Lu zitamentu di Rusidda
LU ZITAMENTU DI RUSIDDA
Commedia
siciliana in tre atti
Catanzaro
Francesco Paolo
Personaggi:
Padre - Greco Luca
Assuntina - Benigno
Donatella
Rusidda - Casella
Roberta
Virticchedda - Greco
Silvia
Nofriu - Pipitone
Luca
Cuppolino padre - Contorno
Davide
Cuppolino figlio - Banda
Ignazio
Bastianu - Di Liberto
Giovanni
Regia di Rocco
Chinnici
ATTO PRIMO
Scena Prima
(La scena sar costituita
da una stanza borghese con un tavolino e due sedie ed un quadro alla parete.
Nel lato sinistro una poltroncina. La stanza avr due porte: una che va verso
l'interno dell'abitazione ed un'altra che comunica con l'esterno da dove
arriveranno le visite. Abbigliamenti della medio borghesia terriera per la
famiglia di Rusidda, nobili per la famiglia Cuppolino.
Padre, Assuntina)
Padre: Oh, matri mia, matri mia! Chi
sugnu stancu 'sta jurnata! Comu ogni matina u suli affacci ma sti rurlura 'un
mi vonnu passari
Oggi per m sentiri forti,
picch un jornu 'mpurtanti. Me figghia si zitia c figghiu ru Dutturi. Chi
fistazza am' fari! Gi i viru ddi manciafranchi assittati nn tavulina ru bar
comu hann'a cripari r'inviria
Me figghia dutturessa av'
divintari a la faccia ri li 'mmiriusi.
Assuntina,ta, veni cca, unni
t'ammucciasti. Sempri a ciuciuliari ccu li cummarii.
(Entra Assuntina)
Assuntina: Chi vvoi maritu miunun l'ora ru
clisteri, 'un t'aggitari
Padre: Ma chi clisteri e clisteri! Oggi
mi sentu un liuni
Ahi chi dulura ( a parte
massaggiandosi la schiena) Un liuni pi sta suddisfazioni
Assuntina: Ma chi successi? A soddisfazioni?
Forsi u dutturi 'nzirt a t malatia: ARTERIOSCLEROSI MULTIPLA CON
COMPLICAZIONI NNA RINTERA?
Padre: Chi dici? Chi dici?
Assuntina: Ora puru surdu ! Chi semu
cunzumati, chi semu cunzumati ccu stu vecchiu stolitu Ma ccu mu misiru i
morti.?
Padre: Oggi, cara Assuntina, come ti ho
gi diciuto una volta, stasira verr il dottore Cuppolino, della pregiata
farmacia Cuppolino, per chieder la mano di nostra figlia Rusidda per suo
figlio.
Assuntina: Matri mia chi semu cunzumati, e
ccu cci rici a picciridda?
Padre: ma quale picciridda e picciridda.
Ora nostra figlia s' fatta donna e havi bisognu r'un bon partitu.
Assuntina: Ma lu viristi bbonu ddu
picciuottu, pari un luccagghiuni
Padre: Zitta, donna, blasfema; non
offendere il bel nome di m jenneru Zicchinetta Cuppolino. Cca i picculi cci
sunnu! E me figghia diventer na vera signura nna casa ru Cuppulinu.
Assuntina: Mamma mia, cci vuleva puru u
matrimoniu cumminatu
Padre: Tal megghiu ca mi nni vaiu. Ma
chi sugnu cuntentu!
(Esce il padre ed entra
Rusidda)
Scena Seconda
(Rusidda, Assuntina)
Rusidda: Mamma, cara mamma miaSon belle le
nuvole del cielo
Assuntina: S, figghia? ( a parte
rivolgendosi al pubblico) E ccu cci u rici?
Rusidda: ed il fiume scorre dai monti per
la pianura
Assuntina: (a parte) Ma chi fa,
'mpazziu gi pi lu duluri?
Figghia ti viu strammachi
successi ri accuss 'mpurtanti?
Rusidda: Cara madre del mio cuore Sono qui
per avere un tuo consiglio
Assuntina: Si, dimmi cara, assettati cca a
tavulinu e nninni parramu ra matri a figghia.
Rusidda: Cara madre, ti voglio confessare
una cosa che forse ti render felice cos come lo sono io col cuore in mano
Assuntina: Dimmi, dimmi forsi truvasti un
diamanti?
Rusidda: Di pi..
Assuntina: Un brillanti
Rusidda: Di pi
Assuntina: Oh biiritta figghia e chi
truvasti?
