chlera sempre sted a Bu-logna. La Virginia la s marideda dop d an, sun brev ragaz ad Vrc, chaveva c-nusud tun bal. E Gino. eh, Gino lera in galera. E u i arvenz queng an. Per-ch, sun pgn, laveva mazed ma don Aldo.
FINE
34
- Questo copione รจ stato visto: