Personaggi:
Dora la rasdora
Rosina la fila
Anna una vsina ad casa
Michele moros dla Rosina
Santina la chiromante la stra
Bartold al postin
Dumenico ex sonador ad lirn
Pedar scarpulin
Varginia amiga dla Rosina
Mr. Brown turista
Ai nostar d in un grs paes o in cit
Atto primo
Interno di un salotto dellappartamento di Dora. A sinistra due porte danno rispettivamente alla cucina e laltra alla camera di Dora. Al centro un balcone con tendine; a destra una porta conduce allesterno. Mobili: una credenza, sedie, tavolino porta riviste a tre piedi (tripede). Un apparecchio mangiacassette o per CD con musica che dovrebbe uscire da una radiolina: vasi di fiori, posacenere, quadri alle pareti.
La scena dinterno potr essere costituita anche da teli che coprono dei pannelli che raffigureranno, per latto successivo, una piazzetta esterna con una panchina a destra, un desco da calzolaio fuori bottega a sinistra. In tal modo, si potr avere cambiamento di scena spostando solo i teli dietro i pannelli e riportarli dopo a coprire la scena esterna per ritornare al salotto.
SCENA I
(Dora Anna Rusina)
DORA :- (di mezza et, entra dalla sinistra. Grembiulino bianco, fazzoletto in testa, si mette a spolverare i mobili con un piumino. E infastidita per la musica un po su di volume. Spegne la radio) Questo l al sarvl ad me fila. Ads chl in frii, invci ad itaram limpsa cul bagi ch (accenna la radio) e po la nal sculta gnanca la mf al galn e la va chis in dua L ad sicr, sa do z la c lan gharmagn mia sta. Banadt i zan Sa nagh fs mia m sempar a master, a sandrs a cl in s (entrano da destra Rusina e la vicina di casa Anna) If fn ad tajar i pagn ads a un qualchidn?
ANNA :- Ma no, cusa dit E po li babli i- la droga dla povra gent e lin costa gnint (siede e trae dalla sporta il lavoro a maglia)
DORA :- An sa sparla mia adr a li parsuni e po a me minteresa par gnint ad chi a dsevu s. (pausa studiata) ad chi a sieruf adr a parlar?
RUSINA :- Mama l al solit argoment l cla stra ad sura chla cambia casa
DORA :- La fa San Martin[1] con tt qul chigh dis adr, chis cumagh sfola i orci
ANNA :- Slan si a sgra mia ben ligh sefula ad sicr (con lo sguardo rivolto al piano di sopra) Cla poch ad bun la cartomante la veggentei dis chlha s tta un vilin con al giardin daturan
RUSINA :- L sempar mei che sti casi vci con fiapoli e tlarini
DORA :- V, cusa dit? In ca nostra an gh fiapoli gnanca tlarini
ANNA :- (maligando) Magari un qual sorghin
DORA :- In casa tua forsi E po l intil ca gir sempar sta fartdaCh agh sun nda e ch agh mri (comica) ..beh, insma as fo par diran gh mia prsia (alla figlia) A tagh s nada anca t in questa casa e me am senti come na cisa con sot al crach[2] i s cicin (con lo sguardo al piano di sopra) e la stra ad sura l una sica a far tanti sacrifsi prandar a star in mes ai siur chi gh la spsa sot al nas
RUSINA :- Ma i- propia lur chi la paga ben a faras far li carti a faras
DORA :- (interrompendola) ..a faras ciavar di bsi!
ANNA :- (invidiosetta) Cumala fat a mciaras i bsi par cumprar un vilin magari con la vasca par i idromasagi Tti bsi bt via parch l vedva e sensa fii e quand la tirar al gambin igh magnar tt i s cusin
DORA :- (ironica) At gh ragionAt gh fat anca la rima At pensi ca st mi quei chi dorum in sli panchini o in stasiun? At p sempar proar at sarsi sensa strlich forsi
SCENA II
(Dora Rusina Anna Michele)
(si sentono dei rumori assordanti provenienti dalle scale)
DORA :- (trasalendo) Ma che sts Cusa scd?
RUSINA :- Che sapl!
MICHELE :- (da fuori, ad alta voce contro qualcuno) Chaf gns al cagt ma am vr cupar? sam casca un mbil in dal cupin chim paga?
RUSINA :- L al Michele chal crida adr a quei chi porta via al mobilio a dla stra ad sura (va ad aprire la porta)
MICHELE :- (giovane bottegaio, entra adirato. Indossa uno spolverino da droghiere, o un grembiule scuro ed ha una scatola di cartone o una borsa che posa sul tavolo brontolando) I gh li man ad pna[3] (ritorna sulla soglia protestando verso lalto) Sa vegni s af mol un march chaf faghi cascar i masalr[4]
DORA :-(intanto che Michele brontola, porta via, a sinistra, la scatola che era sul tavolo, rientrando subito)
ANNA :- Cun chi ghlet s?
MICHELE :- Cun chi sgagna filfr chi porta via i mobil a gh manc poch cham caschs ados un stracantun Ma chi l ca v via ad casa?
ANNA :- Cla bla taramplana chla fa li carti la stra
MICHELE :- Ah qula chlha gh al giardin zoologich in casa?
RUSINA :- Propia qula
MICHELE :- Ben l a gh la roba (accenna alla scatola che aveva posato sul tavolo) .. in dua la andada a fnir la scatola con la roba ca m ordin?
DORA :- L za a sit
MICHELE :- Euh, che svelta e par pagar?
DORA :- L a sunt men svelta Va la tribleri a pasar da te admatina sta mia star in panser
MICHELE :- Va ben Ades a vaghi da Gatti chal mha ordin dla roba
RUSINA :- (gelosa, con un po di acredine) Ah quel chal gh cla sbarsgnosa ad fila che quand lat ved la fa i oc da gata sgnaolona?
MICHELE :- Ma a tal s cha tse t la me gatina (fa una carezza)
ANNA :- V zuvnot cusla sta confidenza con la Rusina?
DORA :- (scocciata della presa di posizione di Anna) Cusa ghintrat t con me fila Se mai a sunt m ca ghars da dir
ANNA :- E lura d pr s
DORA :- Speta cham vegna inament li to paroli.. ah, si<V zuvnt cusla sta cunfidenza con la Rusina?> (salace ad Anna) Ontia det ben?
ANNA :- Am par ca tagh tegni la scala
DORA :- V Anna I- mors almen luatar i so qul chi gha da far te anca sa tal s, at manca al material
ANNA :- Tegh anca man
MICHELE :- Sempar con la lengua in moviment come al crlu[5] Gnanca mal che lartrosi lan ven mia in dla lngua
ANNA :- A man faghi propia casu ad te (dando unocchiataccia a Dora) ..e mia sul ad t
DORA :- Sta mia a dir dli strampaladi che tt a ven a c
MICHELE :- Cambiand discors la chiromante in doa vala?
ANNA :- (sempre con la lingua velenosa) In cit (o in centro) in una zona da siur Ad precis an so po mia e an ghal dmandi ganca da cla volta chem litg par via di s can chi ha smar .. ehm chi ha sporc davanti al portach an lho p vardada in dla ghgna
RUSINA :- L fta a la s manra e l n mia tant ad scarpa granda[6]
ANNA :- Las do tanta ad chlimportansa cla par la regina Tait[7]
MICHELE :- Par cunt m agh manca na rudla basta pansar chlandava par strada con tri can in fila indiana . infiochet come di pachtin da regal
RUSINA :- ...e al papagal rb?
DORA :- Al dseva di sfondon chal mitva in sugesin chi stava a santir
ANNA :- E po lha gheva anca al gat, i canarin, i ps rs(riflettendo) E malgrado tt a nagh mancava mai i client
MICHELE :- A gh tanti manri par faras ciavr i bsi fin ca gh dla gent chla cred a li stri, ai filtar damur e via andare As ved ca ghma ad bisogn dandar fra a dla realt (guarda sornione Anna) Vera siura Anna?
ANNA :- Cusa voresut dir A gh tanti fat ca sced fra da normal e chan sima mia in grado ad dar dli spiegasin. M, par esempi, a sun vna che a-i oroscopi, a la chiromanzia, ai spiriti, agh credi parch a nho v una prva una volta, quand con qula ad sura as parlavum incora.. la ma fat li cart e
DORA :- Ghla indguin?
ANNA :- Indguin? Lha gh ciap in pieno La det che me padar al nars sper linvern e infati
MICHE :- Con tt al rispet siora Anna ma lera un bel psolin chla mes al clarinet in dlarmari
ANNA :- (scrolla le spalle e prosegue) La mva anca det cham sars separada da m mar!
MICHELE :- (con comicit) Ma che bravache sfors Ma Siura Anna a laresum indguin anca nuantar A litgavu tti i d e a volava anca z da la fnestra di piant, di tgamin e fin unurinal! La v andada ben che al Comn a na va mia fat la cuntravension per <occupazione abusiva del suolo pubblico con suppellettili e oggetti vari>
ANNA :- (con tono importante) Miscredente. Ma an dovevat andar dal siur Gati? Vagh prma chals mta a sgnaolar Ah, a proposit addlindo- vina, se propia at v una prva at dir chl mha sav dir ln, al mes e al gioran dla m nasita
RUSINA :- (salace) Che sfors! A sera bona anca m ad diral Eu pers la carta didentit par li scali e qualchidn alha la data al portinr par farvla averma prma lha gh dat nucida la veggente che tutto vede e non capisce niente!
MICHELE :- (ad Anna) Gnanca mal chla v ricord i vostar n acs an pod p faraf al scunt Dsim s, la prevest anca la data a dla vostra (mima la dipartita)
ANNA :- (impermalita) Zuvnotat s un gran maldc Stat mia far p vedar in questa casa!
DORA :- (salace ad Anna) Ma brava Fa pr cunt dsar in casa mia!
RUSINA :- Ma al Michele al schersa
ANNA :- Tgh anca li difesi Tant al so ben chalt f la rda alt brucuna[8] daturan cme un clomb
DORA :- Ma lasa andar, rabiras a fa mal al fig. Dai Anna, ve da dla cun m
ANNA :- (guarda con sussiego Michele, d una comica scrollata di spalle ed esce alla sinistra con passo altero come fosse una gran dama)
SCENA III
(Rusina Michele)
RUSINA :- Povra Anna la s rabda
MICHELE :- (prendendole la mano con affetto) Quand a sarm marid sperma dan litgar mia e danver darent gnanca dli stri con li carti di taroch
RUSINA :- Quand con me madar a tachi al discors da sposaram, la cambia sbit discors Da quand manca me padar la gh para darmagnar da par l
MICHELE :- Las far una ragion Sla stes con nuantar a pensi chagh sares ogni tant una qual lit o no?
RUSINA :- An so mai quand a ta schersi e quand at d da bon
MICHELE :- Pral ben chat voi a sars anca dispost chla gnes con nuantar
RUSINA :- (contenta) Dabun?
MICHELE :- Per sln v mia a sars mei!
RUSINA :- (allontanandolo) Vuatar m a si tti cumpagn!.. Egoisti A tan sar mia come al Piero, quel chal stava adr a la Maria ad Codst Prma is fava tanti smolsinadi anca di front a la gent in fava atar che pitonaras ca pareva chin pods mia star dastac Lil al dseva che sensa la Maria agh sars manca al fi
MICHELE :-E dopu?
RUSINA :-Al lha molda e al tir fi ben, ben!Dopu al s tac a la Santina
MICHELE :- (accennando a sopra) Qula chl fa li carti?
RUSINA :- Qula! Lera al s padron ad casa al lha molda e al gh anca dat al sfrato Et capi che amur?
MICHELE :- (ironizzando e italianizzando il dialetto) Gnanca male che si consola con i suoi animali A pruposit, a ta tarcordi chla gheva cla cagnetta qula chl morta?
RUSINA :- A marcordi ben la dseva chagh mancava sul la parola
MICHELE :- S ma ad paroli lagh neva basta l
RUSINA :- Povra bestia Las ciamava Gilda come la fila ad Rigoletto
MICHELE :- No, lans ciamava par gnint
RUSINA :- Ma cusa dit
MICHELE :- L lans ciamava mai I era chiatar chi la ciamava (se la ride di gusto)
RUSINA :- Che spiritus Ma po ad cusla morta la Gilda?
MICHELE :- Mancansa ad fi!
RUSINA :- At ts sensa chr!
MICHELE :- Ma s am dispias ma po la nera mia la mia Sa staghi a trmla par tti li lamanteli ca senti a dla gent ca ve da m in negsi Mai cuntent E igh fa anca la zunta, magari par faras cumpatr. Ma m a pensi a t e tt a par p s bel
RUSINA :- (tra il serio ed il faceto) Sta mia far cm al Piero dla Maria, n?
MICHELE :- (avvicinandosi intenzionato) Rosina me lo daresti un bacccio?
RUSINA :- Cun tti i <c>?
MICHELE :- Con tanti <c> l p gsts (si abbracciano)
SCENA IV
(Rusina Michele Dora Anna Santina)
(Dora e Anna entrano da sinistra)
DORA :- Ma bravi! If fn ad pacigaraf?
ANNA :- (con esagerata pudicizia) Cha scandol
DORA :- (risentita) A t a nat capita p, n?
ANNA :- (risentita, scrolla le spalle) Dagh anca corda
DORA :- E lura def sto basin e dasgatif
MICHELE :- (scherzoso) Grazie per la gentile concessione (suonano alla porta)
SANTINA :- (fuori scena) Siura Dora, a sun m Santina
DORA :- (meravigliata) L la Santina! (si avvia ad aprire)
ANNA :- La stra l mi ca vaga da dl (esce alla sinistra)
MICHELE :- E m a ti la corda (manda un bacetto a Rusina e mentre esce si scontra comicamente con Santina)
SANTINA :- Bungioran a tti (vestita in modo eccentrico: Turbante colorato, ampia veste sgargiante da chiromante insomma)
DORA :- (cortese ma senza entusiasmo) Cumudf A sima ad partenza?
SANTINA :- (siede) Prtrop! A ghars da dmandaragh un piaser Slam pl tegnar li cif ad casa princh A dovrs vegnar a dla gent a vedar la- partament e sicome a gh incora dla roba da portar via an vores mia chi mla sgranfgns Acs sla pl cumpagnar quei ca v a vedar al sit, am senti p sicra (porge teatralmente un mazzo di chiavi agganciate ad un peluche di animale - magari un pipistrello, o un serpente qualcosa che faccia un po ribrezzo)
DORA :- (non troppo entusiasta, lo prende, fa il viso schifato tenendo le chiavi a braccio teso posandole sul tavolo) E va ben chla staga tranquila
SANTINA :- Adman, apena ho fn da spatinar a porti la ciaf (salace) ...al m padron ad casa Chis cumal sar content ad vedam (si fa venire il magone) dopo qul ca gh sta tra nuantar
RUSINA :- Dabun?
SANTINA :- Ma sal sa tti M a sunt stata sol par l, sol ad Piero
DORA :- Ma chla ma scsa la sar stata prma ad s mar, o no?
SANTINA :- Ma cusa ghintral cul l. Lera sul m mar e basta E stato un errore di sbaglio di giovent e mal sun tir adr fin chla decis ad tirar al gambin
RUSINA :- Che amur!
SANTINA :- Al Piero al madseva <che non poteva vivere senza di io> e dopu <quando non ero pi nel fiore dellet> lha cominci a trataram cm un pr da scarpi vci
DORA :- Com lha fat con la Maria ad Codst
SANTINA :- (sospirando) Quand a lho cunus am pareva dsar un un sorghin in dli s man Ero <pura siccome un angelo>, coma dseva Rigo- letto ad dla s Gilda
DORA :- Unatar m?
RUSINA :- Ma no, mama, l un personaggio ad lopera
SANTINA :- (rassegnata nella sua logica) Dal rest lan podva mia drar <era nato sotto il segno dei pesci>
DORA :- In unarbanla?
SANTINA :- <Il segno zodiacale quello dei pesci>E me vergine
DORA :- (stupita) Incora?
RUSINA :- Sot al segn dla Vergine, mama loroscopo
SANTINA :- Lam fava tanti regi e sicome a vrea ben a li bestii un d al mha port un cavagnot con dentar na bla creatra chla pareva un <pelche>
RUSINA :- Un pelche?
SANTINA :- Lera un cagnolin anzi na cagnolina e a ghma dat al nom ad Gilda la fila ad Rigoletto
DORA :- Chal Rigoletto l al salta sempar fra Ads am v in ament (alla figlia) T padar al ma min a Verona, apena maridada a vedar lopera ma cla Gilda l a nagh lh mia in ament
RUSINA :- Lra lamante dal Duca ad Manta
DORA :- (redarguendola) Quanti volti a tho dt dan metar mia fra a dli babli la gent po lagh fa la zunta!
SANTINA :- A la Gilda agh vreva ben come a na fila a la mantgeva ben e quand andavum fra agh miteva i nastrin atoran al col
RUSINA :- (ironica) La pareva unv ad Pasqua
SANTINA :- Un bl d l rivada a casa da par l cun i c fra dla testa al pl dret come dli gci e la s infilada in un cantun L par l ho pans chla fes stada una scorribanda amurusa e invci i la bastonada e dopu na mesortina (immagonata, estrae una cornice con la foto della cagnetta) la andada in dal paradis di can
RUSINA :- Povra bestia
SANTINA :- Dopu ch mort la Gilda, al Piero lha imcominci a cambiar in di m cunfrunt
DORA :- Algh sar armas mal anca l
SANTINA :- Oh, a sun sicra cal na sarcordava gnanca a dla Gilda magari al sar sta propia lil a faragh dal mal. E <siccome non c due senza tre> al mha par anca fra ad casa. If capi che bel elment al siur Piero?
DORA :- (alla figlia) Propia cumpagn a dla Maria ad Codst
SANTINA :- A mla sunt fin insognada e am sunt arcmandada chla ma staga darent
RUSINA :- La Maria ad Codst?
SANTINA :- (stizzita)Ma che Maria, chla gata mogna[9] a parlava dla me Gilda
DORA :- La vostra cagnta la parl? A vra dir.. la bai.. si, insma cusa vla det?
SANTINA :- Lha mha det chla sar sempar ai m p
DORA :- Da morta?
SANTINA :- La s ombra la sar cciada ai me p par protgiam Parch m腔 (come sentenziasse) Santina Ardissoni, diplomata in scienze occulte, chiromante autorizzata dalla Questura, a sun convinta che anca i can i ghbia unanima
RUSINA :- Unanima da can
SANTINA :- Slan sar mia unanima la sar la s mbra e a lho anca vsta p duna volta
DORA :- Lombra?
SANTINA :- (misteriosa, teatrale, con un crescendo di voce come in trance) Unombra trasparent come una lastra ad vdar e po, tt daturan la fmana la nebbia...
RUSINA :- (imitando con ironia Santina) Nebbia in Valpadanaaaa.
DORA :- (incredula, a Santina) La nera mia par casu un po in ciarina, vera?
SANTINA :- (si alza con gesto teatrale) A ved chan sun mia cardda. E lura saif cusaf dghi? Che prma ad lasar al sit ho fat una racomandasin a lombra dla me Gilda
DORA :- Una fatra?!
SANTINA :- (come declamasse, presa dal suo ruolo di veggente) I snacursar quei ca ghandr a star al me post ed ora, io Santina Ardissoni, vedova Lo Bue, me ne vado a testa alta (infervorata esce solennemente urtando lo stipite della porta. Appena fuori scena dice a voce alta) Vacca pita, che bta!
SCENA V
(Dora - Rusina Anna Bartold Dumenico)
ANNA :- (rientra da sinistra) Finalment l andada via chal galavrn[10] somna gramgna
DORA :- Cambima discors che stamattina tra la stra dla Santina e lanima umbrusa dla s cagna a nho cumbin gnint. Rusina, metat quel davanti a va da dla in cusina a metar s la ramina intant che m a vaghi a furbr zo, a far i let e a cambiar laqua al canarin
ANNA :- (incredula) Laqua al canarn?!
DORA :- (salace) S, al canarin ma mia a quel chat pensi te! V Anna, sat gh dandar a far i t mastr vo pr a meno che a nat voj daram un man..
ANNA :- (rapida) No, no A vaghi via sbt (si avvia mentre suonano alla porta) A vrsi m (apre ed entrano da destra Bartold vestito da postino, o con almeno il berretto e la borsa da postino. Con lui entra e Dumenico)
BARTOLD :- Buongiorno a tutti
DORA :- O Bartold a gh posta?
BARTOLD :- No (additando Domenico) A gh chal m amigh chal serca casa l ritorna n doa chl n Ho sav che la siura Santina l adr a spatinar e lura a lho cumpagn Magari sal pl vedar lapartament
DORA :- Cumbinasin lha mha las li ciaf
DUMENICO :- (tipo bizzarro. Sulla quarantina o pi, con una giacca a quadrettoni sgargianti, farfallina e modo affettato di parlare, si presenta ad Anna, scambiandola per la padrona di casa) Tanto piacere di fare la sua conoscenza signora, Domenico Lasagna
ANNA :- Piaser, Anna
BARTOLD :- Varda che la padrona ad casa l cla siura ch (indica Dora)
DUMENICO :- (porge la mano con un inchino) Piaser ad conosarla siura: Domenico Lasagna
DORA :- Piaser, Dora Capiluppi
RUSINA :- (entra da sinistra) Buongiorno
DUMENICO :- (ringalluzzito) Buongiorno E chi saresla sta bla fila?
BARTOLD :- L la fila dla siura Dora
ANNA :- Comodef (indica le sedie)
DORA :- (salace) Fa pr cunt desar in casa mia
BARTOLD E DUMENICO:- (siedono)
ANNA :- (a Domenico) l par caso parent ad cal Lasagna chal fava al stradin?
DUMENICO :- Lera me padar
ANNA :- (civettuola) Al dovrs conosarm alura
DUMENICO :- (la osserva) Parch? A favuf la stradina anca v?A vardarla ben am par che
ANNA :- (cerca di apparire vamp anche se sgraziata) S?
DUMENICO :- (deciso) Am par propia ad no!
ANNA :- (che non demorde) Forse lam cuns par scurma[11]
DUMENICO :- (guarda Bartold un po scocciato come a dire <ma che vuole costei?> Bartolod fa spallucce) E qual el al s scurmai?
ANNA :- Ciciamarls lera qul ad m padar chal m armas in sla schena a m
DUMENICO :- Ah Ciciamarls ades am v in ament Mai sant!
ANNA :- E l, al s scurmi?
DUMENICO :- A basta al m cugnom <Lasagna> Ma an sera mia gn par saver i vostar fat ma
DORA :- Chal diga siur Lasagna
BARTOLD :- Lha gir al mond sto fantin ad Dumenico
RUSINA :- Chis quanti bei post chi vest
DUMENICO :- Beh, insmaho vest Rio de Janeiro, Honolulu, la tra dal fch
ANNA :- La tra dal fch? Chis che cald!
DUMENICO :- Verament a fa un fred ca zela anca i panser
DORA :- E come mai v chi vest tanti bei post e a si gn a sbatar ch?
DUMENICO :- Parch am sun ritir e an gh post p s bel che qul in dua a s n Quand a psa i an a v in ament anca i ricordi e nas vd lura ad ritornar al propi argnl (o gnal)[12]
RUSINA :- Come mai i vias?
DUMENICO :- (da consumato attore) A sera in dlorchestra a bordo a una nave da crocera a sunava al lirn [13]
DORA :- I fat una vta movimentada
DUMENICO :- Ho fat tanti ad chi mastr chan mi a ricordi gnanca p dal lstrascarpi al viasadur al coms viasadur insma
BARTOLD :- Lha fat anca latr al nostar giramond
ANNA :- Chis quanti bei bsi lha guadagn con tti chi master chl fat
DUMENICO :- Magari! Ho fat tanta ad cla fam chal so sul m
ANNA :- (gattona) E come mai un belm cm l l incora pt? Ads chl ritorn al s paes als pl far na famia A gh dli bli e bravi dni da sti bandi (gli passa davanti cercando di camminare come una mannequin)
DUMENICO :- (guardando interessato Rosina, col sorriso da... piegadonne) A vdi, a vdi
ANNA :- (vedendo le attenzioni di Domenico verso Rosina, ha un gesto di stizza)
DUMENICO :- Cla ptla l la par la futucopia ad na dna che m Ma cambima discors dal moment che, anca slas parlava cun me l scapada con un sunador ad trombn e dopu un bel psolin ho sav chlera in un lucal a far la spogliarellista e
ANNA :- Che malnta!
DUMENICO :- e acs ho prefer armagnar pt
BARTOLD :- Meglio soli che mal accompagnati.. Per anca m a sunt armas da par m e par dirla tta, am sun stf desar fantin (triste) specialmentquand a cala la not e darent a te an gh nisn
RUSINA :- E bravo al nostar pustin dal spirit rumantich
BARTOLD :- Lera mei ca fs sta un spirit pratich
ANNA :- (a Dora, tirandole un frecciatina) A vedi chant gh p prsia da far i master
DORA :- Una volta tant at gh ragion Sas lasma ciap dai ricordi a nas movema p S Bartold, vardma inanz che la vta la continua (a Domenico) Alura, siur Lasagna a ghintersa vedar al sit ad sura o no?
DUMENICO :- Sicr ca mintersa as pl vedal?
ANNA :- Sa fs in l a stars atenta!
DUMENICO :- E parch?
ANNA :- Parch qula ca ga stava prma lera una stra.. la fava li carti e an vors mia chla ghs fat un qual striament e agh dsir di p; ho sav par casu as caps parch a me an mintersi mia di fat ad chiatar
RUSIN :- (mima come a dire: <figuriamoci>)
ANNA :- da un amigh chal gh un cgn chl ms parent ad me so aquist chal gh un fradl in dla Finanza, che la stra lha gh dli denunci anonimi
BARTOLD :- (ironizzando) Informazioni dirette!
ANNA :- Comunque m am faghi i fat mio
DORA :- Cm al cioch dla campana
DUMENICO :- Bagiandi M an credi mia a li maledision, incantesimi, e via andare A sunt un <positivista>
ANNA :- Oh, Signor la una malatia chlas tca?
DUMENICO :- Ah, ah, ah spiritosa la siura (a Dora) Siura, sa n mia trop distrb, andma a vedar al sit ad sura?
DORA :- Af faghi strada al ripian dla scala l ptost al scr e an vores mia cha fesum un qual arbalton (prende schifata le chiavi, non sopportando il portachiavi animalesco ed esce a destra con Domenico)
SCENA VI
(Anna Rusina Bartold Dora Dumenico)
BARTOLD :- (in piedi, mette la borsa da postino a tracolla e si appresta ad uscire)
ANNA :- Bartold al vostar amigh al gh un qul chal nam convins par gnint
BARTOLD :- Ma no, l un bravom e quand l in vena l anca divartent
RUSINA :- Meno male.. alghvreva propia vn chal ports un po dalegria
(si sente il rumore di cose che cadono e si sente labbaiare dun cane) Oh, Madona cara cusa scd?
ANNA :- Qualchidn l casc par li scali!
BARTOLD :- (posa rapidamente la borsa) A vaghi m (esce rapidamente e rientra subito sorreggendo Dora ansimante)
DORA :- Ahimem셔
RUSINA :- Mama, cus sces? Cusl sta cal sts? (siede aiutata dalla figlia)
ANNA :- Dagh un po ad grpa (si avvicina mentre Rusin prende una bottiglia dalla credenza e versa un po di grappa)
DUMENICO :- (entra lemme, lemme e Bertoldo gli va incontro. Ha i pantaloni stracciati, la giacca per traverso. Gli occhi spiritati che guardano nel vuoto)
RUSINA :- (si avanza per portare il bicchierino alla madre passando davanti a Domenico il quale prende il bicchierino e lo tracanna dun fiato)
DORA :- (notando il... dirottamento del bicchierino) Grasie Al grapin chi db al mha fat propria ben!
DUMENICO :- Ma gnint chlas figra par s poch
RUSINA :- As p saver cos sces? Sif blisg tti d?
BARTOLD :- Coraggio If pers la lengua?
ANNA :- A val dghi m cus scs If sant bai al can? ..(con voce cavernosa) Lera lombra a dla Gilda la cagna dl stra! (restano tutti fermi a fotografia mentre il sipario si chiude)
Fine del primo atto
ATTO SECONDO
Tolti i teli che coprivano i pannelli e che raffiguravano un interno, appare una scena esterna. Una piazzetta con case lontane. A sinistra, davanti alla porta di una bottega con linsegna Il chirurgo della scarpa, c Pedar, il calzolaio che lavora (quando ne ha voglia) al suo desco, davanti al negozio. Di fronte una panchina con il droghiere Michele che sta leggendo il giornale.
SCENA I
(Pedar e Michele)
PEDAR :- (che interrompe il lavoro di riparazione ad una scarpa) Michele, am fet dar nuciada al giornal?
MICHELE :- (toglie un paio di fogli e li porge allamico) Cipa questo intant
PEDAR :- Grasie (da una rapida occhiata e poi comico) Cumas ved ca ti- za lti..
MICHELE :- Chli pagini l a-i za lti fa cun comud E coma fet a saver ca li ho lti?
PEDAR :- Agh manca a dli paroli
MICHELE :- (scrolla la testa) E m ca ta staghi incor a scultar..
PEDAR :- (scorrendo i titoli) Sempar fat algar cortladi, incident ad machina Qusto l l culum: <getta i figli dalla finestra> ah, al gh bta anca la mojer
MICHELE :- E la suocera no?
PEDAR :- E statar? <si getta dalla finestra e cade su un passante che si rompe la clavicola> Ans pl gnanca andar par strada sicr
MICHELE :- Ch invci a gh scrt che non previso, al momento, nessun aumento delle tasse. Acs it prepara al sarvl par quand i ti aumenta
PEDAR :- An gh propia p religiun Vun als compra al giornal par tegnars inform e cusa lsal? Un elenco ad disgrasi e ad masament
MICHELE :- Ad vor dir che m a cumpri al giurnal
PEDAR :- Varda sa n mia vera: <cinquanta morti durante il Week-end (legge VACCHEND)
MICHELE :- Ad vor dir <week-end>
PEDAR :- Ma s, chla rba l L come lsar un buletin ad gura (si alza e porge il giornale a Michele)
SCENA II
(Pedar Michele Varginia)
VARGINIA :- (arriva da sinistra con un pacchetto di giornale con dentro delle scarpe. Si avvicina a Pedar e gliele porge con voce vezzosa) Bungiuran Pedrito.. a dovrsu ripararam qusti scarpi i un cicinin malandadi
PEDAR :- (che intanto ha sfasciato il pacchetto, osserva le scarpe) Un cicinin malandadi? Siura Varginia la m butega la n mia una butega la clinica delle scarpe clinica, la cap? Dove si guariscono le scarpe Questi i morti, bisogna portarli al simitri e satrarli (nervoso) E po m am ciami Pietro, magari anca Pedar e mia Pedrito!
VARGINIA :- (facendo recitate moine) Ma per dar un tocco esotico Pedrito Un braf scarpolin cme l al fa guarir qualunque scarpa
MICHELE :- (terminando con ironia e sfott la frase di Varginia) Pedrito!
PEDAR :- Mtatagh anca t! (a Varginia) Tiremli via da sot al nas e portli da dla, in butega Quando mi viene lestro agh mitar man
VARGINIA :- Chals faga vegnar prest <lestro> parch agh nho ad bisogn (con una frecciatina) Sempar sal ghabia voja ad lavorar as capes! (esce un istante di scena per portare le scarpe rientrando quasi subito)
PEDAR :- La vja la gh l la volont cham manca Devo meditare
VARGINIA :- Meditare? Ma slagh vl tta ca sa lsar sensa ofsa a sintend
PEDAR :- A vor dir che vardi li fotografii E po me (come declamasse) ero nasciuto per fare il filosofo, per pensare
MICHELE :- Attenti Pedar pansar trop as guasta al sarvl. A nat basta la t ativit? A t mes s adritra un clinica da scarpulin, ma sempar una clinica, dove operi le scarpe ripristinando suole, tacchi, tomaie, ecc
VARGINIA :- Ho ms in sal banch li scarpi (avviandosi a sinistra) A marcman- di (si ferma, si volta e con sfott) ... Pedrito! (esce di scena)
PEDAR :- E la continua a tram in gir
SCENA III
(Pedar Michele Mr. Brown)
Mr. BROWN :- (con accento inglese, un po effeminato. Entra in scena guardandosi attorno, poi ai due) Ehm.. excusmi please... sapere dire a io dove essere locanda (legge su un taccuino) Posapiano?
PEDAR :- Al solit sit
Mr. BROWN :- Prego dire a io andare avanti?
PEDAR :- Cumal vl
Mr. BROWN :- Excusmi io non parla bene taliano
MICHELE :- Non ce neravamo accorti
Mr. BROWN :- Parlez vous franaise?
MICHELE :- Un cicino
Mr. BROWN :- Je cherche n petit auberge chil sappelle
PEDAR :- Ah, quello della pelle? Il est il est p in l (accenna pi avanti)
Mr: BROWN :- Because, pardon... perch andare con (gira delle pagine da un minuscolo vocabolario) ma femme
MICHELE :- Se ha fame c un ristorante vicino alla locanda
Mr. BROWN :- Voil.. (legge) posibile andare con miamoglie (leggere MOGGLIE) Dite a io please essere ambiente adatto per sig-nora?
PEDAR :- Vdal siur Signor?
Mr: BROWN :- Mister Brown
PEDAR :- Vedal siur Braun dipende da che tipo di sig-nora la ci vanno le coppie
Mr. BROWN :- Ambiente (cerca la parola sul vocabolarietto) pulito?
MICHELE :- Pulitissimo e non sporcano gnanca i vestiti perch酔
M.r. BROWN :- Perch?
PEDAR :- I si a cava z E un ambiente dimondi caldo Compris?
Mr. BROWN :- Je n compris pas
MICHELE :- No la non si compra si paga e basta Ma non so se va bene con la moglie
Mr. BROWN :- (pensoso) Trovare io in brutta posizione
PEDAR :- Cambi posizione chals senta in sla panchina
Mr. BROWN :- ncora (con accento sulla a) una domanda please
MICHELE :- S, ncora
Mr. BROWN :- Mia femme mia sig-nora sentito dire che nella zona essere famosa chiromante fare gioco con tarocci, sapere dire dove trovare?
PEDAR :- La Santina? Sta spatinando ripassi che sapremo dire pi meglio dove la va a stare
MICHELE :- Cos pu farsi spennacchiare anche lei
Mr. BROWN :- Tank you Alloa albergo pi avanti nest pas?
PEDAR :- Dopo la stradina al volta a destra e a catar la locanda Posapiano
Mr. BROWN :- Meri bien aurevoire (si allontana, esce di scena e poco dopo, in siciliano, a voce alta) Carmelinaaa. Avimme trovato o posto ammoninne
MICHELE :- (stupido come Pedar. Si guardano) Et cap al Mister Brown?
PEDAR :- Io non capire taliano e nuantar a daragh spiegasiun Gnanca mal ca parlema anca al forest
MICHELE :- Pedrito a sar mei chat ripari li scarpi dla Varginia Me a vaghi in negosi ma am so tant che princh a nas vend gnint (esce a sinistra)
SCENA IV
(Pedar Dumenico Anna)
(Domenico ed Anna, entrano in scena da parti opposte. Domenico, col papillon, bastone da passeggio e la sua giacca vistosa a quadrettoni. Cammina zoppicando leggermente. Ha la pipa in bocca)
ANNA :- (civettuola) Oh, siur Dumenico che elegansiaFmal?
DUMENICO :- (appoggia un piede sulla panchina e si massaggia il dorso) Propia fm al p no ma con sta scarpa strta lham f un mal (la toglie)
ANNA :- Ma an dseva mia sa fmava al p Comunque ch a ghma al chirurgo della scarpa al siur Pedar Ogni scarpa ammalata lui la guarisce
DUMENICO :- (si avvicina con la scarpa in manoi) Piaser ad far la vostra conoscenza Domenico Lasagna
PEDAR :- Ho sant chl riv dopo tanti an al s pas Bravo (prende la scarpa e la controlla)
DUMENICO :- Am fa mal al didn
PEDAR :- Bisogna mtarla in forma un qual d
ANNA :- Al didn?
PEDAR :- Al s sarvl in forma! Ma siur Dumenico a gh da far anca i tach (rid la scarpa a Domenico che va a sedersi sulla panchina e se la mette)
ANNA :- (sorniona, a Domenico) Sa ps sar tile a vegni m a ca sua a tr li scarpi e dopo, quand i- pronti, al gnir a trli, cusa disal?
PEDAR :- (ad Anna) E za ca tagh s fagh anca i tach
ANNA :- (dun fiato, come il noto scioglil ingua M cha tca i tach a t, chat ts t chat tchi i tach? Tagchi t i t tach!
PEDAR :- Ah am cardeva chat vulevi far al m mastr
ANNA :- (sempre civettuola) Siur Dumenico cuma vala cun al sit?. Af catef ben?
DUMENICO :- (lamentoso) Ben?!Am par ad vdar sempar chla cagnta chlam mosga incra e a naf deghi mia in da A nas ris gnanca a dormir la nt
ANNA :- (a Domenico e a Pedar) Al credi ben; al prm bungioran chlha ricev l sta un mosgon da lombra a dla Gilda
DUMENICO :- Ciamla pr ombra dal mosgon lan pareva mia unombra Am fa incora mal! E san basta mia a mlinsogni anca!
ANNA :- (a Pedar) Quand cla matin ho vest al siur Dumenico, smort cm un linsl, am sont dta: Ades agh ven un culp!
DUMENICO :- (si alza toccandosi rapidamente ferro) Ma che pensiero gentile signora! Caro siur Pedar, da quand a sun gn a star ch an ghho p v gnanca do uri ad rilasament
ANNA :- Parch an gn mia a cataram a casaa fma una partida a cipa- quindas (l d una gomitata che fa barcollare luomo che non se laspettava)
DUMENICO :- Ma che maneri Cusala magn dal fil fr? (si avvia zoppicando ed esce di scena a sinistra)
PEDAR :- (si alza e a voce alta per farsi sentire dalluomo) L la forsa dla disperasin!
ANNA :- (a Pedar) Maldc! (esce sculettando dalla parte opposta)
SCENA V
(Pedar Michele Bartold voce fuori campo)
PEDAR :- (siede davanti al suo banchetto) Che comica (invece di lavorare sfoglia una rivista) Via ad laurar saltam ads
MICHELE :- (rientra in scena sedendosi sulla panchina termina la frase) ...lara t che an ps
BARTOLD :- (entra in scena con la sua borsa a tracolla. Ha in mano due buste. Ironico) Lavoratoriiii a gh posta par tti d (consegna ai due: una busta normale a Pedar ed a Michele una busta grande)
PEDAR :- (lannusa) L la solida cambiala dal frigu
BARTOLD :- E la cunosat da lodr?
MICHELE :- (che sta aprendo la busta grande) L cm i can da tartfoli
PEDAR :- A vaghi a versla in butega perch am v al magn a vedar la cambiala (si alza ed esce di scena)
BARTOLD :- E m a faghi a far li cusegni Ciau(esce di scena)
MICHELE :- (estrae un foglio da macchina da scrivere) E questa cusl un manifest? (legge la prima battuta) Attento Michele la vostra bella
VOCE FUORI CAMPO: (prosegue la lettura come se la leggesse Michele) non un modello di virt
MICHELE :- Ma chagh gnes al cagt chi l ca scrif?
VOCE :- alla piccola piace istigare le attenzioni dei <matusa>
MICHELE :- (agitato) Figremas se la m Rusina
VOCE :- Pare che il signor Domenico Lasagna, noto piegadonne, si dia da fare e incoraggiato, gira per la casa di Rosina facendo andare fuori dei binari, col suo fascino duomo vissuto, sia la madre, sia la figliae pare anche con discreto successo!
MICHELE :- (controlla sulla busta leventuale mittente che non c) Ma chi l ca scrif? (rivolta il foglio) An gh mia la firma
VOCE :- Occhio e orecchio sul chi vive, non fidatevi Stef mia far ciapar par la cl! Un amico
MICHELE :- (attonito) Rba da mat als firma anca <un amico>Bel amigh! (pensoso) E sagh fes qul ad vera? A tgnir i oc vert! (esce di scena amareggiato)
SCENA VI
(Dumenico Voce fuori campo Pedar)
DUMENICO :- (arriva da sinistra e siede sulla panchina davanti a Pedar. Ha con s una busta grande che apre incuriosito) A sun propia curius ad vedar chi l cham manda na bsta acs granda (la volta per vedere il mittente) Al mitente al na gh mia(la annusa) profm ad violta a meno che al na sia udur ad dopu barba (apre la busta) Dunca alsma
VOCE FUORI CAMPO :- Vecchio Casanova da strapazzo! Don Giovanni delle aree depresse, play boy delle stallepipistrel a dla nt sta ben attento a come ti muovi Le tue relazioni a catena con vedove desiderose daffetto e con giovani inesperte
DUMENIC :- (stupito e incredulo) Ma chi el che e po giovani inesperte al d dinch?
VOCE :- Ts l bagola e scultam!
DUMENICO :- (balbetta e si guarda attorno) Questa l.. l b-bla la lettra lam pa-parla e lam crda anca
VOCE :- Le acque stanno agitandosi dai troppo nellocchio Ti consiglio di alzare i tacchi e sparire prima che qualcuno ti rispedisca da dove sei venuto ma (con voce cavernosa) in una cassa di abete! Un amico[14]
DUMENICO:- (che appare scosso) Ma-ma chi el che Ma m a nho mia cup nisn par ricevar da sti rbi ch Chi-chi saral mai (incavolandosi) E als firma anca <un amico> at capir che amigh (assorto nei suoi pensieri non si accorge che arriva, alle spalle, Pedar che con voce squillante lo saluta)
PEDAR :- Bungiuran siur Lasagna!
DUMENICO :- (spaventato , ha un balzo comico) Chi chi l? (cercando di assumere un atteggiamento normale) Ah, a s v? Bungiuran
PEDAR :- (osservandolo) A gh na facia chlam pias poch
DUMENICO :- (risentito) L bla la vostra!
PEDAR :- Na qual brta nva?
DUMENICO :- cu la nuvit (porge il foglio da leggere e sospettoso) Natralment v an sa gnint, vera?
PEDAR :- Cusa dovrs saver? A so apena apena scrivar Ho fat sul la terza alimentare
DUMENICO :- Al vur dir la tersa elementare
PEDAR :- No, no, alimentare, parch par poder magnar i mha mand sbit a laurar(accennando al foglio in mano che si appresta a leggere) Psia?
DUMENICO :- Als, als cusi scrifE als firma anca un amigh!
PEDAR :- (che stava leggendo) Ma chi pl sar sta a scrivar una ltra acs Siur Lasagna, a nar mia cumbin dsemagh na qual matda Parl pr francament che a sunt una parsuna discrta cunfidf pr tra nuantar m, ne vera
DUMENICO :- Ma a vrif tram in gir? Ad sicr a sar qualchidn chlam vl par via dal paes ma al parch an so mia
PEDAR :- A dseva acs parch da questi pochi righi batdi a machina a salta fra tanta cattiveria; la classica vendetta di una femmina piantata l!
DUMENICO :-Ma piantela v, fem al piaser. Me li dni a li ho sempar tratadi ben
PEDAR :-Va ben, va ben calmv... A sa cumi dis i frances <cherch la femme>, a lho impar quand a sunt and in Francia a far al mradur. Par cunt m a gh sta la man ad na dna V ca s st un atr. magara na qual gelosia (ha una pensata) A m gn unidea
DUMENICO :- (ironico) A siem a post!
PEDAR :- Lan sar par casu cla stra chla stava in dua ads a ga st v ad casa?
DUMENICO :- E chi lha mai cunusda?
PEDAR :- Scultem ben magari l, mia contenta dla maledisiun chla mand in sla casa, la fa in modu da spavantaraf e pararaf anca fra ad casa
DUMENICO :- Sl acs a ghl daghi vinta parch a vaghi via dabun (siede sulla panchina)
PEDAR :- (si accorge che dal fondo sta arrivando Santina) ciu as parla dal diaul e a spunta i cran
DUMENICO :- Chi spunta?
PEDAR :- La stra la chiromante!
SCENA VII
(Pedar Dumenico Santina)
SANTINA :- (vestita sempre in modo eccentrico, lunghi scialli colorati, turbante. Entra speditamente salvo poi, vedendo Domenico, rallentare il passo fatalona)
DUMENICO :- (a Pedar) A marcmandist mia far parola ad la ltra
PEDAR :- A sunt la discresion in parsona (a Santina) Siura Santinama che elegansia In doa andmia ad bl?
SANTINA :- (ignorandolo) I- fat chin vintersa mia
PEDAR :- (avviandosi al suo banchetto davanti a dsco da calzolaio) Al solit caraterin
SANTINA :- (a Dumenico, con gentilezza) Bungiuran siur Lasagna
LASAGNA :- (indifferente) Bungiuran a l siura
SANTINA :- E acs al sar l linquilin a dla casa in dua a stava m
DUMENICO :- (c. s.) Am par da s
SANTINA :- (dispiaciuta) I mha cunt dal mosgon dal can
DUMENICO :- (agitato) Ah! E la sars la sua chla bestia chl mha mosg?
SANTINA :- (sospirando) La me Gilda? Ma l morta
PEDAR :- (tra s) Da la rbia
SANTINA :- Siur Lasagna a sun gnda a scsaram, ma cusa vlal mai chla matina l lombra dla me Gilda la sera msa a dormir in un cantun e am sunt dasmangada chla ghera
PEDAR :- Agh volevi ben dimondi par dasmangaraf
SANTINA :- (bacchettandolo) V an si mia sta interpel!
DUMENICO :- (sempre con aria scocciata) Ma chal can, quand al mha musg, al nera mort propia par gnint
SANTINA :- Lera una cagnetta
DUMENICO :- Dal mosgn a nam sunt mia acort dal sesso Quel ca so l ca mlinsogni anca ad nt e po Signor banadet la ms mosg in una cavcela invci propia in un post trop delic, cu!
PEDAR :- (sornione a Dumenico) If fat la puntura contra la rbia?
DUMENICO : Sbit ma la zona l trop delicata e i mha det ad tegnla cuntrulada. A ogni modu, cara la me siura, sagh daghi fastidi a vaghi via sbita da chla casa l A vur dir che (salace) agh lasar un sarpnt rutul in dal tbi dal gas e di ps piragna in dla vasca da bagn Tant l amiga dli bst
SANTINA :- /avvilita) Algh pl lasar qul chal vl I mha parada fra da chla casaE po, parch mai a vl andar via
DUMENICO :- An cardeva dsam spieg ben Da quand a sunt ch am va tt par travs. I mha anca det, cara la me siura, che quand la las al sit, lha fat una fatra in sla casa lha mand dli maledisiun!
SANTINA :- Ma quli maledisiun che brta parola Ar det sul qul in dun moment ad narvs
DUMENICO :- Ma vardma i fat: Apena a rivi a sc-iop na bga e a salta fra un can, ansi, una cagna chla fa cascar da tt e la mosga il qui presente Domenico Lasagna. Cun la siura Dora a caschema z da li scali.. Un qual d dopo am cipa linflensa A la nt a minsgni chim mosga Sensa cuntar (scrolla busta) questae a nam ve mia via ad sicr ad balar la mazurca
SANTINA :- Ma l tt pas oramai. Qul che cunta l lavenir
DUMENICO :- Qul l uramai da dr a li spli
PEDAR :- (si alza e si avvicina ai due con fare misterioso) Al siur Lasagna l anca un po zo ad carsada parch lha ricev una letera anonima!
DUMENICO :- (occhi e mani al cielo) Ha parl la discresin in parsuna!
SANTINA :- (con noncuranza, estraendo dalla borsa una busta analoga) Oh sl par cal l, a lho ricevda anca m
DUMENICO :- Dabun? San sun mia trop indiscrt psia vedla?
SANTINA :- (porgendola) Prego
DUMENICO :- (prende dalla panchina la sua busta e la confronta, mentre Pedar allunga il collo per sbirciare) L cumpagna ad la mia sts argoment
PEDAR :- (interessato come un gioco di bambini) Il mistero misterioso diventa sempre pi misterioso
SANTINA :- (confronta la battitura a macchina) Lim par a dla stsa infurnada ansi par m a gh anca la zunta (scrolla le spalle) Ma m a nagh daghi mia importansa acs quel chal la scrt al gharmagn bol
DUMENICO :- Ma chi sarala mai sta brava parsona
SANTINA :- Eh! Saveral! (guardando Pedar) A pl sar anca al prm bals ca sincuntra
PEDAR :- A ma faghi casu cas pod pensar ca sia sta m
SANTINA :- (teatrale) M a nam fidi ad nisn gnanca ad Pedar!
DUMENICO :- (ironico) Quand a gh la fidcia a gh tt!
PEDAR :- Grasie tante, siura (risentito) Me inveci a deghi cha s stada v e che par confondar i aqui i fat cm in di romans ad pulisia Av si mandada una letra par cumas dis.. ah, per sviare le indagini!
SANTINA :- (che incurante del dire di Pedro stava meditando) No a pansaragh ben l al na pudi mia sar sta v agh vl p cattiveria e p inteligensa
DUMENICO :- Assolto per insufficienza di prove!
PEDAR :- (agitato) Ma m af faghi causa perper calunnia am par cha dega acs No, l mei ad no agh vl tropi bsi par far una causa e po, prma chla vaga a post a fagh a ura a tirar al gambin Per a voi la perisia calligrafica dal scrt
SANTINA :- Ma quala perisia caligrafica sl scrta a machina
PEDR :- (rientrando indispettito nel proprio negozio e quindi uscendo di scena) E lura la perisia machinografica!
SANTINA :- (civettuola) Cusa disal siur Dumenico sa comansesum an vardaras mia cm can e gat, dal moment cha par ca ghabima da cumbatar al stes nemich
DUMENICO :- Almen acs a pars
SANTINA :- (tende la mano) Volma sar amigh?
DUMENICO :- (senza entusiasmo stringe la mano a Santina) M an voi sar nemigh ad nisn Per a sun decis ad cambiar aria lists
SCENA VIII
(Dumenico Santina Pedar Rusina)
RUSINA :- (elegante) Bungiuran
DUMENICO :- (ringalluzzito) Bungiuran signorina Che bl vedla Am dispias andar via sulament par l e par s madar che in questi d am si sta darent a cunfurtaram Grasie incora
RUSINA :- Beh anan par mia al casu .
DUMENICO :- (sospirando) A dovr ben tr una decisiun
PEDAR :- (rientrando in scena) Decidar cosa? A na vor mia dargla vinta, no?
RUSINA :- Siur Dumenico, m madar lha mha mand a sircaral
SANTINA :- (come ingelosita) Al siur Lasagna al nha gh mia ad bisogn ad dmi ad carit
RUSINA :- (reagendo) E gnanca ad stri!
SANTINA :- (scrolla le spalle e si apparta a parlare con Pedar)
RUSINA :- (a Dumenico) M madar l tta agitada par via duna letera anonima chi gh mand
SANTINA e PEDAR:- (sentendo lultima battuta, riavvicinano e allunisono con Dumenico) Anca a l?!
RUSINA :- Anca a l Ma parch酔
SANTINA :- (accennando a Domenico) A lma ricevda anca nuantar
PEDAR :- Me no Ho ricev la solita cambiala in scadenzaE cusa ghera scrt?
RUSINA :- (amareggiata) Da tt! Paroli ignobili, vargognosi, scrti a machina Che gent cativa ca gh al mond Ma cumas fa a scrivar che m a sars lamante dal siur Dumenico!
SANTINA :- (dando unocchiataccia a Dumenico) Dabun?
DUMENICO :- Chi lha scrt al gh al sarvel sbs A sara ben far la denuncia ai carabiner
PEDAR :- Ben dt Ma cuntra a chi?
SANTINA :- Contro ignoti
PEDAR :- E chi sarsi?
DUMENICO :- Si <ignoti> l parch a nas so mia chi i
PEDAR :- E lura cusa servla la denunsia?
SANTINA :- (spazientita) Oh, ma insma Agh port le letri e in quatar e quatrot i risolv la situasiun
PEDAR :- (comico) Questa l tta da rdar Quatr e qutrt Una chiromante, chiaroveggente, sensitiva, chlindguina cun li carti, la n mia buna ad saver chi l lautore anonimo!
SANTINA :- (altera) A naf rispondi gnanca: a parl sul parch af v fra al fi!
DUMENICO :- L mi piantarla l. Cunsider che la m presensa la da fastidi a qualchidn a sar ben ca porta via i tach
PEDAR :- Prma bisogna ripari i tach
SANTINA :- E acs al la dars vinta a chal disgrasi chal scrif sti bagiandi?
RUSINA :- E magari l adr a vardar da na qual finestra e al sla rd ad gst
DUMENICO :- Ma m a serchi sul un po ad quetu Am cardeva ad ritornr a casa mia dopu tanti an sensa panser e invci
PEDAR :- Ma alvemas almen al gst dandar dai carabiner e far ciap chal delinquent!
DUMENICO :- No. No An vi mtagh in ms aocat, causi, spesi ad tribnal (a Rosina) Ma cumas fa a dir adr a na bla bagaita, zovna cm un fior incora da scartufi e mtar s dli babli contra a n chal podrs sar s padar
PEDAR :- (meravigliato) L s padar?!
DUMENICO :- (reagendo con comicit e con irritazione) M s padar? Ma Pedar! Cusa ghal al sarvl sbs?
RUSINA :- Tulemla in rdar chl mi (a Dumico) A ps anca capir che un qualchidn lar not la s simpatia in di me riguard par via ad chla somiliansa, comlha det, cun la vostra ex spasimante
DUMENICO :- Ma l una simpatia incente (agli altri, con fervore preso dai ricordi) Questa ptela l come una gsa daqua a na m cumpagna ad palcusenich.. <compagna darte> in dla rivista ad Fiorinelli
SANTINA :- (disapprovando) Ah, propia un belambient!
PEDAR :- (interessato) Chal cunta, chal cunta comlra?
DUMENICO :- Lera lera una belesa meno genuina ad la Rusina, ma cun i stes lineament
SANTINA :- (ostentando disinteresse) La gh av un nom, imagini
DUMENICO :- Al s nom darte lera (estasiato, teatrale) Tatiana Formitrol!
SANTINA :- Come li caramli pral mal ad gula
DUMENICO :- La Tatiana la fava pas al mal ad gula a tti e anca qulatar Am ricordi la msica prma ad far la paserla davanti al pblich
PEDAR :- (su di giri) Che bele alura?
SCENA IX
(Dumenico Santina Rusina Pedar Michele)
MICHELE :- (entra in scena, rimanendo dietro ed osserva, a braccia conserte, scocciato, le mosse di Domenico)
DUMENICO :- (infervorato) Lurchestra la sunava una msica spagnla (fa una danza che vorrebbe essere simile al flamenco, con comicit) zum parapazun, zum, parapazum
RUSINA :- (con sfott) Che bli paroli
DUMENICO :- Lera vastida come Carmen in dlopera ad Bizt, e m da torero
PEDAR :- Gheval anca i cran?
DUMENICO :- (seccato) Qui i-e riv dopu! (riprendendo lestro di prima) Fnida la presentasiun agh fava far un pirolta, un voltavia acs (afferra Rusina, la fa piroettare e poi, dando sempre le spalle a Michele, si inginocchia davanti a Rosina le bacia la mano proseguendo verso il braccio e sempre pi su)
RUSINA :- (imbarazzata, cerca di far resistenza)
DUMENICO :- (trascinato dai ricordi) Che bi temp!
MICHELE :- (spazientatito, batte le dita sulla spalla di Domenico, ancora inginocchiato)
DUMENICO :- (senza voltarsi) Per alura nisn lam piciva in sla spla
MICHELE :- (cercando di reprimere lira) V scagart sa vaghi fra dla grasia ad Dio a tinschi e sat s in bardarla[15] at faghi pasar al brsor e at
bti in dlbi[16] in dua a bef li vchi, t cap brt scagart? (lo scrolla prendendolo per il bavero(
DUMENICO :- (cercando inutilmente di reagire, mentre comicamente subisce gli scrolloni) Dsil incra sa ghi al curgio!
MICHELE :- Brt scagart! (mentre Rosina e Pedar cercano di sottrarre Dumenico alla furia di Michele)
DUMENICO :- Basta acs Ho vest che al curgio agh l (comtimua lo scuotimento mentre si chiude il sipario)
Fine del secondo atto
TERZO ATTO
(stessa scena del I atto)
SCENA I
(Dora Rusina Virginia)
(Varginia sta ascoltando della musica dalla radio, seduta accanto a Rusina che sta leggendo. Dora sta cucendo assorta nei pensieri, poi scuote il capo infastidita dalla musica)
DORA :- Ma ans pl mia smorsar cla radio Con sta msica moderna am v lasma Qula di m tem lera msica
VARGINIA :- (abbassa il volume) E come no a ghera <lo chiamavan bombolo>,<Pippo non lo sa>, <stramilano> che cansun romantichi
RUSINA :- (con unocchiata dintesa a Varginia) La lingua batte dove il dente duole
DORA :- (risentita) Cusa voresut dir?
RUSINA :- Chl una stmana chat suspiri A siem in di ricordi cun nostalgia mma? As pl saver par chi?
DORA :- (scrolla le spalle) Quanti fantasi
VARGINIA :- (ha preso alcune crtoline sda sopra il mobiletto e le scorre) A vedi che i <coniugi Lasagna> i vha scrt a dli bli cartolini Roma, Napoli, Firenze (legge)<Siamo felicemente felici: Domenico e Santina Lasagna> Varda te t cuma vai fn certi rbi; chi d ex zoan is sla gd
RUSINA :- D chi nas conoseva par gnint e chi a ms litg i sincontra e dopo la matda ad Michele al s inamur e i s marid
DORA :- A nam par mia veraI ha fat amicizia e in quatar e quatrt a gh ciap al rosghin e via a nsi
VARGINIA :- E partiti per un viaggio di nozze che non finisce maiL sta un culp ad flmin
SCENA II
(Dora Rusina Varginia Pedar Dumenico Santina)
PEDAR :- (fuori scena, a voce alta) Dora, Dora E riv i spus
DORA :- (si alza sveltamente e va ad aprire la porta, uscendo un attino fuori scena) A sun pran contenta ad vedav Ma gn dentara sar strach
DUMENICO e SANTINA :- (entrano. Lui vestito da viaggio, posa la valigia e lei pure ma sempre col turbante sgargiante, posa una grossa borsa)
RUSINA e VARGINIA:- (a soggetto, salutano, si complimentano)
SANTINA :- (accettando allinvito fatto con un cenno da Dora siede assieme a Dora stessa) Grasie A sun propia straca
DUMENICO:- (gaio e sorridente, in piedi dietro a Santina) Salve a tti, brava gent Novit?
VARGINIA :- Al solit tra-tran
SANTINA :- (sorridente e lieta, con gli occhi dolci) Chi lars mai dt che a la nostra et (volge uno sguardo affettuoso a Dumenico che le prende la mano baciandogliela) al chr al pods batar cm da zan e sentar saltar fra un sentiment chal na pareva p sagh par nuantar e inveci ma cap cha ghum tant sentiment e tant amur da dar incora
DORA :- (sospirando intristita) L vera
SANTINA :- Chla ma scsa Dora an vrea mia faragh vegnar al magn
DORA :- Al panser al vula e li sto li singata
DUMENICO :- (incoraggiando Dora) Siura Dora al temp l galantm e li stori lis pl anca dasgatiar
DORA :- La stmana pasada ho cat in dla casta dla posta, unatra puesia ad vn ca par al ma staghe adr Am piasars saver chi l par curiosit
SANTINA :- La vidr che al moment gist als far viv Ma ads a ciapma fi e da ch un pr ad d, cun un po ad chiromanzia, a fma saltr fra al pueta misterius e magari l p ad vn!
VARGINIA :- Ma a la Dora a ghan basta n
DUMENICO :- (sente un valzer dalla radio o dal mangiacassette. Preso da frenesia, tira il braccio a Santina obbligandola ad alzarsi per ballare)
SANTINA :- Ma Dumenico a sunt straca (fanno alcuni brevi giri d idanza e poi Santina va a stravaccarsi stanca sulla sedie) Caro al m m al n mia al moment ad faram balar (ai presenti) A gh ciap la smania dal bal ma man sun mia vidaAl sars sempar in dla balra!
DUMENICO :- (si deterge il sudore con un fazzoletto e ha il fiatone) Lidea la gh ma l al fi chagh manca (ritorna alle spalle di Santina)
SCENA III
(Dora Rusina Varginia Santina Dumenico Pedar Bartold)
(suonano alla porta. Rosina va ad aprire. Entrano Bartold e Pedar)
BARTOLD :- (entra segioto da Pedar e con euforia) Evviva la sposa As bef?
PEDAR :- Porca vacaa speri da sSalt ai spus salt, pan e cumpanadagh
BARTOLD :- Che bla atmosfera alegra Am v via ad balar anca a m
SANTINA :- Varda, varda al nostar pustin Bartold, if ms qalchidna in dal bartavl?[17]
BARTOLD :- (serioso) Agh sunt m in dal bartavl
RUSINA :- (ai coniugi Lasagna) Cunt dal vostr vias ad nsi
VARGINIA :- S, cunt cosi vest
SANTINA :- (contenta) Cosa vrif mai chaf dga.A sars stada me intensin anda a Palma de Majorca cha ghera al congrs mondiale ad chiromansia, spiritismo e magia negra, con la presidensa dal grand sensitiv Pastnaga[18], ma al m Minghin al nha mia vol (guarda il marito con occhi languidi)
PEDAR :- Minghin? E chi el?
DORA :- Ma al siur Dumenico, no?
DUMENICO :- (alla moglie) Ma cara la m Santina, a sti fat ch l ura ad daragh al <via vattene>. Pensa un po se una qual stra invidiosa la ts fat un incantesim e it purtava via da m E po, a quant at m cunt, a partecipava anca di tipo da galera L sta mei acs
SANTINA :- (bonariamente, sentendosi protetta) Avd? I m i vl sempar aver ragion E alura as pl dir chma fat al gir dItalia
PEDAR :- In biciclta? Chi ha ciap la maja rosa?
DORA :- (con salace sfott) S sa!
PEDAR :- Corevla anca le in bicilta?
DUMENICO :- S, con s nna!
RUSINA :- Pedar. Et fn ad dir dli stpidadi? (a Santina) Cunt
SANTINA :- Em vest Firenze, Pisa, Roma, Napuli e po s a Milan dai me parent A naf dghi che confsiun, che sapl al trafich Lra un bel psolin dan chan ghandava e am sera viada a la nostra trabquilit
DUMENICO :- Mia tanta tranquillit cun i mosgon dla cagna e con li letri anonimi
SANTINA :- A Milan i gh tti prsia par rivar da na qual banda e po eh, e po san ta stae mia atenta a li porti dal tram, lit sra in mes al col. A sima anda in un ristorant a lamericana in dua la gent las sarvs da par l酔 (al marito) Cumals cima?
DUMENICO :- Self-service
SANTINA :- cu L cm sar in una cadena ad montagio: At ve dentar da na porta, intan quei da dr it ccia parch i ghha prsia. At t un cabaret e, sempar caminand, a tinfili in di scumpart al magn chat cati in sal banch. Dopu a tat senti in un scragnon elt, senza poder posr la schena, cham pareva dsar un papagal in sal trspul, sempar cun la pra ad cascar indr; at magni in fagutun, at paghi a la svelta e a la svelta at v fra da natra porta. Am pareva desar in un alevament ad polastar
DUMENICO :- (con dolcezza) La vreva un angolin tranquillo, apart e acs a siem and in periferia, in un lucalin familiare, m pud magnar comas def e senza ciapar di ccin e... (a Santina, con affetto) sperma cara che al Signor at mantgna la vesta parch lapetito al nat manca mia
SANTINA :- L lamur chlam mt fam. Ma cuntm vuatar Novit?
PEDAR :- I ha port al manicomi al ragiunier chal sta ad sura
BARTOLD :- Acs an ghh p da portaragh la posta
SANTINA :- Ah, l quel chal gha sul d denti davanti e chil ciamava Dracula
VARGINIA :- Il ciamava Dracula parch una not la musg al col s mujer
DORA :- Che alegria
PEDAR :- (a Santina) A gh sta anca un tipo mia tant racumandabil, chal dseva che s mojer, sempar chla fs s mojer, las vreva faras far li carti <dalla chiromante>
SANTINA :- Che tipu eral?
PEDAR :- Un furest, chal parlava un po in ingls e un po in frances e che dopo al risltava un sicilian e gha det che la chiromante era uccel di bosco
BARTOLD :- Sar stato un poco di buono
DORA :- (agli sposi) Ads af vaghi a far un caf
DUMENICO :- A la ringrasi ma a tulem al distrb
SANTINA :- (alzandosi) Si caru, andma a casa nostra e par d o tri d a nagh sima par nisn; riposo assoluto A speri che prun po ad temp dan far mia atar vis ad nsi
DUMENICO :- (comico, si volta rapidamente e si tocca ferro) Sl par cul l al speri anca m!
VARGINIA :- Ho vest li cartulini chi mand i propia di bi sit
DORA :- Grasie dal pansr a mha fat piasr ricevli
SANTINA :- A nm mandata sulna qualdna ai amigh p intimi
DUMENICO :- (con comcit ironica) Sul trasnt!
BARTOLD :- Dsimla m ca i ho cunsegnadi!
RUSINA :- Am fa piasr ca si ritornada la nostra vsina ad casa
SANTINA ;. Chi lars mai dt ca sars ritornada in dla casa ad sura e chla sars advantada (al marito, romantica) il nostro nido damore
PEDAR :- Un<argnale>per due colombi, stagionati che broconano
DUMENICO :- Grasie per i <stagionati>
SANTINA :- (teatrale) Lamore non ha et
VARGINIA :- (a Santina) A tulf unatar can?
DUMENICO :- No! I can i mosga Agh faghi m da cagnolin e agh navansa
DORA :- Alura gnint caf?
SANTINA :- A sar prunaltra volta
DORA :- Un caf par tta la compagnia an pod mia rifitaral Intant cumudef in sla terasina a lra sta a la tenda
DUMENICO :- V Santina, andma in sal tersin
VARGINIA :- (seguita da Rusina) A gnma anca nuantar (escono a sinistra)
BARTOLD :- (a Dora, additando gli sposi, sospirando) Eh, Dora, l propri vera che <non mai troppo tardi per>
PEDAR :- (interrompendo) .. par far dli minciundi
DORA :- A sar mi chat vadi a ciapr un po daria anca te, as pl dar chat vegna lispirasiun ad laurar
PEDAR :- Ho cap... a vaghi (esce a sinistra)
SCENA IV
(Dora Bartold)
DORA :- (con affettuosit e decisione, leva dalla tasca un foglio) Bartold lif par casu scrta v questa puesia?
BARTOLD :- (in imbarazzo) Pu.. puesia? (prende il foglio che gli allunga Dora) Qu-questa?
DORA :- Alsila par piasr
BARTOLD :- A def.. propia lsarla? (visto laccenno affermativo col capo di Dora, si raschia la voce e la declama dapprima leggendo con tanto sentimento e verso la fine recitandola a memoria)
Da anni canto sotto al tuo balcone
pizzicando corde di chitarra
con voce roca e piena demozione.
Il cuore batte come vela al vento
al ritmo del pensier che mattanaglia,
che mha lasciato in cuor un sentimento.
Mi manca il sorriso di una donna
e prima che la luce mi si spenga,
prego ogni sera la Madonna
che tapra gli occhi e ti faccia capire
che per te ansima unanima in pena,
che il suo cuore ahi fatto intenerire.
(rimane un attimo immaginato, poi cerca di riprendersi e riconsegna il foglio)
Bli paroli ma ehm parch i vol cha a vi alssi m?
DORA :- (piega e rimette in tasca il foglio e con tenerezza, avvicinandosi a Bartold) S. Propia bli ma dopu cha l lti ho cap chim mada li puesii Bartold, an sars mia lura ad dir la vrit?
BARTOLD :- (tenero e impacciato, con sentimento) E ben, s a lho scrti me par v A nam sun mia dasmang quel che alura da bagait, la pareva unaventra ma che al temp al nha mia dasmang. Li n mia paroli scrti a casu A n mia p al temp uramai Scsem Dora sho sbagli pardunm
DORA :- Oh, Bartold a sunt la dna p contenta dal mond A m fat tornar indr al temp ad la nostra zuant A mal sera imaginada ma al me dover ad madar lha fren al desideri ad rifaram una vta e ad l tardi
BARTOLD :- Ma Dora, sas marides anca vostra fila Michele algh vl ben a la Rusina e m am sunt impgn ad mtagh una buna parola, dopu chla matda ad gelosia. A vidr al ciel al turnar seren. A sun sicr ad qul ca degh, asc come a so chi ha scrt chli letri(si tappa la bocca per non farsi scappare altre parole)
DORA :- Al sa? E chi l?
BARTOLD :- (si guarda attorno e poi sussurra allorecchio di lei)
SCENA V
(Dora Bartold Michele)
MICHELE :- (entra con delle borse della spesa che posa sul tavolo. Li vede bisbigliare e saluta sonoramente) Bungiuran!
DORA :- (imbarazzata, si sposta) Ah, st te? E cuma t fat a vegnar dentar?
MICHELE :- Dal bs dla ciaf A ghera ls vert
DORA :- A nam sera gnanca acorta
MICHELE :- (rammentando, con un po di acredine) Anca Lasgna al nas sera mia a- cort quand al fava al marls cun la Rusta
BARTOLD :- L ura chat la pianti A n mia cumat pensi e po la Rusina lat vl ben
DORA :- (ringalluzzita) E riv i spus dal vis ad nsi. Al siur Lasagna e la siura
MICHELE :- (interrompendola) Tajadla
DORA :- Sta mia a tr in gir la gent. La siuta taja Oh, cusam fet dir, la siura Lasagna cun al matrimoni la par cumpletament cambiada At dovrsi scsarat con Dumenico
BARTOLD :- (guardando col sorriso Dora) Anca m a ghars da scsaram pral temp pers
MICHELE :- A nagh tgni par gnint
DORA :- Oh, vuatar zuan al post dal sarvl a gh dla bla[19]. Bartold gn cun m da dla (escono a sinistra)
MICHELE :- I bsi dla spesa S, bungiuran (si avvia alluscita, senza voltarsi mentre entrano Rusina e Varginia)
SCENA VI
(Rusina Virginia Anna - Dora)
RUSETA :- Et vest? Il signorino? Al nat varda gnanca. Spiegasiun e contraspegasiun e n cunt gnint. I ghlha dt in tti i modi ca gh st sul una mal interpretasiun di fat e po anca la letra anonimatti bli. Ma l fin che a nas cipa chi ha scrt chli cativeri e al na gh sc-iap al ms al n mia tranquillo e acs al fa al susten cun me
VARGINIA :- (siedono) Stagh mia a fara una malatia las pas al temp
RUSETA :- Sa vi an cati di atar mi che l
VARGINIA :- (accennando ad una nota canzone) Parole, parole, parole Stat mia triblar a tagh vl un matrimoni cme i Lasagna. I-ha cambi fin caratar. Cimal pr un <matrimonio senile> ma (sorniona) al nha sar lnich dal genar
RUSINA :- E chi sarsi chi atar? (suonano alla porta, Rusina va ad aprire)
ANNA :- Scsm al distrb, ma am pareva daver sant dal sapl, dal moviment scs qul?
RUSINA :- Prads no, ma chla stag pr l come un suermarc chi v e chi v
ANNA :- (con tono noncurante) Ho sant ch riva i... cosiddetti coniugi Lasagna, la copia ad tszoan spusin a mincalars ad saltai sas pl
RUSINA :- Chla vaga pr i- in sal tersin
ANNA :- (con malcelata malignit) I d spusin agh vl un bel curagio maridaras a s et!
VARGINIA :- Forsi i nal saveva mia chi doveva admandar al perms a l
ANNA :- I doveva maridaras al 30 ad favrr
RUSINA :- Ma al 30 ad favrr al na gh mia
ANNA :- L ben par cul l!
DORA :- (entra agitata e va lestamente verso la credenza non avvedendosi di Anna)
Che giornaDa a sunt tta chan capsi p gnint In dua a sar qul ca serchi
RUSINA :- Cusa sercat?
DORA :- A nal so p (si avvede di Anna) Ah, Anna, agh st anca t?.. St che gh dad l?
ANNA :- (con arie di superiorit) S... i d spusin... A vrea saltari ma agh si anca tropi tac a lur
DORA :- Ma no a gh i d spus, nuantar, Pedar e (con voce dolce) Bartold (alle ragazze) Ma fla sint, no? (esce a sinistra con cassettini affretatti)
ANNA :- (siede) Cum l tta in agitasiun la Dora inch
RUSINA :- Lha n mia tant viada aver di ospiti e la vl far i fat par ben
VARGINIA :- As pl dar chla senta la prmavera anca l e magari la pensa ai cunfet
ANNA :- Ma che rusgamenti ca gh in gir In sa mia cusa vl dir al matrimoni. Agh vors una lge chla faga dr i matrimoni come al passaport. Pas sinchan sa tal v rinuvar va ben, siono l scad e tt a fns l
VARGINIA :- E sa gh di fii ghai la scadenza anca luatar?
ANNA :- M a sera separada e ads a sun vedva ma s un d am girs al birc ad maridaram l mi cham cipa un culp!
RUSINA :- Atenta al sts!
SCENA VII
(Rusina Varginia Anna Dora Dumenico Santina Pedar)
PEDAR :- (rientra in scena da sinistra, seguito da Dora, Dumenico e Santina. Vede Anna a saluta) Oh, bungiuran Anna
DUMENICO :- Ah, la siura Anna, tt ben?
SANTINA :- (ad Anna) Am fa piaser vedla coma vala?
ANNA :- A tirm inanz (con finta cortesia) Ho prepar un chilo ad rs da btaraf in sal col per faraf festa!
PEDAR :- Uramai li nsi i- consmadi A sar mei tegnal par (a Dora) Psia diral?
DORA :- (come vergognandosi) Tant, prma o dopu il v a saver
ANNA :- (incuriosita) Cusla sta novit?
DORA :- Sentat Anna a nas so mai chat vegna un lancr[20]
PEDAR :- A dov saver che la Dora la ghva un curtegiatur segrto lera tant segreto chla nal saveva gnanca l
TUTTI :- (fanno scena)
PEDAR :- Un spasimante misterius chalgh mandava di biliet con frasi ad puesia
DORA :- (sospirando) Puesi damur par m
ANNA :- Bli robi!
VARGINIA :- E chi sarsal?
PEDAR :- (gustandosi lattenzione su di lui) Indguin
SANTINA :- E cuma fma a saveral?
PEDAR :- Bla chiromante ca s! Lra al postin!
ANNA :- (mentre gli altri commentavano a soggetto, ha uno scatto di nervoso) Bartold?!
DUMENICO :- Dopu tanti an damur silensius al s scartof anca l cme un fiur in prmavera
PEDAR :- (ad Anna) Cap Anna parch bisogna sparagnar al ris?
ANNA :- (non riesce a trattenere linvidia, battendo i le palme delle mani stupita) Ges, Giuseppe e Maria, San Pancrazi e animi dal prgatori
DUMENICO :- Stef mia a dasmangar ad Sant Dumenico
VARGINIA :- Mitgh anca SantIlari chalf faga cambir binari
ANNA :- (sconcertata e sentenziosa) La gent la va fra ad testa Un pustin?
PEDAR :- A n mia det parch at s alergica a la marcia nusiale chi ghlabia da esar anca chiatar
ANNA :- Ma fam al pias marcia nusiale Ch agh vl al valser ad la vedva alegra
DORA :- (reagendo, ad Anna) Let dal svilp l pasada da chal d e al sarvel l incora al s post. Contenta m, cuntent tti.. fra che t, as caps Bartold l una parsuna a modu, inteligent
SANTINA :- (con affetto) e scrive puesie rumantiche
ANNA :- A sun sicra che me ne, chal fa la seconda elementare, l bun ad scrivan dli p s bli (a Dora) Ma ant gh mia pans chat gh anca una fila?
DORA :- Lan cicia mia p a lat da m
RUSINA :- Anna, i- fat nostar e se me madar las fa una compagnia, m a sun p s tranquilla e al d ca tochs a me a ghares men pansr. Contenta Anna?
ANNA :- Ts Te at t mar quanda psa li galini!
DORA :- Rusina, l ura chat vaghi da dla un mument
RUSINA :- A vdar sa psa li galini?
DORA :- Va da dl e at capir
VARIGINIA :- A vegni anca m
DORA :- Ma s, anca te a s come bsta e butun
SCENA VIII
(Dora Dumenico Santina Pedar Anna)
ANNA :- (a Dora, con voce grave) Pensa a t mar chals vultar in dal tomba
DORA :- (ironica) Dit da bun?.. An gha mia pans, anca se a numinaral da vif, al p s dli volti landava so d pirlo[21]a ghal dmandar casu mai
PEDAR :- Par telefuno?
SANTINA :- Lnich modu par saveral l al spiritismo
DORA :- Qul in dua a bala al taoln?
SANTINA :- L un bl psolin chal nal faghi, ma se tra nuantar a gh un qualchidn cun la carica elettrica negativa
PEDAR :- Al cuntatur ad la ls!
DUMENICO :- Santina, va pin cun questi esperiment. A tvi dt dan voleran p saver e ads I tha anca minaci con li leteri anonimi par qustu
SANTINA :- Ma as trata ad itar la nostra amiga Dora e a pensi che la carica negativa agh lma
DORA :- E chi sarsla?
SANTINA :- LAnna
ANNA :- M? E coma fef a saverl?
SANTINA :- Dai oc spirit e po a vho fat li carti tanti volti
ANNA :- E in va mai denunziada? La gent la s lamantada cha ciapavu i bsi par cuntar a dli bli
SANTINA :- As pl anca dar Ma v a n mai tir fra gnanca un fenich[22]
ANNA :- E ben sa pans che la m carica negativa la psa far rinsavr la Dora, a sun pronta: Un moment! An gh mia al percul darmaganar inluchida, vera?
PEDAR :- P dacs酔
SANTINA :- Tranquilla. Basta cha fegh qul chaf dghi, e ads (atteggiamento professionale, teatrale) Amici, come sapete, per richiamare gli spiriti, occorre un tavolino <tripede>
DORA :- A ghma questo, al ghha tr p, val ben?
SANTINA :- Appunto: tripede. Pedar, portl ch in sal ms par piasr
PEDAR :- Se un qualdn lam do una man (laiuta Dumenico. Il tavolino viene portato in mezzo alla scena)
SANTINA :- (a Dora, con importanza) Lanima ad vostar mar a la lasma star E meglio non disturbare il riposo dei nostri cari a nas so mai che par vandicaras in vegna a far li gatulsi a la not, sta i p (estrae dalla borsa una tovaglia sgargiante di colori che mette sul tavolino)
DORA :- Par carit. A dormi za poch par cun m
PEDAR :- Che tuja pirutecnica!
SANTINA :- (con tono professionale) Onde evitare questo contatto direi di chiamare
. (con voce cavernosa) lombra di Gilda
DORA :- La s cagnta?
SANTINA :- Sarma li fnestri, smors li ls sintef tti aturan al taolin.. silenzio e semibuio (esce di scena a sinistra per indossare una vestaglia, o mzeri fiorato e vistoso, rientrando cos appariscente)
PEDAR :- (seduto al tavolino. Santina di fronte al pubblico. Dumenico e Anna spengono le luci, controllano le finestre, Anna, emozionata, siede accanto a Pedar. Dora vicina a Dumenico il quale a fianco di Santina. Luce solo sul tavolino) Tachmia da lantipast?
SANTINA :- Mit li man in sal taolin e formma la cadena
PEDAR :- Ad SantAntoni
SANTINA :- Sa cuntinuma a sta manra l intil andar avanti
DUMENICO :- Am senti un brivid so par la vena varicosa
DORA :- E me par la schena
ANNA :- M an senti gnint
PEDAR :- M a senti spra al gumbt la sar la mja ad lana
SANTIA :- Silenzio cham concentri: (occhi chiusi, fronte alta e viso sofferente, come se fosse in tranche. Convoce cavernosa) Ombra dla m Gilda v a m davsiiiin
PEDAR :- E sta mia andar via fina adman matiiin
SANTINA :- (stizziti, pesando i piedi) Basta! Acs an ps mia cuncentraram An sunt mia vna chlas fa tr in gir
DORA :- Un po ad ricunusensa par la Santina An bisogna mia scarsar in fat chi nas cuns mia Cun i mistr l mi sar prdent
DUMENICO :- Santina, va avanti cham fa mal al d mignoln
SANTINA :- (ricreando latmosfera e parlando lentamente) Ombra dla m Gilda, v darent a m e dim in confidenza qul cha tadmandidam un segnal (si ode una serie di colpi cadenzati come una V dellalfabeto Morse; ossia tre punti e una linea rapidi: ti-ti-ti-taaa)
TUTTI :- (si guardano allibiti lun laltro)
PIPPO :- Qusta l radio Londra in temp ad gura
SANTINA :- (in tranche. Volendo musica appena percettibile, appropriata) Rispond Gilda cara, pcia di culp, bja sat v, ma serca ad farat capir Sar la contenta la Dora cun Bartold? (cinque colpi e un lontano abbaiare. Santina, con lenta solennit) Lha dt da s!
PEDAR :- Sinch culp e un bajar ad can par dir una parola?
ANNA :- (a Santina) Admandagh anca par la Rusina
SANTINA :- (sempre con voce grave) E la Rusina la far pace cun al Michele? As maridarla con l? (si ode un colpo)
DUMENICO :- Cusla det?
SANTINA :- Che al matrimoni tra i d zoan al sars ben vest dai astri parch al zuvnt l n sot al segn da Tor e la fila sta quella Vergine, per la dis ca gh una parsona grma cmla peste chl mt al baston in ms a li rdi ad tti cun dli letri anonimi (aggravando la voce, lentamente, incutendo paura) ma che da un mument a chlatar questa parsuna la spars da la circulasiun (con uno schiocco di voce secca) cun una fiamda!
ANNA :- (agitata) Ohimem!
PEDAR :- (incredulo) E cun un culp sul lha dt tta sta filmina? (si odono quattro colpi)
SANTINA :- Silensiu! (misteriosa) Quatar culp! Questa parsuna, infma (rapida e secca) L ch, in ms a nuantar!
ANNA :- (tossisce, si fa vento con le mani, si alza traballante) Am v un mancament (cade a sdere sfiancata)
DORA :- Cusa ght? At par un limun schis
ANNA :- Am sun spavantada emusiunada an sun mia viada a qusti spiritadi (altro abbaiare)
SANTINA :- (sempre concentrata) Citu tti. Al saveva, ma an vrea mia credar
DUMENICO :- E lura li leteri anonimi a li a scriveva la cagnetta?
SANTINA :- (c.s) A vedi a vedi un m in divisa chal gnir a metar li manti al grafomane (suonano alla porta. Tutti hanno un sobbalzo)
DORA :- Prest, mitma a sit la roba (Pedar e Dumenico rimettono il tavolina al posto di prima mentre Dora e Santina, spostano le sedie. Pedar va ad aprire)
SCENA IX
(Dora Dumenico Pedar Anna Maresciallo dei carabinieri)
MARESCIALLO:- E permesso?
TUTTI :- (fanno scena)
ANNA :- (agitata) Lm lm in divisa..!
DORA :- Mi scusi in che cosa possiamo esservi utile?
MARESC. :- Cercavo la signora Anna Marengo
ANNA :- (impaurita) Mmm m?
MARESC. :- E cos siete voi. Ce n voluto del tempo per trovarvi Pochi vi conoscono come Marengo, bens come ciciamarls
ANNA :- Lera al scormai ad me padar.. l lnica eredit chal mha las ma par cosa
MARESC. :- Siete accusata di parecchi misfatti oltre allinvo di lettere anonime che hanno gettato nello scompiglio alcune famiglie del luogo
SANTINA :- (con enfasi) cu la grafomane!
PEDAR :- Lombra ad la Gilda lha parl!
DUMENICO :- P che lombra a parl al siur marescial
PEDAR :- A gha ragion m siur Dumenco quand a vadseva <cherchez la femme>. Ma Anna, par scrivar chli letri af sif cumprada una machina da scrivar?
MARESC. :- Scusate un momento (apre luscio e parlandoallesterno) Brigadiere allocchio
VOCE ESTERNA:- Agli ordini maresciallo (ritornandola Anna) Allora?
MARESC. :- Allora signora Marengo, vulgo ciciamarls, siete accusata di usura, millantato credito e invio di lettere anonime allo scopo di dica lei: di che cosa?
ANNA :- Ma ma come avete fatto a sapere delle lettere?
TUTTI :- (atteggiamentie scene approprit)
DORA :- Ma parch mtar dli cativri tra la gent btar i sospt e metar n contra chiatar?
ANNA :- (col pianto in gola, seduta) L sta l sta un mument ad debulsa L sta un fat p se fort ad m A nam pareva mia gist che chiatar i fs cuntent daver cat un po ad felicit e me gnint Ho sbali e (col pianto in gola) a vadmandi scsa (a Santina) ..ma stm mia far sparir da la circulasiun cunna fiamda
PEDAR :- Agh pansar i carabinr a alvaraf da la circulasin
DUMENICO :- Finalmet, se Diu a vl, i fn ad mandar dli letri cativi a la gent Ma nuantar a limaginavum
ANNA :- Dabun?
MARESC. :- Signora cicia pardon, signora Marengo vuole seguirmi per favore?
ANNA :- Ma mnan voleva mia, an saveva mia ad far dal mal e po chal ma scsa ...cusa vl dire chal milla millanta
MARESC. :- Millantato credito? Che ha fatto credere di poter agire in un certo modo perch diceva di essere parente stretta di chiss quale personalit, eccetera, eccetera. Inoltre c il tentativo di ricatto ai gestori della locanda Posapiano Qualcuno di voi ricorder che mi ero presentato in citt sotto mentite spoglie
PEDAR :- Al forst! che po al parlava sicilian!.. La nam pareva mia una facia nva
SCENA X
(Dora Dumenicu-Santina-Pedar-Michele-Bartold-Rusina-Varginia-Maresciallo)
SANTINA :- E vest ca siem adr a squaciar li carti voil! (batte le mani ed entrano da sinistra Michele, Bartold, Virginia, che si pongono a sinistra della scena. Dora seduta. Il maresciallo ed Anna sono a destra)
ANNA :- Cusigh fava log da dl?
MICHELE :- A zgaum a lascia e raddoppia!
PEDAR :- Siur marescial a sima st in gamba a daragh na man?
ANNA :- Ma alura, al spirit ad la cagntai culp, al baj lera tta una msa in scena cuntra ad m?
SANTINA :- Gnint spirit La vrit l cheum fat una denuncia, i carabiner i-a fat li s indagini Mister Brown, che po lera al marescial, lha sav da locanda Posapiano di atar fat e a s squaci la ramina
DUMENICU :- Acs salta fra i vostar rict par faras d di bsi in quant a dsevu dsar parent dun onorevole e via andare
BARTOLD :- Quand a si andada in Csa cun la scsa ad itar la perpetua, a ni prufit pa druar la machina da scrivar dal pret e scrivar li vostri ltri. A cardevu ad farla franca e inveci af tgneum dc
ANNA :- Chla ghegna marsa ad la perpetua!
DUMENICO :- Quand al postin al s gn a infurmar dli s msi, ma cap e a vma prepar al bartavl par incastraraf
ANNA :- E te a tat s frigida da par te
MICHELE :- Chi troppo vuole nulla stringe. A m ms cuntra anca a la m Rusina, cun li vostri insinuasin
VARGINIA :- Li bus li gh li gambi crti
ANNA :- A s na bla ghenga I fat tta una comdia (con atteggiamento di sfida) E ads cusaf cardif ad far?
MICHELE :- M, lida ad tirav a col la m gnda anca parch as cardeum chal fs sta un om a sumnar sisania Ma i dis che na dna lans tca gnanca cun fiur (prende con galanteria la mano di Rusina baciandogliela)
DUMENICO :- (facendo un passo minaccioso) Cun un fiur no, ma con un bacil s!
MARESC. :- (frapponendosi) State calmi non vorrete mica passare dalla parte del torto
DORA :- Siur marescial as dispias Ma ans pl mia mtagh na prda sura e pardonar? Nuantar a sarsum dispost ad ritirar la denuncia
RUSINA :- La lesiun la gh sarvida
DUMENICO :- (ad Anna) Sirch ad cambiar strada Mia tti i parduna
MARESC. :- Non cos semplice; dobbiamo dar corso alla denuncia C anche laccusa di estorsione a carico della locanda Posapiano. Sar il magistrato a valutare la questione
ANNA :- (con uno scatto dira, inviperita) A sper cha strabch tti e cha scavsv una gamba! (cerca di scappare, esce inseguita dal maresciallo)
VOCE :- Eccola signor Maresciallo. Presa
MARESC. :- (fuori scena) Bravo brigadiere (rientra tenendo la donna per un braccio. Questa le molla un calcio che il maresciallo riesce appena a schivare) Bene signora Marengo: aggiungereno anche laccusa di resistenza a pubblico ufficiale. Venga con me. Arrivederci (esce tenendo per un braccio la donna)
SANTINA :- E la gramigna a lma tirada via
BARTOLD :- A man sa mal per a sun cuntent par nuantar d (prende affettuosamente la mano di Dora)
PEDAR :- Siura Santina ma if ciam i spirit dabun?
BARTOLD :- Ma no M a baiava Michele al piciava i culp
SANTINA :- (dandosi importanza) Stavolta ho fat finta ad ciamar al spirit dla Gilda ma sa vrs
PEDAR :- Cun tt al risp ma i- tti bli prinbroiar la gent chla cred e ciap di bsi M an crdi mia a quei chi dis chi f balar al lampadari, una scragna, dli ramini o di quadar
SANTINA :- (indicando un quadro alla parete opposta ben visibile dl pubblico) Far cascar una quadar cm qul? (un rapido cenno col dito e il cade cade rumorosamente facendo sobbalzare tutti, mentre il sipario sichiude rapidamente)
F I N E
[1] San Martin Era il periodo in cui i mezzadri o i fittavoli potevano traslocare poich il ciclo dei lavori in campagna era terminato.
[2] Corach o coragh cesto sotto il quale stava la chioccia mentre i pulcini, col corach leggermente sollevato potevano uscire ed entrare attorno alla chioccia stessa
[3] pina o puina- Ricotta
[4] masalr molare, mascellare
[5] crlu - trottola
[6] scarpa granda: uno che spende e spande
[7] Tait: moglie di Menelik dEtiopia
[8] brucunr:- tubare
[9] gata mogna: gatta morta
[10] galavron - calabrone
[11] scurmai o scutmai nomignolo, soprannome
[12] gnal o argnal - nido
[13] lirn - contrabbasso
[14] VOLENDO POSSONO LEGGERE GLI ATTORI STESSI AL POSTO DELLA VOCE FUORI CAMPO
[15] baldarla: in stato di agitazione
[16] albi abbeveratoio per le mucche
[17] Bartavel. Nassa per catturare i pesci. In questo caso catturare qualcheduna
[18] pastnaga in realt , in dialetto mantovano, una specie di brufolo nel naso o qualcosa di simile
[19] bla pula
[20] lancr colpo apoplettico
[21] so d pirlo:- fuori di testa
[22] fenich centesimo o centimetro
- Questo copione è stato visto:


