LOMBRA
DIJ FAL
(Luomo che veniva da lontano)
SECONDO PREMIO AL CONCORSO LANGA ASTIGIANA 2012
COMMEDIA IN TRE ATTI
DI FRANCO ROGGERO
Posizione SIAE n.18.29.90
LOMBRA DIJ FAL
( Cola pianta d f dar l cast)
PERSONAGGI
GIOAN El garson neuv
TONI Lutr garson
ELVIRA La serventa
PIERIN l padron dla cassin-a
OLGA Sua fomna
MARTA La fija
SEVERIN l nno
ADELE Lamisa d Olga
MARIO Lannamor dla fija
DON TOM l parco
CAVAGNERO l marescial dij carabini
CENSIN l bateur
TRAMA
Lazione si svolge negli anni 50 nella cascina in un piccolo paese di campagna.
La vita di una famiglia i contadini viene turbata dallarrivo del nuovo garzone
raccomandato dal vescovo. Un tipo un po misterioso,dai modi spicci,di poche parole che suscita subito linvidia dellaltro garzone,da anni al servizio della famiglia.C poi la giovane serventa,la vicina di casa un po impicciona,linnamorato della figlia,il parroco sempre alla ricerca di un buon bicchiere di vino,il simpatico venditore ambulante ecc...Ma improvvisamente nel paese succedono cose strane. Larrivo del maresciallo dei carabinieri far luce attorno ai fatti misteriosi. e la commedia termina con un finale a sorpresa.
ATTO PRIMO
LA SCENA (Lampia cucina di una cascina del basso Piemonte,anni 50.
Larredamento semplice ed essenziale tipico di quegl anni.
Al centro un tavolo,qualche sedia impagliata,alle pareti pentole di rame ecc...Elvira la giovane e bella serventa sola in casa,sta impastando e canterella)
Toni ( il garzone,entrando) A l prmess ?
Elvira Oh,salve Toni,come a l ?
Toni I lhai fin d deje da mang a le bestie,e alora a l mnme sej e
parej i son dime Vado a salut Elvira e... parej mi i sara an bele qui ...
Elvira Vddo,vddo che i seve si,ma iv ricrdi d mi mach quandi i leve veujad cirin ?
Toni No,p vera,ma datosi che i padron a son via i lhai pens che forse
n bicer d col bon magari da quei part as treuva,nen vera ?
Elvira Ah,si,si ...un bicert d vin bon a fa p mal,ma a lhan dime che a lautra seira a la festa d San Pio i leve beiv quei bicert d p e mentre i cantavi Sotto i tigli in fiore i seve fin con la bici antl fossl e peui i seve ndurmive bele l ... a l vera ?
Toni Si,ma a l p colpa mia...a i-era la musica ,a-i era Chelo col clarin e Vigiu con la fisa...na meravija ....a l prpe piasme ,
i lhai fin-a balan-e doe con la Chinota,cola dla Cassin-a dij Fr
Elvira Ma... a bala bin ?
Toni Ah,si,si... a bala pro bin ,ma a fa n p trp ut e bas come ch a veul
Elvira Come a sara a d che a fa ut e bas come ch a veul ?
Toni Eh, gi,prch a spia un p da na pita
Elvira Come , a spia da na da na pita ? Ma a a l p na galin-a !
Toni No,vora d che a spia un p da na gamba e alora quandi i baloma la masurca chila a va un p su un p gi , a fa come a veul e a l p facil steje darera
Elvira A va nen a temp ?
Toni No,no a va pro a temp ma deuvo f tension a nen pisteje i p ... a
lha due flute parej ( fa cenno con la mano)
Elvira Ma che numer a porta?
Toni l 43 bondos...
Elvira Ma alora a deuv esse bin granda pr avej doi p long parej !
Toni Si..nsoma...a sar 1,50 daotssa ,ma n compens a l un po
bondosa un po straripanta ...si ...nsoma ...a l bin piant..
Elvira Ah,certo che con doi p parej a l bin piant,a crla nen
Toni No,son nen spiegame da bin,vora d che a l un p grassta..ecco...
a l sij 90 chilo ,ma a lha na bela facita
Elvira Prpe na bela dna,alora stavlta i foma laf ,a l la vlta bon-a
Toni Sai nen...a la mia et ormai ...sposeme ...
Elvira Ma c i disi ,i seve ancora giovo.Vaire ani i leve ?
Toni I son sota i sent ! I nhai 55 bele pass...i son p nen giovo,a vlte in sento gi i ci dla cassia che an foro...
Elvira Ma ste mach ciuto,d nen tante tavanade che i seve p fort dun tr, e peui seve ancora un bel m,la Chinta a fara naf se a v sposissa
Toni Ah chila si,ma mi i sai p,a-i queics che an convinch nen
Elvira B forse a l un po grassta,nen tant granda ,per
a sar brava e peui se i dise che a lha un bel facit,i seve a pst c i veuli d p !? A venta nen avej tante preteise ,a venta c savisse content ntla vita
Toni Si,ma...
Elvira Ma cosa ?
Toni A lha i barbis !
Elvira ( Stizzita) Oh,come i sevi sufistich ! Vojautri mo i seve mach bon a trov d difet a le fomne,mai gnente che a vada bin ! Seve mach bon
a critich !
Toni Ma mi i critico p,i diso che le rbe come che a son ,ecco,la Chinta a l un p pelosa e mi sn an va nen tant....A d la verit a frsa d parl a l mnme sej...
Elvira Alora fe pura ,fra a-i l poss, ecco pi l sigiln e l cassl ,
servive pure
Toni No,forse i son nen spiegame da bin,a mi leva an fa nen bin,i la digerisso nen,sai p prch, ma an gira sl stmi e an va nen gi...pitst se a-i fussa un bon bicer d cola freisa che a mossa e che l padron a ten
ant linfernt son sicur che an fara pass la sej
Elvira Sa,sa...i lhai cap ( prende un bicchiere ed una bottiglia dalla credenza)
ecco...pi,feve pass la sej,costa a l barbera ma a va bin listss
( Gli porge il bicchiere)
Toni ( beve) Bon,grassie,sus a-jindasa prpi..in sento gi mej ...bon
Eh s, a volte mi i penso ...
Elvira Ah prch i pensi d c ? I lavra mai p dilo
Toni Certo che i penso,son nen andaita a scla,ma mi i penso,i rason-o,
i lhai didee, oh gi,a sma nen ma a sma
Elvira E c i pensi ?
Toni ( sorseggiando il vino) Antant che s a -jandara nautr bon bicert e peui i penso che c a sara mai la vita sensa na bon-a bota d freisa veja magari anche doe...si c a sara mai la vita sensa tute ste vigne che a fan
bele le nstre colin-e. l vin a l l sangh dla tera e alora mia bela mariira fame l pies,dame ancora n bicer,che l dotor a lha dime che mi i son un p anemich
Elvira Anemich !? Ma se doi meis fa quandi che i jeri rubat da l scalt i loma portave a lospidal e a lhan fave lesame dl sangh l dotor a lha dit che antle vstre ven-e a-i era p d vin che d sangh !
Toni No,a l p che i beiva trp, a l prpe che dp an pch che i ciaciro i lhai la boca mpast ,sai nen prch e peui a l c che mi i sudo trp e alora mi im m dsratisso...no,i m disrattasso..in detartrasso..nsoma ,
i lhai p nen d bensin-a e alora a venta che i beiva n bicert,scaps a l p pr caprissi , a l mach perch a lha ordinamlo l dotor
Elvira Ma da che dotor ndevi ?
Toni Dal dotor Bertero
Elvira Alora i seve a pst,seve bin cobi. Al dotor Bertero a lo san tuti che a-i piass cirin,si auss l ghmmo,che invece dand a f l gir dij malavi chiel a fa l gir dle pile !
Toni P vera ,tute buse, ma come dotor a l an gamba e ades a fa anche l dentista
Elvira l dentista ?
Toni Si,un meis fa a l mrtije la suocera d Flipt ,a lavija 95 ani,ma a lavija la dentera bele neuva e alora vist che a Don Pipeta l parco SantAnna a-i servia na dentera ,chiel a lha gavila a la suocera d Flipt,tant a lera mrta e a-servija p nen e a lha butila al parco
Elvira Costa lava peui mai sentla ...e l parco c a dis ?
Toni Oh,chiel a rij sempre
Elviira Forsa che a l content
Toni No,a l che a riss p nen a sar la boca e alora a rij,a rij...
Elvira Ma piantla l d d tante tavanade !
Toni A son nen tavanade , a l la verit
(Entra tta Adele, una vicina di casa sulla sessantina,detta anche madama Canapia)
Adele A l prmess ? (Entra) Oh,salve Toni,ciao Elvira,a-i nen la padron-a ?
Elvira No,a l surta col padron
Adele Surta col padron ? Oh Madonna santa,c a l capitaie ?
Elvira Gnente ,a son andaita a f na comission a Ast ,a m sma che a sia and dal nodar
Adele Dal nodar ? Ma a l mrtie queidun ? Oh,Maria Vergine e Olga a lha p dime gnente ,mi i sai gnente ...
Elvira Prch.c a duvra savej ?
Adele Tut...nen pr savej jaf d j utri,n, che a mi a interesso prpe nen,ma Olga a mi an dis tut e treuvo strano che a sia andaita ad Ast sensa dime gnente
Toni Cha senta madama Canapia,nen per savej o i si af,ma chila c a-i
na frega d savej andova a son and i padron ?
Adele Mi per tua norma e regola in ciamo nen madama Canapia,ma tta Delina,prima csa e peui mi veuj nen savej jaf dautri,mi i ciamava mach perch gnun a lha dime gnente e alora ...
Toni E alora ?
Adele Alora gnente...pitst quandi che a-i riveran i padron,deme na vos,che parej i ven-o a salut Olga
Elvira Cha staga tranquila,che pen-a c rivo i mando subit Toni a ciamla
Toni Oh,scapss,come se mi i laveissa gnente da f..no.no...mia
cara Elvira,va pure ti a ciam madama Canapia,che mi i lhai dautr da f
Adele Ah,ma che insolent ! Lhai gi ditlo,che mi in ciamo nen madama Canapia ,l me nm a l Adele,pr jamis ..tta Delina !
( Entra appoggiandosi ad un bastone Severin l parn d80 ani,suocero di Olga)
Severin Oh,salve madama Canapia,come a sta ?
Adele Oh,salve Severin ,come a l ? Vddo che as ricrda p nen me nm,
a sar let...varie ani chi i levi ?
Severin I vado pr jotanta ... i son dl secol pass,mia cara Delina ,ma come mai da ste part ?
Adele Passava da s e son dime,vado a salut Olga
Severin Ma Olga a-i p a son andaita dal nodar ad Ast ,perch a lhan compr doe vigne e un camp da un che a sta a Costile
Toni Due vigne e un camp ?
Severin A m sma che a labbia dit parej me fieul...chiel a l ancora giovo e
vist che jaf a van bin a veul slarghsse,anche pr lasseje na bela dte
a sua fija
Adele Ah,certo che Marta,la fija a l bin fortun, as trover na bela dte ,certo
a dovr trovesse anche n bel moros,nen come col ganimede che
a-i gira dantorn...
Elvira Ma c a dis,tta Delina, Cesco a l nen un ganimede a l l fieul dla tabachn-a e peui a l un bel fieul
Adele Ah,si,si a sar pro un bel fieul,ma veuja d travaj, gnente ! Scapa travaj che mi i rivo !
Elvira Cha disa nen parej tta Delina ,che Cesco a-i gita ai si e peui a studia da geometra
Adele Pr ln che i na sai mi,chiel a studia i numer bon pr nen travaj, a lha prest 24 ani e a va ancora a scla,peuli cap che inteligensa! Nen vera Parn ?
Severin Mi a scla i son andaita mach fin-a a 8 ani,peui la crava a lha mangiame i liber e i mej a lhan mandame n pastura.Per la vita a lha mostrame tante cse che a samparo nen a scla.
Toni I leve rason,Parn,antla vita a-i sempre da ampar,as finis mai dampar,nen vera madama Canapia ?
Adele Prpe vera,as finis mai dampar e ti me car Toni,a me smija che it lhas ampar an bel gnente da la vita,se it continui a ciamme madama Canapia che a l nen me nm.Ricrte che mi i son tta Delina e se is son nen sposame a l mach prch i lhai nen trov gnun parpagnaco che an meriteissa !
Severin Ma jeri nen mparol con Vigiu l sotror dl camposanto ?
Toni Chi ? Vigiu col che a sonava con Giusp dle Pompe Funebri e Giaco
l guardian del simiteri antorchestra Allegria ?
Adele Si,perch ?
Toni Lorchestrin-a a-i era po mal, e andasio fin-a sij bal a son e peui coma a l che i seve nen sposave ?
Adele El trombon...si chiel a sonava l trombon ,ma a batia anche un p le querce . Na seira a l mnita a c mia a conssi i mej e a lha c port el trombon e parej quandi me pari a lha ciamaje d son queics ,chiel a lha fan-e senti na sua composission che a lava scriv con Giusep dle Pompe Funebri pr lOrchestra Allegria. l titol a lera Tutti dobbiamo morire Na goduria !A l andaita avanti due ore,peui me pari a l stofiasse e a lha sbatulo fra chiel e s trombon e parej la mia stria damor a l fina. ..
Elvira Oh,am dispiass...che bela stria ,a lha fin-a comuvome .Mi ste strie an fan pior .Dominica i soma andaita al cinma dla Parocchia a veddi un bel film Catene con Amedeo Nazzari,brav n,che ator e peui a l c bel.E bin mi e la mia amisa Cecilia i loma sempre pior,a d la verit a pioravo tuti. I soma prpe divertisse,a l prpe piasme.Duminica a lo dan torna e parej vado torna a vddlo
Adele A mi,no,mi podra p vddi ste cose,an fan ste trp mal ...bin se a l parej mi iv saluto,steme bin e feme savej quaicsa .Arvdse a tuti
(ESCE)
Toni Arvdse madama Canapia che an saluta i si che mi i saluto i mei !
Elvira Ma Toni, di nen parej,che i la feve anrabi
Toni No,ma tant a lha p sent
Adele ( Affacciandosi alla porta) E nvece i lhai prpe sent e i la passi nen lissia sta vlta,mi i riferirai a chi di dovere . A finiss nen parej !Cerea Severin ,steme bin,ciao Elvira
( Esce sdegnosa)
Severin A l un p nrabi, a sma che a labbia i giv
Elvira A l Toni che a lo fa apsta a ciamla parej ,diao l ,a venta fe un po datension !
Toni Ma c i lhai dit d mal ? Anche Parn a lha ciamla pr nom
Elvira Sa,lassoma perdi...ads a sar mej che iv don-i da f,che da s un pch
a-i riva l padron e lo seve che a veul nen vddve s n cusin-a
Severin Ah,si,ades che an ricrdo , me fieul a lha dime Dissie a Tni che a don-a na polid al gran,na bela ramass e che a gava un p d ragnatele
Toni Polid l gran ? Diav,ma a l p ancora ora dand a f i gran,
a-i manco ancora doi o tre tre meis pr and a msson
Severin Ma a smija che a veussa but na pajassa pr f deurmi l garson neuv
Toni El garson neuv ! Ma come ?! I basto nen mi,a l p d des ani che i son si da garson e i lhai sempre fait tut da mi,p damanca dautra gent an bele s
Elvira Eh ma se l padron a lha compra dautre vigne a-i sar pro damanca
d nautr garson che av don-a na man
Toni Mi i lhai p damanca d gnun,i basto mi...e peui chi a l sto garson neuv,da andova a riva ?
Severin Sai nen,ma a m smija che a sia nen un da le nstre part,a smija che a
labbia mandilo l parco Don Tom
Toni Se a lha mandilo l parco ,i soma a pst.E peui perch a va a pi d gent che a l nen da le nstre part,gent forstera che magari a l gnanca bon a ten-i n trent an man
Severin Ma l parco don Tom a dis che a l na brava prson-a.a l fin-a staita prsonn n Russia
Elvira Se a lo dis l parco alora a sar sensautr na brava prson-a e peui a basta che a labbia veuja d travaj e che a sancica nen come a fa queidun che i consso mi ...
Toni Mi mancico mach a la festa dl pais,se no mi beivo al massim un bicer o doi ,p d p e mach an mangiand
Elvira Si,ma l fatto a l che i mangi tre o quat vlte al d e...
Toni E alora gnente,serch gnun-e scuse ,cominso a pens che l padron a veussa licensieme pr pi un badla che a ven da fra e che magari a l gnanca bon a po le vis o a bati l fer dla mssira .E peui veuj vddi quandi andaroma a taj l gran se a l bon a steme da prs !
Elvira Ma no,Toni,fe nen parej,magari a l un brav fieul che a lha damaca d travaj..Se l parco Don Tom a dis che a l fin-a staita prsonn an Russia,a veul d che a lha vist le sue !
Toni E mi i son nen staita prsonn !? Quandi a l staije l rastrelament dij tedesch e dij republichn si antl pais a lhan piame c mi e a lhan portame an caserma a Ast e peui a voro fin-a mandeme n Germania .A lhan tenume quasi un meis an prson ,ma mi i lavja p fait gnente,jera p un partigian .Ma lor a parlavo come d croco,a criavo come d sassn, a -jero sempre nrabi,a smiava che tute le matin a magisso mes chilo d spagnoln ! Oh,gi,.Un meis an prson,pa strie !
Elvira Ma peui coma a l che seve nen fin n Germania ?
Toni A l staita Don Lorens,l parco che a jera prima,che a l ofrisse
chiel a ns pst. A lavo gi butan-e contra la muraje a voro fusiliene jero na desen-a ,peui l rivaje Don Lorens a e a lha salvan-e.Chiel a conossi un tedesch, e anche nufissail dla Republica,si,ansoma a lha fait finch a lhan liberan-e noi che i ero p nen tant giovo.Ma doi fioln d vintani a lhan spedije an Germania
Elvira Chiss che paura che i seve piave !
Toni P che paura a-i era na fifa neira , i tedesch a criavo Kaputt,kaputt e
an possavo contra la cinta dl simiteri.Peui Berto,col che a lha le vigne
sij brich d Santa Maria a l sven.Un tedesch a vora spareje a la testa ,ma peui a l rivaje Don Lorens e a lha parl p d mesora con i repubblichn e noi sempe l con i bras aoss...Mi i lhai paura d gnente ,
ma cola vlta l i lhai prpe vistla bruta,i son nen famla a cl pr miracol .
Elvira Ah che rbe brute ! Mi i era cita ma in mn ricrdo dla guera, na vlta i lhai fin-a vist un tedesch col fusil ,che paura ! A sar staita ut doi meter
Severin Ti it lhas vistie,ma mi i lhai combatuje antla prima guera mondial.
Che d mrt, tuti fieul d vint ani,da na part e da lautra.Ricrdo sempre la bataja dla Bainsizza, a l dur na sman-a....p d 150 mrt sensa cont i fer e tut pr pi na montagnla che a vala p due lire.Peui dp na sman-a che i combatijo jaustriaci a son ritirasse e noi loma conquist la Bainsizza. E bin,sevi c a l rivaje ? Dp gnanca un d che i jero l a l rivan-e lordin d ritirsse c noi...parej a son staje 150 mrt pr gnente e mi i son piame na scheggia antij polmon e pr 7 ani i lhai pass da nospidal a lautr.
Elvira Ma sn i lavij mai contmlo , certo che i leve vistla bin bruta
Severin Eh,mia cara mariira ,la guera a l na csa sprca ! A-i gnente d p brut che vddi meuiri la giovent e peui pr csa ? Pr gnente ...ma ades lassoma perdi ste cse,che an fan mach st mal,pitst Elvira dame na vlta da beive,fame l pias
Elvira Ma certo,parn,pi un bicr che mi i pijo la bota
Toni Pijo c mi un bicer ,mi a senti ste cse an ven na sej dl bja
Elvira Toni,feme l pies andeme a pi doi euv antl gich dle galin-e,che
i deuvo ancora fin dampast
Toni Si,ma...e l vin?
Elvira Su,su and ...and...dp iv don an bel bicert d barbera
Toni A toca sempre a mi ,i veuj prpe vddi se l garson neuv a cor a pive doi euv come fasso mi,veuj prpe vddi ! ( ESCE brontolando)
Severin Toni a brontola sempre,ma a l brav come l sol,a fara p dmal a na
mosca, a cra ma a mrd nen
Elvira L prpe vera,ma lhai nen cap prch a veul nen nautr garson s a la
C Rossa .l travaj a manca nen, a-i nha j pr tuti
Severin Si ma chiel an bele s as sent c n p padron e a lha paura che lutr
a-i pija l pst
Elvira I penso prpe p che s fieul a veussa madelo via.Toni a l n travaieur,
as tira mai ndarera
Severin Lo sai pro,ma chiel a l fait parej ...oh varda chi a-i riva,sor prevst,
l parco
(ENTRA IL PARROCO DON TOM con una lunga veste un po logora,il fazzoletto al collo ,due scarpe vecchie e malandate)
Elvira Oh salve Don Tom ,come mai s da ste part ?
Don Tom Eh, i son mnita a vddi se a lera gi riv l garson neuv Elvira No,i loma p ancora vist gnun ...ma coma a l sto garson neuv
Don Tom Na brava prsona, a lha racomandamlo l vsco
Severin l vsco n prson-a ?
Don Tom Si,prpe l vesco n persona...e mi alora lhai dijlo a s fieul prch a
lavjio dime che a sercava un garson
Elvira Ma che tipo a l ? Da andova a riva ?
Don Tom d precs lo sai nen,ma a sma che a riva da lontan
Elvira Ma da lontan ...ndova ?
Don Tom Oh,che d domande ! Ciamje peui a chiel a duvra riv ancheuj
Severin Pr mi mach che a labbia veuja d travaj,peui da ndova cha riva a mnterssa nen
Don Tom I disi bin , Severin ,lm as giudica nen dandova a riva,ma da la veuja
d travaj e l vsco a lha assicurame che a l un brav m,che a lha av na vita dificila e che a l staita prsonn n Russia
( RIENTRA TONI con due o tre uova in mano)
Toni Oh,bond don Tom,coma a l ?
Don Tom Oh,salve Toni, oh grassie,grassie a son pr mi ? I lavja prpe veuja d cuch doi euv ,ma duvij p disturbeve parej
( Gli prende le uova e se le mette in tasca)
Toni Ma ...a-i pija tuti , ma mi ...
Severin Ma si ,cha pija don Tom che i vddo che laptit av manca nen
Don Tom Si,laptit a-i pro,ma a l la materia prima che a manca.La curia an passa na miseria al meis e i parochian a son p verd che l vrdaram.
Andova che i jera prima stasa bin, i parochian jero generos,ma peui a l capitame na disgrassia
Elvira Na disgrassia ...e c a l capitaje ?
Don Tom B, a l capit che i lhai fait neror d sbaglio...si...ansoma...i son sbagliame ...ecco,al matrimoni del sindich dl pais nvece d tach l Kirie Eleisson i lhai tac l De Profundis ora pro nobis
Toni Ma a lha c contame che nautra vlta al funeral d Cecu nvece d bened la salma i leve bend la suocera
Don Tom Cose cha capito ai viv
Elvira Ma a l vera che na vlta al matrimni nvece d bened ij sposs i leve daje lestrema unzione ?
Don Tom Si ,purtrp a son cse che a capito
Elvira I seve prpi simpatich ,Don Tom ,sa beive na vlta ,che mi i vado
a serch doi euv per fini dampast i tajarin
(ESCE)
Don Tom I tajarin ? A l na vita che i sagio p nen
Severin E alora fermeve si con noi,che das n pch a-i riva la padron-a con me fieul e mangioma na vlta nsema
Don Tom B,se prpe insisti ...i lhai gnanca tanta fam...per vorera nen ofendve...
Severin Ma no,che i mofndo nen ...Un d p un d meno si a-i pst pr tuti
Don Tom E bin,alora i naprofito ( si siede a tavola) A lhan dime che i leve mass l crin...leve c fait un p d sautistta ? Prch mi i vado mat pr la sautistta
Severin Ma si, i loma fin-a fait i bodn da mang con la polenta ,av piaso ?
Don Tom Ah,pr piaseime am piaso pro,ma se prpe insisti i tasto c i budn,
ma mach pr feve pies,n,che mi i mangio pch
Toni Eh,doi grissn e noca ...
Don Tom Ma c it dise ,Toni,politte la boca prima d parl,che id vddo mai a mssa la dominica e vaire a l che it confesse p nen ?
Toni Mi a mssa a sar p d trantani che i vado p nen, e peui mi vado p
a confesseme da chiel,diao,che peui a lo sa tut l pais
Don Tom Ma c it disi,che mi i son na tomba,i diso gnente a gnun
Toni Chiel p che na tomba a l na tromba ! No,no,mi i vado p a confesseme da chiel e peui mi i lhai p gnun pec da confess
Don Tom Lassoma perdi,che i lhai sent come che it bstmmie,e a d d bstmmie as fa pec,it lo sas nen ?
Toni Lo savja p...anche prch cola vlta che i lhai giutaje a tir via la fica dal teit dal parcchia,a l rivaje un cop an testa e se m sbaglio nen chiel a lha distacan-e due che s Ges Crist a laveissa sent a sara cal gi da la cros !
Don Tom Na ricrdo nen....ma a l quasi mesd,ma i padron a rivo ncora nen ? Diav l , a l quasi ora d mang e la cusinera a l ancor nen riv...i lo diso pr vojautri,n,che mi basta un p d sautissa e un bicerot d col bon e i son bele serv...si magari anche doi tajarn e na ftta d col salam dla grassa,che a lhan dime che i ten-gi an crta ...ma a lhan c dime che l margh a lha portave le robile d Rocaveran, a l vera ?
Severin Ma come feve a savlo ? I seve prpe tut,a v scapa gnente
Don Tom Eh,la gent a parla, a-i son tante canapie antl pais,la gente bsba, mi i don p da ment,per i peuss c p stopme jorje
Toni Ah,i na consso c una che a lha l nas longh...tta Delina,
a la conss ?
Don Tom Na santa dna,tute le matn a mssa prima,as confessa e a fa sempre la comunion ,a- na fusso d brave fomne come Delina
Toni No,no,una a basta e a vansa ...ma che an disa un p sto garson neuv a riva i o a riva nen
Don Tom Lhai gi divlo,a dovra riv ancheuj, ma mi i lo consso nen,sai mach
che a l na brava prson-a
(ENTRA ELVIRA piuttosto spaventata col alcune uova nel grembiule che tiene sollevato con na mano)
Elvira Severin,Severin fra a-i un un che an pias gnente
Severin E chi a l ?
Elvira A l set sl balt d paja davanti a la stala,sai p...mi i lhai p parlaje
Toni Ma coma l ?
Elvira A lha la barba lunga ,a l tut malvesti ...
Toni A sar n pver che a gira pr i brich a ciam lelemsna,a-i na son tanti n gir
Severn Magari a lavr fam ,felo intr che i doma queics da mang
Don Tom No,no, a l mej nen felo intr,soma p chi a l,al di dancheuj a l mej nen fidese
Toni Sa i vado mi a vddi c a veul
(ESCE)
Don Tom A venta f tension,a son temp gram,na sma-a fa a lhan fin-a rob an paroccchia
Severin Diav ,e c a lhan robave ?
Don Tom Gnente ...ma son piame na paura ! A lha fors la prta dla sacrestia,
e a son intr n csa.A lhan fors anche la cassitta dl elemsne
Severin Scomtto che a lera veuida
Don Tom A l sempre veuida,ansi pr feje pies a San Gregori che a l l patrono dl pais,quei vlta i fico mi queics andrinta,an fa pen-a
a vddi sempre la cassitta veuida...e peui scaps che San Gregori
d grassie a na fa gnun-e, se gnun a-i d p na lira...pr cheuje a venta c smn,nen vera Severin ?
Severin I leve rason,Don Tom,ma si la gent a lha p da spendi,a-i n a granda abondansa d scarsit d moneda circolanta , a-i d gent che a lha gnanca i sld da f bal na summia
Don Tom Seve c i lhai trov antl sacht dla mssa dominica ? Doi boton e nargalissia gi rusi ! A saran c pver,ma certo che i pitch si a manco nen ,a dovro vrgognesse
Severin Pivla p Don Tom,che sn a l gnente.Deuvi savej che n pchi d ani fa si a ns pais,prima che a- i riveissa chiel,a-i era un che a lo ciamavo el puj frsa che a lera avar...eh bin... un d a lha trov pr tera un boton da preive e seve ln che a lha fait ?
Don Tom C a lha fait ?
Severin Pr nen sgheirlo a lha fait studi l fieul da preive !
Don Tom Costa a l grssa !
( Entra Toni)
Toni A veul p gnente, a dis che a lha damanca d gnente .A lha tir fra na tabachera e a l fasse su na cica e a lha ciamme se i lava da visch.
Ma mi i trcio p , Elvira prtie n bricht !
Elvira Mi no,leve vist che facia...no,no...mi i lhai paura
(Improvvisamente appare sulla soglia il misterioso individuo)
Gioan Paura d chi ?
Elvira Paura ...
Gioan I leve da visch ?
Severin Don Tom, i fumi nen la sigala ?
Don Tom Mi no,mi i fumo p nen,anche perch le sigale a costo
Severin Su,Elvira ,daje un bricht a col mons
( Elvira si avvicina tremante e accende un fiammifero)
Gioan Se i tramoli parej , i peuss p visch
( Le afferra il braccio mentre Toni sta per intervenire ma Severin lo ferma.Il poveraccio si accende la sigaretta ) Grassie...
Disie al padron che i son riv
( ESCE)
SIPARIO
ATTO SECONDO
SCENA (Laia della cascina . Sulla destra la porta cucina,al centro la porta della stalla ,sulla sinistra il portone che d sulla strada. Accanto alla porta della stalla una scala a pioli che porta al granaio.
Seduto per terra Toni col martello batte il ferro della falce)
Adele (Entrando) Salve Toni, bati l fer ?
Toni No, bato le querce !
Adele Sempre gentil n ...prpe la gentilssa n prson-a !
(Dalla cucina asciugandosi le mani col grembiule esce Olga la padrona di casa)
Olga Oh,ciao Delina,c it lha da brontol parej
Toni Gnente,a lha le bje ...
Adele Maleduc ! Ah,mi coss i lo soprto nen, sai nen come it fassi ti Olga
a soportelo
Olga Fass finta d nen senti e peui lhai gi me m da soport
Adele Prpe vera che se i t sposi nen it nhas una, e se it marie it nas doe
Olga anche tre, a-i c l garson neuv ades
Adele l garson neuv ? E come a l ? A l giovo ? A travaje e mang a mangia ,a bev ?
Toni Si,e a va fin-a al cess a pos na braja
Adele Che vilan !
Olga Eh,mia cara Delina,jm a son fait parej,a lhan sempre rason lor e ti
Toni ,pintla l d bati un moment che i sentoma gnente !
Toni I deuvo and a f un po derba pr i cunij,se l fer a taja nen ,con c
i tajo lerba con le bale d Menelik !?
Adele Ammi,an cipa fin-a mal,an ven-o le caudan-e a sente d parolasse parej
Olga It prmtto nen d parl n cola manera l a tta Delina ,staseira i rangeroma i cont con Pierin me mo
Toni Ecco,rangioma pure i cont,che Pierin an deuv ancora pagheme tre meis
Adele Ammi,an cipa nautra caudan-a ....dime nen che i levi p nen i sld da pagh l garson !
Olga Ma c it dise ! Se i loma pen-a compr due vigne e un camp che a son na meravija ! E peui come i lhai gi dite i loma un garson neuv
Adele I lhai ancora nen av l pias d consslo...a lhan dime per che a l un tipo un p strano
Olga Ma no,a l nen d tante parle,a parla pch a venta tireje via le parle
da n boca con le pinse
Toni Nvece pr Madama Canapia a- i p damanca dle pinse
Adele Impertinent ! Andoma,Olga,andoma a cant nautra cort,che si as peul gnanca parlsse da cristian con coll che bat l fer,a batissa na vira andova i diso mi!
Toni Scomodve pura nen,che mi i lhai fin e i vado mi a cant an nutra cort....( Si alza) A propsit , Olga,prima a l pass da si l parco Don Tom,a dis che a vora parleje dla Madna
Adele Dla Madna ? Ma it lhas fait un vot a la Madna ?
Olga Ma no,ma it lo sas nen ? I soma antl 1950 lAnno Santo ! E alora an tute le parchie dItalia as prta la statua dla Madna beneda an tute le c,antle cort dle cassin-e , e la statua a resta l tuta la neuit e alora a venta prepar da bin ,perch peui a la seira a ven-o tuti a d l rosari da noi .Soma gi dacrdi con l parco.
Adele Oh,Maria santa ,sn i lo sava ancora nen , i son nen st bin e a l na
sman-a che i von nen a mssa prima. Ades dovrai subit andilo d a Maria la frutassra,chila a sa c gnente .Pens che a sa sempre tut,
epura a lha p dime gnente !
Olga Ma don Tom a lha dime che a sara pass pr avis.Chi a veul che la Madna as frma na neuit a sua c, a lo dis al parco e a-i fa noferta
Adele A la Madna ?
Olga No,al parco,ma a l listessa csa
Toni A si,si...peui a-i pensa chiel a f joferte a la Madna
Adele Come a sara d ?
Toni A sara d che av pija tuti an gir,i leve ancor nen cap ?
Olga Toni, bstmmia nen,fame l pias !
Adele Ah si,si..Nosgor a paga tard,ma a paga largh ...
Toni Ma limportant a l che a paga,nen come a fa certa gent che a paga nen
(ENTRA PIERIN il padrone della cascina)
Pierin C it lhas dit ?
Toni Mi,gnente ,gnente
Pierin Ma it ses ancora s ? L ava dite dand a f un p derba pr i cunij e ti te stass si a ciaraml con ste due befane cha son mach bon-e a fe perdi temp
Adele Noi me car Pierin i soma nen si a fe perdi temp,noi loma da organiss per lanno Santo ,perch a Roma l Papa a piora per tuti i pec
che janticrist come ti a fan tuti i d e a fan fin-a sagn l cheur a la pvra Madna
Pierin La Madna a lha dautr da f...a lha p temp d vard ln che
i fon mi
Olga Si,per a sent ln che it disi
Adele E anche le bstmmie che it dstachi quandi it vas a causs le baragne,che col pvr caval an fa fin-a pen-a
Olga Come cola vlta che it portave doe damigiane d vin a Flipt dla
cassin-a dle Scle, che l caval a lha dait l gir e l carton a l fin
antl garss,le damigiane a son rompsse e l vin a l spatarsse antl fossl e ti it lhas comins a dstachene che...
Pierin E c duva d,dova forse ringrassi la Madna ? Lhai dstacan-e doe al Padreterno,doe damigiane d barbera,rbe da mortze l cul con i dent d goma ,come a disa sempre barba Carln bon-anima !
Olga Ma l possibil che it disi mach sempre d parolasse!! Mal parlant
it ses pss che un carton dla Granda !
Pierin Ah certo che i son p ningeni...mi le scle ute i lhai nen faje,per i sai f and la tera,lhai n mest che a val p che cent pap dle scle
Toni Bin dit,Pierin,noi loma nen studi per i soma come po le vis,smn
l gran,la melia e descauss le baragne ...e sn a val p tant che n monument
Olga Si per i seve sempre d patelavache a confront con coj che a vivo an sit
Pierin Si,si magari noi i soma nen tant fin,ma lor a son smrt, a smio ram
Adele Certo che a sanciocsso nen come feve voiautri ,lor a beivo lacqua mineral
Toni A mi leva an fa mal,preferisso la barbera e na bela fttad polenta magari condja con un bel tch d sautssa
Piern E magari na bela soma daj
Olga A l inutil parl d ste cse con lor,a capsso gnente
Pierin Eh,i capissi tut vojutre fomne ! Sa,pitst Toni ti va a f lerba pr i conij e peui va a ciam Gioan,disie che a ven-a si ,che i veuj portelo antla vigna granda e veuj mostie le vis neuve che i loma piant
Adele Ma Gioan a l pr caso l garson neuv ?
Toni Come a lha fait a indovin,madama Canapia ?? A larvista , che an saluta i sj che mi i saluto i mej ! (ESCE)
Adele Ma it lhas sent,Pierin ? Disie quaicsa !
Olga Lassa perdi Delina ,pitst Pierin ,l parco a lha dime che doman seira a porteran si la Madna andova la botoma ? E peui a venta die na bela polid a la cort,na ramass e gav d p d ragn tac a le muraje
Adele A certo che a deuv esse tut bel polid,gav anche n p d rumenta davanti a la stala e peui spost la drugia da nautra part
Pierin E peui magari i spatareroma anche un p d profum . A le vache i deuvo feje anche i rissoln e i deuvo buteje doi bei nastrin ai crn ?
Olga Ma dis nen tante cretinade ! Che Elvira a l doi d che a travja a f le fior d carta pr la Madna e Marta a lha fin-a fait doe corone d reuse rosse che a son na meravija
Pierin F ln che i veuli,rumpi mach nen i cip. I vado a pi le tisire e poi
vado con Gioan antla vigna
(ESCE)
Adele Se it veuli mi i son bon-a a f i lampion d carta d tanti color , andrinta tij buti na candeila ,a fan an bel eft a la neuit, a venta mach fe tension che a pijo nen feu
Olga Limportant che a-i sia nen l vent, prch si a la seira a-i sempre un p daria che a ven gi da le colin-e
(ENTRA GIOAN il nuovo garzone)
Gioan Anche na bava d vent a peul esse pericolosa
Adele Come a fa chiel a savilo ?
Gioan A s schersa nen con l feu, na candeila davzin al paj a peul
deje feu a la cassin-a
Adele Ma chiel chi a l ?
Olga A l Gioan, l garson neuv
Adele Ma noi voroma mach visch quei candeila a la Madna
Olga Doman seira a porteran si antla cort la statua dla Madna,prch
a l lanno Santo e alora a venta pregh
Gioan Mi i prego nen,mi i lhai gi preg trp,ma da lass a lhan mai scotme
Olga E nvece a venta pregh ,coma a dis l proverbi ,aiutati che ...
Gioan Che l Padreterno a lha dautr da f
Adele Ma no, a l p parej... Aiutati che il ciel taiuta A venta avei fede.
Olga Doman seira a-i sar tanta gent a d l rosari , peui dp doman a la porteran a la cassin-a dij Mat e parej pr tut l meis,da na cassin-a a lautra e chiss che la Madna a fassa nen na grassia
Gioan Mi i lhai spet vintani pr avej la grassia
Adele Ma alora i seve stait miracol,la Madna a lha fave la grassia
Gioan No,a l nen la Madna,ma ...a l na stria lunga
Adele Ma a l vera che i seve stait prsonn n Russia ? E a fasa freid ?
Gioan An Russia a fa sempre freid
Olga Ma come av tratavo,av tratavo bin ?
Gioan La galera a l galera...
Adele Ma a l tant che i seve torn da la Russia ?
Gioan No,a l nen tant
Adele E i leve d famija i seve sol ?
Gioan l padron a lha mandame a ciam,c a veul ?
Olga A veul porteve a vddi la vigna granda
Gioan E andova as treuva sta vigna ?
Olga A l a mes dla colin-a dij ninsol ,iv mostro la str ?
Gioan P damanca ,sai and da sol
(ARRIVA DON TOMA il parroco)
Don Tom Bond a tuti,oh bond Gioan,come a l ? A va ?
Gioan A va
Don Tom Alora,it treuvi bin si a la Ca Rossa ?
Gioan Peuss nen lamenteme .Mi i vado
(ESCE)
Don Tom Oh bond,mariire, alora doman seira i portoma la Madna,im racomando che a sia tut a pst. A venta ricevla con tuti jonor
Olga Cha ston-a tranquil don Tom,che pr doman seira loma prepar tante fior d carta,tanti bei feston e forse anche d lampion, peui Pierin e Toni a faran un bel autarn con tante candeile nvische
Adele E peui a ventr c tir fra i linseuij dl corredo,i linseuj d lin,e dzora i
buteroma tante reuse,che Elvira e Marta a son an camn che a-i pronto
Don Tom Elvira a l per caso n camn che a fa i tajarn ? Prch coj che a lha dame due sman-e fa a-i ero na bont !
Elvira Purtrp Elvira a lha dautr da f, a fa le reuse con la carta rissolin-a,
a l brava a f sti travaj, a lha mpar da le suore
Don Tom Alora con prmess i vado a salutela,chiss che a-i sia nen un bicert
pr mi,con la caud che a fa ....Con prmess....
(Entra nella cucina)
Adele Mi i sai p,ma Don Tom a lha sempre sej,second mi a sta nen bin,
a lavr un p d prostata ,ti Olga c it na dise ?
Olga Ma che prstata ! A don Tom a-i pias cirin, a-i pias l vin
bon,a lhan dime che doi di fa il vin dla mssa a-i era un po brusch e alora chiel a lha brontol pr tuta la Mssa e a lha gnanca dait la comunion ,al Cristeleisson a lha benedije e a lha mand tuti
fra dij cip !
Adele Eh,pvr m a l c sol...a lha gnanca la perpetua, a venta caplo...ma dime un po... sto Gioan,sto garson neuv,a rij mai ? A l sempre serio,a lha na facia ...
Olga Che facia che a lha ?
Adele Sai p,ma am pias gnente !
Olga Ma va, a l un travajeur ,peui scaps la seira a vlte a-i pias and a lsto, a vlte a spasggia pr l pais o pr le vigne,ma a la matn prest a l sempre l prim a usssse.Ades per a venta che i compra n paira d braje, prch a lha gnanca un ricambi, a lha mach cole che a lha adss e a lha c damanca d na camissa o doe .A l riv si da noi che
a lava gnente
Adele Ecco...lo sava,si a-i queicss che a va nen...a lha na manera d vard che am piass nen, i sai p,ma a l come se a strmissa queicsa
Olga Tute strie, a lha av na vita grama ...Oh,ardlo si Mario che a riva !
Salve Mario,come a l ? Come mai da ste part ?
(ENTRA MARIO UN GIOVANE CONTADINO innamorato di Marta
la figlia di Olga. Porta un bel mazzolino di violette,caplin-a
n testa,maniche della camicia rimboccate )
Mario Cerea Olga,oh bond Delina... i passava da s e alora i son dime...i prto doe violtte a Marta,sai che a-i piaso,lhai trovaje longh la riva dla mia vigna,a-i son c le primule,ma mi i sai che chila a preferiss le violtte
Adele Come it fass a savilo ?
Mario A lo san tuti che a le bele fije a-i piasso le violtte ...cha senta
che profum
Adele ( annusa) Bon ,per a san un pch d siola
Mario A peul desse,i lhai gav doi siolt da lrt per fe colassion
Adele Tua mare a sar contenta che nvece d travaj ti it vas an gir a badol
Mario Mi i von nen an gir a badol,come a fan certi mei coscrit,che a son mach sempe an gir a deie la tantara a le fije da mari . Mi a l tuta la matin che sapo le baragne
Olga E chi a saro sti coscrit che a dan la tantara a le fije da spos ?
Mario Eh, mi na consso un sempre bin vest con la crovata e le braje a rigadn,ma veuja d travaj gnente,e pura a certe fije a-i pias cola gent l
Adele Brav Mario,it lhas rason,it veuli d Cesco,l fieul dla tabachin-a ?
Olga Ma ti Mario it sarss p gelos ?
Mario Mi gelos ? Figuronse,sai gnanca ln che a sia la gelosia,disa parej
tant pr di,prch le fije dancheuj a capisso gnente , a-i piaso i
patachn coj che a van bin vest,con la spussa sota l nas e peui magari a lhan le braje tacon ntl dar
Adele Prpe vera, nen pr parl mal dla gent,ma Cesco as buta fin-a l profum , e quandi a passa a lassa tuta la scia
Mario E a tira le mosche e i zanzarn .Sai prpe p come un torolo parej a peul piaseie a na bela fija come la vstra Marta.
Olga Ma Cesco a deuv p piasi a ti,a deuv piaseie a Marta
Mario Leve rason,ma mi i schersava...ma Marta ndova che a l ?
Olga A l n cusin-a ,a-i c l parco,va pura ...
Mario Peus and,i disturbo p ...
Olga No,va,va che a j c Elvira
Mario Alora mi i vado
( Entra in cucina)
Adele Lhai idea che Mario a sia annamor d tua fija
Olga A peul desse,daltronde a sara nen l prim ,,ma chila ades a studia
e peui a lha mach 16 ani,a l ancora un po trp giovo pr mpegnesse
Adele Ades le fije a s sposo tard,mia mari a 16 ani a lavja gi un cit e peui a lha comprame mi che a lavia ancora nen 18 ani
Olga Eh...i temp a cambio.Anche mia mari a l mariasse prest,a lava pen-a
17 ani,,ma a lava un bel corredo,tre linseuij e quatr fodrtte tute ricam,
na meravia ! E peui ancora doe tovaje con l brd d pist ,mia mari a-i era bon-a a ricam.C chila a lava mpar da le suore
Adele Mia mare nvece a lava p temp per l ricam,dp gnanca due sman-e
che a lava compr l prim cit a-i era gi antij camp a sap . A l
frustasse a frsa d travaj e peui a lha av 8 masn,un ogni doi ani.E pura mi i lhai mai sentula lamentasse, a coj temp l la vita a lera grama,a lavo gnanca la luce,ma mach l lumin a petrlio e polenta e
lait mesd e sin-a.
Olga Tua mari a l mrta giovo
Adele Si,mia pvra mama a lava ancor gnanca 50 ani
Olga Ades i giovo a son fortun , a lhan fin-a la luce e la macchina da cuse e pensa che Pierin a veul fin-a compresse un tratorin,che ns caval a l vej
Adele Prpe vera,ades i giovo a lha tut ,mi quandi a travajava a Fossan a la filanda an faso travaje fin-a la dominica, e stasa d meis prima d vddi mia mari .Pensa che a la filanda a fasso fin-a travaj le cite ed 7/8 ani,pvre masn,tute l d con le man anteva bujenta ! Che d pior che i lhai sent...ma mi i jera gi grandin-a,i lava gi 12 ani e an pagavo gi, ma col pch che i vagnavo duvo portelo tut a c,gnanca doe caramele i podo comprme
Olga Ma andova i dormije ?
Adele A la filanda ,le fije a dormio tute l, a-i era na stansia grssa,dinvern na freid,perch a-i era mach na cita sta che a faso and a ressira,un fum che it diso nen !
Olga Pensa che i mej a lha fait l viagi d nsse dzora un carton,prch a lavo gnanca l birocin e it sa s andova a son andaita ? Dal pais d mia mari a col d me pari,8 chilometri e a son torn l d dpo.Pensa che temp!
Adele Eh, i nostri vej a lhan prpe fait d vite grame,noi is lamentoma,ma lor c a duvro d ?
(ESCE IL PARROCO dalla cucina)
Don Tom Elvira a lha fame sag la Freisa neuva.Na bont,magari vist che doman seira i portoma la Madona se a-i fussa ancora naautra bota d cola Freisa a sara p mal,perch mi dp l rosari an ven sempre na sej,ma na sej che i sai nen perch...
Olga Va bin, foma parej ,ma a che ora i prti la Madna ?
Don Tom Prima d sin-a ,verso ses ...set ore
Olga Alora i mangi un bocon con noi
Don Tom Se prpe insisti....sempre che i disturba nen...
Olga Ma gnun disturbi,Don Tom,un d p , un d meno...
Don Tom No,ma a l p pr l mang,pens nen subit mal,ma la la tradission a veul che il reverendo parroco n coste ocassion as frma a mang andova che as porta la Madna....sa,a l pr nen lass da sola la Madna ...Bin mi i vado ...is vedma doman...( fa per avviarsi poi ritorna indietro) A prposit e Gioan come a va ?
Olga A volte a l un p drlo ,un po diffident ,sempre un p mbrut,ma a smia un brav m , travaj a travaja
Don Tom A l s carater ...bin, a doman
( ESCE)
(ESCE DI CORSA DALLA CUCINA MARIO inseguito da MARTA)
Marta E fate p nen vddi con ste violtte che a san d siolt !
Mario ( Con il mazzolino di violette in mano) Oh,che carater !
Pr doe fior don col cheur !
Marta Mi i lhai p damanca dle tue fior,lhai gi chi cham mij prta !
Mario Chi disprezza ama,a dso nen parej Olga ?
Olga Mi sai p,a son cse vstre ,beata giovent !
Marta E peuj a ven a dime che Cesco a fa nen pr mi,
mi Cesco an pias e alora ?
Mario Alora fa come it veuli, ma un bel d t mnirss a srchme
Marta Si...la sman-a dij tre gibia ! Mama , mi e Elvira i loma fin d f le ghirlande d carta,ndoma a f doi pass fin-a al pais,parej comproma ancora dautra carta ,prch i loma finila
Mario Eh gi parej a van da la tabachin-a a trov Cesco,ma Cesco a -j nen ,
a stora s col gamel a deurm ancora
Elvira ( Uscendo dalla cucina) Cesco a l nen un gamel e se prpe it veuli savilo a l pi bel che t e anche p inteligent !
Mario A come inteligensa as discut nen,a lha na bica ! ( fa il segno con la mano) Quandi a l andaita a f l militar a-i trovavo nen nelmett che jandissa bin e alora a lhan ficaje n testa un bojeul !
Elvira Spiritos !
Marta Maleduc ! Bin,noi andoma ,cerea Delina ,cao mama, i tornoma subit
Mario E mi in saluti nen ?
Elvira It conossoma nen
Marta I soma gnanca chi it sess ,arvdze ( SI AVVIANO)
Adele Speteme,che i ven-o c mi,ciao Mario,ciao Olga,is vedoma doman
(ESCONO tutte e tre insieme)
Olga Deuvi avej passiensa,mia fija a l giovo a sa gnanca chila c a veul
Mario A d la verit Marta am piass,ma chila a veul p savein-e
Olga Doma temp al temp,chi a vivr a vdr e se a son reuse a fioiran come
a dis l proverbi
Mario Gi e se a fusso crisantem !?
Olga Ma no,sta tranquil ,pitst Pinta tua mari a sta bin e t pari ?
Mario Tut bin ,grassie,ma i soma piasse n spavent lautra neuit !
Olga C a l capitave ?
Mario A noi gnente,ma a la cassin-a d Ricu,davzin a noi a lha pije feu
l trabial.Meno male che dzora a -i era p nen n paja n fen e parej i soma riusss a dom l feu quasi dsubit
Olga Ma quandi a l capit, mi i lhai p savlo
Mario Lautra neuit e pr fortun-a che a passava da l l vstr garson,Gioan,
che a lha subit crij e a lha dsvian-e , i can a lhan comins a baol , parej i loma saut gi subit dal let e i loma dstiss le fiame
Olga Gioan !? Ma a lha p din-e gnente
Mario Ah, Ricu a peul ringrasi Gioan ,se no a podia pi feu tuta la cassin-a
Olga Ma c a fassia Gioan d neuit da le vstre part ?
Mario Sai nen,ma a dis che certe neuit a riess p a deurmi e alora a seurt pr la campagna,a l un tipo un p strano . Ricu a vora ringrassielo,ma chiel a l andasne senza salut ...Bin,i vado c mi
Olga A venta pilo come cha l...Ciao Mario,saltme i tj
Mario ( Fa per avviarsi ,poi torna indietro e porge il mazzetto di violette ad Olga) Ste violtte buteije a la Madna,chiss che a sia nen la vlta bon-a che la Madna a buta pr mi na parolin-a bon-a pr vstra fija...
Olga Va bin, a sar fait,va pura e se tncontri Elvira e Marta disie d torn prest che i loma ancora tante cse da prepar
( Intanto arriva TONI con un fascio derba sotto il braccio)
Mario Oh,salve Toni ,come a l ? It ses andaita a f un po derba ?
Toni Si a son tuti scapa travaj che mi i rivo .C it veuli ,quandi antla grupia a- manca l fen anche le vache a s scrno
Mario Bin dit ,Toni,ades che i penso i deuvo and c mi a f un po derba
pr i cunij,na sman-a fa la cunija a lha fait set cunit,ma a son gi mortijne doi , per jautri a son na meravija
Olga A lha dime che tua mari a lha fin-a compr doe faraon-e,a l vera ?
Mario Ma si al merc d Canej a lha fin-a compr un pavon,vedisse che meravia
Toni I pavon a servo a gnente,c na feve ?
Mario A mia mare a-i piass a vora fin-a compre due o tre colombt,
chila a lha cola passion l , ma me pare a veul p prch a dis che a sprco trp .Chiel a veul compr nautr crin
Toni T pari a lha rason.pavon e colomb a son bej ma i crin a son bon,
mi i salam am piaso
Mario Gi a diso che i salam a son lardit del crin...Bin,arvdze a tuti
( ESCE)
Olga Ciao Mario ...su,Toni,dp che it lhas daje da mang ai cunij a-i da
ciadl le bestie antla stala e peui a-i da ramass la cort
Toni Bia fauss ,ma a toca sempre a mi ! E jautri andova a son ?
Olga Pierin a l andaita a la vigna granda con Gioan
Toni Ecco,lor an gir a badol e mi si a travaj,ma i lo treuvi giust tut sn ?
Prima si a la C Rossa i jera mach mi sol e tut a girava bin,ads i soma n doi e a toca sempre a mi
Olga Sta brav ,che Pierin at veul bin,e d dar na bela paga.
Toni Si,per a lhan dime che i veuli compreje un bel paira d braje a Gioan e anche na camisa neuva, e mi chi i son ?
Olga Ma ti it nas p damanca ,it lhas fin-a n paira d braje pr la dominica,
c it veuli d p ?
Toni Mi i veuj gnente ,per a l nen giust...
(ESCE brontolando)
Olga ( rimasta sola) A sar mej che in don-a da f c mi...( poi arriva Severin) Salve Severin,da andova i rivi ?
Severin Da la societ, i lhai na bon-a neuva
Olga Ah si,e cola a l la bon-a neuva ?
Severin I vado a Milan
Olga A Milan ? Ma se a l mai surt dal Piemont e c andeve a f a Milan ?
Severin La societ a lha organiss na gita col pulman,ndoma a vddi la fera,
mi i lhai mai vistla
Olga La fera d Milan ? A a diso che a l grssa,iv perdi n mes a tanta gent
Severin Ma no, i soma n tanti,a lorganiss Michel dij Coltivatori Diretti a costa gnanca tant ,partoma a la matin a sinch ore e a la seira i soma gi a c
Olga Ma Milan a l distant e peui i seve p nen giovo
Severin Vej a l mach chi a meuir e peui a diso che p an l a faran fin-a na gita al mar e mi l mar i lhai mai visto ,veuj prpe and a vddlo
(ARRIVANO ELVIRA E MARTA tenendosi sottobraccio)
Elvira Chi a l che a va al mar ?
Olga A l parin che a veul and a vddi l mar ,a fan na gita n pulman
Marta E mi i deuvo ste a c ? I vado c mi,anche mi l mar lhai ancora nen vistlo e peui parej i ten-o compagnia a nno
Elvira E mi alora ? I duvra st a c ?
Marta E alora ndoma tuti al mar !
(ENTRA PIERIN SEGUITO DA GIOAN)
Pierin Andova a l che ndeve ?
Marta Al mar ansema a parn
Pierin Ma seve divent tuti mat,con l travaj che a-i da f ,lor a van al mar,bela la vita n !
Severin Ma as fa l gir dla giorn,per a lhan ancora gnanca decid la data
Pierin Ma c andeve a f al mar ? Veuli p f l bagn ,no ? Ma pr f l bagn
a-i p damanca dand al mar , si i loma na bela sbrtta e poi dar dla cassin-a a-i l bolengh,c veuli d p
Elvira Noi voroma vddi l mar
Marta E peui leva dl bolengh a l tuta sprca ,a-i son fin-a i babi e le ran-e
Pierin Prch , l mar a l polid ? l mar a l mach un baciss p gros che l bolengh
Olga E voi,Gioan, i leve gi vistlo l mar ?
Gioan Mi i lhai mach sempe vistlo a quadretn
Marta Ma c a veul d ?
Pierin A veul d che a lo vda da la fnestra dla prson ,an Russia,
nen vera Gioan ?
Gioan Parl nen d prson davanti a mi
Marta Ma an Russia a-i c l mar ?
Gioan No...si ...sai nen ... lasseme st...
(ESCE)
Severin Ecco,vddi ,con le vstre ciance i leve ofendulo. A venta f tension
a parl con Gioan. Bin , i vado a pieme un p d tabach pr na fum
(ESCE)
Elvira Ma c i loma dit ?
Pierin Dla sua vita pass chiel a veul nen senti parl
Olga E ades frsa ,deve da f che si doman a-i riva la Madna
( Mentre le donne fanno per uscire arriva Censin,un curioso venditore ambulante spingendo una vecchia bicicletta con un pacco davanti ed uno dietro)
Censn ( Urla) Caplin-e, lisse da scarpe,bje panatere,boton da preive ,
frsa madamine che Censin a l riv
Pierin Salve Censin,a v ?
Censin Ciao Pierin ...sposin-e i lhai na bela pessa d stfa pr f na bela vesta
e doi tch pr f un faudal
Olga Loma gnun sld,Censn,pass nautra vlta
Marta Ma no,mama,fame vard c a lha port
Censin Vard pura,bele mariire,Censn a lha tut ln che i veuli pr deve
na mariol
Elvira Oh,varda che bela caplin-a Marta,e che bei causst e la stfa
come a l ?
Olga Vard pura,mi i vado a f da mang..arvdse Censn ,a la prssima
Censn Alora i compri gnente bela sposin-a ?
Olga Nautra vlta ...arvdse Censn ,saluteme vstra sposa
(ESCE)
Censn A sar fait...alora bele fije,vard a costa gnente ( tira fuori dai pacchi un po della sua povera mercanzia che le ragazze osservano con cura)
Spet che i pso mach la bici contra la muraja
Pierin Alora,Censn c tn conti d bel ?
Censn Le slite cse...a-i d bon ed gram dasprtut...Pitst a l vera che
pchi di fa a lha pi feu la cassina d Ricu ?
Pierin Gi,parej a diso, ma a l stait naf da pch a lhan subit distisslo..Meno male che a passava da l me garson che a lha dait lalarme
Censin Chi,Toni ?
Pierin No,Gioan me garson neuv .. a l un meis che a l si da noi
Censin Strano...
Pierin C a- i d strano ?
Censin Doe sman-e fa a lha c pi feu la cassin-a d Vigiu d San Giust
Pierin Diav,lhai p sent d gnente
Censin No,ma anche l a lhan dstissalo subit...e peui tre o quat di dp a lha pi feu la stala d Notu d Carlss a Bastia .Ma pr fortun-a anche l
queidn a lha cri e a lhan fait seurte le doe vache e l caval e l feu a lha fait pch dan
Pierin A l un po drla la csa,a-i ero dani che a capitava gnente e ades...
Censin A lha dime che i carabin, a son an camn che fan le indagini , prch
la csa a l nen vaire ciira
Pierin Diav,it veuli d che a-i sia queidun che as divert a d feu a
le cassin-e si dantorn ?
Censin A lhan dime che un meis fa a l staie nincident anche a Tortrl
e sempre d neuit ...Sa alora,bele sposin-e , i comproma queicsa ?
Tut a met pressi....
Marta Pap,varda che bela stfa ...i peuss comprela ?
Pierin Se a costa gnente
Censin Pr gnente gnanca l can a bugia nen la coa,per peuss feve un bon pressi
Marta Si,si,pap,fame l pias,che tra un meis a l la festa d San Giaco e a buto l bal a palchet e alora ...
Pierin Alora,csa ? Feve prest vojautre fije a spendi,ma pr spendi a venta
c vagn
Elvira Si,ma a mi in deuvi ancora un meis d paga
Pierin Ti mpara a st cito quandi it parli
Censin Ma scusa,come a fa a ste cito se a parla ...Sa,ma it compri prpe gnente ? Oh,varda i carabini,a son si che a rivo ...Salve !
(Arriva il Maresciallo dei Carabinieri spingendo la bicicletta)
Maressial Salve
Pierin Maressial come mai da ste part ? C a l capitaje ?
Maressial Gnente d grave,passavo da ste part ...Vora parl con l vstr garson
Pierin Chi ? Toni ?
Maressial No,nen Toni,lautr...col neuv (estrae un foglietto e legge) Giovanni Perotto fu Amilcare ,classe 1922
(ENTRA GIOAN)
Gioan I son si,c veuli ?
Maressial Deuvo feje na domanda : C fasj lautra neuit al camposanto ?
Gioan I ndasa a trov i mrt...prch,a l proib ?
Maressial No, a l nen proib,ma a doi bt d neuit a l un p strana la faccenda
Gioan C a-i d strano ?
Maressial Lora e peui l pais
Gioan Che pais ?
Maressial SantAnna a 3 chilometri da s
Gioan Prch, as peul nen spassig d neuit a SantAnna ?
Maressial Si,ma nen al simiteri a doi bt d neuit.a sar mej che doman i passi
an caserma,v speto
Gioan Mi an caserma i ven-o nen,mi i lhai gnente da d
Maressial Doman matin a 9 ore e vard d nen feme spet trp
Gioan Mi i lhai gnente da d, i lhai gi dive tut
Pierin Maressial a veul beive na vlta ?
Maressial Grassie,ma i beivo nen quandi i son an servissi...salve !
( ESCE volgendo un ultimo sguardo a Gioan) A neuv ore !
(Tutti voltano lo sguardo preoccupati e stupiti verso Gioan)
Gioan Mi al maressial ij diso gnente,mi i lhai gnente da d...
( E se ne va tra lincredulit dei presenti)
SIPARIO
ATTO TERZO
LA SCENA ( La stessa del secondo atto.Laia della cascina ,due settimane dopo Qualche settimana dopo
In scena Severin sta facendo la punta ad un bastone con il suo coltellino ricurvo)
Toni ( Entra con un secchio vuoto) Salve Severin, i pij n p d fresch ?
Severin Eh,si ancheuj a fa caud ,a-i un sol cha brusa
Toni A l ancora un p prest pr fe caud parej,i soma mach a magg
Severin A l prest ora d taj l majnch
Toni A si,lerba a l bela ,se a pieuv nen da si na sman-a i cominsoma a taj
l pr dar le gase
Severin A sara nen mej comins dal pr dij mor,l lerba a l sempre p uta,
son pass laut d e lhai vist che stan-i l trifeuj a l na meravia !
Toni C lerba medica a l bela... speroma che a pieuva nen
Severin Ma ads andova it vas con l sigiln ? It vas a bor le bestie ?
Toni No,Pierin a lha dime dand a bagn lrt,che a lha but gi le tomatiche. Ades i vado al poss a pi n po deva
Severin Ma no, a venta bagn lrt la matin quandi a fa caud e la seira quandi
a fa freid
Toni Lo sai pro,ma Pierin a lha dime dand a bagn
Severin Scotme,mi,lassa st ... a prposit a sara mej che it deisi na rangi al cast dla vigna dle ninsle ,lhai vist che stan la fica a llha pieg
l teit e a-i son diversi cop rot
Toni I lhai c vist mi,a toca deie na rangi,i lo diso a Pierin
Severin A l vera che a lha pi feu nautra cassin-a ?
Toni Sai nen,ma a diso parej
Severin Ma chiss chi a l col bastard che a d feu,prch mi i son convint
che l feu a sanvisca nen da sol
Toni Lo penso c mi,ma a diso che a lha fait pchi dann,certo per a l strano sempre d neuit a sucdo ste disgrassie
Severin A l strano dabon, a-i era mai capit da le nstre part,ma son convint che prima peui a lo ciapo, prima o peui as tradir...ndova a passa la volp a lassa lodor ... e l marescial a l un bon cassador
Toni Ah,si l marescial Cavagnero a l n gamba,pitst a l l s appuntato che a m sma nen tant svicio,colli a l n cassador da uva ,mi lhai vistlo p d na vlta a spicass le rape duva travers le vigne
Severin Fin che a spicasso un p dasinej la vigna a patiss nen,a l la tempesta che a fa paura
Toni Pr fortuna a l an pchi dani che la tempesta a gira al largh...oh.
ardlo s lautr che a riva ...
Mario ( Con la zappa sulle spalle arriva fischiettando) Salve parin a va ?
Severin Ciao,Mario,it lhas na bela subila,brav
Mario Av piass ? A l na canson neuva,lhai sentula son a la fisa da
Vigiu gi n pila
Toni A-i era c Chelo con l clarn ?
Mario Si, si e c Notu con la froja
Toni A son brav, lhai sentuie son sl bal un meist fa
Mario Gi ,lhai vist che it bali bin n Toni con la Chinota . Lhai vist che
it la strensije e peui giravi e su e gi,parla p che balarin !
Toni Lassa perdi , a l chila che a strensija,a lha certe man da murador !
Mario A lha na passion pr ti. Si m sbaglio nen doi d fa a lhan dime che at cora da press gi dla cara d Vigia, m sbaglio ?!
Toni I t sbagli nen,ma cola l a l mata
Mario Ma che mata,a sar annamor...quandi lamor a-i la gamba a tira el p ...a diso i nstri vej
Severin Verament i nstri vej a disio Andova che l cheur a tira , la gamba
a prta
Toni Altroch la gamba a tira l p ! Cola l a d i numer...mi ndasa a f derba e i lava p vistla ,peui in sento ciam,in giro ...a-i era chila, lava p sentula riv... e an dis Ciao,bel moretn,it ses
sol ? C mi son sola ... E mi i lhai dije E alora? P av temp d fn d rispondi che chila a l sautme a cl ,lha campame sl rivass e peui a lha strensume s-ciss con cole man da murador e a lha dime Ven bel prsst,che i foma rassa ! Pen-a i lhai pod libereme i son scap p che an pressa,cola l a campa i dadi !
Mario Ma va l che at piass,ades it dise parej,peui magari le cse a son and an nautra manera.Va l va,che la Chinota ad dispiass nen !
Toni Ma seve tuti mat,mi Chinta la veui nen ! E peui a lha i barbis e a mi i barbis am piaso nen ! E ades iv saluto, i vado a d nocida al cast,
ciao Mario,salutme i ti
Mario E se i vdo la Chinta c i diso ?
Toni Ma fate furb,badla !
(ESCE)
Mario Certo che Toni a l un bel tipo n,la Chinta un d a lautr a-i fa
l pacht e a lo mbaron-a contra la riva e... andale !
Severin I nstri vej a diso Chi a veul vivi san da le fomne a sta lontan
Mario Ma a diso c Na ca sensa fomna a l na ca sensa lanterna
Severin It lhas c rason ti
Mario E alora un a sa nen come f... a l destin, e peui pr mariesse a venta avej fortuna a trov cola giusta ...a prpsit ,ma Marta a j nen ?
Severin A l and al pais con Elvira ,dominica a van a la mar con la gita dij coltivatori diretti e ti it vas nen ?
Mario A van c lor ? Alora i vado c mi... vora nen and prch i loma tant travaj ,ma se a van lor i vado c mi ,speroma che a-i sia ncora un pst pr mi...ma a coster car ?
Severin Sai nen,vora c and mi ,ma i ston nen vaire bin,sai p,dovija c and
a la fera a Milan ma i son nen andaita ,l da un po d temp che an gira un p la testa
Mario A sar la primavera
Severin No, a son le primavere ...comunque va gi a la societ e serca Pint,
a l chiel che a lha combin tut
Mario Pint col dla cassina Neuva ? Lo consso bin,alora dominica tuti al
mar, a sar la vlta bon-a che i vedd sto baciss
( ARRIVANO ELVIRA E MARTA)
Marta Ma per and al mar a venta avej l costum e peuj d pst a-i nha j p gnun , Pint a lha sar le iscrission
Mario Vorr d che mi i starai n p
Elvira Gi ,ma pr and al mar a-i va c l fisich giust,che se ti it buti an mudande it fas rije tuti
Marta E peui pr f l bagn a venta butesse a trso nudo e ti se it buti a trso nudo it fas vddi tuti i segn dla canottiera
Elvira Ma peui a venta esse bon a nov e ti it novi come an fer da stir !
Mario Spiritose ! Veui vddi vojautre al mar, magari n combineuss...
Elvira It fas nen rije,loma pen-a comprasse doi bei costum da bagn, che a rivo da Turin... pec che ti it peussi nen ven-i ,i saro prpe divertisse
Marta An compens a-i sar Cesco,a vora fin-a porteme con la sua macchina fuoriserie
Mario Fuoriserie prch a l talment veja che a la fan p nen
Marta Ma tant Cesco a mnir sl pulman con noi
Elvira E is faroma tante rijade
Mario Penso prpe nen
Marta Prch ?
Mario Prch Cesco a lha pen-a frmalo i carabini pr na facenda d bische.
As frmer n caserma almeno doi o tre d,anche se chiel a
l nen tant dacrdi
Marta Nen vera,it lo disi mach prch it ses gelos
Mario E alora andeje a ciam al marescial , chiel av dir tut
Marta Impertinent !
Elvira Mal parlant !
Marta A l prpe nen vera,Cesco a fa nen d cole rbe l.Vrgognos,it parli mach prch it lhas la lenga an boca !
Elvira Andoma Marta,id vddi nen che a veul mach fete nrabi !?
Marta No,mi i vado dal marescial,veui prpe vddi se coss a dis la verit o a l inventasse tut
Elvira Speta che it compagno
Marta Ma se a l nen vera it la pagheras cara!
( ESCONO SDEGNOSE)
Mario Parla p che paura ! And,and,av conter tut lappuntato !
Severin Ma it disi da bon t schersi ?
Mario No,no a lha dimlo lappuntato,a dis che a lera da un pch che a ji
staso da prss .Che a labbia l vissi dl giugh a lo san tuti.Chiel
d nvern a gira le stale ndova a fan le vij e dp n pch a tira fra le carte e a cominsa a gieughi e a-i frega,prch chiel a gieuga d sfrss. Stinvern a lha fin-a vinci na vigna e un pr ,e peui a lha vagnje tuti i sld a Michel dle C Veje. A lo san tuti che a trssa,ma stavolta a lhan pscalo e as la passer nen tant bin
Severin Peul p esse,un fieul parej ...
Mario Purtrp l vera,sua mari a l disper...Pitst a l torn Gioan,l vstr garson ?
Severin No,l ancora nen torn,a l doe sman-e che a l spar,loma p nen vistlo
Mario Ma a jera peui andaita a parl col marescial an caserma ?
Severin Si ,si , l ndita ,peui a l torn,ma a lha dit gnente a gnun,
chiel a parla p
Mario Ma,sai p c pens ...A l strano ... ma a lha nen dive andoa
cha ndasa ?
Severin No,a l spar,a la matn vist che a saossva nen Pierin l andalo a ciam,ma la pajassa a lera nen disfaita.Cola neuit a lava nen dormi
l e peui ...p gnente ,gnn-e neuve...soma p cs pens...Pierin a l
andlo a serch,ma gnente ...a l spar
Mario A d la verit a l sempre stita un po strano ...a lava na manera d vard che am piasa nen,a smiava che a voreissa s-cianchete via lanima da cl ,at guardava con doi euj pien d dispssia,come se a vorissa dite quaicsa,ma peui ...sai nen ...a bassava jeuj e tirava andar l capel e a snandasa via sensa salut.Mi i lhai mai capilo
Severin E nvece a venta capilo,a lha sofert tant da prson n Russia
Mario Ma a lha mai dive gnente dla Russia ?
Severin No,chiel a parlava mai ,quasi che as vrgognissa che a l era stait
prsonn...e pura a- i era p colpa sua,a l stait la guera ...
Mario C me pari quand a lhan richiamlo a l stait prsonn n Jugoslavia,da Tito,ma pr fortun-a a l torn.A peisava mach p 50 chilo ,chiel che a l sempre staita robust ads a l arpiasse , ma a lha trubul un bel pch
( ARRIVA DON TOMA)
Don Tom Bond Severin , ciao Mario ,alora Gioan a l torn ?
Severin No, a l p d doe sman-e che i lo vedoma p nen, i leve d neuve ?
Don Tom Purtrp ...lha ciamme l maressial Cavagnero
Severin E bin ?
Don Tom A lha contame un paira d cse che mi i sava nen
Severin C a lha contave ?
Don Tom Lhai la gola scca, a-j ndara un bicer d Freisa
Mario Veja o neuva ?
Don Tom A fa listess ...basta, i na peuss p p... a l da stamatn che i giro...
prima l vsco,peui l maressial...( si asciuga i sudori)
Severin M alora,c a l capitaie ?
Don Tom Peuss nen parl,l sol an brusa l gargart
Severin Lhai cap,Mario cima Olga che a porta un bicer,ansi disie che a prta
na bota d cola Freisa che i tenoma gi nt linfernt
Mario La ciamo subit, a l n cusin-a ?
(ENTRA IN CUCINA)
Severin Alora, c a l capitaie ?
Don Tom Cse grsse...
Severin Gioan ?
Don Tom Gi,prpe chiel ( intanto continua ad asciugarsi i sudori)
Severin Sa,reverendo,che an conta tut
Don Tom A lhan vistlo a s pais
Severin S pais ? Chiel a lha mai din-e d che pais che a lera
Don Tom Un pais dla Valsusa,Vilar Focird,l pais dle castagne
Severin E bin,c a-i d strano,a sar andaita a trov un s parent
Don Tom No,chiel d parent a nha gnun
( RIENTRANO OLGA e Mario CON UNA BOTTIGLIA ed un bicchiere in mano )
Olga Oh,bond Don Tom,a fa caud n ...sa che a ten-a l bicer che
iv verso da beive ( Gli porge il bicchiere)
Don Tom Grassie...i nava prpe damanca
Severin A lhan vist Gioan a s pais
Olga A s pais ? E andova a l
Severin Vilar Focird, an Val Susa
Olga B,tut l ? Mi sai gnanca andova a sia la Valsusa ,ma c a-i d strano ?
Don Tom ( beve dun fiato mezzo bicchiere) Gioan a l mai staita n Russia
Olga Oh,diav ,se i leve sempre dit che a lera staita prsonn n Russia ...
Don Toma No,a l staita vintani n galera
Olga Csa !? Vintani n galera ?
Severin P possibil,i chrdo p
Mario Mi nvece i chrdo, l s sguard a l mai piasme
Olga Tute strie,ma chi a lha dijlo ?
Don Tom A lha dmlo l vsco, peui anche l marescial
Severin Alora a l prpe vera..ma perch a l staita n galera ?
Don Tom Lo sai nen...Olga .fame l pias,versa da beive,brava ...
( Olga gli riempie ancora il bicchiere)
Mario Magari i na beiveria c mi na stissa...
Olga Alora va un cusin-a a pi nutr bicer
( Mario va in cucina)
Severin Certo che costa a l grssa,ma l vsco a lo sava ?
DonTom Si,l vsco a lha sempre savlo,ma a vora giutelo,prch surt da
un prson a-i era p gnun che a-i dasa un travaj
Mario ( ESCE di corsa dalla cucina gridando) A l s,a l si che a riva !
Olga Chi ?
Mario Gioan,a l si, lhai vistlo da la fnstra..a lha ciap travers dl sent
dar dla cassin-a
Don Tom Im racomando,d gnente ...nautra vlta iv conto tut
Severin Prch,a-i c dautr ?
Don Tom Si...ma ades f finta d gnente ...
( ARRIVA GIOAN con i vestiti piuttosto laceri e sporchi)
Don Tom Salve,Gioan,it ses torn ?
Gioan I son si
Severin Ma ndova it ses staita,che a l doe sman-e che it srcoma
Gioan Mi deuvo rendi cont a gnun
Olga Ma it ses tut sprch e anche s-cianc,c a l capitate ?
Gioan Gnente,son pass n mes a le gasse
Don Tom Bin,alora mi i vado ,saluteme Pierin ...e grassie dla Freisa
Olga Salve ,reverendo cha m ston-a bin
Don Tom C vojautri
( ESCE)
Severin Alora,Gioan, come a l ?
Gioan Come i veuli che a sa , a l na vita bastarda
Olga Gioan,d nen ste parolasse ,che a va nen bin
Gioan Sai mi ln che a va bin
Olga Ma it veuli beive na vlta ? It veuli mang queics ?
Gioan Mi i veui gnente,mi i lhai damanca d gnente ...
( sale la scala a pioli che porta al granaio)
Mario Alora parin,c it na dise ?
Severin A l capitaje queicsa d grave
Mario Certo che a fa nen grandi discors
Olga No,ma i lhai mai vistlo parej,chiss c a lha vist
Severin Vintani n galera,no a l p possibil ,l parco a sar sbagliasse,
a lavr nen cap da bin
Olga Certo che costa a l grssa,mi i lavra mai p dilo ,chiss c a
dir Pierin
Severin C it veuli che a disa...a l Gioan che a l fasse 20 ani d galera,
p Pierin
(ARRIVA PIERIN )
Pierin B,c a son ste facie da funeral ? C leve vist ?
Olga Gioan, a l torn
Pierin Ah si,e andova a l ?
Olga A l andaita su ant l gran
Pierin E bin ,lhai si na litra pr chiel
Severin Na litra pr Gioan ? Ma l postin a l due o tre sman-e che a passa nen
Pierin A l na litra dl tribunal d Turin ,a deuv presentese tra des d
davanti al giudice
Mario Davanti al giudice ? Ma a lha mass queidun ? C a lha combin ?
Pierin No,a lha mass gnun,ma queicsa a deuv avej combin
Mario Gi, a l mai staita an Russia .. a l staita vintani an galera
Pierin Ma c it dise ? It ses divent mat ?
Olga A lha dimlo don Tom,l parco che a lha dijlo l vsco ,che ...
Pierin Si,che a lha dijlo mia nna ...ma i seve divent tuti fj ,tuti mat ?!
( Allimprovviso compare Gioan dallalto della scala a pioli)
Gioan No, a son nen divent tuti mat,a l vera ,mi i son staita 20 ani
an galera e alora ? (scende lentamente la scala tra il silenzio e limbarazzo generale) Ma mi an galera i torno p nen
( porta un sacco spalle e savvia verso la strada)
Pierin Gioan,andova it vas ? Si a-i na lettera pr ti,da s des d deuvi
and an tribunal a Turin... ( lo insegue)
Gioan Mi i vado da gnun-e part,la litra i peuli brusla ,mi n galera i torno
p nen
Pierin Ma Gioan ,andova it vas , fa nen parej,scota,it buteroma navocat ,
speta un moment ..( Gioan se ne va ) ...a l part ...
Mario Vado c mi
Pierin Im racomando,d gnente a gnun
Mario Sta tranquil ( ESCE)
Olga E ades c foma ?
Pierin Podoma f gnente,mach ste cito , peui parlerai con l maressial
Olga Ma Marta ed Elvira a son ancora nen torn ?
Severin A son torn e a son torna ripatije
Olga Bin,pen-a che a rivo disie che ven-o da mi .Mi vado a but su la mnestra sl feu...Oh ,Maria santa che giorn !
Pierin E mi i vado a srch l maressial ( Si avvia anche lui)
(ARRIVA Toni )
Toni I lhai daje na rangi al cast dla vigna granda,sai p se i son
sbagliame,ma a l smime davej vist Gioan
Pierin Peul desse
Toni Ma alora a l torn ?
Pierin Si,ma a l gi torna part....pitst va ai camp dij ninsol, lhai but doe o tre trapole pr i trapon,va vddi se i loma ciapn-e quaidun ,che mi i lhai da f e doman a passa Vigin , l pel-cunij
(ESCE)
Toni Gi cap, a toca sempre a mi
Olga E mi a sar mej che in bogia ,a ven subit tard
( si avvia verso la cucina)
(ARRIVA ADELE)
Adele Salve ,Severin... ciao Olga ,sercava prpe ti
Olga C a-i ?
Adele Lhai damanca che i t m n prste l gat
Olga l gat ? Oh basta l ,costa a l drla
Toni Ma se i lhas damanca dun gat prch it na pije nen un ?
Adele Lhai pro pilo,ma sto plandron a mangia e deurm , a lha veuja d f gnente a d gnanca la cassa ai giari. Lor a-i passo sl muso e chiel a-i varda gnanca ,as gira da lautra part e a deurm, a miula gnanca,
sto sassn dn bja !
Olga Ma it lhas c nen un can ?
Adele Si,nautr plandron,c cull a deurm ,se a-i riva quaidun da fra
pr felo baul a venta che i lo dsva
Severin Parla p che can !
Adele Ades lo faso deurmi sl pogieul,prch d neuit quandi i sentia d romor a ventava che i calessa gi antla cort a dsvijelo,come lautra seira che a son intraje doe singrie antla cort...che paura !
Toni P che un can da guardia a l un can da paj
Severin Ma i na dass da mang ?
Adele Altroch,tuti i d i don na pagnta d pan dur che an d la panatera
Toni As contenta d pch
Adele Pr frsa , i lo ten-o a caden-a se no a d la cssa a polatr e galin-e .Lautr ani a lha massme doe bele pole che a jero na meravija
Olga Su,Toni va a srch l gat
Toni I lhai vistlo prima cha dormia antla stala ( Entra nella stalla)
Adele Stamatin lhai lass un tch d formagg sla taula,doe minute dp
a-i era p nen. Lhai trovalo n tera mes rusi
Severin Ma it lhas nen la moschera pendoa an aria ?
Adele I lhai pro,ma jera sorta n moment a pi doi euv antl gioch
Toni ( Ritorna con il gatto) A l si,sa che it lo prto mi,se no coss a scapa
Adele Grassie,butlo antla mia cusin-a. Ah Toni,fame l pias ,ancheuj an capito tute a mi ,daje n sguard a la burera, a smia che a sia chrpsse,
ti it ses bon a f un p d tut,varda un p se it peuli deje na tacon
Toni E va bin,i don n sguard,ma se a l chrp,sai prpe p c i peussa f
( Mentre sta per uscire si ferma) Ah,Olga ,i lhai trov sto bijt pr tera,
mi i son pa tant bon a lessi,ecco..less ti .( lo estrae dalla tasca e lo porge ad Olga poi ESCE col gatto)
Adele Un bijt ? C a sar ?
Severin D smens d curios
Adele C dise, Severin,mi a l p che a mnteressa vora mach savej c
a-i era scrit
Olga ( Legge) Deme sepoltura a me pais.Gnune lapide,mach na cros
Adele Ma c a veul di ?
Olga Sai nen....capisso p ...
Severin Capisso mi...i lhai come un presentiment
Adele Che presentiment ?
Severin No, gnente...gnente
Adele Alora i vado ..oh .l maressial...a l si che a riva.Cerea maressial,
a ven da mi ?
(ARRIVA IL MARESCIALLO spingendo la solita bicicletta)
Maressial No,i serco Pierin
Adele A prta d bon-e neuve maressial ?
Maressial No,gnente che a vnteressa ,madama Canapia
Adele ( Piuttosto risentita) Ah,bin ,alora se a l parej mi i vado,arvdze a tuti , i diso a Toni che staseira a ven-a pi l gat
(ESCE)
Severin Bond maressial,Pierin a l andaita gi a srchve
Maressial Soma p trovasse
Olga A beiv na vlta marescial ?
Maressial No,grassie,n servssi i podoma nen beive
Severin Maressial,alora a l vera che Giaoan a l staita 20 ani an galera ?
Maressial Purtrp l vera...ma a lera innocent
Olga Come !? A lha fait 20 d galera e a lera innocent ?
Maressial Na stria longa.A s pais a lavo mass un e chiel per sua sfortun-a
cola seira as trovava da cole part
Severin Ma se a lera innocent,prch a lhan condanalo
Maressial Un dl pais a lha vistlo pass da l e a lha testimoni contra chiel
Severin Ma se a passava da l a vori p d che a fussa colpevol
Maressial Gi,ma Gioan a lhai mai vors d tuta la verit al process.
Prch,a l peui savusse dp,chiel cola seira a jera ansema a la fomna d col che a lhan mass e a vora ne compromttla,anche se tanti a savio che chiel as trovava con cola fomna
Olga Che pastiss !
Maressial Parej a l fasse 20 ani d galera
Severin Ma se chiel a lera innocent chi a l l colpevol ?
Maressial Un d SantAmbreus ,col che a l mrt che a lava prstaje d slda
ma lutr a lava mai renduje.Cola seira a lhan rus pr i sld e peui a son patlsse e lutr a lha tir fra l cotl e a lha ficaje doe cotl antla pansa e parej l mort dissangu
Olga Ah ,che bruta csa
Maressial Col che a lha daje le cotl ,pchi meis fa a l mrt e n punto d mrt a lha confess,parej Gioan a l surt da la galera
Olga Ah,meno male ,i son prpe contenta,finalment Gioan a podr vivi
tranquil
Maressial P tant, a l ha daie feu a nautra cassin-a ,a s pais ,la cassin-a d col che a lava testimoni contra d chiel. Tra des d a-i sar l proces
Olga No,Gioan a lha fait ln ? Ma prch ?
Maressial Pr vendichesse , ma peui a l nen scap,a l staita l a vddi brus la cassin-a,alora a lhan riconosslo e a lhan denunsialo e chiel a lha confess .A lhan portalo a Susa,n prson,ma chiel a l scap e ades i lo sercoma
Severin Ma alora ...alora a lera chiel a che a dasa feu a le cassin-e si anttij dintorn
Maressial Si, a vora vendichesse pr tuti i l trt che a lhan faje.Vintani a son tanti...
Severin Maressial,stamatin i loma trov pr tera sto bijt..cha lo lesa...
( Olga glielo porge e il maresciallo legge)
Maressial Gi...a l chiel...a lha anche confessame che gni tant andasa antij camposant a la neuit perch a riussia nen a deurmi
Olga Ma c andasa a f d neuit al camposanto ?
Maressial Andasa a serch la lapide che an deissa bin a chiel ,pr quandi a sar la sua ora....ades capsso
Olga Mi nvece continuo a nen cap
(ARRIVA PIERIN)
Pierin Oh,a l si,maressial ? Son andaita a srchelo n caserma
Maressial Eh,gi,soma nen ncrosisse pr la str
Pierin Ma ...a l vera?
Maressial Si,a l stait an galera e ades a deuv torna presentesse an tribunal
Pierin Gioan andr mai an tribunal,a lha dime d s-cianch la litra
Maressial Purtrp la legge a l legge e prima o dp lo pijeroma
( ARRIVA CENSIN con la bicicletta per mano )
Censin E nvece i lo pierve p nen
Pierin C it dise Censin !
Censin Gioan a l mpicsse a cola grssa pianta d f dar l cast
dla vigna d Ricu
Olga ( mettendosi le mani nei capelli) Oh,Madna santa !
Censin A lha trovalo Ricu ,a-i gi lappuntato sl pst...A srcavo
chiel , marescial
Maressial I vado ....( sale in bici ed ESCE)
Pierin I ven-o cl mi,speteme ! (ESCE)
( Tra Severin e Olga cade il silenzio)
Censin Severin.c na dise ?
Severin La mrt a cipa tuti bel e brut , gnidun lha sua ora
Olga I sento cant , a son Elvira e Marta che a rivo ,c ij disoma ?
Severin Gnente , a j gnente da d
Censin Severin lha rason ,lor a son giovo , ha lhan tuta la vita davanti, lassomie cant ,a lhan tant temp davanti a lor
pr mpar a pior
Severin La vita a continua,mia cara Olga,i soma a magg ,a-i l fen da taj,
l majench dambaron, a-i da dscauss l baragne,le ciarsere a
son piene d fior , l sangh dla tera a sarbeuj, canto l colin-e ...
lassomie cant...
( Entrano cantando e ridendo Marta ed Elvira che accennano ad alcuni passi di danza sullaia rincorrendosi inseguite da Mario ,con un buffo costume da mare)
SIPARIO
FINE
Venerd 8 maggio 2012
- Questo copione è stato visto:


