MALATU 'NTESTA
COMMEDIA BRILLANTE IN DUE ATTI
CON SCENA FISSA DI
GIUSEPPE TOSCANO
__________________________________________
tratta da "il malato immaginario " di Molire
___________________________________
PERSONAGGI
VILASI ------------------------ Padrone di casa
NZINA ------------------------ Governante
NCILINA -------------------- Figlia di Vilasi
ROCCU ------------------------Innamorato di Ncilina
TATO' ------------------------- Fratello di Vilasi
CALUMMA ----------------- Seconda moglie di Vilasi
JABBICU SCURCIDDA-----Medico
MASUZZU------------------- Nipote di Scurcidda
PERSONAGGI 5 UOMINI E 3 DONNE
E IMPLICITA LAUTORIZZAZIONE PER LA EVENTUALE RAPPRESENTAZIONE IN PUBBLICO QUESTA OPERA E PROTETTA DALLA SIAE (SOCIETA ITALIANA DEGLI AUTORI ED EDITORI).
LE CARATTERISTICHE
VILASI Rozzo e prepotente, non si cura dei sentimenti degli altri, espressione arcigna.
NZINA Governante tutto fare di casa, ama Ncilina come fosse sua figlia e per la sua felicit disposta a sfidare in qualunque momento a Vilasi.
NCILINA Fragile ragazza che soffre della goffaggine del padre, si affida ciecamente a Nzina che ama come una sua seconda madre.
TATO' Insofferente alle irruenze del fratello, un poco effeminato.
ROCCU Innamorato ricambiato di Ncilina, sopporta malamente le prepotenze di Vilasi.
CALUMMA Dispotica seconda moglie di Vilasi,
JABBICU Medico di fiducia di Vilasi, usa la "lavanna" per qualsiasi malattia che riscontra al suo paziente.
MASUZZU Medico tirocinante a seguito dello zio, sfoggia una cultura esagerata, balbuziente, le sottolineature dei suoi monologhi segnano i punti dove si inceppa il suo parlare e dove maggiormente suscita l'ilarit.
________________________________
SCENOGRAFIA
Elementi indispensabili sono: una porta sulla destra che l'ingresso dall'esterno e una porta sulla sinistra che
indica l'ingresso alle altre stanze, una spinetta che viene suonata da Ncilina, una poltrona per Vilasi e un
paravento mobile completeranno assieme allo scarno arredamento in "stile", la scenografia per questa commedia
Malatu 'ntesta
_________________________
PREMESSA
Il dialetto che viene espresso in questa commedia almeno in parte diverso dal dialetto in uso nella Sicilia
Occidentale,cos come quello in uso nella Sicilia Orientale.La scrittura che risulta difficoltosa anche per la
mancanza di testi univoci per tutta la Regione, fanno si che alcune espressioni o parole possono essere di
difficile comprensione, qualora si verificasse ci, potrete richiederci per via e-mail le delucidazioni del caso.
ATTO PRIMO
VILASI (solo nella sua camera, seduto davanti a un tavolino, spunta con dei gettoni alcuni conti) Tri e dui cincu, e cincu deci, e deci vinti. Tri e dui cincu, e pua jurnu vintiquattru, na bella lavanna ppi arrifriscari e ammorbitiri, li vudedda di voscenza. Chiddu ca mi piaci di lu m farmacistaj lu mudu cumu ti prisenta li cosi, ppi li vuddedda di voscenza, trenta sordi, nun vasta scriviri beni, caru farmacista sada mintiri ntesta di nu scurciari li s clienti, trenta sordi ppi na lavanna e cchi schifiju, l'antri voti mi lav datu ppi vinti sordi, e quannu si dicinu vinti sordi vodiri ca j cci nni dugnu deci, e cca ci sunu deci sordi, jurnu vintisjia nantra lavanna ccu lu meli di zagara e ccu lu di rabbarbaru, trenta sordi, ccu lu vustru permissu deci sordi. Jurnu vintuttu un giulebbeGiulebbe epaticoNa schifijarija nzumma ppi mi fari dormiri, e di chistu nun mi lamintu pirch mi fici dormiri daveru, trentacincu sordi, deci, quindici, sidici e dicissettiDicissetti sordi e quattru unzi, o si li piglia sann nun ci nni dugnu di nenti. (Suona il campanello) Sempri jurnu vintuttu na mistura astringenti ppi fari arripusari a voscenza, trenta sordi, cca cci nne deci, (suona il campanello) perci stu misi maju pigliatuUnnici DudiciTridici midicini e novi lavanni, ammeci lu misi passatu furu dudici midicini e deci lavanni, mi pari ca tanta migliurija mancu ccia statu, cci laja diri a lu ditturi, (suona il campanello) ma pirch nun venu nuddu, mi lassanu sempri sulu cumu un cani, (suona il campanello) mpazzica je st cosa ca sona adasciu e iddi nu lu sintinu, mana fari mpazziri, (suona il campanello) cumu lu punu lassari sulu un poviru malatu (butta il campanello e grida) dilin dilon, dilin dilon, mana fari muriri sulu cumu narma di lu prijatoriju.
NZINA (entra) Bedda matri cchi premura, e cchi cci stava scappannu!
VILASI Ah, bestija, ah, carignuna
NZINA (finge di avere battuto la testa) Mizzica cchi furija, mintiti na premura dincuddu a la genti ca ppi curriri lestu cc maiu pigliatu un truzzuni ntesta nti lu tagliu di la finestra
VILASI Ah, traditura
NZINA (per interromperlo e impedirgli di parlare si lamenta) Aiaiu!
VILASI Avi
NZINA Aiaiu!
VILASI Avi nura
NZINA Aiaiu!
VILASI Ca sugnu sulu cc
NZINA Aiaiu!
VILASI E statti muta, bestija, ca t'aia rribbiddari.
NZINA E certu, mi pari giustu, doppu di chiddu ca mi fici.
VILASI J scanniddava a li quattru venta e tu nun mi sintivi.
NZINA E vossija ppi farimi viniri di cursa mi fici rumpiri la testa! Chistu passa ppi chiddu e simmu paru, siddu nun vi dispiaci.
VILASI Cumu? Farfanti
NZINA Si gridati mi mintu a cianciri.
VILASI Abbannunatu cumu un cani
NZINA Aiaiu!
VILASI Bestija, ti vulissi
NZINA Aiaiu!
VILASI Ma nzumma nun mi puzzu pigliari mancu la soddisfazijoni d'arribbiddariti?
NZINA Vramati quantu vuliti, ppi mia j lu stessu.
VILASI Si tu ca nun mi lu fa fari, bestija, ca ogni tanticchia ti laminti.
NZINA Vossija v la sodisfazzijoni di vramari e j vugliu la soddisfazzijoni di cianciri, tanticchia l'unu nun fa mali a nessunu, aiaiu!
VILASI Nun c' nenti di fari, portati sti cosi, lagnusa, leva tutti sti cosi, (si alza dalla poltrona) la lavanna di stamatina nni fici affittu?
NZINA La lavanna?
VILASI Sissignura la lavanna, assai nnaiu ittatu(indica il vaso sotto la poltrona).
NZINA (tappandosi il naso) Bedda matri ca j nti sti cosi nun mi cci ntricu, chissu j surbizzu di lu ditturi, datuca j iddu ca guadagna.
VILASI Amma stari accura a tenirimi un vudiciddu callu ppi l'antra lavanna ca maia fari a nantru tant.
NZINA Ssu ditturi avi un bellu cchiffari a cummattiri ccu vossija a truvatu na bella vaccaredda di munciri e a mija mi vinissi lu disiju di spijaricci chi razza di malatija avi ppi farivi tutti sti curi.
VILASI Muta, pezza d'asina ca s, cchi nni v capiri di dittura e di midicini tu ca si cchiu asina di na scecca zoppa. Vugliu ca m figlia Ncilina veni cc, cciaia diri na cosa.
NZINA Tal chidda cc j ca sta vininnu, cchi vi ligg lu pinziru.
VILASI Ncilin, veni cc, arrivasti a lu mumentu precisu ca taia parlari.
NCILINA Sugnu pronta ppe ttintarivi.
VILASI Ah!Aspetta, (si tiene la pancia) dammi lu vastuni, a mumentu vignu.(si avvia velocemente, fa due passetti, si ferma, alza la gamba e scorreggia, poi di nuovo, per tre volte, esce).
NZINA (scherzando) Lestu, mpazzica ci scappa, lestu, ss ditturi nni teni nsugicu di na manera.
NCILINA (a Nzina con gli occhi languidi, in tono confidenziale) Nzina.
NZINA Eh?
NCILINA Talijami.
NZINA E allura? Ti taliju.
NCILINA Nzina.
NZINA Ma nzumma, Nzina cchi?
NCILINA Nu lu nzirti di socchi vugliu parlari?
NZINA Lu sacciu di socchi v parlari, di lu t picciuttu nnamuratu, pirch avi se jorna ca appena grapimmu la vucca ppi parlari, amma parlari d'iddu, e a tija tacchiananu l'arterii siddu nunni parlammu continuamenti.
NCILINA Datuca lu sa, pirch nu lu cuminci tu lu discursu, ammeci ca aspitti ogni vota ca aja cuminciari a parlari j.
NZINA Pirch nun mi lassi mancu lu timpu di pinzaricci, ca subitu ti minti Nzina di cc e Nzina di dd.
NCILINA Ti l'aja confissari, nun mi stancassi mai di parlari d'iddu, e aju lu cori ca approfitta ccu entusiasmo di ogni scusa ppi parlari ccu tija, ma dimmillu Nzina, tu li astimi forsi sti sintimenta ca pruvu ppi iddu?
NZINA Mi putissiru cadiri l'ucchi nterra.
NCILINA Sbagliu forsi, ca mi lassu iri a sti dolci sensazioni?
NZINA J nun dicu nenti.
NCILINA E vulissi ca avissa essiri nsensibbili a li protesti di la passioni ardenti ca iddu dimostra ppi mija?
NZINA Lu Signiruzzu nu lu vulissi.
NCILINA Ma dicimillu, nun si daccordu ccu mija, ca cc la manu di lu cilu, la vulunt di lu distinu, nti lu mudu accuss mprevedibbili e stranu cumu nni canuscimmu?
NZINA Si.
NCILINA Nu lu truvi anchi tu, ca agisci cumu un galantomu?
NZINA Si.
NCILINA Ca si comporta ccu rannizza d'animu?
NZINA Si.
NCILINA Ca ogni cosa ca f la f ccu tanta semplicit?
NZINA Si.
NCILINA E pua, Nzina, nun lu vidi quant' biddu?
NZINA Si.
NCILINA Ca avi un portamentu straordinariju?
NZINA Si.
NCILINA Ca lu so mudu di parlari, li so gesti, anu quarchi cosa di nobili?
NZINA Si.
NCILINA E nun ci sunu palori cchiu appassionati di chiddi ca mi dici?
NZINA Si.
NCILINA E nenti j cchi fastiddijusu di la soggezioni ca macchiana ogni vota ca nn'amma diri tutti li cosi ca lu cilu spira a lu nostru arduri.
NZINA Si.
NCILINA Ma tu chi dici? Tu nun parli mai, mi v beni daveru?
NZINA Eh! Sti cosi quarchi vota sana pigliari ccu li pinzetti, li smorfii d'amuri assimigliannu assai a la virit, ma nti st campu cci sunu tanti farfalluna.
NCILINA Oh, Nzina, cchi v diri? Oh, povira di mija, lu dici accuss beni, j possibili ca noda essiri sinceru?
NZINA Comunchi, l'a sapiri prestu, la ntinzioni ca avi di chiediri la t manu i lu migliu mudu ppi fariti capiri si dici o no la virit, chissa i la prova di lu novi.
NCILINA Oh, Nzina, si iddu mi sta mbrugliannu noia cridiri cchi a nessunu omu ppi tutta la vita.
NZINA Muta, ca arriva t patri.
VILASI (entra, siede in poltrona) Sugnu cchiu liggiu, perci, figlia mija ti vugliu dari na notizzija ca mancu ti l'aspitti, manu datu l'ambasciata ca ti vunu maritari Cchi c' rridi? Ada essiri divirtenti l'idea di lu matrimuniu, nun c' nenti ca fa ridiri tantu li signorini, eh, natura, natura, a quantu viju figlia mija nun c' mancu bisugnu ca ti spiju si accitti di maritariti.
NCILINA J doviri mija, patri, fari tuttu socchi vi piaci di cumannarimi.
VILASI Ah, cchi figlia giudizzijusa ca aju, allura l'affari j fattu, tantu j' cci aviva gi dittu di si.
NCILINA E a mija nun tocca patri mija, ca affidarimi orba orba a la vostra vulunt.
VILASI M muglieri, la t parrastra, vuliva ca ti nchiuiva nti lu cummentu e cumu j ntestarduta.
NZINA (a bassa voce) D'armalazzu avi li s rragiuna.
VILASI Di stu matrimuniju nunni vuliva mancu sentiri parlari, ma j cciarriniscivu e detti la m parola d'anuri.
NCILINA Oh, patri mija, quantu vi sugnu ricanuscenti ppi li vostri bont.
NZINA Veramenti anchi j v'aja essiri obbligata, chista j la decisijoni cchi savia ca atu mai pigliatu ntre tutta la vostra vita.
VILASI Ancora nu lu canusciu stu picciuttu, ma manu garantitu ca m'ada pijaciri e ada pijaciri anchi a tija.
NCILINA Daveru j patri mija.
VILASI Cumu? Lu canusci?
NCILINA Oramai lu vostru consenziju m'autorizza a grapirivi lu m cori e nun ci pinzu mancu un minutu ppi dirivi ca la cuminazijoni vonzi ca nn'ancuntrassimu Ora avi gia setti jorna e st richijesta ca v'anu fattu nni veni di la simpatija ca cci f tra nuantri dui appena nni talijammu.
VILASI Chistu nun mi l'avivanu dittu, a ogni mudu mi fa pijaciri, tantu di guadagnatu si li cosi stanu accuss, manu dittu ca j un beddu pizzu di stinnarduni.
NCILINA Si patri.
VILASI Bella statura!
NCILINA Certamenti.
VILASI Figura cucibbuli!
NCILINA Verissimu.
VILASI Simpaticu!
NCILINA Simpaticissimu.
VILASI Giudizzijusu e di bona famiglia!
NCILINA Perfettamenti.
VILASI Un galantomu nascijutu e criscijutu!
NCILINA Molto perbeni.
VILASI Ca parla perfettamenti lu latinu!
NCILINA Chistu nu lu sapiva.
VILASI E ca ci manca picca ca s'ada pigliari la laurija di ditturi.
NCILINA Cu patri? Iddu?
VILASI Si, ma chiff nun ti lu dissi?
NCILINA Veramenti no E a vossija cu cci lu dissi?
VILASI Lu ditturi Jabbicu Scurcidda.
NCILINA Lu ditturi Jabbicu Scurcidda lu canusci?
VILASI Chi dumanna, j s niputi, vu ca null'ada canusciri?
NCILINA Roccu J lu niputi di lu ditturi Scurcidda?
VILASI Ma quali Roccu! Stammu parlannu di lu picciuttu ca ti v maritari?
NCILINA Beh, si!
VILASI E perci si tratta di lu niputi di lu ditturi Jabbicu Scurcidda e stu picciuttu si chiama Masuzzu, gnieca Roccu e nuantri ammu cuminatu lu matrimuniju stamatina, lu ditturi Scurcidda, lu niputi e j' e dumani lu promessu sposo ada viniri cc, accumpagnatu di lu ditturi so zijanu chi c'? Si tutta
NCILINA J ca ora staju capinnu patri mija, ca vossija parlava di na persuna e j' mi cridiva ca stava parlannu di n'antra, (va a fondo parete con le spalle al pubblico).
NZINA Cumu??? Vossija daveru avissa vutu sta pinzata riddicula? E ccu tutti li ricchizzi ca avi vulissi fari maritari a s figlia ccu un ditturi?
VILASI Si! E a tija cchi ti ntaressa, bestija sfacciata ca nun si antru?
NZINA Santa pacinzija, adasciu, vossija cumincia a offenniri, possibbili ca nun si po arraggiunari un mumentu senza farisi acchianari l'arterii? Avanti, carmannunni tanticchia, chi motivu aviti, di grazzija, ppi fari un matrimuniju di st generi?
VILASI Essinnu ca mi sintu cumu na pezza di pidi e malatu cumu sugnu, vugliu aviri un jenniru ditturi, vugliu aviri parinti dittura, accuss aju n'aiutu di chiddu bunu contru la malatija ca aju, puzzu aviri intra a unu ca mi dici sempri socchi aja fari, mi visita, mi scrivi li rizetti
NZINA Va beni, chistu j un motivu. Lu vidi cumu j bellu arraggiunari tranquillamenti l'unu ccu lantru? Per vossija s'ada mintiri na manu ncapu la coscienza, siddu l'avi, ma vossija j propija malatu?
VILASI Cumu? Bestija, si sugnu malatu? Si sugnu malatu? Sfacciata.
NZINA Va beni, j malatu, cchi nnamma zzuffari ppi chistu, si j malatu, sugnu daccordu anchi j' e cchiu malatu ancora di quantu si cridi, (si picchietta la testa) ma j s figlia ca ada pigliari maritu Ora datuca idda nun j malata, nun serbi ca s'ada maritari un ditturi.
VILASI J ppi mija ca cci fazzu pigliari lu ditturi e na brava figlia ada essiri felici di maritarisi na persuna ca p fari tantu beni a la saluti di s patri, (coccolone) ca nnavi tantu bisugnu.
NZINA Don Vil, ncuscenza lu v ca cci dugnu un consigliu d'amica?
VILASI Ma chi addivint n'arca di scienza? Sintimmu stu consigliu d'amica.
NZINA Ssi nun ci penza cchi a st matrimuniju.
VILASI Eh! E lu motivu?
NZINA Lu motivu? Ca s figlia no ccunsentir mai!
VILASI No ccunsentir mai?
NZINA Mai!
VILASI M figlia?
NZINA S figlia, ci dir ca nun sapi cchi farisinni di lu ditturi Jabbicu Scurcidda, nn di s niputi Masuzzu e nun sapi mancu unni mintirisilli tutti li lavanni ca vanu nzignannu a la genti.
VILASI Lu sacciu j' unni mi l'aja mintiri, a parti lu fattu ca j un partitu migliu di quantu ti po cridiri, lu sa ca lu ditturi Scurcidda ci lassa tuttu a iddu? E lu sa ca lu ditturi Scurcidda avi un dammusu di sordi?
NZINA Ppi essiri riccu accuss chissu vas quanta genti ada mmazzatu a furija di lavanni, a ogni manera chistu j tuttu bellu e tuttu bunu, ma j' ristu sempri di la stessa opinijoni e a dirila tra di nuantri cci cunsigliassi di circari n'antru maritu ppi s figlia, pirch Ncilina nun j fatta ppi essiri la muglieri di unu ca facinnu cacari la genti.
VILASI E j' ammeci vugliu ca l'ada divintari.
NZINA Si si, ma ss nun si f mancu sentiri.
VILASI Cumu? Nun m'avissa mancu a fari sentiri?
NZINA No!
VILASI E pirch no?
NZINA Pirch sann, cu lu senti l'ada sparlari dicinnu ca parla senza pinzari a socchi dici.
VILASI Socchi vunu diri dicinu, j' ti dicu ca vugliu ca Ncilina ada fari anuri a lu mpegnu ca m'aju pigliatu.
NZINA No! J' sugnu sicura ca nu lu far.
VILASI Cci lu fazzu fari ppi forza.
NZINA Nu lu far, ca cci lu dicu j'.
VILASI O lu fa, o la nchiuiu n'cummentu.
NZINA Vossija?
VILASI J'!
NZINA Chista j bona.
VILASI Chi vordiri "chista j bona"?
NZINA N'cummentu nun ci la nchiui mancu ppi sunnu.
VILASI Nu la nchiuiu n'cummentu mancu ppi sunnu?
NZINA No!
VILASI No?
NZINA No!
VILASI Chista stona propija, j' si vugliu, nun mintu a m figlia n'cummentu? E cu mi lu po mpediri?
NZINA Vossija stessu, nun avi lu curaggiu, a la fini pua vinci lu s amuri di patri.
VILASI Nun vinci propija nenti.
NZINA Na para di lacrimuzzi, ci jetta li vrazza a lu cuddu, un Patri mija biddu Dittu ccu tantu amuri Chistu vasta e nn'assuperchia ppi farilu lagrimijari.
VILASI Nun serbi a nenti. J' nun canciu opinijoni.
NZINA Ma santa pacinzija, j' lu canusciu, vossija j bunu d'animu.
VILASI (con uno scatto d'ira) Nun sugnu bunu e quannu vugliu j', sacciu essiri anchi tintu.
NZINA A liggiu, si lu scurd ca j malatu?
VILASI J' cci ordinu categoricamenti di pripararisi a spusarisi a ccu vugliu j'!
NZINA E j' cci ordinu categoricamenti di nu lu fari propija!
VILASI Ma unni amma rrivatu? Na bestija di na serba avi lu curaggiu di parlari di sta manera a lu s patruni!
NZINA Quannu lu patruni nun penza a socchi f, la serba giudizijusa avi tuttu lu dirittu di addrizzarilu.
VILASI (prende la ferla, gli corre dietro) Ah, maladucata, taja dari propija quattru furcunati.
NZINA (gira intorno al tavolo) Lu m doviri dici ca maja ribillari a tuttu chiddu ca vi p fari disanuri.
VILASI (ansima) Vini Vini cc, ca ti nzignu j' a parlari.
NZINA Lu m doviri mi dici ca nun ci puzzu lassari fari na fissarija.
VILASI Bestija!
NZINA No! Nun puzzu propija acconsentiri a stu matrimuniju.
VILASI Serba scialarata!
NZINA Nun vugliu ca Ncilina si marita ccu chissu ca va nzignannu lavanni a li quattru venta.
VILASI Fitusa!
NZINA E vidimmu a cu attenta di cchi tra vossija e mija.
VILASI Ncilina, mi v aiutari a acchiappari ss scialarata?
NCILINA Oh, patri mija, dativi accura a nun cadiri malatu.
VILASI Si nu la firmi ti dugnu d vastunati anchi a tija.
NCILINA (esce).
NZINA Ccu tutta sta cursa ca si sta facinnu, ppi pigliari arriri coloritu cumu minimu cci vunu nantri tri lavanni.
VILASI (si getta in poltrona) Ah Ah Nunni puzzu cchi Accuss mi faciti muriri.
CALUMMA (entra).
VILASI Calumma, mugliera mija, viniti cc.
CALUMMA Cchi cosa aviti, maritino mija?
VILASI Viniti cc, aiutatimi.
CALUMMA Ma chi j ca successi, piccolino mija?
VILASI Cicciuzza.
CALUMMA Cicciuzzu.
VILASI Manu fattu arrabbijari.
CALUMMA O poviru maritu mija E cu j ca va fattu arrabbijari Cicciuzzu?
VILASI Ss bestija di Nzina, ca ada divintata cchiu sarbaggia di Di Di
CALUMMA Nun v'agitati accuss.
VILASI Mi st facinnu mpazziri.
CALUMMA Adasciu, piccolino mija.
VILASI Avi n'ura ca nun fa antru ca darimi contru, socchi dicu dicu.
CALUMMA Avanti avanti, carmativi tanticchia.
VILASI Ada vutu lu curaggiu di dirimi ca nun j veru ca sugnu malatu.
CALUMMA J na maladucata.
VILASI Vu lu sapiti cicciuzza cumu sugnu arridduciutu.
CALUMMA Si Cicciuzzu, Nzina a fattu propija mali.
VILASI Cicciuzza, ss bestija mada fari muriri.
CALUMMA Cessu cessu.
VILASI J idda la causa di la bili ca aiu cc dintra.
CALUMMA Nun vi la pigliati accuss.
VILASI Quantu avi ca la vulissi jttari fori.
CALUMMA Oh, cicciuzzu, ogni serba avi quarchi difittu, nun ci nni sunu cchi di chiddi buni e perci Amma suppurtari li lati tinti ppi amuri di chiddi buni, Nzina j brava, premurosa, diligenti e speciarmenti j fidata e vu lu sapiti ca a lujiurnu d'oj sada dari accura a cu si f trasiri intra, (con aria di rimprovero) Ol, Nzina!
NZINA (pronta) Signora.
CALUMMA Si po sapiri pirch fa arrabbijari lu m cicciuzzu?
NZINA (caramellosa) Io, signora? Bedda Matri, nun sacciu propija socchi vuliti diri, j pinzu sulu a compijaciri a don Vilasi in tuttu e per tuttu.
VILASI Ah figlia di
NZINA Mi dissi ca vo fari maritari a Ncilina ccu lu niputi di lu ditturi Jabbicu Scurcidda e j', cci rispunnivu ca j un bonu partitu, d'aggenti puliti, ma ca secunnu mija,avissi fattu migliu a nchiuirila ntre un cummentu.
CALUMMA Nun c' nenti di mali nti chistu, j' dicu ca Nzina avi rraggiuni.
VILASI Calumma muglieri mija e vu cci criditi? J na scialarata, a dittu na piddata di farfantarija.
CALUMMA Va beni, criju a vu, amuri mija, ora carmativi. Nzina! Accura, siddu f arrabbijari ancora na vota a m maritu Ti jttu fori, ora dunami na manu ca lu vugliu sistimari bunu nti la poltrona, (a Vilasi) siti misu tuttu sturtu, mintitivi la scuzzetta ncapu li gricchi, li cchiu brutti curpi d'aria sunu chiddi ca si piglianu a li gricchi, (gli sistema i cuscini sulla sedia).
NZINA ( di nascosto gli fa andare pi volte sulla faccia il pennacchio della scuzzetta)
VILASI (si dispera a toglierselo dal viso) Ma cchi avi stu pirrichiuchiu? Cicciuzza, quantu vi sugnu ricanuscenti ppi tutti li peni ca vi dati ppi mija.
CALUMMA (si gira per sistemare meglio i cuscini) Spincitivi, ca chistu vi lu mintu sutta Chistu lu mintimmu cc E chistu cc bbanna.
NZINA (gli schiaccia un cuscinu sulla faccia come per soffocarlo) E chistu ppi arripararivi quannu c' lu suli.
VILASI (annaspa con mani e piedi).
NZINA (scappa fuori).
VILASI (si alza in collera, gli tira i cuscini) Ah, bestija, ah, mi v affucari!
CALUMMA (non ha visto la scena) Ehil ehil, chi cosa succedi?
VILASI (senza fiato si lascia cadere in poltrona) Ah, ah, ah, nunni puzzu cchi.
CALUMMA Pirch vi cutulijati tantu? Nzina vi vuliva aiutari.
VILASI Vu nu lu sapiti amuri mija, cumu j china di sbintura ss scialarata, ah, ma fattu abballarijari tutta la rignunata, mi cciana vuliri armenu uttu midicini e duduci lavanni ppi farili iri a lu s pustu.
CALUMMA Avanti avanti, cicciuzzu, carmativi tanticchia ora.
VILASI Calumma, cicciuzza, vu siti l'unica cunzulazzijoni mija.
CALUMMA Piccolino miju.
VILASI Ppi circari d'appaciari l'amuri ca mi dati, aju decisu di fari tistamintu, curuzzu mija.
CALUMMA Oh, amuri mija, mancu nnamma parlari, ppi fauri, j un pinziri ca nun putissi suppurtari, la sula palora tistamintu, mi fa viniri un diluri a la vucca di l'arma
VILASI Calumma, vulissi fari lu tistamintu, ma cci vulissi un tistimuniju, j un piccatu ca nun c' nuddu, armenu cci forra cc lu ditturi Scurcidda, pigliassimu a iddu cumu tistimuniju Ma iddu nun c'!
CALUMMA J darriri la porta! Lu fici viniri.
VILASI Ma facitilu trasiri subbitu cicciuzza.
CALUMMA Ahim! Cicciuzzu, quannu si ama tantu lu propija maritu, a sti cosi nun si cci'arrinesci mancu a pinzari Vas cumu mi vinni di diricci a lu ditturi Scurcidda di viniri cc ppi fari di tistimuiju ppi lu tistamintu. (fa cenni per fare entrare velocemente a Scurcidda).
SCURCIDDA (entra).
VILASI Trasiti dutt trasiti, pigliati na seggia, daticcilla, menu mali ca siti cc accuss putiti fari lu tistimuniju ppi lu tistamintu.
CALUMMA Ahim, di cosi cuma chisti no rrinisciu mancu a parlarinni. (finge uno svenimento cercando di farsi sorreggere da Scurcidda, lui la ignora, si riprende).
SCURCIDDA La signora ma dittu di li vostri ntinzijoni di fari tistamintu a fauri d'idda e mi fici viniri di cursa cc, ppi fari di tistimuniju Ma a stu proposito vaja diri ca a vostra muglieri Nun ci putiti lassari nenti.
VILASI Cumu nenti! Ma pirch?
SCURCIDDA La liggi! Lu vieta, pirch la signura Calumma j la vostra secunna muglieri e vui aviti una figlia e la quota di la vostra prima muglieri appartieni a vostra figla, perci un testamintu forra nullo!
VILASI Ma chi liggi babba! Po essiri ca n'omu nun po lassari nenti a la fimmina ca cci duna tantu amuri, quasi quasi vaia parlu ccu lu nutaru.
SCURCIDDA (scandalizzato) Nun j nti lu nutaru ca sada jri, pirch sunu severi nti sti cosi. Antri sunu li persuni unni s'ada jri, ca sunu cchi accomodanti e sanu a quali artifizii ana ricurriri ppi evitari elegantementi la liggi e renniri giustu socchi Giustu nun j! Ca sanu firrijari nturnu a la cosa Macari guadagnannucci quarchi cosa, per sunu benefattori, pirch si nun ci forranu iddi vas ammizzu a quantu mpapocchi nnavissima truvari ogni jurnu.
VILASI Viju ca la sapiti longa ccu sti cosi Vu lu sapiti cumu puzzu fari ppi lassari a idda tutta la m rrobba senza dari nenti a l'antri?
SCURCIDDA Cumu putiti fari? Pigliati n'amicu fidatu J', ppi esimpiju e facimmu finta ca aia viri tanti sordi ppi pagarimi debbiti ca aviti versu di mija, j' pua li sordi, cci li dugnu a la signura Calumma, putiti anchi primu di muriri, daricci materialmenti dinaru cuntanti, gioielli e anchi titoli al portatore ca ppi casu aviti.
CALUMMA Ahim, nun vi turmintati ppi chistu, siddu mi viniti a mancari Cicciuzzu, j' a st munnu munnu, nun ci staiu cchi.
VILASI Cicciuzza.
CALUMMA Si amuri mija, siddu m'ada ammattiri ssa sbintura di perdirivi
VILASI Calumma, mugliera mija.
CALUMMA Nun mi ntaresser cchi nenti di la vita.
VILASI Amuri mija.
CALUMMA E vi seguir, ppi farivi vidiri quantu j ranni st'amuri ca vi purtu.
VILASI Cicciuzza mi stati pizzijannu lu cori.
SCURCIDDA Sti lagrimi sunu fori stasciunata, nun simmu ancora a stu puntu.
CALUMMA Ah ditt, vui nu lu sapiti cchi v diri amari tantu lu propija maritu.
VILASI Lu cchi ranni dispijaciri ca nun vaiu pututu dari un figliu, lu ditturi mi dissi ca mi l'aveda fari fari Ma pp ccamadora (con le mani indica "niente").
SCURCIDDA Ehm Nun j ditta l'urtima palora, ancora quarchi lavanna
VILASI Lu tistamintu nun si po fari, amuri mija, cumu dici lu ditturi, ma per vi vugliu dari ccu li m stessi manu li ducintumilaliri ca aju ammucciati intra lu stipu e dui cambijali ca aja riscotiri.
CALUMMA (cela soddisfazione mentre Vilasi parla, si riprende)No, no, nu li vugliu mancu vidiri, ah Quantu atu dittu ca cci sunu ammucciati dintra lu stipu?
VILASI Ducintumilaliri, cicciuzza.
CALUMMA (finge come prima) Nun mi parlati di sordi ppi fauri, ah Di quantu sunu ss du cambijali ca ata riscotiri?
VILASI Una di cinquantamilaliri e l'antra di sissanta.
CALUMMA (finge come prima) Tuttu l'oru di lu munnu cicciuzzu, nun j nenti ppi mija paragunatu a vui.
SCURCIDDA Allura cchi facimmu? La studijammu meglia la situazijoni?
NZINA (entra, resta in disparte).
VILASI Si dutt, facimmu accuss, cicciuzza aiutatimi Ca vi fazzu vidiri Lu stipu.
CALUMMA Viniti piccolino mija (sorregge Vilasi ed escono seguiti da Scurcidda).
NZINA (tra s) L'aju ntisu ca parlavanu di tistamintu, sicuru ca sta circannu di trischijari quarchi cosa a ss vicchiu stolitu Ora la puzzu abbannunari a dd povira carusa? Da piccilidda di Ncilina, mai a lu munnu! Forsi mi cummeni fari finta ca sugnu amica di don Vilasi e la signura Calumma e pua vidimmu chi succedi Chi brutta situazijoni, ccu un patri zagurdu di ss manera
ROCCU (entra) Nzina!
NZINA (sussulta) Cu j? Mamma chi scantu! Roccu, ch a vinutu a fari?
ROCCU Aju vinutu ppi circari di parlari ccu la m nnamurata Ncilina, ppi sapiri quali sintimenta avi ppi mija e pua vugliu sapiri quali sunu li s decisijoni a propositu di stu matrimoniju ccu lu niputi di lu ditturi Scurcidda ca aju ntisu diri.
NZINA Acch! Ora iddu arriva accuss a quattru e quattruttu e vada parla ccu Ncilina, ma nu lu sa ca j guardata notti e jurnu, (al pubblico) certu ca per quannu si dici li distinu, dda povera carusa nun po nnesciri mai, na vota ca arriniscimmu a nnesciri Si vada ncontra ccu chistu e si nnamuranu cumu a du allocchi.
ROCCU E propija ppi chissu j' sugnu cc, per no pinzari ca sugnu di lu tri, ca mi prisintu tisu tisu, aju vinutu a lu pustu di lu maistru di musica Ddu mischinu nun potti viniri Cciammucciavu li cauzi, (ridono).
NZINA Accura ca sta arrivannu s patri, mintiti nti ss'agnuni ca pua ti chiamu.
ROCCU (va in un angolo).
VILASI (entra, passeggia) Lu ditturi Scurcidda mi dissi ca aja passijari ogni matina nti la m cammara, dudici voti, ma mi scurdavu di spijaricci siddu j ppi lu lungu o ppi lu largu.
NZINA Don Vil, c' cc
VILASI Nun gridari, bestija, vini sempri cc a farimi scattari la testa, nu lu sa ca a li malati si cci parla adasciu adasciu?
NZINA Vi vuliva diri siddu
VILASI Nun vramari, e chi arricurdu la picura a lu lupu?
NZINA Don Vil (fa finta di parlare)
VILASI Eh?
NZINA (seguita a fare finta di parlare).
VILASI Ma chi dici?
NZINA (ad alta voce) Cc' un picciuttu ca v parlari ccu vossija.
VILASI (resta interdetto, poi rassegnato) Facimmulu trasiri:
NZINA (Fa segno a Roccu di venire avanti).
ROCCU Signore
NZINA (ironicamente, urlando) Ma chi parlati accuss forti, cci vuliti fari scattari la testa?
ROCCU Signore Sono lieto di truvarivi a la dritta e di constatari ca stati molto migliu.
NZINA Cumu? Sta migliu? J farsu, don Vilasi sta sempri mali.
ROCCU Aiu ntisu diri ca stava migliu e truvu difattu ca avi na bella cira.
NZINA Cumu? Avi na bella cira? Avi na brutta cira e chiddi ca vi dicinu ca sta migliu, s'avissira talijari lu s jmmu, lu mischinu avi un pedi nti lu tabbutu ca mi fa na pena
VILASI Avi rraggiuni
NZINA Camina, dormi, mancia cumu un purcu (riprende) Cumu a tutti l'antri, ma per j tantu malatu.
VILASI Ah, cumu j veru.
ROCCU Signore sugnu desolato, vignu ppi cuntu di lu maistru di cantu di la signorina Ncilina, iddu nun potti viniri ppi motivi diciamo Ppi motivi Ppi motivi! Allura mi dissi di viniri cc, dici Vacci tu, mpazzica la signorina Ncilina si scorda socchi sa nzignatu.
VILASI Va beni, (a Nzina) va chiamala!
NZINA Secunnu mija, j migliu ca accumpagnu a iddu nti la cammara di Ncilina.
VILASI No, ada viniri idda cc.
NZINA Ma cumu fanu a fari lezijoni si nun sunu suli?
VILASI Nun mi ntaressa, nun mi ntaressa.
NZINA Ma vas cchi confusijoni ca si mintina fari, cu canta di cc, cu canta di dd, pua vossija s'agita e ci scatta la testa.
VILASI Ma quali, mi pijaci la musica Oh tal, tantu sta vininnu e tu tinni po jri, va vidi si m muglieri sa vistutu.
NCILINA (entra e resta esterrefatta vedendo Roccu).
NZINA (a Ncilina) Chi sintisti lu sciauru eh? Ora sbogliati nun stari accuss! (esce).
VILASI Veni cc figlia mija, lo t maistru di musica nun potti viniri ppi motivi (guarda Roccu) Ppi motivi! E mann stu picciuttu a dariti lezijoni a lu so pustu.
NCILINA Oh,piet e misericordia.
VILASI Cchi c', pirch tutta sta meraviglia?
NCILINA I ca
VILASI E allura? Chi j tutta st'agitazioni.
NCILINA Lu fattu j patri mia ca sta capitannu na cosa daveru straordinaria.
VILASI Si nu lu dici cumu facimmu a sapirila?
NCILINA Maiu sunnatu ca mi truvava dintra na situazioni ca purtava spavintu e ca na pirsuna ca cciassimiglia precisu mi s'apprisintava, j, cci chidiva aiutu, e iddu mi libbrava di la pena ca aviva.
ROCCU Occupari li vostri pinzera quannu vi sunnati e quannu siti viglianti nun po essiri certu na sbintura, e la felicit mija forra daveru ranni siddu avissivu daveru quarchi pena e j arriniscissi a liberarivinni.
NZINA (entra agitata) Palora mija Don Vil j bellissimuCu? Ma lu niputi di lu ditturi Scurcidda, ana rrivatu tutti dui, lu ditturi e lu niputi, vi stati pigliannu a du parinti ca sunu na billizza, ora vinna ddunati quali j lu cchiu bellu picciuttu di lu munnu, e lu cchiu simpaticu, mi dissi sulu du palori ma vastaru e assupirchiaru, s figlia ada mpazziri ppi la cuntintizza.
VILASI (a Rocco che fa il gesto di andarsene) Nun vi nni jti maistru, staiu dannu maritu a m figlia e ora cci staiu innu a prisintari lu promesso sposo ca ancora idda nun canusci.
ROCCO Ppi mija i n'anuri ranni siddu mi si concedi di essiri tistimuniu di n'ancuntru accuss mportanti.
VILASI I lu niputi di un ditturi bravissimu e lu matrimuniu l'amma fari fra quattru jorna.
ROCCU Benissimu.
VILASI Faciticcillu sapiri a lu maistru di musica ca ada essiri prisenti a li nozzi.
ROCCU Non mancher.
VILASI E siti mmitatu anchi vui.
ROCCO Molto onorato.
NZINA Priparammunni ca sta trasinnu, cc sunu.
SCURCIDDA (entra pomposo).
VILASI (porta la mano al berretto senza toglierselo) Nun mi lu livu lu tascu, pirch vu stessu matu dittu di nun mi scupinari la testa, vu siti di lu mistiri e sapiti li conseguenzi.
SCURCIDDA Lo scopu di tutti li nostri visiti j lu sollijevu di li malati, no lu loro disaggio.
VILASI Sugnu onoratu o signuri
(Parlano tutti e due contemporaneamente, si sentono due tromboni che suonano note sconclusionate a sottolineare la confusione del discorso).
SCURCIDDA Noi simmu cc, o signore
VILASI Ccu grandissima gioia
SCURCIDDA M niputi Masuzzu e j
VILASI L'anuri ca mi faciti
SCURCIDDA A testimoniarivi, o signori
VILASI E avissi anzi, vulutu dirivi?
SCURCIDDA Quantu simmu ncantati
VILASI Siddu putiva viniri j' a casa vostra
SCURCIDDA Ppi la grazia ca mi faciti
VILASI Ppi rassicurarivi
SCURCIDDA Acconsentinnu a ricevirinni
VILASI Ma vui lu sapiti o signori
SCURCIDDA Onoratissimi, o signori
VILASI Chi cosa v diri essiri un poviru malatu
SCURCIDDA Di la vostra amicizzija
VILASI Ca antri cosi nun po fari
SCURCIDDA E assicurarivi nel contempo
VILASI Ca dirivi nti sta casa
SCURCIDDA Ca ntre tutti li cosi ca appartininu a la nostra professijoni
VILASI Ca cercher ogni possibili occasijoni
SCURCIDDA E ntra tutti l'antri cosi
VILASI Ppi farivi vidiri, o signore
SCURCIDDA Noi saremo sempri pronti, o signore
VILASI Ca iddu j ppi ogni cosa serbu vustru
SCURCIDDA A testimonijarivi quantu simmu bravi, (al nipote) Masuzzu viniti avanti, pronunciati lu vostru indirizzu di salutu.
MASUZZU (entra tonto, si guarda in giro) Comincio di lu patri?
SCURCIDDA Si!
MASUZZU Sssssignore,io sono qui giunto a salutare ed omaggiare, a vagheggiare e a riverire in voi un secondo padre al quale, oserei dire, mi sento pi debitore che non al primo; il primo mi ha generato, ma voi mi avete scelto, quegli mi ha accolto per la volont del fato, voi mi avete accettato per bont vostra e quanto pi le facolt spirituali sono superiori a quelle corporali, tanto pi io sono vostro debitore e tanto pi considero preziosa questa futura filiazione per la quale oggi anticipatamente vi rendo umilissimi e rispettosissimi tributi d'omaggio.
NZINA Atu ntisu? A mija ma mmirijacatu linna.
MASUZZU (a Scurcidda) Aju jutu bunu?
SCURCIDDA Optime!
MASUZZU Bacio?
SCURCIDDA Si, si.
MASUZZU (mette la bocca in posizione di bacio e cerca di baciare quanti possibile ma tutti si discostano).
NZINA (quando Masuzzu si avvicina a lei) Ajutu! (si nasconde).
MASUZZU Continuo ora ccu la signora?
SCURCIDDA (annuisce).
MASUZZU (a Ncilina) Signora madre, ben a ragione il cielo vi concede il nome di madre della sposa
VILASI Chista nun j m muglieri, j m figlia.
MASUZZU E so muglieri unni j?
VILASI Ora veni.
MASUZZU Zio, l'aja spittari?
SCURCIDDA Passa a lu salutu ppi la signorina.
MASUZZU (felice fa una lunga preparazione) Madamigella, come i naturalisti hanno osservato che il fiore detto eliotropo si rivolge senza posa all'astro diurno, cos il mio cuore d'ora in avanti si rivolger sempre verso gli astri risplendenti dei vostri adorabili occhi, come verso il suo unico polo. Tollerate ordunque, madamigella che io appenda oggi all'oro delle vostre grazie, l'olocausto di questo cuore, che non ambisce altra gloria che quella di essere per tutta la vita, madamigella, il vostro umilissimo, obbedientissimo, fedelissimo servitore e marito.
NZINA Ma chi si li studija di notti tutti li fissarija ca dici?
VILASI (a Roccu) Eh? Majstru, chi vinni pari?
ROCCU Stu signuri j stupefacenti, siddu sapi fari lu ditturi cumu parla, vas chi curi ca nzigna a li malati.
NZINA Amara cu cciammatti sutta.
VILASI (a Scurcidda) Ma lu viditi cumu tutti talijanu a vostru niputi, ata essiri daveru cuntentu d'aviri un niputi accuss stroitu.
SCURCIDDA No pirch sugnu s zijanu e nu lu fazzu ppi vantarimi, ma puzzu essiri propija cuntentu e tutti chiddi ca lu canuscinu nni parlanu beni, iddu no statu mai un carusu vivaci Chinu di fantasija E mancu ada vutu lu spiritu brillanti ca si vidi certi voti nti li carusi, ma propija ppi st motivu j, aju sempri pinzatu ca ada sapiri fari lu ditturi. Di picciddu nun jera un carusu ntelliggenti, stava sempri musciu musciu, nun parlava mai e mai na vota ca iva a jucari ccu l'antri carusi, ppi nzignaricci a leggiri cci vonzi sopiddu cch, tantu ca a novanni mancu canusciva li littri di l'arfabbetu "Beni" dicu j', sunu l'arbuli tardivi chiddi ca fanu li migli frutti, si unu f un disignu nti lu marmu cci v cchi fatica ca siddu l'avissa fari nti l'arina, ma per pua nun si scancella cchi e la s lintizza a capiri li cosi, la s pisantizza di mmagginazzijoni, sunu signala ca quannu li cosi si la nzignatu nun si li scorda cchi, di scola nunni vuliva sapiri mancu a brudu, ma finarmenti, doppu tantu timpu a furija di prova e riprova, si piglia lu diploma e ora vi puzzu diri ca quannu c' na discursijoni nuddu parla cchi quantu parla iddu e quannu si minti na cosa ntesta nun c' virsu di faricci canciari opinijoni pirch avi la testa cchi dura di un turcu, ma chiddu ca mi pijaci di cchi j lu fattu ca fa lu ditturi cumu lu facivanu li nostri patri e li nostri nanni e nunni v sapiri nenti di tutti li scoperti di la cosiddetta et moderna, cumu ppi esimpiju la circolazzijoni di lu sangu o antri fissarija simili, ca j' Consideru caniglia. E ppi socchi arriguarda l'arristu Nzumma li qualit richiesti ppi un matrimuniju Ppi putiri procreari figli, v'assicuru ca iddu possiedi un lodevole grado di virt prolifica.
VILASI Notu pinzatu mai, dutturi Scurcidda, di daricci na spintarella Di faricci canusciri quarchi clienti mportanti?
SCURCIDDA Ppi dirivilla francamenti, esercitari la nostra professijone ccu persuni mportanti numm mai pijaciutu e anzi aiu sempri pinzatu ca nuantri dittura nnavissima dedicari a la massa Lu popolinu j cchi accomodanti, di socchi faciti nota renniri cuntu a nuddu e na vota ca si rispettanu li reguli Unu nun avi di cch scantarisi ppi li eventuali conseguenzi, ammeci lu fastidiju, ccu li persuni mportanti, j ca quannu cadinu malati pretinninu a ogni costo ca lu ditturi l'ada guariri.
NZINA Chista j bella, sunu propija maladucati a pretenniri ca lu ditturi l'ada guariri, cumu
siddu forra compitu vustru, quannu j chiaru ca vui siti dducu ppi pigliarivi li grana e ppi nzignaricci li lavanni, guariri tocca a iddi, si cci la fanu, sann (fa il segno della croce).
SCURCIDDA J veru, l'unicu doviri nustru j chiddu di trattari l'aggenti secunnu li reguli.
VILASI (a Roccu) Maistru, faciti cantari quarchi cosa a m figlia, ppi sta bella cumpagnia.
ROCCU Aspittava lu vostru ordini, signore, aju pinzatu ca ppi ntrattenere li presenti, putissimu recitari j, ccu la signorina, na scena di un'opera composta di recente.
NCILINA Ma j'? Non so
ROCCU Non rifiutativi vi prego, lassati ca vi spiego la scena, viniti, (l'accompagna per mano alla spinetta) voi suonerete un motivetto d'accompagnamento.
VILASI Li palori sunu belli?
ROCCU Veramenti si tratta di na piccola opera mprovvisata e perci putiti sentiri sulu versi libberi, ca la passijoni e la necessit suggeriscinu a du persuni Accuss, senza pripararili.
VILASI Nun ciaju caputu nenti Va beni sintimmu.
ROCCU L'argomentu di la scena j chistu: un pastore vidi na pastorella, la cchi bella di lu munnu e sinnamura di n'amuri folle, aspetta tormentannusi ogni vota ca la po vidiri fina ca la violenza di la passijone lu fa decidiri a chiedirila in sposa, la bella pastorella accetta ccu tanta gioja, ma nti lu stessu mumentu si veni a sapiri ca lu patri di la bella pastorella, sa mpegnatu a darila in sposa a nantru omu, mmagginativi quali crudeli tormentu ppi lu cori di lu poviru pastore ca nun po suppurtari la spavintusa immagini di lu s unicu amuri, tra li vrazza di nantru omu e quannu oramai sada arridduciutu a la disprazijoni, l'amuri cci suggerisci un mudu ppi putiri trasiri ncasa di la pastorella e putiricci finarmenti parlari a cori apirtu. Nti dda casa vidi li preparativi di socchi iddu teme, vidi, arrivari lu ruffijanu, (accenna brevemente a Scurcidda) ca porta l'indegnu rivali, (accenna a Masuzzu) ca lu capricciu di un patri, (accenna a Vilasi) oppone a lu s teneru amuri, (teneramente a Ncilina). Lu vidi trijonfanti, stu riddiculu avversariju, vicinu a la s amabili pastorella cumu si forra vicinu a na preda ormai sicura e sta visijoni cci fa acchianari na collera ca a stintu reprimi, ma finarmenti lu pastore spezza ogni catina e la passijoni amurusa lu sforza a parlari accuss.
NCILINA (seduta alla spinetta suona).
ROCCU Bella pastorella, troppo, troppo il soffrire
Spezziamo il silenzio e l'animo mi aprite
Il mio destino mi dite
Vivere potr o dovr morire?
NCILINA Voi mi vedete, malinconica e triste
Prepararmi alle nozze che vi fan tanto orrore
Al cielo alzo gli occhi, vi guardo, sospiro
E questo non basta a mostrarvi il mio cuore?
(La musica si alza sempre di pi mentre contemporaneamente si abbassano le luci di scena).
FINE PRIMO ATTO
SECONDO ATTO
(Si accendono lentamente le luci sulla musica di prima).
ROCCU Bella pastorella, troppo il soffrire
spezziamo il silenzio e l'animo mi aprite
il mio destino mi dite
vivere potr o dovr morire?
NCILINA Voi mi vedete, malinconica e triste
prepararmi alle nozze che vi fan tanto orrore
al cielo alzo gli occhi, vi guardo, sospiro
e questo non basta a mostrarvi il mio cuore?
ROCCU Ahim, bella pastorella,
possibile che io abbia tanta fortuna in questo amore
da non essere ingrato al vostro cuore?
NCILINA Negar non posso in queste pene estreme
Che il mio cuore v'ama e vi vuol bene
ROCCU Oh, parola piena di contento
dunque vero quello che io sento?
ditela ancora affinch sia convinto.
NCILINA Si, vi amo.
ROCCU Di grazia ditelo ancora.
NCILINA Vi amo.
ROCCU Cento volte ancor non vi stancate.
NCILINA Vi amo, vi amo, si, vi amo.
ROCCU O di, o r, che ai vostri piedi avete tutto il mondo,
al mio gaudio comparar potete il vostro?
eppure, un pensiero viene a turbare questa passione,
un rivale, un rivale
NCILINA Che io odio assai pi che la morte,
e come per voi, la sua presenza un supplizio anche per me.
ROCCU Ma un padre ai suoi capricci vi vuole asservire.
NCILINA Piuttosto, piuttosto morire,
Che a questo acconsentire
Piuttosto, piuttosto morire, piuttosto morire.
VILASI E lu patri cchi dici?
ROCCU Nun dici nenti.
VILASI Bellu patri stubbitu, ca attenta tutti sti fissarija senza diri nenti.
ROCCU Ah, amore mio
VILASI No,no, basta, sta vostra storija nun mi pijaci, ssu pastore j un delinguenti e ss pastorella j na sfacciata ca si minti contru a s patri e siddu oj nun facivavu sta sunata jera migliu, ca po mintiri lu mala bbidiri.
ROCCU Mi cridiva ca v'aveda divertiri.
VILASI Li minchiunati no divirtinu a nuddu, ah, cca c' m muglieri Calumma.
CALUMMA (entra).
VILASI Cicciuzza, chistu j lu niputi di lu ditturi Scurcidda, (a Roccu) e vui vinni putiti jri.
ROCCU (f un inchino ed esce).
MASUZZU (riprende il saluto) Signora, ben a ragione il cielo vi concede il nome di madre della sposa, poiche' ben si vede sul vostro viso la porpora
CALUMMA Oh signori, sugnu cuntentissima ca aja rrivatu ntimpu ppi aviri l'anuri di canuscirivi.
MASUZZU Poiche' ben si vede sul vostro viso la porpora Poiche' ben si vede sul vostro viso la porpora Signora! Minterrumpistivu a mit di lu discursu e ora nun mi lu ricurdu cchi.
SCURCIDDA Masuzzu, tinilu di sciancu ppi la prossima vota.
VILASI Cchi piccatu cicciuzza, ca nun jeravu cc prima.
NZINA Daveru sign, nun sapiti socchi vatu pirsu vatu sparagnatu un mali di testa.
VILASI Avanti figlia mija, dunacci la manu a lu signor Masuzzu e juracci eternu amuri, cumu si f ccu lu propija maritu.
NCILINA Patri mija.
VILASI E allura? Chi v diri patri mija?
NCILINA Ppi fauri, nun mi costrinciti a maritarimi a unu ca nun puzzu amari nn ora nn mai.
CALUMMA Forsi avi quarchi antra fisima ntesta.
NCILINA Anchi siddu l'avissi, signora, forra sicura ca raggiuni e onest, nun putissiru fari a menu di approvarila.
VILASI Ahu, ahu, stammu facinnu daveru na bella parti.
CALUMMA J' a lu vostru pustu nun facissi nenti ppi farila maritari, lu sacciu j' chi facissi.
NCILINA Lu sacciu anchi j', socchi vuliti diri signora e canusciu la vostra bont a riguardu a mija, ma forsi a li vostri disinteressati consigli cci mancher la furtuna di essiri seguiti.
CALUMMA A quantu viju, a li figli saggi e perbeni cuma tija nun ci ntaressa nenti di fari socchi cci dici lu patri, na vota sti cosi nun succidivanu.
NCILINA Lu doviri di na figlia avi li s llimmiti, signora e tutti cosi, speciarmenti chiddi sbagliati nun si punu fari nn ppi ragiuni nn ppi liggi.
CALUMMA Vordiri allura ca pinzi a lu matrimuniju, ma lu maritu ti la scegliri t, secunnu li t capricci.
NCILINA Siddu m patri, nun mi v dari un maritu ca mi pijaci, l'aja prigari armenu di nun mi sfurzari a pigliarimi a unu ca nun puzzu amari mai e pua mai.
VILASI Signuri dittura, mata scusari di socchi sta succidinnu.
NCILINA Ogni fimmina, spusannusi, avi lu s scopu e lu m scopu j chiddu ca maritannumi aja putiri amari a m maritu ppi tutta la vita, ammeci ci sunu fimmini ca consideranu lu matrimuniju sulu na questijoni di ntaressi, ca si maritanu sulu ppi putiri ereditari, (allude) ppi putirisi arricchiri ccu la morti di l'umini ca si maritanu, sti fimmini je chiaru, nun fanu storii, ppi iddi o chistu o chiddu, j la stessa cosa.
CALUMMA Viju ca oi parli di na manera particolarmenti brillanti e mi pijacissi sapiri cchi v diri ccu stu discursu.
NCILINA J'? Signora, cchi putissi vuliri diri? Sulu chiddu ca aju dittu.
CALUMMA Si accuss stubbita, carina, ca nun sacciu cumu fazzu a suppurtariti.
NCILINA Vi pijacissi ca vi rispunnissi ccu quarchi mala palora, ma vaja diri ca stu fauri nun vi lu fazzu.
CALUMMA Nun c' nenti ca si po paragonari a la t facci tosta.
NCILINA No, signora, putiti diri socchi vuliti.
CALUMMA Lu t orgogliu j rriddiculu e nun tinna dduni ca tutti ti rridinu darriri.
NCILINA J tuttu inutili, sar giudizijusa ppi la vostra rraggia e ppi livarivi anchi la spranza di farimi diri cosi sbagliati, mi livu di davanti li vostri ucchi,(esce).
VILASI Tu attentami, nun c' scelta, timpu quattru jorna, o ti mariti, a Masuzzu o lu cummentu, (agli altri) nun vi scantati ca lazzizzu j'.
CALUMMA Mi dispijaci ca vaja lassari, cicciuzzu mija, ma aja iri a spiddugliari un surbizzu, vignu cchi tardu.
VILASI Allibbirtativi, amuruzzu mija ca amma fari cchi lestu ca putimmu dda cosa ca sapiti.
CALUMMA Cchi cosa cicciuzzu mija?
VILASI (ammicca) Ma lu tistamintu, cicciuzza.
CALUMMA Oh, oh, cicciuzzu, (esce).
VILASI Cicciuzza Chista j la prima muglieri ca v daveru beni a lu maritu Nun si cci po cridiri.
SCURCIDDA Nuantri nn'avissima jri.
VILASI Ma datuca siti cc, cchi ff mi la vuliti passari na visita?
SCURCIDDA (gli prende un polso) Avanti Masuzzu! Pigliati l'antru vrazzu e vidimmu si lu sa attintari bunu stu puzu, quid dicis.
MASUZZU (esegue) Affirmo ca lu puzu di lu signor Vilsasi j lu puzu di n'omu ca nu sta ppi nenti beni.
SCURCIDDA Gia!
MASUZZU Ca j un po legnosetto ppi nun diri legnoso.
SCURCIDDA Molto beni!
MASUZZU Recalcitrante.
SCURCIDDA Beni!
MASUZZU E anchi tanticchia saltabeccante.
SCURCIDDA Optime!
MASUZZU Chistu j lu sintomo di uno scompenso del parenchimo splenico, ovvero milza.
SCURCIDDA Molto beni!
VILASI Veramenti j' sapiva ca aviva lu ficatu malatu.
SCURCIDDA Ehm Si dicinu parenchima Si dicinu l'unu e l'antru a causa di la stritta simpatija ca provanu tutti dui, grazie al vos breve del piloro e spesso anchi dei meati coledochi.
MASUZZU Vata manciari belli pizzi d'arrostu.
VILASI Veramenti j' sapiva ca m'aveda manciari carni scallata.
SCURCIDDA Beh! Si, arrosti, bolliti, sunu la stessa cosa.
VILASI Mi lu diciti quantu coccia di sali cciaja mintiri ncapu l'ova ca mi manciu?
SCURCIDDA Sei, otto dieci, sempri a nnumaru paru, ammeci ppi li midicini sempri a nnumaru sparu, arrivederci signore, (si avvia).
MASUZZU Lu salutu ccu tuttu lu cori mio caro suocero, (esce con Scurcidda).
CALUMMA (entra) Primu di nnesciri, cicciuzzu mija, vi vuliva diri na cosa, veramenti nu l'avissa diri ca nun sta beni, ma j' lu fazzu ppi lu vostru beni, mentri passava davanti la cammara di Ncilina vitti ca jera ccu lu maistru di musica ca parlavanu e si tinivanu li manu, pua appena mi vittiru jddu subbitu scapp, secunnu mija nu la cuntanu giusta tutti dui, j' vi laju vulutu diri cicciuzzu pirch mi parsi giustu ca l'avivava sapiri, ora pua (esce).
VILASI Ah la delinguenti, ora capisciu pirch simpunt a nun si vuliri maritari a Masuzzu, ora cumu si cci po cummattiri ccu li carusi, oh, cchi storii, nun aju mancu lu timpu ppi pinzari a tutti li malanni ca aju dincuddu, ah, nunni puzzu cchi.
TATO' (entra) Vilasi, frati mija, cchi novit cci sunu? Cumu vi sintiti?
VILASI Ah, Tat, v siti? Tintu frati mija, tintu.
TATO' Cumu tintu?
VILASI Aju na dibbulizza dincuddu ca nun si cci po cridiri.
TATO' J propija na cosa siddijusa.
VILASI Caru Tat, nun aiu mancu lu curaggiu di parlari.
TATO' E cumu st vostra figlia Ncilina, avi un beddu pizzu ca nu la viju.
VILASI Nun minni parlati, Ncilina j na bestija maladucata e timpu quattru jorna la fazzu nchiuiri ncummentu.
NZINA (entra).
TATO' Datuca parlati accuss arraggiatu, mi parissi ca tantu mali mancu cci stati.
VILASI Ah Ah, un mumentu (si tiene la pancia) aja jri nti lu cessu, (si avvia velocemente verso l'uscita, dopo due passetti si ferma, alza una gamba e scorreggia e questo per tre volte prima di uscire).
NZINA Lestu mpazzica vi scappa, (a Tat) ppi fauri don Tat, difinniti li ntaressi di vostra niputi.
TATO' Dimmi cchi sta succidinnu e pua vidimmu cchi puzzu fari.
NZINA Amma mpediri stu matrimuniju riddiculu ca vostru frati sa misu ntesta di fari e aju pinzatu ca avissima fari viniri cc un ditturi, capaci di fari fari na brutta figura a lu ditturi Scurcidda, quantu so frati cci perdi la fiducia, ma datuca di sti dittura nunnavimmu Aju decisu di faricci u sgrizzettu ca nun si lada scurdari.
TATO' Cchi vulissitu fari?
NZINA Veramenti ancora nu lu sacciu cchi puzzu mmentari, socchi fazzu fazzu, vossija ss m'ajuta.
VILASI (entra e va a sedersi in poltrona) Sugnu cchi liggiu!
TATO' J' vavissa parlari, frati mija, per vulissi ca nun vavissiva callijari subbitu cumu sapiti fari di solitu.
NZINA (esce in punta di piedi).
VILASI Va beni.
TATO' Nun vavissiva fari acchianari lu sangu a l'ucchi siddu mi capita di dirivi quarchi cosa ca nun vi pijaci.
VILASI Va beni.
TATO' E avissiva riflettiri ccu mija ncapu li questijoni ca ora amma rraggiunari.
VILASI Ma viditi oi cchi mi sta capitannu, va beni, ma cchi mudu di mintiri li manu davanti.
TATO' Cumu mai, frati mija, ccu tutti li sordi ca viti, va vinutu a menti di nchiuiri a vostra figlia Ncilina ncummentu!
VILASI E cumu mai Frati mija! Intra nti mija sugnu patruni di fari socchi mi pari e pijaci?
TATO' Vostra muglieri nun fa antru ca consigliarivi di liberarivi di vostra figlia e certamenti J ppi pura carit cristijana ca forra felici di vidirila monaca.
VILASI E ci ribatti a coppi, tutti contru dda povira fimmina di m muglieri, idda j la causa di tuttu e tutti cci dunanu contru.
TATO' Va beni, frati mija, lassammula perdiri, j 'na fimmina ca ppi li vostri figli avi li migli ntinzijoni di lu munnu, ora lassammula perdiri e turnammu a Ncilina, di unni v'acchian panza panza sta pinzata di faricci maritari lu niputi di lu ditturi Scurcidda?
VILASI Ss pinzata mi vinni ppi pricurarimi un jenniru ditturi ca a mija mi serbi.
TATO' Chissu nun j l'omu ppi vostra figlia, cci vulissi quarcadunu ca cci'avissa pijaciri cchioss.
VILASI Si ma chistu, pijaci cchiossai a mija.
TATO' Ma lu maritu s'ada scegliri ppi idda o ppi vu?
VILASI S'ada scegliri ppi idda e ppi mija, pirch j' sugnu malatu e aju bisugnu di un ditturi.
TATO' Ma si noviti nenti! Cumu faciti a diri ca siti malatu, macari cci forra j' cuma v e la prova ca siti sanu j ca ccumpuru ca vi faciti tutti st schifijarija di curi, ancora notu scattatu, l'avissi fattu j' tutti sti mpapocchi, astura (fa segno come dire "morto").
VILASI Ah, Tat, frati mija, lu ditturi Scurcidda dici ca siddu ppi tri jorna nun mi pigliu 'na midicina o nun mi fazzu 'na lavanna, sugnu curiju.
TATO' Ma cumu faciti, frati mija, a nun pinzari ca chista j una di li cchi ranni pazzii ca l'omu j capaci di fari e giudicannu li cosi di un puntu di vista razzijonali, nun c' pagliazzata cchi ranni e nun c' buffunata cchi grossa di n'omu ca pretenni di curarinni n'antru.
VILASI E pirch, nun po essiri ca n'omu po curari a n'antru omu?
TATO' Ma nun po essiriri ppi lu semplici motivu, frati mija, ca cumu funzijona lu corpu umanu j un misteru.
VILASI Per nun si po nigari ca ncapu a sti cosi, nni sanu cchioss di tutti l'antri.
TATO' Socchi sanu nun vasta ppi guariri la ggenti, ammeci sunu bravi a parlari, a fari sproloquii, a spernacchiari accuss tantu ca mmirijacanu la ggenti Senza risultati.
VILASI E ccumpuru ca tutti si sintinu spirti, frati mija, appena cadinu malati, si mintinu la cuda ammizzu li gammi e vana cercanu a li dittura.
TATO' Chissu prova ca l'omu j debbuli, no ca li dittura anu rraggiuni, pigliammu ppi esimpiju lu ditturi Scurcidda, ca a furija di dari lavanni e salassi a destra e a manca, finisci ca cci cridi iddu stessu ca ssi midicini punu essiri miraculusi, perci, anchi siddu cadissi malata s muglieri o li s figli, iddu cci dassi li stessi curi e accuss l'ammazzasi, per in perfetta buona fede.
VILASI Nun sacciu siddu mi puzzu sbagliari ma mi pari ca cci l'aviti ccu lu ditturi Scurcidda E dicitimi 'na cosa, quannu unu cadi malatu, cchi ff?
TATO' Nenti!
VILASI Nenti?
TATO' Nenti! Nun si po fari nenti, unu s'assetta a s'arriposa e la natura s'incarrica di tutti cosi, ata sapiri ca quasi tutti murinu ppi curpa di li midicini, no di li malatija.
VILSAI Vuliti diri ca nni sapiti cchiossai di tutta la scienza di lu munnu.
TATO' Vu talijatili quannu parlanu, nuddu nni sapi cchiossai d'iddi, talijatili quannu ana fari li fatti, li cchi gnoranti ntra tutti l'umini.
NZINA (entra) Chiddu j arriri cc, mancu siddu forra casa s.
VILASI Cchi st dicinnu? Cu j arriri cc?
NZINA Vas cu po essiri, lu ditturi Scurcidda, a vinutu ppi la solita lavanna.
VILASI Ah, frati mija, ccu lu vostru permissu, (comincia a spogliarsi).
TATO' Cumu? Cchi vuliti fari?
VILASI 'Na lavanna, si fa lestu lestu.
NZINA J accuss abbituatu ca mancu sinnadduna cchi.
TATO' (lo ricompone) Ma vuliti sgrizzari, propija nun putiti stari un mumentu senza jri dannu lu culu a la ggenti, diciticci di viniri n'antra vota e stativinni tanticchia tranquillu e sirenu.
NZINA Di cchi si va ntricannu vossija? Ca veni cc a diricci di nun si fari li lavanni ca nnavi tantu bisugnu, ma j curaggiusu propija, (esce).
TATO' Un guaju daveru nun si fari la lavanna di lu ditturi Scurcidda, ma nzumma frati mija, possibbili ca nun c' virsu di livarivi sti fissazzijoni di 'ntesta?
VILASI La faciti lesta a parlari accuss, tantu siti sempri biddu saluciu.
TATO' Ma si po sapiri cchi malatija aviti?
VILASI Vulissi ca l'avissivu v la malatija ca aju j', quantu la spiddissivu di fari lu spirtu.
NZINA (entra) Guai guai grussi! Chiddu appena ntisi ca sinnaveda jri senza faricci la lavanna addivint un lucifaru, cc j ca sta trasinnu.
SCURCIDDA (entra furente) Bella notizzija ca aju ntisu, ca cci si f beffe delle mie prescrizzijoni e cci si rifijuta di eseguire le cure che io Ordino!
VILASI Ditt Nun jera j'
SCURCIDDA Smisurata audacija, ncredibbili ribbellijoni di un pazijenti contru lu s midicu curanti.
NZINA J spavintusu!
SCURCIDDA 'Na lavanna ca aviva priparatu j' ccu li m manu.
VILASI Nun jera j'
SCURCIDDA Fatta secunnu tutti li leggi scentifichi e medichi.
NZINA A fattu na cosa propija Ca sopiddu cchi si miritassi.
SCURCIDDA Vas cchi effetti prodiggiosi aveda fari dintra st panza.
VILASI M frati
SCURCIDDA Disprizzarimi la m lavanna!
VILASI Iddu fu
SCURCIDDA Un gestu ca nun si po capiri.
NZINA Daveru, j un cristijanu Ca nunni v mancu a scupittati.
VILASI Statti muta tu! Pezza di bestia!
SCURCIDDA Chistu j n'attentatu all'arte medica.
VILASI La curpa j d'iddu
SCURCIDDA Un delitto di lesa facolt per il quale nun esiste pena bastevoli.
NZINA Aviti rraggiuni.
SCURCIDDA Dichiaru ca tra mija e vui tuttu e finito!
VILASI J m frati
SCURCIDDA Che nessuna parintela sar pi possibbili tra noi.
NZINA E faciti beni, si miritassi ca cci pistassi lu jmmu.
SCURCIDDA Chista j la donazzijoni ca io avevo fatto a mio nipote c'aveda spusari a vostra figlia, (prende il foglio e lo straccia).
VILASI J curpa di m frati
SCURCIDDA Astimari 'na lavanna mija!
VILASI Pigliatila, mi la fazzu subbitu.
SCURCIDDA v'avissa ddrizzatu subbitu subbitu.
NZINA Nun si lu mirita.
SCURCIDDA Avrebbe nettato il vostro corpo evacuandone ogni qualsivoglia cattiva secrezzijone.
VILASI Oh, frati mija.
NZINA Nun j dignu di li vostri curi.
SCURCIDDA Datuca vi siete sottrattu all'obbedijenza ca si deve a lu midicu curanti.
NZINA J 'na cosa ca grida vendetta!
SCURCIDDA Datuca v'atu ribbellatu esplicitamenti a li curi prescritti.
VILASI Cu j'? Mancu ppi sunnu.
SCURCIDDA Dichiaro di abbandonarvi alla vostra cattiva salute, alle intemperie delle vostre viscere, al vostro sangue corrotto, all'acrimonia della vostra bile e alla flatulenza delle vostre secrezioni.
NZINA Cchi ca giustu.
VILASI Bedda matri.
SCURCIDDA E decreto ca tra quattru jorna v'ata truvari in condizzijoni di assoluta incurabbilit.
VILASI Ppi piet
SCURCIDDA E che cadiate nella bradipepsia!
VILASI Ditturi Scurcidda.
SCURCIDDA Dalla bradipepsia alla dispepsia!
VILASI Ditturi purga
SCURCIDDA Dalla dispepsia all'apepsia!
VILASI Ditturi Scurcidda
SCURCIDDA Dall'apepsia alla lienteria.
VILASI Ditturi Scurcidda
SCURCIDDA Dalla lienteria alla dissenteria.
VILASI Ditturi Scurcidda
SCURCIDDA Dalla dissenteria all'idropisia.
VILASI Ditturi Scurcidda
SCURCIDDA E dall'idropisia alla privazione della vita, cui la vostra follia vi avr condotto, (esce).
NZINA (esce dietro a Scurcidda).
VILASI Ah, Tat, frati mija, cchi m'atu cuminatu, sugnu murtu, cchi m'atu cuminatu.
TATO' Pirch, cch succissu?
VILASI Nunni puzzu cchi, sintu gi la panza ca si st arriminannu tutta.
TATO' Palora ca siti pazzu.
VILASI L'atu ntisu tutti li malatija ca ora mi vinu?
TATO' Si po essiri accuss sciamuniti?
VILASI Tra quattru jorna nun mi sarba cchi nuddu.
TATO' Ma cchi putiri vuliti ca anu li so palori? Parl l'oraculu? Cchi ff? Lu ditturi Scurcidda avi lu putiri d'allungari o accurzari la vita? Cummincitivi ca li liggi di la vostra vita sunu dintra di vu e la rraggia di lu ditturi Scurcidda nun ci po fari nenti.
VILASI Ah, frati mija, iddu sapi tutti cosi di cumu sugnu fattu dintra.
NZINA (entra) Don Vil, c' un ditturi ca vi vulissi visitari.
VILASI Cchi ditturi?
NZINA Un ditturi di chiddi buni.
VILASI Vugliu sapiri cu j.
NZINA Cchi nni sacciu cu j, sacciu sulu ca m'assimiglia cumu du gocci d'acqua, parimmu figli di la stessa matri.
VILASI Vidimmu cchi scerba j, fallu trasiri.
NZINA Va beni, (corre dietro al paravento, di nascosto a Vilasi ma a vista del pubblico, si traveste da medico).
TATO' (intrattiene Vilasi per dare tempo a Nzina di operare il cambiamento) Siti sirbutu a puntinu, un ditturi sinni v e n'antru vi s'apprisenta.
VILASI J' sugnu ancora tuttu scantatu di lu guaju ca mi cuminastivu.
TATO' Ancora? Ma simmu sempri dd!
VILASI Sapiti cchi j? J ca mi sintu dincuddu tutti li malatij ca mi dissi lu ditturi Scurcidda.
NZINA (entra vestita da dottore) Signor Vilasi, permittitimi di passarivi 'na visita e di offririvi tutti li m servizzii, lavanni e salassi ca vi punu abbisugnari.
VILASI Signor dottori, v'arringrazziju daveru assai, (la guarda, gli gira intorno, a Tat) Pari Nzina precisu, sputatu, per talijannulu giustu, si vidi ca j diversu di Nzina.
NZINA Spiru nun giudichereti mali, signori, la m curijusit di vidiri un malatu accuss canusciutu cumu a v, la vostra fama j canusciuta ntre tuttu lu munnu, tutti canuscinu lu signor Vilasi lu cacaturi Ehm! Vuliva diri lu gran malatu.
VILASI Sugnu a vostra disposizzijoni.
NZINA Viju ca mi stati talijannu ccu tanta nzistenza, quant'anni diciti ca aju?
VILASI J' dicissi ca avissiva viri un vintisia vintisett'anni.
NZINA (ride) Ah,ah, aju novant'anni.
VILASI Novant'anni?
NZINA Si! E li purtu accuss giovanili ppi miritu di li segreti di la mia arte medica.
VILASI Palora mija ca ppi aviri novant'anni, j un vicchiu carusu carusu.
NZINA Sugnu un ditturi vacabunnu, vaju firrijannu paisa e citt a circari occasijoni digni di la mia abilit, j' nun m'abbassu a jri curannu li malatija comuni reumatismi,flussijoni, febbriciattole, debolezze, emicranie Io chiedo malatije d'eccezzijoni Belli frevi petecchiali, 'na bella peste, 'na bella idropisija a regola d'arte, 'na bella pleuriti ccu la 'nfiammazzijoni di li purmuna Chistu j pani pp li m dinti, cc io trionfo e j' vulissi ca vui avissivu tutti li malatija ca aju dittu, ca vi truvassivu licinzijatu di li dittura, dispratu, agonizzanti e allura vi putissi dimostrari tutta la mia bravura.
VILASI V'arringrazziju ca vi stati dimustrannu accuss bunu di cori.
NZINA Datimi lu puzu, (gli prende il polso) avanti battimmu cumu si deve, (finge interesse) aih! Ti mintu a pustu j' Stu puzu j tanticchia indisciplinatu, viju ca nun mi canusci ancora, cu j lu vostru ditturi.
VILASI Lu ditturi Scurcidda.
NZINA Scurcidda? Ma cchi nnomu j? Nun l'aju ntisu mai, forsi j lu nnomu d'arte, unni dici stu ditturi Scurcidda, ca siti malatu?
VILASI Iddu dici a lu ficatu, antri dicinu a la miuza.
NZINA Tutti gnoranti, siti malatu a lu gisiri.
VILASI A lu gisiri?
NZINA Si! Cchi cosa vi sintiti?
VILASI Aju ogni tantu diluri di testa.
NZINA Esattu, lu gisiri!
VILASI E quarchi vota mi scinni cumu un velu davanti l'ucchi.
NZINA Lu gisiri!
VILASI E quarchi vota, 'na specii di stanchizza a tutti banni.
NZINA Lu gisiri!
VILASI Pua ogni tantu mi veni dilura di panza cumu si avissi 'na colica.
NZINA Lu gisiri! Fami! Nn'aviti fami?
VILASI Sissi ditt.
NZINA Lu gisiri! Un bellu bicchiri di vinu vi lu viviti ogni tantu?
VILASI Sissi ditt.
NZINA Lu gisiri! Quannu spidditi di manciari vi veni lu sunnu e vi faciti un pinnicuniddu?
VILASI Sissi ditt.
NZINA Lu gisiri, lu gisiri, cumu dicu j' e lu vostru ditturi cchi vi fa manciari?
VILASI Mi fa manciari vurraini scallati.
NZINA Gnoranti!
VILASI Gaddina scallata.
NZINA Gnoranti!
VILASI Tanticchia di vitidduzzu scallatu.
NZINA Gnoranti!
VILASI Vrudiciddu.
NZINA Gnoranti!
VILASI Ova frischi.
NZINA Gnoranti!
VILASI E la sira tri pruna cutti ppi farimi viniri
NZINA Gnoranti!
VILASI E vulissi ca m'avissa viviri lu vinu ammiscatu ccu l'acqua.
NZINA Ignorantus, ignorantum, ignorantibus, lu vinu v vivutu puru e abbunnatu, pirch lu vinu minti sangu, v'ata manciari un v, sanu sanu ccu tutti li canzariddi, majala e tumazzu, risu e giammelli, fina ca ristu nti stu paisi vi vignu a visitu ogni tantu.
VILASI Vaja essiri obbligatu
NZINA Ora minnaja jri, aja fari n'antra visita, (a Tat) pigliatimi sei ova, (a Vilasi) mintitivilli ncapu la panza e nu li lassati cchi fina ca vignu arriri.
VILASI Sei ova?
NZINA Si ova, propija ova, l'uvu j lu cchi precisu termometru ca la natura potti creari, quannu j' vignu arriri li pigliammu e li rumpimmu a unu a unu iddi mi dicinu si aviti la frevi o si nu l'aviti.
VILASI L'ova vi dicinu sti cosi?
NZINA Sintiti, chisti sunu cosi scientifichi, vi nti la vostra gnoranza nu li putiti capiri, ma datuca sugnu magnanima Magnanimu, vi lu vugliu diri lu stessu, anchi si pua nun ci capiti nenti, siddu aviti la frevi, la temperatura di lu vostru corpu sinnacchiana, sale Sale E l'uvu si coci e accuss, si truvammu n'uvu cirusu vordiri ca aviti tanticchia di frevi, si truvammu dui ova cirusi, vordiri ca frevi nn'aviti cchiossai.
VILASI E Si truvammu quarchi uvu duru?
NZINA Si chistu nun mi lu spijavavu jera migliu, ora minn'aja jri, faciti socchi v'aju dittu, arrivederci,(si avvia, appena non vista corre dietro il paravento e si cambia).
TATO' Stu ditturi mi pari propija bravu, j u spizziju.
VILASI Si, per avi 'na prescia
TATO' Ma cchi vuliti, caru frati mija, tutti li migli dittura fanu accuss.
NZINA (entra) Sintiti, j' sugnu la serba, ma ssi cosi nu li permittu a nuddu.
VILASI Cchi c'?
NZINA Lu ditturi ca sinna jutu ora, lu sapi cchi mi dissi? (gli parla all'orecchio).
VILASI Daveru? A novant'anni?
TATO' E allura, frati mija, ora ca ccu lu niputi di lu ditturi Scurcidda nun si cumina cchi nenti, pirch a Ncilina nun ci faciti maritari a cc v idda?
VILASI No! Aiu decidutu ca l'aja mintiri ncummentu pirch idda mi s'arribbell.
TATO' Aju caputu, ata fari un fauri a quarcadunu.
VILASI E cci ritorna! Propija ca a m muglieri nu la putiti cumpurtari.
TATO' E allura datuca nnamma parlari, vi l'aja diri ca ata divintatu n'alloccu precisu, cumu nun vinn'addunati ca vi st mpilannu nti lu saccu.
NZINA Ueh! Nun parlammo accuss di la signora! J na fimmina a pustu, ca nun sapi finciri e j nnamurata di s maritu.
VILASI Spijaticci a idda, quanti carizzi mi fa.
NZINA J veru.
VILASI E li curi e li fastiddii ca si piglia ppi mija.
NZINA J veru, vuliti ca vi fazzu commintu? Ca vi fazzu vidimi subbitu subbitu quantu la signora Calumma v beni a so maritu? (a Vilasi) Lassatimi fari ca laja fari ristari spantu.
VILASI E cumu?
NZINA A mumentu veni s muglieri, ss si jetta nacapu ss seggia e f finta ca j murtu ca cci facimmu vidimi appena lu sapi, la disprazzijoni ca prova s muglieri.
VILASI Zz daveru bellu j st jucu, mi pijaci.
NZINA Accura per, ss nu la lassa disprari ppi tantu timpu, mpazzica cciacchiana lu stinnicchiu.
VILASI Nun ti cantari.
NZINA (a Tat) E vossija ss sammuccia nti ssagnuni Lestu, lestu ca st arrivannu.
TATO (si nasconde)
NZINA (mima) ah, cchi sbintura, cchi sbintura
CALUMMA (entra) Cchi c Nzina?
NZINA Ah, sign!
CALUMMA Ma nzumma cchi succedi?
NZINA Vostru maritu J murtu!
CALUMMA (quasi piangente) M Maritu J murtu?
NZINA Sissi, lu poviru patruni (piange esagerata) nun c cchi !
CALUMMA (come prima) Si sicura?
VILASI (contento nel vedere la sofferenza di Calumma).
NZINA Cumu no! Ancora nu lu sapi nuddu ca jera cc, sula sula, mi mur mmrazza, talijatilu dd nti la seggia, cche pulitu, (piange esagerata) pari ca dormi!
CALUMMA Oh, menu mali, finarmenti maju liberata di ss cataplasima! Cchi stubbita ca s Nzina, cchi ti dispiri ppi st vicchiu vavusu.
VILASI (straluna).
NZINA Ma j sign, mi cridiva ca nnavivama fari na bedda cianciuta.
CALUMMA Cridimi nunni vali la pena, ti pari na gran pirdita, cchi cci stava a fari munnu munnu, nomu fastiddijusu ppi tutti, ladiju, cc la panza sempri china di lavanni, lunica cosa ca faciva jera sciusciarisi lu nasu, sputari e jri a cacari.
NZINA Ma cchi bella orazzijoni funebri.
CALUMMA Sinti cc, sa cchi facimmu ora? Datura ancora nu lu sapi nuddu ca j murtu, lu curcammu nti lu littu e facimmu finta ca dormi, nti lu stipu cci sunu sordi e documenta ca maja jri a riscotiri primu ca sinnaddunanu lantri e pua c quarchi cosa anchi ppi tija, veni cc, ajutami, carricammunnillu!
VILASI (al colmo della sopportazione) A mumentu!
CALUMMA (spaventata e sorpresa) Ajaju!!!
VILASI Chistu j allura lu vostru amuri?
NZINA Zz! Ma cchi j ancora vivu?
CALUMMA Ooh Ma nun vuliti cridiri Cicciuzzu Cicciuzzu (gli si prostra davanti)
VILASI Avivama rrivari a st puntu ppi cridiri a socchi mi dicivanu tutti, cchi fissa ca aju statu Cicciuzza! (da dietro, gli d un calcio sul sedere che la manda lunga per terra).
CALUMMA (si rialza, indispettita esce).
TATO (si avvicina) E allura frati mija, latu vistu?
NZINA Bedda matri ca nun ciavissi cridutu mai a lu munnu Ce, tal, sta vininnu Ncilina, mintitivi cumu prima e vidimmu cumu la penza.
VILASI (si dispone come prima) Arriri laja fari? Santa pacinzija.
NCILINA (entra).
NZINA (si dispera) Ah, cchi sbintura, cchi sbintura.
NCILINA Nzina, cchi c? Pirch cianci?
NZINA Ncilinedda gioja mija, taja dari na brutta notizzija.
NCILINA Av, nun mi fari cantari, cch succissu?
NZINA T patri Mur!
NCILINA M patri Mur?
NZINA Si, ora ora, mi mur mmrazza!
NCILINA (si dispera, piange) Patri mija, cchi disgrazzija, ma pirch capit? Patri mija.
ROCCU (entra).
NCILINA Propija ora ca jera arrabbijatu ccu mija, mancu lu potti vidiri lurtima vota.
ROCCU Ncilina cara, cchaviti? Ppi quali disgrazzija cianciti?
NCILINA Cianciu la cosa cchi prezzijusa caviva nti la vita, cianciu la morti di m patri.
ROCCU O no! Cchi sciagura! Ora cav truvatu lu curaggiu ppi viniricci a chiediri la vostra manu in sposa.
NCILINA Troppu tardu! M patri nun vuliva e mur dicinnumi di n, perci nun puzzu jri contro la s decisijoni, nunni putimmu spusari cchi!
VILASI Figlia mija!
NCILINA (spaventata) Ah!
VILASI Veni cc, nun ti cantari, nun sugnu murtu Si! Tu s sangu di lu m sangu e ora aju vistu finarmenti la bont di lu t cori.
NCILINA Patri mija, cchi gioja ca staju pruvannu e Datuca lu cilu vi lassa ancora ccu mija, lassti ca mi jttu a li vostri pidi ppi prigarivi di farimi maritari a Roccu, (si inginocchia ai suoi piedi).
ROCCU (si inginocchia assieme a Ncilina) Signore, facitivi comminciri di li s preghijeri e anchi di li mija, nun spartiti li nostri cori accuss tantu nnamurati.
TATO Vugliu propija vidiri siddu aviti lu curaggiu di diricci di n.
VILASI Cci nna vulutu, ppi comminciri st cucuzzunu, ma finarmenti sa comminciutu, s, vi benedicu figli mija, (a Tat) per iddu putissi studijari ppi farisi ditturi.
NZINA (esce).
ROCCU Lo far di tuttu cori, si j sulu chissu, lu fazzu volentijeri.
TATO Per frati mija, sintiti cchi pinzata ca ma vinutu, facitivi ditturi vu stessu, di quanti dittura canusciti ormai nni sapiti cchiossai di tutti.
VILASI E continua a babbijari, j aju la chissa e chiddu ca mi rridi!
NZINA (entra) Don Vil, cc lu ditturi di prima, cchi ff Lu fazzu trasiri?
TATO Ma cumu no! Fallu trasiri.
NZINA (corre dietro al paravento, si cambia in medico).
TATO Ccu tutti sti emozzijoni catu pruvatu, astura vas lu cori cumu vi st facinnu.
VILASI Ma daveru pinzati ca j putissi addivintari ditturi ppi curarimi j stessu?
TATO Certu! Cchi vi manca, vi mintiti un mantellu di chiddi belli, ca usanu iddi, vi nzignati quattro palori di latinu e siti a pustu.
NZINA (entra vestita da medico) Signori, i miei omaggi a tutti.
NCILINA e ROCCU (la riconoscono e ridacchiano divertiti).
NZINA Cumu st lu nostru malatu? Sintimmu lu puzu! (gli prende il polso, ascolta) Tum Tum Tum tum (mima un battito irregolare) Jammu mali! Jammu mali, (gli scuote la testa) jammu mali, vidimmu lova!
NCILINA Lova? Cchi ova?
VILASI Si ova! Aju se ova ncapu la panza J na cosa di scienza ca vuantri nun putiti capiri, ora cci li dugnu e lu ditturi li rumpi a unu a unu, (infila la mano nella tunica) zz, ma cch succissu cc dintra, cc un puddicinu cc (tira fuori un pulcino) Nantru cci nn Bedda matri, e chistu unni st jnnu?(tra lo scompiglio e lilarit di tutti tira fuori uno dopo laltro sei pulcini).
NZINA St fattu mi dici tanti cosi, rivota completamenti la froscia, nnisciti la lingua, (prende una grossa tenaglia, gli tira la lingua).
VILASI (urla) Ahh! Mi la st scippannu! Chistu mi v rumpiri tuttu.
NZINA Ora facimmu na lavanna ca aju mmintatu j e vi passanu tutti cosi, scinnitivi li mutannuna!
VILASI Ma cumu Ora davanti a tutti?
NZINA Si! Nun c timpu di perdiri, la situazzijoni j serija.
VILASI (comincia a spogliarsi).
NZINA (prende un siringone, gli si impiglia il mantello che gli cade e la lascia nel suo abito femminile).
VILASI (si rende conto di quello che accade) A mumentu! (gli d un colpo al cappello che gli vola via) Ma tu s Nzina! Allura matu babbijatu Vatu divirtutu e j, cumu un cucummaru ca mi cuddu tutti cosi.
TATO Frati muja carmativi, lantri nun centranu nenti, j tutta curpa mija, ma vi vuliva livari di ntesta tutti ss fisimi.
(mentre Vilasi comincia a parlare tutti i presenti si allontanano lentamente a fondo parete, con le spalle al pubblico, assenti).
VILASI Ma j staju mpazzinnu Ma cumu latu pututu fari Matu trattatu cumu un pupazzu, mi st acchianannu na cosa Na rraggia Aju cumu un pugnu a la vucca di larma Mi vinissi di jttari li vuci Mi veni Mi veni Lu sapiti cchi staju pinzannu? Na cosa ca nun sacciu mancu cumu mi veni ntesta Aju vistu passari di cc dintra tanta ggenti Aju vistu dittura veri (entra Scurcidda, si posiziona e resta immobile) Quantu lavanni ca ma fattu fari st cristijanu E lu niputi (entra Masuzzu, si posiziona e resta immobile) Chistu ca vuliva addivintari m jenniru, ca ppi spiccicari na palora cci v mezzura. Aju vistu dittura farsi (entra Nzina, si posiziona e resta immobile) Quantu mi nn cuminatu chista, per, senza didda sta casa forra vacanti precisa. Cci statu cu ma datu affittu (entra Tat, si posiziona e resta immobile) M frati Tat, ca ma vulutu diri sempri tanti cosi, ma j nun ciaju caputu mai nenti. Cu a vinutu facinnusi cridiri antri persuni (entra Roccu, si posiziona e resta immobile) cc di bunu ca nu lu faciva ppi fari cosi tinti. Cci statu cu ma vulutu beni daveru (entra Ncilina, si posiziona e resta immobile) M figlia Ncilina, piccilidda, quantu nn suppurtatu di un patri cuma mija. E chiddi ca manu mbrugliatu (entra Calumma, si posiziona e resta immobile) M muglieri Calumma Ora viditi lu cuntu ca sav tratu Ca mi marit sulu ppi li m sordi E ammizzu di tutti sti storii, lu m cori a fattu finta ca lu discursu nun jera ppi iddu La panza Lu ficatu ca nun sacciu mancu unni j, li purmuna Ognedunu ppi li fatti s, ognedunu ca si f lu s travagliu cumu siddu lu discursu nun forra ppi iddi Ma allura cchi aju malatu? Quali j la malatija ca aju? Siddu la m persuna j sana, cchi vordiri ca sunu tutti fisimi li mija? Cchi j ntesta la m malatija? Si! Si, sunu tutti fisimi cumu dici m frati La panza ccu na lavanna si po anchi abbirsari, ma la testa Nun sacciu cumu aja fari (disperato) Ncilina figlia mija Nzina Tat (malinconico) Calumma (si riprende) Aiutatimi Sugnu un vicchiu zagurdu e vavusu cumu dici quarcadunu Cchi cci puzzu fari si sugnu accuss Aiutatimi Sulu vuantri Lu putiti fari.
FINE


