L’inquitenate caso del panzerotto ripieno

Non tutti i gelatari/pizzaioli sanno pescare

Linquietante caso

del

panzerotto

ripieno

di

domenico platania

(versione indialetto siciliano)

Dicembre 2009

Linquietante caso del panzerotto ripieno non rientra a pieno titolo nella categoria dei gialli classici poich fortemente caratterizzato da avvenimenti e personaggi atipici per una vicenda di tal genere. C s un delitto, il furto di alcune ricette di cucina, non manca il classico investigatore, esiste anche un reo confesso, ma questi sono tutti ingredienti che rimangono sullo sfondo e fanno da cornice. La sostanza che struttura la storia prevalentemente composta, invece, dalle fissazioni, dalle bizzarrie, dai desideri, dalle genialit di cui sono portatori i personaggi e dalle situazioni che essi creano. La vedova col pensiero fisso della tomba del marito, il detective abile solo a camuffarsi dietro mille travestimenti, il vegliardo pirotecnico e spumeggiante, la ragazza fanatica cultrice dellastrologia, il giovane con il suo linguaggio infarcito di termini gastronomici, per non parlare poi dellamica di famiglia, insolente e ipocrita, e dellintrigante cameriere. I personaggi, dunque, trasformano questo apparente giallo, dalla tonalit fortemente sbiadita ma ricco di massicce dosi di fantasia, in una commedia tutta da ridere, piena di colpi di scena ed equivoci a non finire.

Domenico Platania

Info: 3476654792 - sherpa9@inwind.it

Personaggi in ordine di entrata:

Mentina Cannella, la figlia di Adelina

Adelina,

Serafina Provilazzo, lamica di Adelina

Cola, il cameriere

Meo, il munz

Branciforte, linvestigatore

Casimiro Cannella, il nonno

ATTO PRIMO

Interno di una casa borghese. Una porta al centro e due laterali. Nella parete di sinistra, al limite del proscenio, si trova uno scaffale-libreria, accanto al quale sistemato un divano con relative poltroncine e un tavolinetto. Sullo stesso lato, in fondo, una vetrinetta. Sulla destra, vicino alla porta, sistemato un tavolo di media grandezza con due sedie. Sempre a destra, alla stessa altezza del divano fissato uno specchio. Alle pareti, quadri a volont, di cui uno raffigurante un cane, dietro il quale si trova una cassaforte.

SCENA PRIMA

MENTINA (entra dal centro con un fascio di giornali e riviste, chiude le porte e si accomoda sul divano) Finalmenti! Cc pozzu stari tanncchia tranquilla. (comincia a sfogliare un giornale) Virmu chi cosa maspetta oggi! (legge) Gli astri prevedonounagiornata favorevole. Giove ti far conoscere luomo che ti amer .... Uahu! (sospirando) Lhaiu dittu sempri, Giovi u megghiu! (legge) ...Che ti amer per tutta la vita. Sar lui il genero di tua madre, il nipote di tuo nonno, il padre dei tuoi figli, il nonno dei figli dei tuoi figli. Matri, mi cunfunni! Ma chissu, a mia, chi mi veni? (legge) Questa persona diventer tuo marito! (con ansia)Me maritu? Accuss di bottu? E quannu ci vaiu no parruccheri?

(legge)Stai attenta allinvidia di Venere, cercher di ostacolarti. (riflettendo) Ahu, non cancia mai! Chissa dispittusa nummuru unu! Nhaiu captu picch lavi cu mia!! (legge) Marte ti consiglia di lasciare tutte le porte aperte... . (si guarda attorno dubbiosa) Le porte aperte? (con il giornale in mano, si alza e va ad aprire la porta di sinistra; mentre sta per aprire quella centrale capisce lequivoco e si risiede) Ah! Le porte apertealla splendida novit che si avvicina. (legge un altro giornale) Mercurioti porter una notizia che ti conviene tenere riservata.. Spirimo ca na nutizia pusitiva! (legge) Avrai buone soddisfazioni nel gioco del tivitti. Ah, cc ! (legge) Amore: la tua occasione arrivata, oggi incontrerai lanima gemella... indosser qualcosa dinsolito. (dallinterno si sente la voce di Adelina) Me matri c! (pone i giornali sul ripiano della libreria ed esce da sinistra)

SCENA SECONDA

Adelina entra dalla porta di centro e si sposta verso il proscenio, mentre, nel contempo, in sala, appare Provilazzo che man mano avanza, accompagnata da musica appropriata, fino ad arrivare sul palco.

ADELINA Ooooh! Signora Provilazzo, bongiorno! Chi bella sorpresa! Ma picch si vosi scumudari!

PROVILAZZO Ma chi dici scumudari! Ppi mia n-piaciri e nonuri vinilla a truvari!

ADELINA Su pirmetti, lonuri e u piaciri u miu!

PROVILAZZO Bih! U miu, u so! Chi centrunu sti cosi!

ADELINA Avi milli parti di ragiuni. U pozzu diri allura ca sugnu cuntenta di virilla?

PROVILAZZO E ppi chissu a vegnu a truvari, picch sacciu ca cosa gradita!

ADELINA Saccumudssi, prego. Lei, signora Provilazzo, cu mia troppu gentili. Dopo la tragica morte di me maritu, il cuntto non mi lha fattu mancari mai. (seggono sul divano)

PROVILAZZO Ma chi va dicennu. Non fazzu nenti di speciali! I nostri mariti criscnu assemi, sturinu assmi e runu macari soci no travagghiu. Comu i frati erunu, anzi, megghiu di frati! E poi, ppi mia un piaciri stari cu lei e arricordre quella bella figura da bonanima di Miciu. Oh, quantera bravu! Una morte accuss tremenda non si la miritava!

ADELINA Terribilissima fu!

PROVILAZZO Certu, i linu hanu certi scagghini allimti! Cu dda carni tnnira tnnira di so maritu non ci passi mancu veru, sarrichinu! Non lassnu mancu lossa!

ADELINA No, lossa i lassnu! Belli spuppti, ma i lassnu! E stato sminnittito! (con teatralit) Non da tutti mriri spoppto dai leoni!

PROVILAZZO Certu, chi a stissa cosa di mriri di motti subbitnia, beddu accuffultu intra e cu tutti i cunrti? Ma a iddu, cu cu puttu a jiri nta lAfrica?

ADELINA Quannu na cosa scritta non c nenti cchi fari! Successi dd, ma puteva capitri unni . Chi sacciu... a Trizza, n-Cina, a Mungiuffi o... macari a piscara.

PROVILAZZO Picch ci sunu liuni macari a piscara? Ahu, ssanimali troppu peri stanu pigghinnu!

ADELINA Ma chi centra, vuleva diri ca, ppi me maritu, lAfrica fu a scusa ppi quagghiaraslla...

PROVILAZZO (con una punta di malizia) Nuzzintddu, i passu quattru. Ci pari nenti dda storia ca ppi cu z Janu...

ADELINA (si alza e si sposta a destra) Chi centra ora u Cavaleri Paplla?

PROVILAZZO (segue Adelina) No, vuleva diri ca, dopu ca si ci sdirrubbu a villa o z Janu, so maritu (con intenzione malevola) non appi paci e non si visti cchi lustru, era sempri nirvsu e dssunu macari ca si chiusi n-casa ppi...

ADELINA E torna! Signurzza, veru ca Miciu, essnnu ngignri fici u prugettu da villa, ma qualcunu...

PROVILAZZO (interrompendola) Tannu, (alzando le mani come a giustificarsi) si dissi ca si nni calnu tutti cosi picch i calculi arrisuttnu sbagghiti. Tantu ca u Cavaleri u circau e u (marcando le parole) fici circari, mittennuci nto menzu certi amici, (si segna) u Signuri ni scanza e libera, ppaviri cuntu e sudisfazini. Anzi, si dissi macari ca, ppi non farisi attruvri, a bonnima, scappau ppi lAfrica.

ADELINA (con forza) Comu no! Nzamai ci nni facevunu n-quattrni, comu su me maritu si scantva di iddu e di so cumpri! Avia, ca luvamici lopira! E i liuni ca su mancianu, cu ci mannu u Cavaleri Papella? Ah?

PROVILAZZO Ju chi centru? U sapi quantu vi vogghiu beni. Siccomu a genti non avi autru cchi fari, si ntrca, furfica e fa nasciri trzzi!

ADELINA - Hanu n-manciamntu! Chi nni sanu iddi du duluri ca haiu nto cori!

PROVILAZZO Avi tri anni ca successi u fattu e pari ca fu ajri. Certu, u duluri duluri, per lei ha circari di farisi curaggiu e pigghiari rizzttu.

ADELINA (angustiata) E na parola. Ma vadda, ni misumu a parrri e mi scuddi a offrrici qualchi cosa. (apre la porta di sinistra) Cola, porta du belli spremuti darancia.

COLA (dallinterno) Subito signora.

PROVILAZZO Ora unni si trova la salma cadavere del morto?

ADELINA Miciu riposa a Vienna.

PROVILAZZO Ma non era vurrictu a Palma di Maiorca?

ADELINA Era! Troppu, troppu curu cera. E veru, ci sunu belli spiaggi, bellu giru di genti simpaticna, ma u sciroccu nsopportabili. E siccome Miciu cu curu non ci jva tantu daccordu, pinzi: Ma picch puvureddu ha soffriri macari ora ca mortu? E u traslocai cu tutta a balta e u cannilri.

PROVILAZZO Ha fatto benissimo! E ora comu si trova?

ADELINA A meraviglia! Lambiente signorile, laria frisca e poi, a cosa cchi mpurtanti, siccomu a iddu ci piaceva assai a musica seria, u fici vurricri vicinu a tomba di Mozart.

PROVILAZZO Certu, a stura sar cuntintuni! Cu sapi chi belli discussioni ca si fanu. Lei ci va o spissu a truvallu?

ADELINA Quannu pozzu. Lultima vota fu ppi Natali. Ci puteva fari passari i festi sulu e sparti na m-paisi scgnitu?

PROVILAZZO Certu, chi voli diri!

ADELINA E allura, i primi di nuvembri partii...

PROVILAZZO Dicembri, voli diri!

Cola entra da sinistra, porta un vassoio con due bicchieri, lo poggia sul tavolinetto ed esce. Le due donne seggono e sorseggiano la bevanda.

ADELINA No, no, nuvembri! I cosi affuddni narrinsciunu mai, perci mi piaci falli cu tutta a calma. Prima ca trovi lalbergu cumutulddu, u risturanti giustu... farici fari qualche travagghiddu na tomba... U tempu abbla ca mancu ti naccorgi! E poi, comu a Madunnuzza Addulurata, tutti i santi jorna cimiteru, ciri e cannili, cannili, cimiteru e ciri. (sospira) Ah! Fu ssa vota ca na notti Miciu mi cumparu nto sonnu cca vucczza risulnti e cu na vuci ca mi parsi n-pocu arriciatta mi dissi...

PROVILAZZO Arriciatta? Bih! Appi a pigghiri beddu friscu!

ADELINA Certu, si cuccu chi peri di fora! Allura, mi dissi:(con una voce doltretomba) Adelina, ma picch stai tuttu u jornu abbita cimiteru cimiteru? Non tha sidditu a stricrimi sempri u cannilri? Arrilssiti, svagati! U voi n-cunsigghiu? Fatti bellu viaggiu. Tantu, sempri vicinu a tia sugnu. Mi dissi propriamenti accuss!

PROVILAZZO Matri, chi storia cummuvnti, marrimuddnu macari i jmmi! Ma comu ci passi? Cchi siccu, cchi grossu? Era cuntentu?

ADELINA Bonu, bonu stava! Forsi tannicchdda ... cchi chinulddu...

PROVILAZZO Si viri ca n-Paradisu non ci fanu mancari nenti! E comera visttu?

ADELINA Signurzza, non ca mi visti n-film! Fu n-sonnu, fra n-vidiri e svidiri. Comera visttu? (dopo un po di esitazione) Aveva u stissu vistitu di quannu mossi!

PROVILAZZO Bih, non appi mancu u tempu di cangirisi.

PROVILAZZO - Allura, unni rumu arrivati? Ah, s, quannu a bonanima ci cunsigghiu di farisi n-viaggiu...

ADELINA Lei cavissi fattu? Veru ca mi girai tutta lAustria, ma, cara signuruzza, u pinzri mi camuliva u cirivddu, sempri ni iddu laveva.

PROVILAZZO Limmaginu!

ADELINA Ha pinzri ca unni jva jva, ristoranti, titri, festi dabbllu e cnima, u postu vicinu a mia u vuleva sempri lbbiru, ppi sintirammllu attgghiu.

PROVILAZZO (sospirando) Chissu veru amri!

ADELINA Appi, lultimu jornu, quannu u salutai, na fotografia mi passi ca carrirvunu macari locchi!

PROVILAZZO (con solennit) Godeva del suo godimento.

ADELINA Ppi chissu lei mi piaci, picch trova sempri i paroli precisi. (con lo stesso tono dellamica) Godeva del suo godimento! Ma di unni ci nsciunu?

PROVILAZZO (con orgoglio) Mi nsciuni senza sfurzarimi, accuss, al naturali!

ADELINA U viru, u viru! Non ppi cuntri lstimi e trulu, ma, i cliri chaiu agghiutttu e i fioretti ca cuntnuu a fari ppi iddu non si ponu cuntri! Spirimu, almenu, ca di dd supra si nnaddna!

PROVILAZZO Picch, avi dubbi? Non ci scappa nenti!

ADELINA Chi ci parunu bazzelltti tutti i scartafzzi chaiu a spurigghiri ogni vota ca u spostu?

PROVILAZZO A stura macari iddu sar stancu!

ADELINA Quannu mu purtai a Parigi, per esempiu...

PROVILAZZO A Parigi?

ADELINA Certu! Lei cchi dici, ca non ci faceva viriri Parigi a me maritu? Scanztini! Cavissi ristatu mali! Quannera vivu non potti essiri, ma ora ca, ringraziannu a Diu, nu putemu pirmettiri, certi soddisfazioni ci fazzu passari... Comu ci stava dicennu, n-Francia pritinnnu u tabbtu novu cu quattru ancilddi, e spatti davoriu...

PROVILAZZO Mizzichdda!

ADELINA E siccomu ci vsunu du misi ppi fari ssi travgghi, na notti...

PROVILAZZO Ci cumparu nto sonnu so maritu...

ADELINA E mi dissi: (con una voce doltretomba) Adilina....

PROVILAZZO Picch stai tuttu u jornu....

ADELINA (idem) Abbita cimiteru cimiteru....

PROVILAZZO (idem) Non tha sidditu....

ADELINA (idem) A stricrimi u cannilri? (Si alza, poi, con soddisfazione) E mi girai tutta a Francia!

PROVILAZZO (segue Adelina, poi, con tono indagatore) Comu mai non lha purtatu mai in Italia?

ADELINA Mancu a parrarini! O megghiu, ci fu un abboccamentu che Savoia...

PROVILAZZO I Savoia? Macari iddi ci sunu ammiscti?

ADELINA Ca certu! Lunicu postu in Italia degnu di me maritu u Pantheon, a Roma, ma occupatu da famigghia riali. A diri a bedda virit, na vota, ppi telefunu, u principinu Filibbtto...

PROVILAZZO Ci telefonau Filibbtto, chiddu cabblla u tippi tappi na tilivisini?

ADELINA Bih, signura, picch si maravgghia? I Savoia con me sono di casa, qui, i Savoiardi si ftono! Filibertccio, comu n-cunfidenza u chiamu ju, mi telefunau in persona personalmente e mi dissi: (con tono sdolcinato) Adilina, gioia, bbio saputo che cecchi una tomba a tempo indeterminato per quellanima nobile di tuo marito. Ors dunque, ti metto a disposizione la nicchia di famiglia, il Pantheon. Se la cosa ti avresse a interessare, abbami un friscne e scoffo fora tutti i miei reali parenti ppi lassaraccillo a Minichello. Questo te lo dico per non fariti abbarrure pi del lecito. (in confidenza) Certu, no facevunu gratis... (fa il segno dei soldi).

PROVILAZZO E allura?

ADELINA Cui, ju mittva a me maritu ammnzu a ddu schifu? Mancu a parrarini! Cara signuruzza, oramai truvri n-postu dignu di me maritu addivintu lunicu scopu da me vita: unni sta beni iddu staiu beni ju! Chi tempi ca currunu non facili truvallu, ma ju non mi fermu!

PROVILAZZO Sha giratu u munnu!

ADELINA E chissu u po diri beddu forti: ha vistu cchi posti ora ca mortu di quannu era vivu!

PROVILAZZO A propositu di posti belli, ultimamenti mi fici n-viaggiu nta lisula di Baubausettiti. Una maravigghia, una zona ncantvuli, alberghi di gran classe e prezzi senza esagerare.

ADELINA Daveru? Ora ci ni parro al mio agente di viaggio ppi viriri com a situazioni ne... campusanti. Comu dissi? Bau-bau-settiti?

PROVILAZZO Precisamenti, Bau-bau-settiti! Sugnu sicura ca sia lei ca a bonanima vi troverete benissimo.Ora lha lassari. Su voli autri nformazioni mi chiamassi. Sempri a disposizioni.

ADELINA Grazie signora Provilazzo, lei una perla! Laccompagno.

(mentre Adelina resta al limite del proscenio, Provilazzo si dirige verso la sala, accompagnata dalla solita musica)

PROVILAZZO Sarritirassi, ca mina oria e sarrifridda!

ADELINA Non si frastunnassi, ventu cauru !

PROVILAZZO Veru, sar ventu africanu !

ADELINA S, u rispiru cauru di Miciu!

PROVILAZZO Ppi forza chissu ha essiri!

ADELINA Signora Provilazzo, comu si chiama ddu posto?

PROVILAZZO Bau-bau-settiti! (scompare da una porta della sala)

ADELINA Ah, s, Bau-bau-settiti! (mentre esce dal centro continua a ripetere) Baubausettiti, Baubausettiti!

SCENA TERZA

MENTINA (entra da sinistra, ha in mano una lettera e legge) Ambasciata della Repubblica del Congo. Si comunica che dallesame istologico, le ossa ritrovate nella foresta tropicale risultano appartenere ad animale della sottofamiglia degli o-mi-ni-ni, della trib dei gorillini nani, di sesso femminile. (man mano che legge diventa sempre pi ansiosa) Pertanto da escludere qualsiasi riferimento a resti umani attribuibili alla persona del vostro congiunto Domenico Cannella. (affranta siede sul divano) Loroscupu mi lava dittu ca mava arrivari na nutizia, ma no na bumma! E unni enu a finri lossa du pap? Appena u sapi me matri ci veni n-corpu.

SCENA QUARTA

ADELINA (rientra dal centro) Quant affezionata a signura Provilazzo! (siede accanto alla figlia)

MENTINA Mamma, arrivau sta littra (le porge la lettera).

ADELINA (man mano che legge si agita e si alza in piedi) ... Appartenenti alla persona del vostro congiunto Domenico Cannella. (rid la lettera a Mentina) Beddamatrzza, mi sbutu u stomucu! Quantu massttu prima ca cascu! (si risiede) N-mumentu ca marricupgghiu! (con forza) Ma allura chi voli diri ca lossa ca mi trascinu na tutti i gnuni du munnu non sunu di to patri? Matri, matri! Cu si fregu i beddi ossa di Miciu? Cu si sta gudennu?

MENTINA A nuatri ni mpunnu chiddi di n-tintu e smiciacitu gorilla di secnna manu, spatti fimmina e per giunta nanu. Fussi almenu bellu gorilla, chiancssimu cu nocchiu...

ADELINA Ma no accuss! E cu lava a diri ca a to patri cava a finiri cu lossa mpristti! Chi virgogna!

MENTINA E ora comu facemu? Pari ca i sentu i risati da genti. Chi mala cumparsa! Forsi megghiu ca non dicemu nenti a nuddu!

ADELINA Ca certu, ni cummni non dari szziu a nuddu. Per, (si alza, infuriata) mivinissi lmpitu di parrri cu lavvucatu, farici causa a tuttu u Congo e pritnniri subitu lossa da bonanima, a costu di farici scaminri tutta lAfrica!

MENTINA Arrivati a stu puntu, chi mpurtanza avi? Macari ca truvassimu lossa, u pap non turnassi u stissu. (pausa) Ju, veramenti, sta nutizia a sapeva!

ADELINA Comu, a sapevi e non mi dicisti nenti? Cu ta dissi?

MENTINA Stamatina... cera scrittu: Mercurio ti porter una notizia da tenere riservata...

ADELINA Mercurio? E cu chissu, u pustinu novu?

MENTINA No, ... ma desi... loroscupu!

ADELINA - Auh, divintau na fissazioni a to! A voi finiri s o no cu sti fissarii!

MENTINA Ma mamma...

ADELINA Statti muta e basta! (pausa) S, s, megghiu ca non ni parramu cu nuddu! Lossa non cuntunu, ma locchiu suciali s! E comu su cunta!

MENTINA Ossa o non ossa, namu a cunvinciri ca u pap si trova n-Paradisu!

ADELINA Annunca!

MENTINA E poi, cu lha dittu ca intra lautri tombi ci sunu lossa ca chanu a essiri?

ADELINA Giustu! Ma tu ci penzi ca ppi farici lanalisi a du ossa fraciti ci stesunu tri anni? E nuatri ni lamintamu da mutua! (escono da destra)

SCENA QUINTA

COLA (entra dal centro assieme a Meo) Saccumudassi ca chiamu a signura. (esce da destra)

MEO Grazie.(siede sul divano, ma viene attratto dai giornali che ha lasciato Mentina, li prende, si siede e legge i titoli delle varie copie) Il vostro oroscopo... Loroscopo sicuro... Loroscopo di oggi... (poggia i giornali sul tavolinetto posto davanti al divano). Cc intra ci sar qualche fissatu! (si guarda attorno, dopo un po, vinto dalla curiosit, riprende i giornali e, con tono ironico, legge) Capricorno... Acquario... Pesci. Lavoro: riuscirai ad ottenere quanto desideri. Amore: conoscerai finalmente la donna della tua vita. Lha scelta Venere, ti puoi fidare. Salute: linfluenza negativa di Giove ti porter fastidi allo stomaco. (fra se) Allura Giovi ca non mi lassa ppi cuttu! Na vota a colica renali, nautra vota u nervu sciaticu ... Megghiu ca canciu. (sfoglia un altro giornale e legge) Amore: allimprovviso, la donna della tua vita, pro- (come se andasse a capo) romper come un ciclone e invader il tuo futuro. Mizzica, comu n-cicluni! (legge) E Mercurio che la condurr da te dietro incarico di Venere. (ripone i giornali sul tavolinetto) Eppuru, c genti cammucca sti stupidaggini! (estrae dalla tasca un berretto da cuoco) Viremu comu mi sta! (si alza e lo prova davanti allo specchio)

SCENA SESTA

MENTINA (entra da sinistra, porta una pettinatura bizzarra ed un vestito eccentrico) Matri, cc ! Iddu , sugnu sicura! Giovi fu di parola: Indosser qualcosa di insolito! (si avvicina con cautela) Bongiornu!

MEO (girandosi di scatto) U cicluni!

MENTINA Cerca qualcuno?

MEO Mi mannu ...

MENTINA (interrompendolo) S, u sacciu cu u mannu. Allura sapi tutti cosi?

MEO Certu! Spirimu ca a cosa si po fari!

MENTINA Picch non savissi a fari? (sottolineando) Su vulemu, si fa! (sorridendo, si sposta a sinistra) Oh, oh, oh! (fra s) Mi pari n-bravu carsu! (a Meo) Da parte nostra c tutto linteressi a cunchidiri... laffare! E da parte sua?

MEO Sugnu cc ppi chissu!

MENTINA (fra s) Iddu , iddu! (come se volesse cambiare discorso) Lei comu si chiama?

MEO Meo.

MENTINA Meo... e basta?

MEO S, Bartolo-Meo! E lei?

MENTINA Mentina! Cle-Mentina.

MEO Mentina? Come quella, peracso, che ce ne sono anche di fragola e di anice?

MENTINA Propriamenti! Picch cha questo berretto in testa?

MEO Picch? ... Mu stava pruvnnu e ... macari ppi farimi ricansciri megghiu! Me lo ha detto lui stesso di portarlo, cu mi mannu cc! S! Chiddu dellagenzia di ... (strizza locchio e unisce le mani come segno di unione) collocamento.

MENTINA Certu, lagenzia... (fra s) Si sta attrizzannu Giovi, si grapu lagenzia! (a Meo) Collocamento di... (strizza locchio e con le mani c.s.) persone.

MEO Mi dissi: Ti prisenti, ci dici ca voi fari il coco-munz e poi... (ripete c.s.) di cosa nasci cosa... .

MENTINA (strafelice) Oooooh! (fra s) Bella scusa attruvu, Giovi! (a Meo) Certu, di cosa nasci cosa. E bravu! ... Allura, lei vinni ca scusa di fare u munz...

MEO No, fazzu u munz di prufissioni! A storia du cicluni mi fici cunfnniri!

MENTINA Quali cicluni?

MEO (rimediando) No, nenti, fissarii. (ricordandosi di quanto letto sul giornale) A propositu, a lei cu accumpagnau cc?

MENTINA A mia non maccumpagnau nuddu, nta sta casa ci staiu!

MEO Siccomu mavevunu nfurmatu (fa segno i giornali) ca na certa Veniri aveva lintenzioni di...

MENTINA Veniri? Stamu accumincinnu mali! Lei, a chissa, na cansci bona! Parrnnu cu crinza, na svriugnatzza ca cuntinua a farimi dispetti senza ca ju cha fattu nenti!

MEO No sacciu su a stissa; chidda ca dicu ju non mi pari accuss tinta. Anzi, sappi macari (indica il giornale) ca ci desi lincaricu a un amicu so, n-certu Mercuriu daccumpagnalla cc...

MENTINA Beddu ssautru, porta certi nutizii...

MEO Auh, i canusci a tutti! Ma chi cha fattu Veniri?

MENTINA Chi mha fattu? Oramai a cosa addivintau pubblica, u sanu tutti ca lavi cu mia!(prende i giornali di prima) Talissi, macari i giurnali u portunu! (legge) Vergine. (sorride con malizia) Sugnu ju! (legge) Stai attenta allinvidia di Venere, cercher di ostacolarti! (altro giornale) Venere ti contraria! (c.s.) Venere trama nei tuoi confronti! (a Meo) Su voli pozzu cuntinuari finu a dumani! Si cunvinciu ora ca non mi sumprta e mi cuntinua a gettare il pccio?

MEO Avia, signurina, chi ci nccchia. Su sti cosi fssunu veri, stamatna, ju avissi aviri n-duluri di... (si blocca dolorante) Ahi! ...Di scitica, ahi! ahi! (toccandosi la pancia) Ahi, ahi! Quantu massttu! (siede) Ma u sacciu di cu a cuppa! Su u ncontru ca u ncontru, a Giovi na sugghita di vastunti non ci leva nuddu! (dolorante) Ahi, ahi, ahi!

MENTINA Ppi favuri non mi tuccassi a Giovi! Su non fussi ppi iddu, a stura, dda cosa fitsa di Veniri cu sapi quanti mi navissi fattu passri! Appi, lei ca parra, a voli sapri na cosa? Fu Giovi ca a lei u purtu cc stamatna!

MEO Mi purtau cc Giovi e mancu mi naccurgii? Bih! Ju era cunvintu cava vintu sulu!

MENTINA Talissi (legge da un giornale): Vergine (sorride) Sugnu sempri ju! Giove ti far conoscere la persona che aspettavi da tempo e... .

MEO E ppi forza, mittstuvu lannunciu ca vaggiuvva n-cocu! Qualcunu ava a veniri!

MENTINA Nhaiu finutu (continuando la lettura) E... e... e che ti far felice! E non cuntinuu...!

MEO - (collegando) Ti far felice? N-mumentu! Ma allura... Ju non ci criru, per... (prende un giornale e legge) Pesci. (sorride) Sugnu ju....

MENTINA Ppi forza, chi puteva essiri, cocu!

MEO (legge) Amore: Conoscerai finalmente la donna della tua vita. Lha scelta Venere, ti puoi fidare.

MENTINA Idda? Ma allura non ci lavi cu mia! (sospettosa) O annnca...

MEO Allura a cosa chiara! Giovi mannu a mia e Veniri a lei ppi farini ncuntrari!

MENTINA Non si mittissi pulici n-testa ca chiaru non c propriu nenti! Anzi, su c ssa strafallria nto menzu a storia si cumplicu. (si sposta a destra) Furba a signura, e chiamamula signura, chissa nha fattu quantu a rina du disertu di lAfrica! A stura pinzau: Ci mannu n-parcqua qualsiasi...

MEO Ora, mi pari ca sta sbagghinnu a parrari!

MENTINA - Scusassi, mi scappau u parcqua! Vuleva diri: Ci fazzu ncuntrari a unu di menza botta, ntelligenti (verso il pubblico sminuisce, mentre Meo si compiace), gentili (c.s.), dilicatu (c.s.) e nobili (c.s.), ca a pigghia in giru facennu finta di vulilla beni e accuss ci fazzu arrusicri lossa cu sali!

MEO (con sentimento) E su a vulissi beni veramenti?

MENTINA Chissu u dici lei. Vogghiu i fatti!

MEO A disposizioni!

SCENA SETTIMA

ADELINA (entra da destra) Oh! Finalmenti arrivau u cocu! Bongiornu, u manna lagenzia?

MENTINA (distinto) No, Giovi!

MEO (idem) Veniri!

ADELINA Comu?

MEO (molto confuso) Vuleva diri ca ppi... vniri... appuntu... vniri cc sbagghii strata... a diri a bedda virit, lassannu perdiri a storia du cicluni... stamatna, prima mava accumpagnari n-certu Giovi...s... ma non si visti nuddu! Dopu, unu chiamatu Mercuriu, ca lamicu di dda signura ca avi cchi fari ca rina di lAfrica...

ADELINA LAfrica? (sospettosa) Di quali zona di lAfrica?

MEO Veramenti non cu dumannai. Su a cosa cinteressa, ci pozzu diri ca ssa signura... (guarda Mentina) echiamamula signura... famusa macari ppi na storia di arrusicamntu di ossa cu sali...

ADELINA Matri! (fra s) Macari arrusicti? (a Meo) Si sapi di cu sunu ssossa?

MEO No, su voli minformu! Certu, ci volunu beddi scagghini ammulti ppi arrusicaraslli e... (verso Mentina, supplicando aiuto) Veru, signurina?

MENTINA Chi mi cunta a mia?

ADELINA Auh, non ci capii cchi nenti! (risoluta) Lei, cc, chi vinni a fari?

MEO- Ju? (guarda prima Adelina poi Mentina, infine, sconfortato, mettendosi le mani sulla testa, tocca il berretto da cuoco e si illumina) U cocu!

ADELINA Oh, finalmenti, accuminciamu a ragiunari!

MENTINA Mamma, su ci pirmetti mi nni vaju dd banna. (con fermezza) U cocu nteressa a tia, (verso Meo) a mia no! Con permesso. (esce da sinistra)

ADELINA Ppi essiri brevi, na nostra fabbrica avemu bisognu di n-munz ca sapi cucinari bonu, cumannri a cucina, aviri almenu deci anni desperienza e non costa troppu.

MEO Signura, lei mi ha fatto la radiocrafia: modestamente corrispondo a quello che lei ha diagnosticato.

ADELINA - Come piatti?

MEO Sempre di porcellana! Chiddi di plastica ne sumportu!

ADELINA No, vuleva diri, qual a so specialit?

MEO Sacciu fari di tuttu, ma a me passioni sunu i piatti a basi di ciuri!

ADELINA Simpatica chista! (rimediando) Ciuri? Ma lei fa u cocu o u giardineri?

MEO U cocu ca ci piaci cucinari ciuri.

ADELINA Ah, si? E comu i fa? A broru o fa cappti di longu e longu? Giovanottu, circassi di parrari seriamenti!

MEO Prontissimo! Antipasti: frittelle di violette, crisantemi in pastella, ricotta colorata ai gerani. (Adelina fa cenno di andare avanti) Primi piatti: spaghetti al rag di garofano, tagliatelle con salsa di gelsomino, maccheroni al sugo di fiori di lavanda. (c.s.) Secondi piatti: uova ripiene alle margherite, sogliole alle viole, coniglio alla lavanda, gamberetti con mele e rose.(c.s.) Contorni: petali di rose fritti, boccioli di margherite croccanti....

ADELINA (interrompendolo) Basta, basta! Ma allura a spisa ppi cucinari sha fari no ciurru! Ma quantu strursu! Scusassi, ma lei, u sapi fari novu frittu?

MEO (risentito) Su mi vuleva affnniri, carriniscu! Signuruzza, a mia mi chiamunu u mastru de sapuri e, (con orgoglio)comu munz, haiu cumannatu cucini cu vinti cochi!

ADELINA Calma, calma, nuddu u vuleva affnniri. Ma ciuri cc intra non si nni cucinunu!

MEO - Ci vuleva sulu fari capiri ca u me misteri usacciu fari!

ADELINA Chissu u dici lei. Vogghiu i fatti!

MEO (fra s)Ahu!Precisa so figghia! (verso Adelina) A disposizioni!

ADELINA Oh! Finalmenti ni capmu! Facemu na simna di prova e su accuss bravu comu dici u postu di rispunsabili da cucina sar u so.

MEO Grazi! (bussano alla porta)

ADELINA Avanti!

SCENA OTTAVA

COLA (entra dal centro) Arrivau u signor Branciforte.

ADELINA Finalmenti! Cola, stu signore u novu munz, accumpagnulu nta so stanza. (Cola e Meo escono da sinistra) Speriamo ca ccu chistu semu cchi furtunati! (apre la porta di centro e chiama) Signor Branciforte, prego, saccumudassi!

SCENA NONA

Branciforte camuffato in modo grottesco, porta una cartella e un bastone bianco.

BRANCIFORTE Bongiorno.

ADELINA Signor Branciforte, u fici chiamari picch haiu bisogno da so agenzia investigativa. Comu lei sapi, nta nostra ditta, chiamata Cosi cu micciu & C., priparamu alimenti precotti: antipasti, pasta al forno, pizzi, sfingini, arancini, (piano piano comincia a imitare la voce di un ambulante) pizzette, bombette, accartocciiiaaateee......

BRANCIFORTE (come Adelina) Calacusi e semnza, sciampagntttti!

ADELINA No, chissi no!

BRANCIFORTE Ah, pinzava ca...

ADELINA No! Finu a tri anni fa a ditta a dirigeva me sggiru, ma dopo ca mossi me maritu, niscu fora di testa e u pisu cascu supra i me spaddi. Haiu na figghia, ma avi autri interessi e non ni pozzu fari usu. Ppi tradizioni, ogni anno, priparamu na novit ca diventa u nostru cavaddu di battaglia.

BRANCIFORTE Ma s, vi canusciu benissimu. Sugnu n-vostru clienti affezionato! Anzi, a novit di lannu scorsu, u budinu cha cha cha, di quantera sapuritu, non si puteva luvari cchi da vucca. Stannu chi stati priparannu?

ADELINA (si guarda attorno) U panzerotto cu n-ripienu speciali.

BRANCIFORTE E di chi?

ADELINA Chissu ancora non cu pozzu diri, (si guarda attorno) n-sigretu! U manni a chiamari picch avi n-paru danni ca a ditta ca ni fa cuncurrenza, la Scanztini Signuri & C., non si sapi comu, veni a sapiri subitu a specialit ca vulemu priparari e arrinsci a falla prima di nuatri. Si p immaginari u dannu ca ni nni veni!

BRANCIFORTE Spionaggio industriale! (si guarda attorno sospettoso) Il personale affidabile? (si toglie i baffi)

ADELINA Affidabilissimo! (vedendolo senza baffi, lo guarda sbigottita).

BRANCIFORTE Siccomu i nutizii non ponu (con le braccia, imita il movimento delle ali) vulari, ci sar qualcunu ca (unisce le mani e le sposta a destra e a sinistra) pigghia e porta.

ADELINA Cassicuru ca... A proposito di (ripete il movimento delle ali c.s.), lei quannu trasiu purtava i baffi?

BRANCIFORTE Baffi? Mai portati! ... Un mistero misterioso!

ADELINA (sovrappensiero) Chiddu ca dicu macari ju... (riavendosi) Ah, s... Appuntu ppi stu mutivu, ci vuleva affidari a so agenzia lincaricu di scupriri cu ssa spia.

BRANCIFORTE Bene, bene. U casu delicatu assai, ma lAgenzia che rappresento, Lago nel pagliaio o Il pagliaio nel lago, non ha pobblemi. Siamo a sua completa disposizione! (rimette i baffi)

ADELINA Sugnu cuntenta! (nota la ricomparsa dei baffi) Ci pinzassi e fra na simna ni viremu ppi firmari u cuntrattu.

BRANCIFORTE Se mi permette, non c bisognu daspittari tantu, comu mha mviri u sacciu (si tocca la testa) e u cuntrattu (toccando la cartella) prontu.Voil! (estrae dei fogli)

ADELINA E a prima vota ca ncontru a unu accuss veloci a priparari cuntratti e... a farisi crisciri i baffi.

BRANCIFORTE Baffi? Quali baffi? (li tocca) Ah! Ma questa una gibbosit, una protuberanza pilifera professionale!

ADELINA Bih! A scusari, mi parevunu sulu baffi!

BRANCIFORTE - Ora passamu al piano...Come prima cosa vulissi ncuntrari chiddi ca circulunu nta sta casa, parenti e amici.Vogghiu capiri cu ccu avemu a cchi fari. (atteggiandosi a duro) A ssi dilinquenti, malantrini e chiacchi di furca, apprima i vogghiu taliari nte palli degli occhi, appoi i fazzu mettiri n-ginocchio davanti a mia e dopu ca, chiancennu e supplicannu, mi diciunu: piet, non lo facemo pi!, io ci arrisponno: (cambiando tono di voce) Non lo facerete pi? Ah, ah, ah! E troppo tardi per pentirvi! (soddisfatto) Ci fazzu grapiri a vucca e a turnu castutu u sucarru nta lingua!

ADELINA Esageratu... Mancu Al Capone faceva accuss!

BRANCIFORTE (sempre pi cattivo) E ju s! (quasi a giustificarsi) Tantu non fumu!

ADELINA Mi pirmittissi. (apre la porta di sinistra) Cola!

SCENA DECIMA

COLA (entra da sinistra) Ha chiamato?

ADELINA Fai vniri a me soggiru, me figghia e u munz. Falli trasiri a unu a unu. (Cola esce dal centro) U vecchiu ha passatu tutta a vita nta cucina da fabbrica, nvintannu i megghiu ricetti. Appena successi a disgrazia di me maritu sdunau, cuminciau a dari i nummira e u misumu n-pensioni.

BRANCIFORTE Puvureddu!

ADELINA N-jornu si criri Napuliuni, nautru n-cuntrulluri di trenu, a simana passata era n-cantanti liricu. Mi raccumannu, circassi di non cuntrariallu, u medicu dissi ca ci po veniri un colpo apologetico. Ora cunvintu di essiri n-pisciaru e addumanna a tutti a quantu costunu i masculini a piscaria.

BRANCIFORTE (sorridendo) Si? A quantu?

ADELINA Ajeri, a sei euru o chilu.

SCENA UNDICESIMA

Bussano. Adelina va ad aprire, mentre Branciforte indossa una parrucca nera, impomatata, con la coda. Dalla porta di centro entra Casimiro, ha in testa un colapasta, al collo porta un cordoncino che sostiene un pentolone dal quale fuoriescono due lunghi cucchiai di legno. Continua a suonare una trombetta fino a quando non giunge al centro del proscenio.

CASIMIRO (con i due cucchiai batte sulle pareti del pentolone assumendo la veste di banditore) Attenzione, attenzione, gentilissimi signuri arrivau u vanniaturi! (rullio) Stamatina, di capu matina, avemo il piaciri e lonuri di presentarivi il pi meglio assai, anzi, lassaissimu pisciaro del mondo universo: (rullio) Saro il pisciaro! (si sposta alla sua destra e sinchina verso il pubblico, poi, torna dovera prima). Ca non sulu capaci, signori e signori, di pigghiari i pisci cu amu e lenza, riti e coffa, nassa e cimedda, ma di piscari macari lasu, u tri e u re di briscula. (rullio) Tutti i pisci sunu i so: di mari, di scogghiu, di ciumi, di passa, di gebbia, nichi, rossi, mazzacanagghia e minuzzagghia. Mastru a pigghiari tunnu, stummu e palummu, pisci dovu e pisci ppi broru, ppi non parrari appoi di capuni e capituni, spatuli e baddottuli, palamiteddi, cicireddi, mustardeddi e puddicineddi, tenchi e larunchi. Ma, specialmente, Saro il pisciaro, lasu a piscari (sottolineando) masculini! (verso il pubblico) Non ci cretete? Chi che non ci crete? (verso uno spettatore) Lei non ci crete? Si vergogni! Fuori! (rullio) E adesso, Saro, senza truccu e senza inganno, collaiuto di una sola e semplicissima manu, vi addimostrer quantu abili nellacchiappari il mascolino, cumunementi chiamato alicio. (dopo il solito rullio, si sposta a destra, fa vedere la mano sinistra al pubblico e la nasconde dietro la schiena; poi alza la destra, la immerge dentro il pentolone, tira fuori unalice e spostandosi sul proscenio, con aria trionfante, la mostra al pubblico)

ADELINA Pap, stu signuri era amicu di Miciu. (Branciforte accenna un passo di flamenco) E ...menzu spagnolu!

BRANCIFORTE Sabbenerica, ol!

CASIMIRO Santu e riccu cu bonu distinu! (estrae dalla tasca un monocolo e guarda Branciforte) Sintemu, chi pisci si tu?

BRANCIFORTE Ju? Chi pisci? (chiede inutilmente aiuto ad Adelina) Sugnu...tunnu!

CASIMIRO Ah s? Allura, arrispunni a mia: cu nasci tunnu...

BRANCIFORTE (sicuro di s) Non mori quatratu!

CASIMIRO No! (cucchiaiata sulle spalle di Branciforte) Cu nasci tunnu, criscennu, naddiventa mai pisci spata! (rullio) Artra domanna: cu dormi, chi fa?

BRANCIFORTE Chi fa... cu dormi? (cerca aiuto da Adelina, poi sicuro) Non arrusbigghiatu e... arrunfa!

CASIMIRO No! (cucchiaiata) Non pigghia pisci! (rullio) Cu pava prima...?

BRANCIFORTE (subito)Avi i megghiu posti!

CASIMIRO - (cucchiaiata) Mangia pisci fitusu! Nenti, si mmenzu u mari e mancu sai chi pisci pigghiari! Si persu! Lultima dumanna: (rullio) a quantu valunu i masculini?

BRANCIFORTE (pronto) Chista a sacciu! Sei euru o chilu!

CASIMIRO - No! (cucchiaiata)

BRANCIFORTE Ma, ajeri...

CASIMIRO I scalai, oggi i vinnu a cincu euru e novanta! Quantu ti nni pisu?

BRANCIFORTE Menzu chilu.

CASIMIRO (alza il cucchiaio minaccioso) Sulu menzu chilu?

BRANCIFORTE Vistu ca sunu accuss frischi, facemu... (fa segno con le dita, mentre Casimiro continua a minacciare) unu... dui... chili...!

CASIMIRO Senti beddu, tagghiamula cc, ti nni fazzu cincu chili di bon pisu e cu fici fici! (dal pentolone estrae un involto e lo passa a Branciforte) Dammi centu euru!

BRANCIFORTE Centu? Ma non costunu a cincu euru e novanta o chilu?

CASIMIRO Antura! (alza il cucchiaio minaccioso) Piddisti troppu tempu e u prezzu acchianu! (intasca i soldi che gli porge Branciforte e si frega le mani) Finalmenti attruvai n-pisci ppa me cimedda! (dopo un rullio, grida come un venditore ambulante) Cu saccattari i masculini frischi ?! Cu i tasta ci torna! Frischi frischi sunu i masculini! Cc c Saru chi masculini e pateddi e furria strati, curtigghi e vaneddi. (esce dalla porta centrale)

ADELINA Ha pinzari ca era accussi bravu a cucinari ca ci desunu il Cucchiaio doro.

BRANCIFORTE (si tocca dove Casimiro lha colpito) Ah, ppi chssu u sapi maniari accuss bonu!

SCENA DODICESIMA

Bussano alla porta di sinistra, Adelina va ad aprire ed appare Meo. Mentre i due si muovono, Branciforte cambia parrucca, inforca un paio di occhiali neri ed impugna il bastone bianco.

ADELINA U fici chiamari picch questo signore, amico del mio povero marito, un appassiunatu di cucina e u voli canusciri. E menzu spa... (visto il nuovo travestimento di Branciforte e non sapendo cosa dire) spa... si...(Branciforte fa la faccia impaurita) si spavintau... comu? (Branciforte gli fa il segno di un animale feroce) I liuni...no... chiddu me maritu... (Branciforte con il bastone indica il quadro con il cane) cani...s...s, n-saccu di cani u ficiunu scantari e (con gli occhi chiede aiuto a Branciforte che si finge cieco) divintau...ovvu... non calluzza nenti nenti (a Branciforte) E veru ca cieco?

BRANCIFORTE (camminando come un cieco, si avvicina ai due e toccando Meo con il bastone si pone alla sinistra di questultimo) S, ciechissimo!

MEO Oh, mi dispiaci!

BRANCIFORTE Unni ha fattu serviziu, comu munz? (di nascosto con un metro snodabile misura laltezza di Meo)

MEO Unni? ...N-Siberia ... n-Cina e ... n-Mongolia...

BRANCIFORTE Mizzica! Ma cc vicinu non cha travagghiatu mai?

MEO S, quannu era nicu, a Passopisciaru. Poi partii e non mi firmai cchi!

ADELINA Certu, ci vinni di calata e via! (a Branciforte) Sha immaginari ca capaci di cucinari rosi e margheriti comu su fussunu brocculi e mulinciani. Veramenti bravu. Ha visitau a cucina?

MEO S, na bella cucina. Ora, ppaccuminciari, aspettu ordini.

ADELINA Chistannu avemu ntinzioni di priparari n-piattu spiciali: u panzerotto ripienu di...

BRANCIFORTE / MEO (molto interessati) Di?

ADELINA - Cutupiddi!

BRANCIFORTE - (c.s.) Cutupiddi?

MEO (c.s.) E chi sunu?

ADELINA Cosi ca porcomora non si ponu sapiri! (a Meo) Lei, intantu cuminciassi a priparari i panzerotti, appena finisci ci fazzu sapiri lingredienti du ripienu.

MEO Ma non megghiu ca mi dici subitu, accuss cuminciu a....

ADELINA No! Si ni po jiri!

MEO Comu voli lei. Bongiornu. (esce da sinistra)

BRANCIFORTE (ripone gli occhiali) Mha fari spiegari di chissu chi ci dava a mangiari e mongoli!

ADELINA Forsi pat di crisantemi o ciuri ca non marcisci!

SCENA TREDICESIMA

Bussano. Mentre Adelina va ad aprire la porta di centro Branciforte velocemente sparisce a destra.

ADELINA (mantenendosi alla destra di Mentina, avnzano fino al proscenio) Oh, Mentina.

MENTINA Ciau mamma, hai bisognu di mia?

ADELINA S, bedda, ti fici chiamari picch ti vuleva prisintari un amico (si gira e non vede nessuno) Ma unni si nficcu....(guarda in giro) Ora ora cc era...

MENTINA Ma cui?

ADELINA (cantilenando) U sai cu ni vinni a truvari?

MENTINA (ripetendo il verso della madre) No, no sacciu!

ADELINA (guardandosi attorno confusa) Certu ca no po sapiri, cu ti lava a diri! Avi ca no vireva... n-saccu di tempu... ma comu fici a scumpariri accuss ntuttuna!

MENTINA Mamma, ma chi stai dicennu? Non ti capisciu!

BRANCIFORTE (Branciforte entra in scena da destra, indossa il saio, una parrucca con la chierica e inforca gli occhiali di prima. Cantando e benedicendo avanza fino a posizionarsi alla sinistra di Mentina) In nomine Patri...

ADELINA, MENTINA (alquanto sorprese) Matri!

ADELINA (a Mentina) Ti presento... Patri... Gerlando, du cummentu di munti Piluso, n-santu omu, un amico carissimu di to patri.

BRANCIFORTE (ripete) In nomine Patri...

MENTINA No sapeva caveva un amicu monucu! Unni u canuscu?

ADELINA Unni? (senza farsi vedere da Mentina, guarda ansiosa Branciforte e questi accenna un passo di flamenco) Ma certu, nta Spagna, mentre... ballava u flamencu!

MENTINA U flamencu? N-monucu? (sorridendo)E unni u ballava, no cummentu?

ADELINA No, nta sala da ballo. Sapissi com bravu!

MENTINA (con ironia) E u ballava cu tuttu u saiu, u flamencu?

ADELINA (Branciforte le suggerisce senza saio e si muove ancheggiando) A iddu ci piaceva ballallu senza. S ... picch si puteva ... annacari megghiu!

MENTINA Bih! E quannu si fici monucu?

ADELINA Quannu? (sorridendo) Auh, ma quantu si curiusa! E su non tu vogghiu diri? Ah, ah! Quannu... (con gli occhi implora aiuto a Branciforte. Questi le indica il cane del quadro, posto accanto allo specchio) Auh, cu tutti sti dumanni mi facisti macari cunfunniri! Allura, ha sapiri ca na vota, mentri ballava, lassaltau na frotta di cani e ppu spaventu addiventau ovvu cagnu e ... e... (come a significare abbondiamo) macari suddu!

MENTINA Oh, puvureddu!

ADELINA Ci vinni n-colpu di disperazioni e si nni scappau a na banna unni non passa mancu n-carriolu a pallini, u sdisertu!

MENTINA - Mu mmaginu u cauru!

ADELINA Certu, di mpazziri! Ma siccomu era... suddu, no sinteva!

MENTINA Certu! E mancu u vireva!

ADELINA Precisu!

MENTINA Comu mai si fici monucu?

ADELINA Comu mai? (con gli occhi interroga Branciforte, ma questi le risponde di non essere in grado di aiutarla. Poi verso il pubblico) Auh, bellu aiutu mi duna! (a Mentina) Certu, n-motivu cappi a essiri...(risoluta, a Branciforte) Gerlando, che dobbiamo fare? Nveci di fari smiruddari a mia, cu cunti a me figghia picch ti facisti monucu?

BRANCIFORTE - (cantando) In nomini et Patri... Nel desrtos passvanos trppis cammllis, os non li vedvos, mi pestvanos i pieeediiis e mi capuliavanus tuttus...

ADELINA Dici ca, essennu ca nto sdisertu mancavunu i simafuri, i camiddi, passijannu alla sanfas, u mmistevunu n-cuntinuazioni e certi voti u... capuliavunu.

BRANCIFORTE (cantando) E alloras hos asdisertatos (con le mani fa segno di fuggire) e preferitos arritirarimis in convieeentooos...

ADELINA Dici ca...

MENTINA U capii! Si chiusi ntra n-cummentu. Ma ora ci viri?

ADELINA Ah, s... annunca... nto cummentu successi u miraculu!

MENTINA Matri, chi storia nteressanti! Si putissi scriviri n-libru!

ADELINA Libru sulu? Unenciclopedia!

MENTINA E quantu tempu resta cu nuatri?

ADELINA Fra nura parti cu na caruvana, ritorna nto sdisertu.

MENTINA Ci auguru di fari bon viaggiu e bona pirmanenza, stassi attentu o cauru e ... ai camiddi! (esce da destra).

BRANCIFORTE - (cantando) In nomini et Patri...

ADELINA Patri Gerlan... Branciforte, nsumma, u vulemu finiri stu tiatru? BRANCIFORTE Ha vistu comu ci cascnu tutti? Sugnu o non sugnu bravu?

ADELINA E allura, chi ntinzioni avi?

BRANCIFORTE - Tantu ppaccuminciari, fussi bonu su putissi stari nta sta casa ppi cuntrullari i muvimenti di ognunu. (guardandosi attorno) Dicemu a tutti ca sugnu n-luntanu parenti di so maritu ca sta...in Australia.

ADELINA Lunicu ca putissi diri ca non veru me soggiru, ma siccomu stunatu, putemu stari tranquilli. Laccumpagnu nta so stanza. (spegne la luce ed escono da destra)

SCENA QUATTORDICESIMA

Meo entra da sinistra con fare circospetto, al buio, illuminando il percorso con una lampada tascabile, si guarda attorno, poi comincia a frugare nei cassetti del tavolo, nella libreria e fra i libri.

MEO Ma unni ha misunu? Ppi forza cc ha essiri! (si guarda allo specchio, vede la sua immagine e si spaventa) Matri! (poi, riconoscendosi) Ma sugnu veru bruttu! (ricomincia a cercare. Dopo un po, come se gli venisse in mente qualcosa, guarda dietro i quadri fino a quando scopre quello che nasconde la cassaforte a muro) Ah! Vistu unni si trova a ricetta du ripienu de panzerotti! Cc intra, nta cassaforti! (sente rumore e si nasconde dietro il tavolo).

SCENA QUINDICESIMA

MENTINA (entra dalla porta di centro e accende la luce. Legge una lettera, accompagnata da una musica melodica) Mia dolce Mentina, la prima volta che ti ho vista mi ho sentito tutto sburdellato damore per te! Mi ho sentito assalire da una caponatina di sentimenti e, allora, ho capito che senza di te la mia vita saresse stata come una cucina senza pentole, un baccal senza sale. Oh, fresca Mentina, sento la stessa felicit di quando ho preparato per la prima volta i maccheroni con pesce spata e melanzane! Mi astringeressi a te come il tritato di maiale nel callozzo di sasizza o le acciughe sotto sale. Mi ammischerei con te come il caff nel latte, mi uniresse a te come il pipispezzi nel pepato vecchio o il pistacchio nella mortadella. Non vedo lora di accarezzare la tua pelle dorata, precisa precisa come la muddica atturrata. Mentina, saporita come le olive cunzate, tenera comu una curina di lattuca, morbida come la pastampasta a lievitare, dolce come il biancomangiare con una spruzzatina di cacao, na parola picca, due sono assai, abbimi in istima ca non ti costa nenti e saremo felici e cuntenti anzieme ai nostri figli diletti. Il tuo munz della vita, Meo. (ripone la lettera) Matri mia! Ma quantu mi voli beni! Na littra accuss china di sintimentu, accuss... ricostituenti non lava ricivuta mai!!! E troppu, troppu sapurita! Mi fici sviluppari a fami... damuri! (sorpresa, si volta e vede Meo) Oh, cc s!

MEO U capisti quantu ti vogghiu beni, pasta di mennula duci?

MENTINA - S, brioche ca crema, u capii e mi dispiaci ppi cosi ca ti dissi antura. Macari ju ti vogghiu beni! Ha vistu caveva ragiuni loroscupu! Per nuddu mi leva da testa ca dda tappinra di Veniri ci lavi cu mia. (escono da destra discutendo).

SCENA SEDICESIMA

Dal centro entra Adelina, dopo aver chiuso le porte, prende il telefonino e compone un numero.

ADELINA Pronto, Miciu, comu stai? Mi fa piaciri! Nuatri non ni putemu lamintari! S giuizza. Su voli Diu, a simna ca trasi ni virmu. A propositu, parrnnu ca signura Provilazzo, vinni a sapri ca c bellu postu unni ni putemu spustri, si chiama Baubausettiti. Spurgghiu i carti e ni ci trasfiremu. S, u sacciu... u sacciu... Non ci pinzri! Chiuttostu, tava a diri ca cc si sta mittnnu u malu tempu... Su sta chiuvnnu? Avia, Miciu, ca cerca di capirimi a volu ogni tantu! A situazioni sta divintannu trbbula, si sta cumplicannu, vah! Arrivau na raccumannata direttamente du Congu, parra di tia, anzi di to ossa. Dici ca chiddi ca truvanu non sunu i to, sunu (come se ascoltasse) ... Ca quali gorilla e gorilla, ti facisti mpniri lossa di lanimali cchi scaccagntu di tutta a furesta! Pari ca i pigghisti chi saldi! Avia, Miciu, chi cummni! (cs)... S, u capii, u capii... Ma, beddu figghiu, vistu ca ci si, chi ti metti a taliri i soddi: ca pigghia lossa accippti di n-gorilla comu si devi! (cs) No, u sacciu sulu ju e Mentina e non non ni parramu cu nuddu. Ti mmaggini i risati da genti! Lunicu ca non arrirssi fussi Janu Paplla, picch si squarssi a cosa e ti vinissi a circari uni ppi fariti a spizzatddu! U capisti? Ti saltu, citu du me cori. Cerca di stari beddu ncupuntu. Ni sintemu dumani.

S I P A R I O

ATTO SECONDO

SCENA PRIMA

ADELINA (intenta a leggere, seduta sul divano) Auh, avi na simna ca dda speci dammuccapssulni sallippu nta sta casa e non mha dittu ancora unni arrivatu cu lindagini. Trasu accuss perfettu na parti di lospiti ca si scuddu macari picch cc! Non fa autru ca lannuniarisi tuttu u jornu, dummnnu, mancinnu e jucnnu e carti! Chi me amici addivintu accuss intimu ca pari ca i cansci di na vita! E mi pareva babbu! Ma ora basta, mi siddii bona bona, su non parra u fazzu scuppulri per subitu!

SCENA SECONDA

Branciforte entra da destra sbadigliando, porta barba folta, baffi e parrucca. Indossa una vestaglia.

ADELINA (fra se)Arrivau u sceccu intra u fnnucu! (a Branciforte) Bongiornu.

BRANCIFORTE Bongiornu. U sapi su purtnu i giurnali?

ADELINA (decisa) I giurnali oggi ne prtunu!

BRANCIFORTE Non niscnu?

ADELINA (idem)No, non trasnu!Arristnu fora du canceddu.

BRANCIFORTE Non si grapi cchi u canceddu?

ADELINA (arrabbiata) Precisu! A prossima vota ca si grapi ppabbiri fora a lei a pidti! Giuvanottu, su lei cunvintu ca truvau a mangiatra vascia o ca a me casa un albergu a cincu stiddi, si sbagghiau! I stiddi ci fazzu vriri ju cu n-corpu di lasagnatri no battsimu! E chi si misi n-testa?

BRANCIFORTE (risentito) Signura, ma chi ci pari ca staiu jucnnu? Ma ne viri i sforzi e i sacrifici ca mi tocca fari da matna a sira furrinnu comu n-tupptturu? Su sapeva ca era accuss pisanti, lincaricu non mi lavissi pigghiatu!

ADELINA (con ironia) Avi milli parti ragiuni, mi lava scuddtu i suffirenzi ca sta patnnu a susrisi taddu a matna, addubbrisi a tvula e passri a notti jucnnu e carti! Certu, sacrifici sunu! E cu ci po dari tortu!

BRANCIFORTE Signura, lei nha captu nenti! Ppi fari a vita ca staiu facennu, sugnu custrittu (con tono misterioso dopo che si guardato attorno, la trascina a destra) a sduppiarimi!

ADELINA Sduppiarisi?

BRANCIFORTE Sissignura! Mit di mia fa finta daddivittrisi, lautra mit, nveci, cuntinua (si guarda attorno) a fari indagini! Chista si chiama alta professionalit!

ADELINA Ah, s? Ppi curiosit, (c.s, lo trascina a sinistra.) nta stu mumentu cu quali mit staiu parrannu?

BRANCIFORTE (c.s.) Cu chidda ca indaga!

ADELINA Allura, (c.s.) vistu ca lei allautra menza a viri prima di mia, mi facissi u favuri di rifiririci ca mentri idda saddivtti ppi finta, ju u sbattu fora ppi davru! Anzi, siccomu mi pari mali scucchirivi, lassnnuni mit intra e mit fora, varricugghti i pupi, faciti na bella trscia e fora tutti e dui!

BRANCIFORTE Sta schirzannu?

ADELINA No, stai parrannu cu seriu!

BRANCIFORTE (timidamente) Lultima proposta. Su jintra vintiquattruri non ci cunsegnu a spia, mi nni vaju senza pritnniri n-centesimu!

ADELINA Va beni! E lultima occasioni ca ci dugnu!

BRANCIFORTE Grazii! (dalla tasca tira fuori dei fogli) Stanottipriparai na pocu di ricetti di ripieni ppi panzerotti tutti diversi. Liggssi. (porge i fogli ad Adelina).

ADELINA (legge i fogli e man mano li commenta con espressioni di disgusto) Ripieno di baddzzi di mulincini a qugghia, ripieno di qugghia di mulincini a baddzzi, ripieno di mulincini a baddzzi quagghiti, ripieno di maccheroni con sugo di beccafco e ricotta, ripieno di sugo di ricotta con beccafco di maccheroni, ripieno di ricotta di maccheroni a beccafco col sugo, (legge pi velocemente) ripieno di insalata di pale di ficodndia... di baccal ... I nvintau lei sti ricetti?

BRANCIFORTE (con orgoglio) Modestamente si! Sunu na cannunata, veru?

ADELINA - Accuss picca? A parola giusta fra na bumma atomica e n-cataclisma universali. E allura, chi ni facemu ora di sti fogghi?

BRANCIFORTE Chista lisca! I mettu a vista, peri peri, u spiuni si pigghia e accuss si tradisci. Ora pruvamu cu chiddi ca stanu na sta casa, stasra, nveci, cu lamici so.

ADELINA - A propositu di amici, si sta divirtennu a spugghilli jucnnu e carti.

BRANCIFORTE Non mi pozzu lamintari! Per, non si siddissi, amici comu a chissi megghiu piddlli ca truvlli!

ADELINA Ma vdda chi malalingua! Circassi di stari o so postu! Non ci permettu di parrari mali di me amici !

BRANCIFORTE Talissi ca sunu iddi ca prrunu mali di lei!

ADELINA Di mia? Non veru, tutti mi volunu beni!

BRANCIFORTE A lei ci pari! I cosi chaiu ntisu... Ma lassmu perdiri, affari so sunu!

ADELINA E picch sunu affari mei, lei ora sasstta beddu pulitu e mi cunta ppi filu e ppi segnu cu sunu chissi e i cosi chanu dittu! (siedono sul divano) Cuminciassi a scutulri u saccu!

BRANCIFORTE (si guarda attorno) Quali saccu?

ADELINA (infuriata) Parrassi!

BRANCIFORTE Comu voli lei! (prende dei fogli dalla tasca) Accumincimu cu chidda ca accuss sicca ca cu n-sciuscini si nabbla.

ADELINA (Tutte le volte che Adelina parla, Branciforte continua a fissare lorologio) A Baccalarsa! Bedda chissa, assimgghia a na chippa di pumarru siccu.

Mori n-jornu s e na lautru gravi, per, appena senti u caru di manciarzzi o di na festa, si susi a palla. Na vota...

BRANCIFORTE (interrompendola) Signura, u capii u beni ca ci voli, per, carricrdu ca ju travgghiu a tariffa oraria e u tempu scurri ppi lei! Allura, cuntinuamu, ssa sdisiccta, (consulta un foglietto) accuminciau a diri ca lei narripuddta, ca non sapi unni sta di casa a pulizia, na ngrascita, vah-, ca...

ADELINA Tala cu parra, u maritu di ssa sgangularta vinnva baccalru fitsu a fera, appi, comu fu e comu non fu, (fa la mossa del rubare) arricchnu di bottu e... (notando lespressione di Branciforte) E megghiu ca emu avanti.

BRANCIFORTE Megghiu ! (altro foglietto) Passamu a chiddu ca sputa di ciancu...u malantrnu...

ADELINA Bih, scanztini Signuri, u cummendaturi Minnulta! Sintmu chi ci cuntu ssautru, ca cchi lriu da malanva! ... (dopo unocchiataccia di Branciforte, si tappa la bocca).

BRANCIFORTE Cu na vuci matlica, mi dissi ca so maritu aveva i scagghini troppu ammulti e certi torti a lamici non ce li doveva fari. Chi nnicchi nnacchi, appoi, a frisi mangiari di lini africani, chi mancava comu mriri, cc, n-Sicilia!

ADELINA N-ballni chinu daria, si criri omu di sustanza ma fa sulu scumzza, appena ci fanu na vucita si squgghia. E ppi cchissu u chiamunu cummendaturi Minnulta (c.s.).

BRANCIFORTE (altro foglietto) Passmu ora a Provilzzo...ddu ngignerica quannu parra pari carrictu a molla!

ADELINA Macari iddu? Non ci criru! Era u sociu e u megghiu amicu di me maritu.

BRANCIFORTE Ah, ora capsciu! Bellamici aveva! Chissu, sa vantu, nentidimnu, cava ruvintu a so maritu.

ADELINA Chi fici? Allura fu iddu a causa di guai di Miciu! Vadda stu sdisonstu! E ddautra tappinra di so mugghri avi a facci tosta di vinrimi a cunsulari. Chi sentu, chi sentu!

BRANCIFORTE Chissu canciu u prugettu di so maritu cu unu sbagghitu. Ma a cosa cchi gravi ca era daccordu cu patrni da villa ca si sdirrubbu!

ADELINA Era daccordu cu cavaleri Paplla? Ma allura fu n-cumplottu ppi danneggiari a me maritu! Poviru Miciu! (si alzano)

BRANCIFORTE - Mi dispiaci...

ADELINA E picchi? Nveci, ha essiri cuntentu ca mi grapu locchi. Ora, beddu valenti, essnnu ca sduppibili, ci dicissi a dda mit ca fa finta daddivittrisi ca u tempu ppi scuprri a spia du panzerottu sta scadennu. Nsumma, u sbaddu finu!

BRANCIFORTE Sissignora! (prende un foglio con la ricetta) Sta ricetta a lassmu cc, (lo poggia sul tavolo) lautri fogghi ci penzu ju a sistimlli.

ADELINA A mia mi dassi, nveci, chiddi unni si parra di me amici, mi vogghiu lggiri cu attinzioni. (esce dal centro, mentre Branciforte da destra).

SCENA TERZA

COLA (entra da sinistra e inizia a spolverare) Auh, nta sta casa non si capu u restu di nenti.U bellu ca cchi tempu passa e cchi a situazioni si mpurgghia! Su prima pareva n-titru, ora semu arrivati al manicomiu cumpltu. A farini mpazzri non nabbastva u vecchiu cu tutti i mutupri ca nventa o dda strlica di Mentina, cammucc tuttu chiddu ca ci suggirsci loroscupu... Ora, ppi sopracchi narrivu dui frischi frisci ca, miatddi, sunu n-capulavoru. U primu, attruvu a coffa china di sudda: mangia, vivi e vo ccchiti! Lunica cosa ca fa u scribbacchnu, sappunta ammuccini nzoccu senti, autri strapazzi non fa. U secunnu, dautru ddu beddu spcchiu dagghiu, non si sapi di unni scasu e dici di essiri munz: ma ancora nha tuccatu mancu na pignta! Ma chidda ca mi preoccupa dda gnirrisa da signura patrna di casa. Duna i nmmira ppi tutti i roti! Allutru jornu parrva o telefuninu cu so maritu, ca morsi tri anni fa! Mha fari spiegari a scheda ca usa ppi parrri cu Paradisu! Auh, caddumannva: Micio, cchi dici a saluti? Cerca di non stari scollaccitu, o solitu to, ca pigghi friddu! Ncupniti bonu, mi raccumnnu, u sai ca semu luntanu e non pozzu abbadri a tia! Chi mangiasti oggi? Pupptte? Bih, non criru ca ne digirsci, fatti priparari tanncchia di acqua cadduru e na scccia di luma!. E di cu sa fa fari, di S.Petru? (scorge il foglio sul tavolo e legge) Riservato: ricetta del ripieno dei panzerotti. Ripieno di quagghia di mulincani a baddzzi... Quagghia di mulincini? Sar na nuvita! E comu si fa? Ingredienti per quattro persone...

ADELINA (da fuori scena) Cola, finsti? Chi stai facnnu lova a du russi?

COLA Vegnu, vegnu! (conserva il foglio in tasca ed esce da sinistra)

SCENA QUARTA

MEO (entra da destra leggendo un foglietto, sotto il braccio porta un giornale) Haiu passatu na vita n-cucina, ma chista non lava mai ntisu: ripieno di sugo di ricotta con beccaficu di maccheroni! Sar sicuramenti a ricetta sigreta du ripienu di panzerotti. Ma oramai a cosa non minteressa cchi! Mi cunvincii ca a Mentina na parti accuss brutta non ca pozzu fari; non giustu ca idda mi voli beni e ju a tradisciu trasnnu n-casa so comu n-latru! Pparrubbri chi cosa, appoi? Na tinta ricetta di panzerotti! Mi sentu a cuscnza cchi nura du nchiostru de sicci! Ora ci dicu tutti cosi e comu finisci si cunta. Macari loroscupu daccordu cu mia! (apre un giornale e legge) E arrivato il momento di prendere una decisione importante. Devi voltare pagina e confidarti a cuore aperto con la persona amata. Raccontale tutto del tuo passato, tralasciando, per, di parlare della tua operazione alle tonsille o che eri il migliore chierichetto della parrocchia. Inoltre, cerca di usare un buon disinfettante per rendere pi gradevole il tuo alito (soddisfatto, odora il proprio alito).

SCENA QUINTA

MENTINA (entra da destra, porta un foglietto e un giornale) Oh, Meo, amarna du me cori, a tia circva. Vdda chi truvi nto corridiu. (gli porge il foglio) E mpurtanti?

MEO (legge) Ricotta di maccheroni... Ju, ni truvai nautru... Sicuramenti sunu i ricetti de panzerotti.

MENTINA I persi me matri... o ci rubnu. Auh, ogni annu na camurra. E mai possibili ca mancu u tempu di pinzri a n-piattu novu ca subitu a ditta cuncurrnti u pripra? Ma comu fanu a sapllu prima?

MEO Mentina, profmu di zgara, tavssi a diri na cosa troppu mpurtanti! Ju... mio bign di pistcchiu, no sacciu su dopu chiddu ca tha diri cuntinuerai a vulirimi beni, ma fussi peggiu su no facssi.

MENTINA Ma chi vai dicennu? Ti vogghiu beni u stissu. Parra, cannlu di ricotta!

MEO (con decisione) Ju, non sugnu Meo!

MENTINA Matri, cu si?

MEO No, vuleva diri ca non sugnu u Meo ca penzi di cansciri!

MENTINA No?

MEO No! (con gravit) Tu di mia non sai tanti cosi. Per esempiu, non thaiu mai cunttu (vantandosi) ca era u megghiu chierichettu da... No, chissu non centra. (con decisione) Basta, asctimi, pasta di meli! (teatrale) Trasi nta sta casa pparrubbri a ricetta du panzerottu ripienu!

MENTINA Bih, ancora ascutva, mi pareva cu eri! Avia, ca lviti di cc!

MEO (quasi deluso) Ma ti pari na cosa di nenti?

MENTINA Di comu attaccsti a parrri mava mmagintu cu sapi cui! Chi sacciu, n-principi in incognitu, n-ricercatu da pulizia ntirnaziunali, u pustinu ca avi na vita ca non passa... Oh, amuri nsuctu...

MEO Nsuctu?

MENTINA S, amuri abbagntu nto sucu! Macari ca si chiddu ca si, chi cangia? Casu mai, cvu di mnnula, ti lha spurigghiri cu me matri!

MEO U sacciu, iris du me cori, chissu u pobblma!

MENTINA Non ti preuccupari, babb ca crema, taitu ju. Lvimi na curiosit, lautri anni cu vi lha fattu sapiri i nostri ricetti?

MEO To nannu.

MENTINA U nannu? E comu?

MEO Apprufittvumu di so fissazioni: iddu faceva u pustinu, ni purtava a ricetta e nuatri u pavvumu!

MENTINA E bravu u nannu! Ha stato sempri affizziunatu e pcciuli! Quannu ancora ragiunava, diceva sempri ca non bisogna curriri appressu i soddi ma jirici ncontru. (ridono)

SCENA SESTA

BRANCIFORTE (entra da destra e si pone alla sinistra di Mentina. Veste normalmente) Bongiornu, bella jurnta oggi!

MEO Bellissima.

MENTINA A propositu, in Australia, di solitu, com u tempu?

BRANCIFORTE Non ni putemu lamintari. Ogni tantu c u suli, poi chivi, po fari friddu, certi voti fa curu e ogni tantu c macari ventu. Ju, pess e penn, lumbrellu mu portu sempri!

MEO Certu, megghiu cautilrisi!

MENTINA E comu si vivi dd?

BRANCIFORTE Comu si vivi? In tanti modi: nto bicchieri, nta buttgghia e qualche vota macari no bmmulu!

MENTINA - A mamma mi dissi ca u so bisnonnu cu chiddu du pap erunu cucini.

MEO Allura, eruvu cucini alla lontana!

BRANCIFORTE Certu, essennu iddu cc e ju in Australia! Alla lontanissima!

SCENA SETTIMA

Casimiro entra dallingresso centrale, abbigliato tipo turista: pantaloni e camicia sgargianti, cappello con visiera, macchina fotografica a tracolla e vistosi occhiali da sole. In una mano porta un paletto rotondo dove sono fissate diverse sagome di legno a forma di freccia, orientate in varie direzioni, sulle quali sono segnate delle localit. Nellaltra, invece, impugna unasticciola che porta in cima un tessuto colorato. Dalla spalla gli pende una sacca.

CASIMIRO Bongiornu! (come se parlasse con qualcuno che si trova fuori la porta) Fermi ddocu, mangiativi larancnu ca ora arrivu!

MENTINA - (a parte, a Branciforte ed a Meo) Circmu di non cuntrarillu.

CASIMIRO - (ai presenti, cantilenando) Cu mi chiamu o telefunu? (i tre si guardano perplessi)Forza arrispunnti!

MENTINA (a Casimiro) Scusassi, lei cu ?

CASIMIRO Picch non si viri cu sugnu?

MENTINA Putissi essiri n-turista!

MEO No, na guida! Hai vistu ca cavi a manu u signali ppi farisi arricansciri di luntanu!

CASIMIRO Siti scecchi attnnu! (leggendo la scritta sul palo) Agenzia di viaggi Vai e torna.

MENTINA - Bih, veru !

CASIMIRO Ancora non mata dittu cu chiamu o telfunu!

MENTINA, MEO Ju no!

CASIMIRO - (scorge Branciforte che cerca di nascondersi) E allura, non c autru, fu iddu! (indica Branciforte) Bih, a lei mi pari a canusclla. Piracsu, fa u vitirinariu?

BRANCIFORTE No!

CASIMIRO Eppuru, marricrda qualcunu ca avi a chi fari cu lanimali. Lhaiu mpizzu a lingua... Ah, vadda, marricurdi: a piscara! S, u ncuntri mentre saccattva i pisci, e precisamenti n-chilu di masculni...

BRANCIFORTE - No, cincu chili!

CASIMIRO Mzzica! Ci piciunu i masculni!

BRANCIFORTE (con rassegnazione) Eh!

CASIMIRO Na telefunata ca lei ntura mi fici...

BRANCIFORTE C sbagghiu, ju mancu u telefunu haiu!

CASIMIRO Fu lei e basta, arricansciu a vuci!

MEO (a Casimiro)Ma picch ci telefunau?

CASIMIRO Mi dissi caveva ntinzioni di farisi n-viaggiu.

BRANCIFORTE Quannu mai! Ju nhaiu acchiantu mai n supra un autobssu e mancu supra n-trenu, dariuplnu, appoi, non mi naviti a parrri...

CASIMIRO E chi c pobblma, si po jiri macari a peri! A piricddu fa beni a saluti e sarriva sani e salvi!

MENTINA, MEO Giustu!

CASIMIRO (ai tre) N-mumentu. (si sposta verso la porta centrale)

BRANCIFORTE (a Mentina e Meo) A beddi arrisuttstuvu! Grazii di laiutu!

CASIMIRO - (come se parlasse con qualcuno che sta fuori) U finstuvu larancnu? Ora mangiativi n-bellu cannlu ca ricotta! (ritorna dai tre) Unni rumu arrivati?

MEO Ca (indica Branciforte) stu signuri si vuleva fari n-viaggiu...

CASIMIRIO Allura, versu quali direzioni voli jiri? (indica i punti cardinali) Di cc o di dd banna, di stu latu o di stautru? (Branciforte guarda sconvolto in tutte le direzioni) Per, circassi di spiccirisi picch dd fora mi stanu aspittnnu!

MENTINA Tala quantu moddu! A stura ju avissi arrispunntu a bumma!

MEO Sugnu cunvintu ca u fa apposta!

BRANCIFORTE A mia mi piacissi... mi piacissi...

CASIMIRO (facendogli il verso)A mia mi piacissi, mi piacissi. (furente) Chi cosa?

BRANCIFORTE Di nicu nicu, mha sempri piaciutu jiri... jiri... di... (si gira torno torno, poi indica verso la sala ) di cc!

MENTINA, MEO Oh, finalmenti!

CASIMIRO E ci vuleva tantu? (chiama Meo e gli affida il paletto con le sagome) Mi tinssi u libru mastru di viaggi e ci dassi narriminta e... carti (Meo fa girare il paletto e assieme agli altri conta ad alta voce).

CASIMIRO, MENTINA, MEO Uno, due, tre, alt! (Meo blocca il paletto)

CASIMIRO Perci, dal libru mastru arristta ca lei... ma vadda quantu furtunatu... ca lei p jiri a: (legge le mete segnate sulle sagome rivolte verso la platea) Rannzzu, Cattaggirne, (letterale)Mimi Beche, Turulfu, Brucculne e a Ddu Pasi. Per, prima ca mpittta, siccomu lei, o solitu, persi troppu tempu, arristnu posti libiri e spatti addtta sulu ppi jiri a Turulfu e a Ddu Pasi!

BRANCIFORTE Ma veramente, ju...

MEO E ci torna, ma lei veru bacchittni! Non lha captu ca u voli aiutari?

BRANCIFORTE (pi sfiduciato che sorpreso) S ?

MENTINA Ca certu, siccomu lei non canusci mancu na lingua stranera, chi ci va a fari a (c.s.)Miami Beache? Sulu ppi fari malacumprsa?

MEO Non sulu chissu. I capisci lei a chiddi ca stanu a Cattaggirne o a Rannzzu quannu prrunu? Avissi bisognu du ntrppiti!

BRANCIFORTE Me cugnatu di Rannzzu e ju...

CASIMIRO (spazientito) Ooooh! Ma quantu ntussicsu chistu! Finemacclla, ca ora mi stiu siddinnu! Auh, ppi vnniri n-tintu viaggiu taliti quantu stiu surnnu! A propositu, lei lantcipu u pavu?

BRANCIFORTE Lantcipu di chi?

MEO Ju non cha vistu dari nenti!

MENTINA Mancu ju!

CASIMIRO U stati virnnu la gran facci di ntgghiu ca avi chistu? Quasi quasi avi a valigia pronta ppi prtiri e ancora nha niscitu mancu n-centesimu! Auh, ma voli fari di scapcchiu! Fozza di ddocu, niscssi tricntu euru.

BRANCIFORTE Tricntu? Ma su ancra mancu scciu unni ha jiri?

CASIMIRO Lei no, ma ju u scciu! (fa segno a Branciforte di pagarlo)

BRANCIFORTE (dopo aver pagato) A ricivta non ma fa?

CASIMIRO Spatti voli macari a ricivta! Vulssi sapri a chi cosa ci servi?

BRANCIFORTE (timidamente) Ppi ricordo!

CASIMIRO Allura, ca fazzu di tri euru! (fa finta di scrivere e dare un foglio a Branciforte che fa finta di leggere e intascare) Circassi di non piddlla! Siccomu a mia nagenzia seria, ci fazzu vviriri, apprma, i fotocrafi di Turulfu (dalla sacca estrae un album di foto che si apre a fisarmonica, lo apre e lo chiude davanti a Branciforte e subito dopo lo conserva) I visti? Ci piacu u postu? E, dopu, ci mustru chiddi di Ddu Pasi (come prima) Ha vistu chi panormi? Ora, lei di sti du belli posti nha scgliri unu sulu. Non sbagghissi, mi raccumnnu! (dalla sacca prende una cuffia che Branciforte mette in testa) Pronto? Via! (Meo e Mentina imitano lo scandire di un cronometro).

BRANCIFORTE (dopo una concentrazione esagerata) Ddu Pasi!

CASIMIRO Mi dispiace, la risposta esatta Turulifu!

MENTINA, MEO Peccato!

BRANCIFORTE (mentre toglie la cuffia) Mannggia, mavissi piacitu jiri a Ddu Pasi!

CASIMIRO Chi voli, lei si sbracu tuttu ntuttna! Chidda ca cunta a prima risposta. Per, (si guarda attorno e lo trascina in avanti) per...ppi jiri a Ddu Pasi (c.s.) a strata a putssimu truvri!

BRANCIFORTE - (guardandosi attorno) E comu?

CASIMIRO Cansciu un amicu ca ci po fari a (c.s.) raccumannazini. Per, lei ha capri ca (c.s.) non si fa nenti ppi nenti. (gli strizza locchio) Nsumma, pagare moneta, vedere cammello.

BRANCIFORTE E chi ci su pobblmi? Quant u distrbu?

CASIMIRO I soliti tricentu.

BRANCIFORTE Affari fattu! (porge delle banconote a Casimiro)

CASIMIRO (intascati i soldi si frega le mani) Benissimu, chistu sistimtu! Lei, ntantu, priparassi a valigia e dumani matnu a ddu pasi cu mannu ju, cu tutti i scarpi! Cuntentu? (mentre esce dalla porta centrale) Forza carsi, susmini, ca si fici tardu stamatna!

MEO (dopo avere adocchiato Branciforte) Mentina, megghiu ca ni nni jmu! (escono da sinistra)

BRANCIFORTE (mentre esamina il contenuto del suo portafoglio) Auh, chissu ora saddiccu, si fici troppu lsciu! (esce da destra)

SCENA OTTAVA

Adelina entra dalla porta di centro e si sposta verso il proscenio, mentre, nel contempo, in sala, appare Provilazzo che man mano avanza, accompagnata da musica appropriata, fino ad arrivare sul palco.

ADELINA Cc , a muzzicavisuli!

PROVILAZZO La bellezza della signora Adelina! Chi dici a saluti!

ADELINA Ringraziannu u Signuri, non ni putemu lamintari!

PROVILAZZO Basta ca c a saluti, u restu non cunta!

ADELINA Certu, amra a ccu non navi!

PROVILAZZO Comu finiu cu Baubausettiti?

ADELINA Siccomu marrivanu certi nutizi frischi frischi... Prego, prego, saccumudssi. Comu mai sta visita a sorpresa, succssi cosa?

PROVILAZZO E cava a succriri? U disidriu di virilla mi vinni accuss ntrastta ca non appi u tempu davvislla. (cerca di prenderla per un braccio, ma Adelina si sottrae) Disturbu?

ADELINA Bih, signura, chi va ncucchinnu! (con ironia marcata) Cu lamicizia ca passa tra nutri! Nzami! Quannu ci veni accuss di cori, po tuppuliri quannu ci pari e piaci, di jrnu e macari di notti! Laspettu sempri a vrazza aperti!

PROVILAZZO Sempri gintli, lei!

ADELINA Mi mantgnu no naturali, quannu una merita, merita! Allura, parrssi!

PROVILAZZO A vuleva avvisri ca peri peri stanu circulnnu malignit fora misra ca hanu u ntentu di fari rmpiri a nostra vecchia amicizia.

ADELINA Sta schirznnu? Avia, na cosa di chissa non po succdiri assolutamenti! Fra nutri, poi! Ma vadda unni arriva u sfacinnamntu da genti, ca ppi supicchjara ha mttiri guerra ne famgghi!

PROVILAZZO Su ricorda comu si vulvunu beni i nostri marti? Autru ca frati!

ADELINA E cu si p scurdri certi cosi!

PROVILAZZO- Quannu sappi da disgrazia di Miciu, me maritu trivuliu ppi na simna di scutu!

ADELINA Non si puteva tniri cchi, finu a quannu ristu a siccu ppi mancanza di lcrimi! Picch, quannu mincontra chi fa?

PROVILAZZO, ADELINA Chinci!

PROVILAZZO E ppi ssu mutvu quannu viri a lei cancia strata! Ppi non falla cummviri!

ADELINA Ah, ppi chissu u fa? Ma tala com sensibili (a parte) stu gialinsu! Per, ancora, cara signra Provilzzo, nhaiu captu quali sunu ssi malignit ca dici a genti.

PROVILAZZO Quali sunu? Ppi falla brevi, si msunu a diri ca me maritu, ppi mpussissrisi du studiu, si libir du so cancinnuci i carti du prugettu da villa di Janu Papella.

ADELINA (con ostentata ironia) Bih, chi sentu, chi sentu!

PROVILAZZO Ha vistu? Cosi di non crriri!

ADELINA Lei non ci criri?

PROVILAZZO Chi dumnna mi fa? Certu ca non ci criru!

ADELINA - Ju, nveci, s!

PROVILAZZO Non capii bonu chiddu ca dissi!

ADELINA Capu benssimu!

PROVILAZZO Sta schirznnu, averu?

ADELINA Ma picch si stranzza? Talissi ca schirznnu si po diri di tuttu, specialmenti a virit. Ddu matarzzu malu inchitu di so maritu, assmi a ddu beddu spicchiu e malacunntta di Papella, runu appattti e ci priparnu bellu pittu a me maritu ppi livarasllu du menzu. Siccmu u divulu fa i pignti ma si scorda di fari i cummgghi, i cosi si vnnunu a sapri!

PROVILAZZO Talissi ca sta sbagghinnu! Me maritu cu Papella navtu mai nenti a chi fari!

ADELINA Tutti e dui sunu da stissa razza e da stissa cumcca! Jffiu ammtta e Larnzu vanna! Arrispunnssi a mia, so maritu chi ni dici di tutta sta storia?

PROVILAZZO Me maritu? Non ppimu u tempu di parrrini!

ADELINA Ma picch, unni so maritu?

PROVILAZZO Du jrna fa ci telefunu prima un amicu (fa scorrere il pollice sulla guancia) du zu Jnu, poi, iddu in persona. Non sacciu chi si dssunu. Scciu sulu ca a stissa notti partu ppi lAfrica. Mi dissi ca ci pareva giustu jri in pellegringgiu unni persi a vita u megghiu amicu so!

ADELINA Chi pinzri nbili! E Papella unni si nni jvu, n-Siberia?

PROVILAZZO No, ci fici cumpagna a me maritu, partnu assmi!

ADELINA Certu, lAfrica troppu granni, non si sapi mai chi po succriri, e poi cu tutti ddi forsti ca ci sunu, si tnunu ca manu e accuss non si prdunu!

PROVILAZZO Non c ssu pirculu, sunu troppu spetti!

ADELINA Ca certu, cosi di jngla sunu, ci lhanu nto sangu a foresta, forestali sunu! Bedda valnti, ora ci cummni jirasnni a casa e aspittri nutzii. Siccmu a dinnzia a polizia carrivu, i casi sunu dui: o ci fanu sapiri ca a so maritu larristnu o ca su spuppu qualchi lini!

PROVILAZZO Comu a so maritu!

ADELINA Non muntuvssi cchi a me maritu! Miciu, i lini non lha vistu mancu nta fotografia!

PROVILAZZO E allura...

ADELINA Sintissi, i caddi da me famgghia non ci lha cuntri a lei. A cosa mpurtnti ca ancora nha captu ca quannu u so divulu nascva u miu era gi marittu e, anzi, aveva macri figghi. Porcomra finmula cc, non ci pozzu diri utru. Bongiornu!

PROVILAZZO Bongiorno! (si avvia verso la sala)

ADELINA (sul proscenio) A proposito, vistu ca stannu a Baubausettiti non ci po jiri, u voli n-cunsigghiu?

PROVILAZZO (le risponde dalla sala) A ringraziu, su tinissi ppi lei !

ADELINA E ju cu dugnu u stissu! Essennu ca a so maritu ci prinutanu n-lettu nta lalbergo du carciri di Bicocca, virissi su trova na stanza matrimoniali, accussi non vi spattiti! (Provilazzo, accompagnata dalla solita musica e prima di uscire dalla sala, la manda a quel paese, mentre Adelina prende il telefonino e compone un numero)

ADELINA Pronto, Miciu, comu stai? ...Grazii a Diu non ni putemu lamintri! Unni si?... O cimiteru? Avia, oggi chi chai u sbddu?... Ah, ti stai pulizinnu a tomba! E certu, cu u po fari su ddocu si sulu! Ti raccumnnu u cannilri, non ci passri lcitu picch si ci leva a crematra! Siccomu thaiu a diri na cosa mpurtanti ca ti po fari emozionari, megghiu ca tasstti... Comu unni? Ma chi dumnna mi fai? Cu na tomba bedda spaziusa e cmuta ca hai! Ca sduvacatcci di supra, tantu ppi picca nhai di stari o campusantu! Finalmenti ti pozzu dari a nutizia caspittvumu di n-saccu di tempu. Si scuprnu laltarni e stanu cantnnu tutti!... Ma chi capsti? Chi cntrunu i festeggiamenti da Santa... Ma no! E n-modu di diri! A scnciu daltarini, ti puteva diri...chi sacciu... si scuprnu i tombi! U capsti? ...I tombi di quali cimiteru? Aspetta, ca forsi megghiu ca massttu macri j! (siede sul divano, poi, con forza) Fammi u favri, ascta e non pipitiri! Allra, (con ironia) u cchi granni amicu to, Provilazzo, e ddu spatailu di Papella, scappnu di cursa in Africa picch a virit vinni a galla. Si cuntentu? Oh, finalmente, non mi pari mancu veru! E nutri pinzumu ca u Signurzzu nava abbannuntu, nveci Iddu, sapeva comu abbissri i cosi! Ora, beddu valnti, cumncia a ricgghiri tutti i to barattlli e quannu si prontu torni a casa. Ntantu, ju cumnciu a parrrini a parenti e a chiddi ca chiammu amici... No, appi tu cuntu chi razza damici avmu! Va beni? (da fuori scena si sente rumore) Ora tha lassri picch sentu parrri. S, ciatzzu, ni sintmu.

Poggia il telefonino sopra il tavolo.

SCENA NONA

BRANCIFORTE (entra da sinistra) Signra, loperazione pisca a strcicu arriniscu, tutti i ricetti ca haiu sparpaglitu casa casa si pigghinu. Ora, si tratta di tirri a riti e piscri u rispunsbili traditri.

ADELINA Perfettu! Chimu allutri. (esce dalla porta centrale)

BRANCIFORTE - (con la faccia da duro, si sposta per tutto il palco) I fazzu mttiri n-ginocchio davanti a mia e dopu ca, chiancnnu e supplicnnu, mi dciunu: Piet, piet, no facmu cchi!, io ci arrispnno: Non lo facerte pi? Ah, ah, ah!. Ci fazzu rpiri a vucca e a turnu...

SCENA DECIMA

Dal centro, entrano Adelina, Mentina, Meo e Cola.

ADELINA Semu cc i parenti da zita! Assittmini! (siedono su divano e poltrone)

BRANCIFORTE (a parte ad Adelina) Quali zita, a cansciu?

ADELINA (lo fissa, compatendolo) Appi ca prisntu! Jmu avanti ca si fici tardu!

BRANCIFORTE (si toglie la barba, i baffi e la parrucca) E voil!

MENTINA, COLA, MEO - (si alzano in piedi meravigliati e poi siedono) Oooh!

BRANCIFORTE Ebbene si! (pavoneggiandosi) Ed ecco a voi linafferrabile, il misterioso, il colossale investigatore Branciforte... (sinchina).

ADELINA Branciforte, a tagghissi cavmu chi fari!

BRANCIFORTE Ah, s? (cambia tono) Allra, vistu cavti primra, vi dicu ca in questi miseri panni di anonimu australianu sammucciva il pi grande investigatore vivente di tutti i tempi...

ADELINA (arrabbiata) Mizzicardda, allra propriu passulni!

BRANCIFORTE Eh! Eh! Scusati! Allura... diceva... Ah, s... sammucciava ppi scupriri il freticrafo... il fetricafro... il feti... il fetente che di scapocchiu arrivelava i ricetti culinarii, gastronomici e di cucina alla ditta nemica e che ora si trova in questa stanza, e precisamenti (con tono accusatorio) uno di voi! (dopo un attimo dimpaziente attesa, visto che nessuno fa una piega) Scusati, ma a stu puntu non cavissi a essiri a parti di quannu vinginocchiati davanti a mia e ju...e vuatri...piet, piet...u sucarru...

SCENA UNDICESIMA

CASIMIRO - (si affaccia dalla porta di centro, porta in testa un berretto da ferroviere, una sacca ed un fischietto a tracollo e un auricolare allorecchio) Chi fa, mabbu? Vaddti ca mabbu! Mabbii! (entra suonando il fischietto, mentre i presenti si alzano in piedi e gli fanno corona) Fermi tutti, sono il controllore del treno. Tantu ppaccumincire, supra u trenu non si sta sparpagghiti curridi curridi a fari cunfusini. Beddi valnti, tutti in ordini intra u scumpartimntu e rispettmu i posti! (Mentina prende la valigia e Adelina il trolley nascosti dietro il divano; Cola, accosta la poltrona di destra allaltra; Branciforte e Meo spostano il divano posizionandolo con i sedili rivolti a sinistra, cos da formare, nellinsieme, due panchineche si fronteggiano.) Lei, (a Cola) sassittassi cc (siede sulla seconda poltrona), tutti e dui (a Mentina e Meo) dd banna(siedono sul divano), a signura (ad Adelina) cc (siede sulla prima poltrona; veloce scambio di convenevoli fra i quattro passeggeri) elei... (cercando Branciforte, che intanto si nascosto sotto il tavolo) eunni jivu a finiri? (poi scorgendolo) Ah, cca !Bih, (indicando il sedere di Branciforte rimasto a vista) mi pari a canuscillu. (Branciforte esce dal nascondiglio) Comu u sanu sentiri a lei? (Branciforte non sa cosa rispondere) Piracasu, facchinu a stazioni?

BRANCIFORTE No!

Adelina dalla valigia tira fuori dei dolci e ne offre agli altri; Cola comincia a telefonare con un cellulare; Mentina, aiutata da Meo, apre il trolley, estrae un libro, che porge al giovane, e il necessaire che utilizza per rinnovare il trucco.

CASIMIRO Eppuru, marricrda qualcunu ca avi a chi fari chi bagagli. Valigia non e mancu paccu postali. Non cavi mancu n-timbru! Ma allura unni... Ah, eccu, marricurdi: allagenzia! S, ni ncuntrmu mentre si faceva u biglittu, precisamenti ppi Turulfu.

BRANCIFORTE - No, ppi Ddu Pasi!

CASIMIRO Veru ! U mannnu a ddu pasi?

BRANCIFORTE (con rassegnazione) Eh!

CASIMIRO (suona il fischietto) Ora basta! (sistema una sedia al centro del limite alto dellimmaginario scompartimento, poi, si rivolge a Branciforte) Sassittssi nto strapuntnu. (Branciforte siede con la faccia rivolta verso gli altri passeggeri, mentre questi continuano a muoversi come se fossero sopra un treno) Oh, finalmenti! Ora ca siti ai vostri posti, mustrtimi i biglietti.Cu prontu isa a manu. (mentre gli altri contemporaneamente mostrano un biglietto, Branciforte continua a cercare nelle tasche, svuotandole e creando confusione attorno a s) Cu cu accumincimu?

ADELINA, COLA, MENTINA, MEO - (indicando Branciforte) Cu iddu!

Adelina, dopo aver preso il lavoro a maglia dalla valigia, comincia a sferruzzare. Cola, facendo finta di sistemare la stessa valigia su un ripiano, lappende ad un uncino che scende dallalto. Mentina, ripone il necessaire nel trolley ed estrae un giornale con dei cruciverba. Meo, aggancia il trolley ad un altro uncino. I due contenitori resteranno a mezzaria; scompariranno definitivamente quando Casimiro ritorner in s.

CASIMIRO Giustu! (guarda Branciforte con disgusto) Mi dicssi na cosa, lei unni si criri di essiri, supra u trenu o a so casa?

BRANCIFORTE (prima guarda gli altri, poi perplesso) Nta n-trenu!

CASIMIRO Non mi pari, picch, primu, non si movi comu a unu ca supra n-trenu. Talissi allutri. (indica gli altri che continuano a muoversi c.s.) Secnnu, sta allurdnnu a carrozza cu carti e cartzzi! Terzu, duna limpressioni ca non sapi mancu picch si trova cc supra. Vergogna! Na dumnna, u sapi, almenu, unni va stu trenu?

BRANCIFORTE Unni? (cerca aiuto dagli altri, i quali fanno gli indifferenti o finta di guardare da un immaginario finestrino) A beddi cullghi viaggiatri siti!!! ...Unni va? ... A Ddu Pasi non po essiri, picch gi partu!... E su non cu vogghiu diri?

CASIMIRO A virit ca no sapi. Ma comu si fa a pigghiri n-trenu senza sapri unni u porta? Ma si rivergogni! U voli vriri ca lutri u sanu? (a tutti) Signori! (rivolto a Branciforte) Talissi ca non stiu parrnnu cu lei! (agli altri, cantilenando) Unni direttu stu trenu?

ADELINA, COLA, MENTINA, MEO - (in coro, con lo stesso tono) Stu trenu direttu a Passupisciru! (fanno le boccacce a Branciforte) Eeeh!

CASIMIRO U ntisi? Tagghimula cc ca mgghiu! E inutili ca fa u babbu sutta u linzlu, u capi subitu ca lei u tipu ca non voli pavri. Ora tiru a mangghia, (tira fuori dalla sacca una maniglia simile a quella del freno demergenza del treno) fermu u trenu e u fazzu scnniri a palla.

ADELINA Lei non tira propriu nenti! Hiu primra e non pozzu prdiri tempu ppi n-murtzzu di fami ca non voli pavri u biglittu!

COLA Labbissi fora du finistrnu!

MEO - Alluddvu tuttu u scumpartimntu!

MENTINA Basta che treni! Troppa gentaglia sincontra! A prossima vota pgghiu laeruplnu Aci Trizza - Passupisciru.

CASIMIRO E va beni, ppi stavta na tiru. (ripone la maniglia e si rivolge a Branciforte) Per stassi attentu, appena mi fa arrabbiari a tiru! Ahu, chistu ancora non lha captu ca mi fa troppu malu sangu! E cchi forti di mia, non ci pozzu fari nenti! Lutri passeggeri, nveci, a occhiu si viri ca sunu onesti, educati e sicuramenti abbonati. (gli altri, tutti assieme, mostrano il biglietto; Casimiro fa finta di allontanarsi, poi si gira di scatto e inveisce contro Branciforte) Fora u bigliettu! A mprsa ca non lavi!

BRANCIFORTE - Ci lhiu, sulu ca no trovu. (rovistandosi addosso, toglie la camicia ed i pantaloni, rimanendo in mutande e canottiera)

CASIMIRO - (continuando a girare nel fantomatico scompartimento) U circssi con comodo, tantu, ju di cc non mi movu mancu a cannunti. (pausa) Chistu u bigliettu non lavi! Mi scummettu cinquanta euru!

ADELINA, COLA, MENTINA, MEO - (in coro) Macri nutri, scummittmu!

CASIMIRO (a Branciforte)U ntisi ca no criri nuddu?

BRANCIFORTE (sconsolato) U bigliettu no trovu!

CASIMIRO Bih, pari ca dissi na nuvit! (al resto) Vi facstuvu pirsusi ca n- mbrugghini ca voli viaggiari a sbafu? (gli altri, prendono le distanze isolandolo). Siccomu persi a scummissa, pavssi! (Branciforte ad ognuno dei presenti consegna una banconota) Chistu nveci chiddu ca cha rimbursri a Societ di Ferrovii. (gli consegna un foglietto)

BRANCIFORTE (meravigliato, si alza) Cincucentu euru?

CASIMIRO Auh! Ci prunu assai! Aspittassi ca cu spigu: centucinquanta euro sunu ppu bigliettu di prima classi Aci S.Antoniu-Milanu...

BRANCIFORTE Ma non era dirttu a Passupisciru?

CASIMIRO Era! Mentre lei, o solitu, piddva tempu, mi chiamu (indica lauricolare che porta allorecchio) u machinsta e mi dissi ca, u trenu, prima passa di Passupisciru e poi cuntinua ppi Milanu. Ordini superiori!

BRANCIFORTE Mu spiega, ppi favuri, unni lha vistu sta prima classi su i sidili sunu di lignu, u trenu fitusu, non funziona laria cundiziunata e...

CASIMIRO Auh, ca finissi! Avi macari u curaggiu di lamentarisi! Pari ca cera abituatu! Chi cosa voli? Mancu su fussimu a Roma o a Milanu! Cc Sicilia ! Chissu u ringraziamentu! Ma picch non vasa nterra unni cchi loddu!? Spatti cavmu u trenu!

TUTTI Arringrazimu u guvernu!

BRANCIFORTE Ju finu a Milanu non ci vogghiu jiri, scinnu a Missna!

CASIMIRO - Scinni a Missna? Si va beni, e ora ju ci criru! E su ntuttna sa penza e arriva finu a Milanu? Chi fazzu dopu, mhaiu a mttiri a circri a lei? (suona il fischietto) Cuntinumu: centocinquanta euru a contraminzini picch senza bigliettu, ducntu ppu tempu ca stiu piddnnu ppi lei. Nsumma, u straordinariu ca sugnu custrttu a signrimi ppi cuppa so, mentri putva jirammnni a casa a virrimi a partita! Tutli cincucentu euru!

BRANCIFORTE (con decisione) Ju non pavu!

CASIMIRO Ah, si? Quann accuss, u sapi chi fazzu? Telfunu a puliza e quannu arrivmu a Castigghinu u fazzu arristri. (prende il telefonino di Adelina poggiato sul tavolo e preme un tasto).

ADELINA Chissu u me telefunnu, psulu! (si alza e tenta inutilmente di strapparglielo)

CASIMIRO (parlando al telefonino) Pronto, cu ca parra? ... Miciu?... Miciu !!! (siede sul divano e sviene, tutti gli si fanno attorno mentre Cola esce. Nel frattempo, la valigia ed il trolley scompaiono verso lalto)

MEO I jmmi, ismicci i jmmi! (lo adagiano sul divano e gli sollevano le gambe).

ADELINA Pap!

MENTINA Nonno!

BRANCIFORTE (mentre si riveste) Ma chi ci pigghiu?

COLA (rientra) Cc c lactu! (glielo fa odorare a Casimiro, finch non rinviene) Si senti megghiu, ora? Ni fici scantri!

MEO Cu Miciu?

MENTINA Me patri!

MEO Ma non mortu?

CASIMIRO No, vivu! U ntisi ju!

MENTINA Avia nonnu, chi ci nccchi, avi tri anni ca u pap mortu!

COLA Ci nni sunu tanti nto munnu ca prtunu ssu nomu!

MEO (a Casimiro) Comu si senti, ora?

CASIMIRO Picch, comu mhaiu a sentiri? Bonu! (notando il fischietto che gli pende dal collo) Cu mu misi stu friscalttu di ncoddu?

COLA Chi fa, non su ricorda cchi ca finu a mumentu faceva u cuntrullri du trenu?

CASIMIRO Ma chi ci stai ncucchiarinnu? Quali cuntrullri, ju u cocu fazzu!

MENTINA Oh, u nonnu guaru!

ADELINA - Pap, ma allura ti passnu tutti cosi, arritunnsti comu prima!

CASIMIRO Arritunni?

COLA Ma u sapi ca era simpaticni quannu faceva u pannittri...

CASIMIRO Auh! Chistu si fissu!

ADELINA - No, pap, Cola avi ragini. A nutizia da morti di Miciu ti strammu u cirivddu e ...

CASIMIRO - Ma chi mi stati dannu i nmmira? Miciu vivu, ntisi a so vuci n-mumentu fa!

COLA Ppi mia nha guartu!

ADELINA N-mumntu! Non truvva a forza di diravllu: me sggiru avi ragini, me maritu vivu!

COLA E allura non sulu u vecchiu ca mpazzu! Na ramzza n-famgghia ci lhanu tutti!

MENTINA Mamma, macari tu?

ADELINA To patri mortu ppi finta! A storia troppu longa, appena torna va cunta iddu.

MENTINA Oh, che bellu, u pap vivu!

COLA (verso il pubblico) Auh! Carrisuttu pisanti macri e lini!

BRANCIFORTE Fermi tutti e scutti a mia! Ju firmi n-cuntrttu e di cc non si movi nuddu finu a quannu non nesci fora cu si vuleva rubari a ricetta!

MENTINA - U latru iddu! (indica Meo) Anzi duppiu latru, picch trasu nta sta casa pparrubbri a ricetta du ripienu e...u me cori!

TUTTI Oooh!

COLA Nuddu si pigghia ca non sassimgghia!

MEO S, veru! Ca patrna du cori (indica Mentina) civogghiu passari tutta a vita! Ppa ricetta ci fazzu (ad Adelina) na proposta. Siccomu sugnu u patrni da ditta ca ci fa cuncurrnza, a Scanztini Signri & C., daccordu su ni ncucchimu e u panzerottu u facmu assmi?

ADELINA Va bene, affari fattu! Auh, n-tempu nenti truvi u maritu, u sggiru, u jnniru e spatti radduppii a ditta!

BRANCIFORTE Sculicnzia e firmmu u jcu!!!

COLA Chi caddu voli ancora chistu! Talissi ca si chiarnu tutti cosi!

BRANCIFORTE No, ancora na cosa ca non quatra c: unni enu a finri i soddi ca mata frectu jucnnu o pisciru, o cuntrullri e via di scutu?

MEO Avia, orami, chi va circnnu!

BRANCIFORTE Ah, accuss ragiunti? Bih, taliti chi mi sta succirnnu di bonu e bonu, (strabuzza gli occhi, arruffa i capelli e tira fuori da sotto la canottiera una pistola, mentre gli altri impauriti sallontanano) mi sta acchiannnu a pazza! Vaddti comu sabbrncica allggiu allggiu; spirimu ca nuddu mi fa arrabbiare, annnca marriva in testa e sparu a tutti. Forza, n-fila, passati davanti a mia a unu a unu e cunsigntimi i soddi ca vha datu. E senza mbrugghiri, sannnca sparu! (si pone al limite dellimmaginario scompartimento con il berretto di Casimiro in mano mentre gli altri, in fila, passando davanti a lui, consegnano i soldi ed escono di scena).

S I P A R I O