Rusidda: Ti riveler un segreto che
custodico nel mio cuore
Assuntina: Dimmi dimmi
Rusidda: Mi sono innamorata ho trovato
l'amore
Assuntina: Oh biniritta figghia accuss mi
fai morirri ri crepacuore (e rivolgendosi al pubblico) ma allura
fatta: idda nnammurata, u Cuppulini cottu, putemu cunzari sta tavulata.
Rusidda: S, mamma, egli giovane bello di
aspetto pari un cavaleri della Tavola Rotonda
Assuntina: (rivolgendosi al pubblico)
Ah! Ma u tali bbonu?
Rusidda: dagli ideali sani e belli
Rusidda: (a parte) si, i picciuli
Rusidda: dai capelli biondi come
l'orodagli occhi azzurrie dai modi signorili
Assuntina: Ma u Cuppulinu nivuru e ccu
l'occhi a babbasuni!
Rusidda: (meravigliata) Ma quali
Cuppolino, io parlo del mio principe Nofriu
Assuntina: Matri mia chi semu cunzumati!
S, u principi di li pecuri.
E cu cci u rici a m maritu? Stasira chi mala fiura am'a fari! Tutta a razza ri
Cuppulinu viene ad addumannariti in sposa
Rusidda: (quasi piangendo) No, madre,
non fatemi questo sgarbo Io non amo quell'uomo. Mio padre non pu uccidere il
mio cuore
Assuntina: E hai raggiuni. Nun chianciri
cchi figghia mia. Asciucati sti lacrimi ca viremu chi putemu fari. Finch c'
vita c' speranza, ricia t nonnu bonanima. Cci sar na soluzioni. Fammi
pinzari
Una voce da dentro: ( il Padre)Assuntina unni
s?
Assuntina: Sugnu cca, maritu miu (ed
indicando a Rusidda di andare via) Tu va via, viremu chi putemu fari!
Assuntina: Dimmi maritu miu!
Scena Terza
(Padre, Assuntina, Nofriu
Entra il marito.)
Padre: Dunque dobbiamo preparare una
bella tavolata. Chista genti fina e nui nun am'a fari malafiura.
Assuntina: (a voce bassa) Chi semu
cunzumati!
(Bussano)
Assuntina: Chi ?
Nofriu: Sugnu Nofriu, signura ,mi putiti
grpiri a porta?
Assuntina: Matri mia chi semu cunzumati! S,
vengo ad aprire
(Entra Nofriu.)
Nofriu: Carissimi signori tutti, e vui
,vassia, i m saluti
Padre: E chi vinisti a fari, nun hai ri
travagghiari? Salutamu.
Nofriu: Mi parsu graziosu purtarivi stu
cestu ri frutta cugghiuta nna m campagna comu signu ri stima e ri
ringraziamentu p l'acqua datami p abbrivirari a terra. m patri ca vi manna
sti cosi assieme a mmia p diliziarivi lu palatu, massaru 'Vanni.
Assuntina: (sottovoce) Viri a chistu
comu s'arruffiania u vecchiu
Padre: Ma chi boi i picciuli?
Nofriu: (rirennu) No,nun si
scantassi! Tuttu rialatu .
Padre: Allura l'accettu. Posali cca
'ncapu. E ricorda a t patri ca l'acqua bbona ma i prumissi vannu mantinuti.
Entru giugnu i picciuli m'hav'a dari!
Nofriu: S, un si scantassi comu voli
vassia.
Padre: Va bene. Ma u sai ca accuss mi
pari simpaticu?
Nofriu: Grazi, vussignuria.
Scena Quarta
(Padre,
Assuntina,Virticchedda, Nofriu
Entra Virticchedda, cantando.)
Virticchedda: Si maritau Rosa, Saridda e
Pippinedda. Ed iu ca sugnu Virticchedda, nun mi pozzu marit
Padre: (rivolgendosi a Nofriu) Ora
vatinni ca vennu li m figghi
Nofriu: Conmu voli Vassia. (e con un
gesto di saluto Nofriu esce dalla scena).
Virticchedda: Patri ccu era ddu beddu carusu?
Padre: Nuddu, figghia mia.
Assuntina: (a voce bassa) S, t
jenneru a picca.
Virticchedda: Ma chi avi m soru Rusidda? dda
rintra ca chianci nt lettu
Padre ed Assuntina: (contemporaneamente)
nnammurata!
Padre: S nnammuratae prestu sar
maritata. Stu purpu nun si po' fari scappari
Virticchedda: (quasi chiancennu
ammizzigghiata) Iu puru, patri, iu puru vogghiu u zitu
Padre: S, figghia, nun ti scantari,
verr puru u t tempu e mancu tinni a ddunerai e sarai zitata e maritata. Per
nastrumentri curati megghiu i capiddi, a facciuzzaSinn nuddu s'adduna ra t
biddizza. (E a parte)Forsi un orbu ti potr maritatri, orbu r'amuri. Ma
tu nun ti scantari
Assuntina: Ah, s, un orbu.. un orbu, forsi (e
pensa fra s). Si po' fari, si po' fari.
ATTO SECONDO
Scena Prima
(Si apre la scena.
Rusidda, Assuntina)
Rusidda: Matri mia, io non vogghiu u
Cuppulinu.
Assuntina: U capisciu, figghia mia, ma a voti
la filicitnun la sapemu ricanusciri e nno tempu nninni pintemu
Rusidda: No, nun pozzu viviri ccu un omu ca
nun mi piaci. Io vogghiu a Nofriu. un bravu picciottu, ama la natura, un
onestu lavuraturi e poi lo amu comu un ciuri ama lu suli
Assuntina: Mi fai commoviri, figghia mia.
Sulu ca t patri ti prumittiu a lu Cuppulinu
Rusidda: No, matri, no(e scappa a
piangere in un angolo)
Assuntina: (raggiungendola) Calmati,
viremu chi putemu fariVirticchedda voli puru idda u maritu e u Cuppulinu mi
pari giustu. Idda fuma e iddu farmacista: quindi la po' guaririTu ami Nofriu
e un jenneru chi possa occuparisi ri sta nostra terra nni torna comudu. Sulu
chi p purtari avanti stu progettu amu a pigghiaricci l'occhiali a lu Cuppulinu
figghiu. Accuss inveci ri dumannari a manu tua addumanner chidda ri
Virticchedda e tu potrai amari u t nnammuratu.
Rusidda: Oh, matri, siti divina.
Assuntina: S, sugnu ri vina, r'acitu e
r'ogghiu.
Rusidda: Finitila, matri ri babbiari, vi
vogghiu beni.
Assuntina: S, u sacciu, u scacciu, figghia
mia. Ora vai, va a ripusariti e nun stari siddiataC' t matri ca pripara sta
frittata.
Scena Seconda
(Padre)
Padre: (aggirandosi per la stanza)
Priparamu u tavulinu ccu la tuvagghia merlettata, i tovaglioli, u vinu, i
cannolaE chi av'a manciari u reggimentu ri surdati?
Eh s, quannu si zitia na
figghia u patri fa milli spisi. E poi cci su figghi ca ccu lu tempu mancu
talianu cchi a so patri, u portanu all'ospiziu, u posteggianu nt n'agnuni, ah
sdisanurati!Menu mali ca un 'haiu bisognu ri nuddu iu. Quattru fila mi manciu
ancora, anticchedda i terra cci l'haiuma s picch semu accuss siddiati. Oggi
fistinu s'av'a fari, un fistinu esageratu. M figghia ormai granni divintata.
Assistimamu cc, assistimamu
dd, ora tuttu mi pari prontu. Mi vaiu a curcari n'antichhedda pi essiri cchi
brillanti nna conversazioni.
S picch i Cuppulinu sunnu
signuruna, ccu tanti ri laurea ed esperienza nn spitali, sunnu farmacisti ri
fama munniali ed io mi nni priu picch fra pocu ccu iddi sar mparentatu
(Il padre si siede su una
poltrona, piglia il giornale , d una breve occhiata e si addormenta immediatamente,
ronfando)
Scena Terza
(Padre che dorme,
Assuntina, Cuppolino padre, Cuppolino figlio, Bastianu, Virticchedda.
Suonano alla porta. Assuntina
entra e va ad aprire, aggiustandosi i capelli)
Assuntina: Chi ?
Voce: Io.
Assuntina: Ah lui! Ma lui chi?
Voce: Il dottor Cuppolino.
Assuntina: (aprendo) O illustrissimi
signori CuppolinoQuale buon ventu?
Cuppolino padre: S, u ventu r'amuri, signura cara.
Baciamo le mani.
Assuntina: (fra s) Comu semu
cunzumati!
Cuppolino padre: Comu rici? Ma unn' so maritu?
(Il Padre si alza dalla
poltrona e si avvicina agli ospiti.)
Padre: Cca sugnu, quali onuri aviri a
vassia e a so figghiu nna m casa.
Cuppolino figlio: Pap, ma runn' a figghia?
Cuppolino padre: Ora, ora nni nni parramu ed
aggiustati st'occhiali ca pari un beccamortu.
Assuntina: S, megghiu ca si leva. Sa,nui
fimmini semu cchi affascinati ri la biddizza senza lenti artificiali. Tutta
natura av'a ssiri
Cuppolino padre: Senti a signura? E levatilli.
Cuppolino figlio: Ma iu nun cci viu bbonu
Cuppolino padre: E chi a viriri, fighiu miu, cca
semu nna casa giusta!
Cuppolino figlio: Allura i posu cca, supra stu
tavulinu.
Padre: Ma assittativi cca ca vi fazzu
purtari un po' ri viviri. (e grida) Bastianu!
Bastianu: Cumanni patruni
Padre: Porta un po' ri vinu, chiddu
bbonu, ri la vutti staggiunata ca amu a brinnari sta siratina.
Bastianu: (ridendo) Arriva subbitu, u
tempu ri spillarlu.
(Esce Bastianu.)
Cuppolino padre: E vostra figghia runn,
illustrissimu?
(Assuntina si avvicina al
tavolino e con un gesto fulmineo prende gli occhiali di Cuppolino figlio e li
nasconde nel suo grembiule)
Padre: Arriva, arriva. Sa comu sunnu i
fimmini dilicati, si sta facennu cchi bedda!
(Ma entra Virticchedda.)
Virticchedda: Matri, m'aviti a fari un piaciri,
haiu bisognu.oh scusati nun sapevu ca c'eranu visiti
Assuntina: (accogliendola) Trasi,
Trasi, figghia mia, e nun essiri timida Cca ci sunnu visiti pi ttia!
Virticchedda: (stupita) Pi mmia?
Assuntina: S, pi ttia
Padre: Ma chi fa mpazziu m muggheri?
(Assuntina d un calcetto
al marito)
Padre: Ahi, ahi
Cuppolino padre: Ma chi avi un malesseri?
Assuntina: S sunnu i rulura; ma m maritu
forti. veru ca s forti?
Padre: S, sugnu forti, ma u ruluri
cchi putenti r'un cavuciu ri sceccu.
Cuppolino figlio: Pap pap, chi fa vinni a figghia?
Cuppolino padre: S, cca nno so splinnuri
-ricemu- ma chi cci vitti m figghiu?boh..
Cuppolino figlio: bedda?
Cuppolino padre: S un tipu
Cuppolino figlio: Aspetta ca mi rimettu l'occhiali.
Unni su li lenti? Bedda matri, chi mala fiura chi fazzu ccu la m zita
Padre: Chi piredemu?
Cuppolino figlio: L'occhiali, l'occhiali, unni
trovu!
Assuntina: Ma chi occhiali e occhiali. Cca
s'ava sentiri u ciavuru, u caluri ri l'amuri.Veni cca figghia, avvicinati, runa
a t manu dlicata a stu t nnammuratu, a u figgliu ru dutturi Cuppolinu. Iddu
vinni pi ttia!
(Virticchedda non ha
parola e fa un gesto di stordimento. Poi sorride innamorata)
Cuppolino padre: E s, signora car, e vassia ccu
rispettu,(rivolgendosi al Padre) apparecchiamu sta tavulata.
Scena Quarta
(Padre, Assuntina,
Cuppolino padre, Cuppolino figlio, Bastianu, Virticchedda
Entra Bastianu con il vino.)
Bastianu: Ma apparecchiata! (e ride)
Cuppolino padre: Me figghiu si voli sposari a so
figghia
Padre: A ccui, a Virticchedda?
Cuppolino padre: Oh beddu nomi ri riggina
Cuppolino figlio: Patri, ma iu sapia ca si chiamava
Rusidda?
Cuppolino padre: Ma chi impurtanza avi u nomi,
l'impurtanza l'amuri. Anchi un omu ri scienza avi un cori!
Padre: Allura brinnamu a stu contrattu.
Assuntina: S brinnamu, brinnamu
Padre: Vinu pi tutti e a la faccia ri
mmiriusi
Assuntina: fatta. A prima sistimata.
Scena Quinta
(Padre, Bastianu,
Virticchedda, Cuppolino padre, Cuppolino figlio, Assuntina)
(Bastianu versa il vino
per tutti e brindano.)
Virticchedda: Patri, patri chi sugnu cuntentaE
ccu s'aspittava sta bumma, quasi quasi vi chiedu u pirmissu ri fumarimi na
sicaretta.
Cuppolino figlio: Ma chi dicci, zita mia? U fumu fa
mali, fa ncatramari i pulmuna, poi fa veniri a tussi e a malatia nt aggi. U
fumu un viziu periculusuca a muggheri ri Zicchinetta Cuppulino nun avi a
rischiari.
Virticchedda: Mizzica, gi muggheri mi fici.
Matri mia, mi giranu i pallini i l'occhi..e va bei se accus, iu nun fumu
cchi. Nun vali perdiri a vita rarreri a na sicaretta assassina. E si m maritu
voli accuss accuss sia.
Assuntina: (rivolgendosi al Coppolino
padre) Viri viri comu gi vannu r'accordu.
Cuppolino padre: Gi, gi viu. Viu bbonu.
Padre: Allura n'avutra brinnata. A la
faccia ri la mmiriata
ATTO TERZO
Scena Prima
(Cuppolino padre,
Cuppolino figlio,Virticchedda,Bastianu, Rusidda, Nofriu. Assuntina,
Nella stanza i presenti sono
seduti nelle sedie e parlano tra di loro.
Suonano alla porta. Bastianu
va ad aprire. Nofriu).
Nofriu: Signuri illustrissimi.
Assuntina: Matri mia, ora succeri a bumma! (e
rivolgendosi a Nofriu) Veni cca figghiu miu
Cuppolino padre: Aviti n'avutru figghiu?
Assuntina: No, lu zitu ri l'avutra m
fighia!
Padre: Ah accuss a storia? Nun cci ste
capennu cchi nenti!
(Entra Rusidda)
Rusidda: Nofriu, Nofriu mio (e si
abbracciano)
(Assuntina si avvicina al
marito e sta per dargli un calcio)
Padre: Aspetta, nun tirari cavuci. U
capivu! U mbrogghiu u cumminasti tu. Facisti e disfacisti comu na magghia ri
lana. E mi hai sbalordito.
Assuntina: Nna vita av'a triunfari sempri
l'amuri, picch sinn chi vali campari?
Padre: Hai sempri raggiuni tu.
L'impurtanti ca tutti sunnu filici
Cuppolino padre: Viru ca vassia fu furtunatu. In un
jornu ru figghe avi sistimatu.
Padre: Chi semu priati! Specialmenti p
so figghiu
Cuppolino padre: Picch chi avi m figghiu?
Padre: Nenti, nenti un bravu picciottu
ma n'anticchia babbasuni.
Cuppolino figlio: (cercando ancora) Ma i miei
occhiali li avete trovati?
Assuntina: Ancora l'occhiali cerchi?
Padre: Mi sa ca ccu m muggheri nun li
troverai mai!
(E ridono tutti.)
Scena Seconda
(Cuppolino padre,
Cuppolino figlio,Virticchedda,Bastianu, Rusidda, Nofriu, Assuntina)
Padre: Assuntina, tal, veni cca .Ti
pozzu riri ca sugnu cuntent ri essiri t maritu? I m figghi sunnu sistimati. I
rulura mia mi parinu spiruti. Stu vastuni u iccamu nta n'agnuni. Ora putemu
nvicchiari serenamenti e finalmenti aviri u tempu ri ririti quantu ti vogghiu
bbeni.
Assuntina: Chi sentu? Mi stannu vinennu i
lacrimi a l'occhi
Padre: S, ccu tutta sta cunfusioni
n'apprufittu pi gridariti ca ti vogghiu bbeni chioss ri m terri e ri m
cuntadini.
Assuntina: Bedda matri, mi tremanu i ammi.
Padre: E finalmenti pozzu ririti
"Veni cca ca ti rugnu na vasata" (e le da un bacio)
(Applauso dei presenti.)
Assuntina: (frastornata) Matri mia,
chi sugnu cunzumata. Ccu tutta sta frinisia u vecchiu s'arrispigghi ccu a
sirinata. un miraculu spiciali ca a Santuzza Rusalia m'app' fari. veru da
amuri nasci amuri .E stu ciuri s'arrispigghiVol diri ca finch cc' vita cc'
spiranza. Ma ccu stu vecchiu rincoglionito speru ca a spiranza nun m'arresti
supra a panza. Matri mia, matri mia, chi sugnu cunzumata.(e scappa via
tenendosi i capelli fra le mani)
CALA LA TELA
Rappresentazione teatrale
del testo di Francesco Paolo Catanzaro "Lu zitamentu ri Rusidda"
Edizioni Cadan editore 2001 allestita dagli alunni della III sez. H
dell'Istitutto Comprensivo di Belmonte Mezzagno con la regia di Rocco Chinnici
de " La bottega dei sogni" nell'anno scolastico 2001-2002 presso
l'auditorio dell'Istituto.
e-mail:catanpaolo@katamail.com
(Propriet letteraria
riservata Cadan Editore Palermo)
- Questo copione รจ stato visto: