Na fuitina

NA FUITINA

Di

Giuseppe Toscano

COMMEDIA BRILLANTE

DUE SCENE

DIALETTO SICILIANO

Personaggi

CUNCETTA anni 45 moglie di Pasquali

PASQUALI anni 48 marito di Cuncetta

CARMENA anni 45 moglie di Pippinu

PIPPINU anni 48 marito di Carmena

NINUZZA anni 22 figlia di Cuncetta e Pasquali

FRANCUZZU anni 22 figlio di Carmena e Pippinu

TARESA anni 55 portinaia e cameriera

CUNCETTA 2 anni 23 innamorata di Pasquali, la stessa Cuncetta, da giovane, successivamente moglie di Pasquali.

PASQUALI 2 anni 26 innamorato di Cuncetta, lo stesso Pasquali, da giovane, successivamente marito di Cuncetta.

CARMENA 2 anni 23 innamorata di Pippinu, la stessa Carmena, da giovane, successivamente moglie di Pippinu.

PIPPINU 2 anni 26 innamorato di Carmena, lo stesso Pippinu, da giovane, successivamente marito di Carmena.

Personaggi: 6 donne 5 uomini

Ambientazione: anni 70

Le caratteristiche

CUNCETTA pu essere di corporatura appesantita.

PASQUALI pu essere di corporatura appesantita, un poco imbranato.

CARMENA pu essere di corporatura appesantita.

PIPPINU pu essere di corporatura appesantita, un poco imbranato.

NINUZZA figlia di Cuncetta e Pasquali, brava ragazza, solare, innamorata di Francuzzu, fa il possibile per non dispiacere i genitori

FRANCUZZU figlio di Carmena e Pippinu, bravo ragazzo, solare, innamorato di Ninuzza, fa il possibile per non dispiacere i genitori

TARESA E la stessa che si vede nei due momenti, quando cameriera, ha un grembiule, quando portiera si toglie il grembiule e inoltre, qualche segno distintivo: i capelli pettinati diversamente nei due momenti, pettinatura semplice che deve modificare ad ogni cambio scena, oppure qualche altra cosa. Questi cambiamenti: sia di mobilia che di aspetto, devono avvenire con tutta calma anche a scena aperta e durante lazione

CUNCETTA 2 giovane, impertinente, spensierata, fidanzata di Pasquali 2, importante che la sua altezza e corporatura siano simili a quelle di Carmena 2

PASQUALI 2 giovane, impertinente, spensierato, fidanzato di Cuncetta 2, importante che la sua altezza e corporatura siano simili a quelle di Pippinu 2.

CARMENA 2 giovane, impertinente, spensierato, fidanzata di Pippinu 2, importante che la sua altezza e corporatura siano simili a quelle di Cuncetta 2.

PIPPINU 2 giovane, impertinente, spensierato, fidanzato di Carmana 2, importante che la sua altezza e corporatura, siano simili a quelle di Pasquali 2.

SCENOGRAFIA

Elementi indispensabili comuni ai due ambienti sono tre porte: a fondo parete, una unica porta quale accesso alla casa e allalbergo. Nellambiente albergo, una porta sulla destra indica l'accesso ad alcune stanze e una porta sulla sinistra indica l'accesso alle altre stanze. Nellambiente casa, le tre porte sono delle comuni porte di una comune abitazione, ma la porta a sinistra non sar utilizzata. Sul lato destro del proscenio due divanetti posti a V e diagonalmente al pubblico, mentre sul lato sinistro, un mobiletto, che funge da recepsion quando la scena volta ad albergo e funge da credenza quando la scena volta ad abitazione, sar compito di Teresa di adornare il detto mobiletto con dei fiori e qualche suppellettile, quando lambiente adattato a casa e di nasconderli dietro lo stesso, per la scena albergo, sar inoltre compito di Peppino e Pasquale di portare una sedia ciascuno che saranno poste davanti alla credenza e di riportarle via al cambio scena, bene in vista un grande orologio da parete, l'arredamento generale, essenziale e in "stile", completeranno la scenografia dellalbergo e della casa, che tutti assieme abitano.

Tra un cambio di scena e laltra, la luce si attenuer e riprender di intensit subito dopo mentre una musichetta acompagner questa operazione.

E' implicita l'autorizzazione per la eventuale rappresentazione in pubblico

Questa opera protetta dalla SIAE (Societ Italiana degli Autori ed Editori)

ATTO 1

Lapertura del sipario trova lambiente adattato a casa di Concetta e Pasquale, Carmela e Peppino in scena solo Teresa intenta a governare, sposta sedie, canticchia - la porta centrale sar laccesso dallesterno e la porta sulla destra sar laccesso alle stanze, la porta sulla sinistra non sar usata.

TARESA (spolvera e rassetta in giro)

FRANCUZZU (entra, ha in mano una valigia di cartone, chiama) Taresa!

TARESA Signorinu Francuzzu cc si?... E quannu arrivasti?

FRANCUZZU Aju arrivatu ora, ancora nu lu sapi nuddu ca sugnu cca, nun lu sapi me matri e me patri e nu lu sanu me zia Cuncetta e me ziu Pasquali.

TARESA Ma chi bella sorpresa ca nnha fattu, ma nunnavivi di studijari?

FRANCUZZU (ignora la domanda) Taresa, dimmi na cosa, Ninuzza sha vistu? J cc?

TARESA Ma Ninuzza j a Messina chi po stari cc, nu lu sa ca studija a Messina.

FRANCUZZU E chiff nu lu sacciu ca studija a Messina, a idda la mannaru a Messina a studijari e a mija mi mannaru a Trapani a studijari parica lavissiru fattu apposta ppi farinni stari luntanu di un capu allantru di la Sicilia.

TARESA E certu ca j strana sta cosa, ma chi ti puzzu diri quarchi vota cchaju pruvatu a diricci quarchi cosa mi shanu vutatu tutti cumu li cani arraggiati, tantu ca ora mancu mi cci ntricu cchiu!

FRANCUZZU Mah!... per ora nun ci vugliu pinzari propija ora ca ada viniri Ninuzza, (confidenziale) nni misimu daccordu ppi via di littri, di truvarinni oj cc ca simmu a meta strata, di Trapani e Messina! Nnhamma truvari tra oj e dumani, perci siddu noda arrivatu arriver quantu prima, e ju (gioioso) non viju lura ca arriva, quantu nni putimmu vidiri.

TARESA (gioiosa, prende una grossa pagnotta rotonda dalla credenza, se la appoggia al petto, ne taglia una fetta con un lungo coltello, si prende in braccio a Luigino) Astura vas chi fami ca ha, (prende ad imboccarlo, mentre lui cerca di divincolarsi) te! Avanti, manciati un pasticciuttu ca lhaju fattu ju.

FRANCUZZU (con la bocca piena) ma lassami stari! Cchi mi civi, aju vintanni passati e ancora mi civi lassami stari!

TARESA Mancia gioja mija, tu ppi mija si sempri un carsiddu ma lu sa tu quantu pannizzi thaju canciatu e quanta pumata thaju stricatu a li gammi gammi, (indica le parti basse).

FRANCUZZU Avanti (riesce a divincolarsi e alzarsi) ma fari sentiri in imbarazzu.

TARESA Ma quali imbarazzu ca thaju vistu crisciri e thaju crisciutu chiossai ju di t matri e di t zijana Cuncetta.

FRANCUZZU Taresa! Ti prego nun mi fari addivintari scortese, nun sunu cosi ca si dicinu accuss a stet (marcato) nuddu cchiu mi po mintiri mbrazza.

CARMENA (entra, urla) Francuzzo! Figliu mija biddu ma chi sorpresa ca nnha fatto vininnu oj, (lo bacia e lo abbraccia con molto calore, se lo siede in braccio) ma cumu si sciupatu, Tar nun ti pari pallitu?

TARESA (ironica) Nuddu cchiu si lu po mintiri mbrazza!

FRANCUZZU ma quali pallitu Mam, sugnu sulu stancu di stu vijaggiu accuss lungu, ca cci v na jurnata sana ppi viniri di Trapani fina cc.

CARMENA (al pubblico) Migliu!... Cchiu luntanu j, migliu j.

FRANCUZZU Cchi j ca dici mam!

CARMENA No, nenti! Teh! Manciati un pizzo di pani, friscu friscu, lu fici Taresa (lo coccola, lo imbocca, lo bacia)

FRANCUZZU (si divincola, si alza) Avah! Mam, cchi mi civi! Sugnu ancora un carsiddu?

CARMENA Tu ppi mija si sempri un carsiddu e ora ca ha vinutu intra ora ca ha vinutu di trapani fina cc, tu cchi dici ca ju novissa essiri cuntenta? Ju ppi ma figliu facissi carti farsi, ppi fariti cuntentu, ppi dariti lu migliu ca si po aviri nti la facci di la terra.

FRANCUZZU Ma ora ju vulissi sapiri pirch aja studijari a Trapani? Cchi fa nun ci nn antri pusti cchiu vicini? Di sta manera ccu Ninuzza nunni putimmu vidiri quasi mai!

CARMENA (alterata) Ah! Taju dittu cintu e milija voti ca nu la vugliu sentiri mancu nominari, j na tappinara e nun j adatta ppi tija, tu ti miriti na fimmina ca ada essiri na vera fimmina e no na sciaqquetta cuma chissa.

FRANCUZZU Mam! Vidi ca tu mi fa siddijari quannu parli accuss e lu fa ogni vota ca vignu, (deciso) ju cci vugliu beni a Ninuzza e nun ci sar mai nuddu ca mi far canciari idea, mam, vidi ca ti lu dicu mi nni fa pentiri ca vignu intra, ma cumu! j figlia di to cummari Cuncetta abitammu tutti nti la stessa casa, ma patri e so patri sunu tantu amici, tu stessa si amica di la zia Cuncetta avissiva essiri cuntenti ca ju ccu Ninuzza nni vulimmu beni e ammeci ogni vota ca ti parlu di Ninuzza ogni vota ca parlu di Ninuzza a la zia Cuncetta, ca j so figlia! pari arraggiata... tutti! pariti arraggiati.

CARMENA (risoluta) E accuss ada essiri pirch nun j cosa t! E nunni vugliu sentiri parlari cchi, va beni?

FRANCUZZU (abbattuto) Ma ora po essiri di sta manera? Vota ppi vota ca vignu intra! arrivu ccu tantu pijaciri e minni vaju ccu la cuda ammizzu li gammi, Taresa ma la vidi tu chi cosa, ma pirch fa accuss.

TARESA Ma chi ti puzzu diri gioja mija tanti voti anchi ju nu li capisciu.

CARMENA (a Taresa) E nenti ha capiri tu! (arrabbiata) Tu tha fari sulu li fatti t senza ntricariti di li fatti di lantri, va beni? J abbastanza chiaru lu discursu?... (marcato) Ma chiaru precisu?... (esce).

TARESA (Rassegnata) Nenti!... crozzi accuss nun si punu sbarrari!

CUNCETTA (entra) Francuzzu! Niputi mija! Amuri mija, cca si? Oh! Chi gioja!

FRANCUZZU Ciau zia Cuncetta!

CUNCETTA Te! Mancia gioja mija, (prende a imboccarlo) vidi cumu si sciupatu, ma pirch? Ha manciatu picca a Trapani?...

FRANCUZZU (scatta) Ma zia lassa perdiri! Si peggiu di ma matri nun mi faciti mancu rispirari ccu tutti sti salamelecchi ca mi faciti. Ju ogni vota vignu cc, vi vulissi parlari di Ninuzza

CUNCETTA (infuriata) Ah! Nun mi parlari di dda sbrigugnata di ma figlia! Ca nni cumina una ogni jurnu

FRANCUZZU Ju vulissi sapiri pirch tu! zia, la mannasti a studiari a Messina, pari ca lavissivu fattu apposta, tu e ma matri unu a Trapani e una a Messina, ca ogni vota ca hamma viniri cc, cci vo n jurnata sana Nun putissimu studijari tutti dui a na banna?... o Trapani o Messina?

CUNCETTA Mai a lu munnu! Chistu nun capiter mai! (accomodante) nuantri lu facimmu ppi tija ca si un bravu carusu ammeci idda j na ba! Nun mi lu fari diri pirch j ma figlia e laja difenniri ma quannu j troppu j troppu!

FRANCUZZU (alterato) Ma j troppu chi?... Ma siddu Ninuzza j na carusa doru, cumu faciti a parlari accuss!

CUNCETTA Un jurnu mi ringrazierai, pirch anchi siddu j figlia mija, ti laja diri, j na carusa un poco leggera, e anchi siddu ju cumu matri lavissa difenniri a tija ca ti vugliu beni cumu un figliu nun ti puzzu ammucciari li cosi, sintimi a mija, lassala perdiri, nun j cosa to.

PIPPINU (entra) Francuzzu! Figliu mija! Cca si? Ma quannu arrivasti?

FRANCUZZU (avvilito) Ciau pap! Antura arrivavu giustu ntimpu ca la mamma primu e la zia doppu manu civatu cumu siddu avissi statu a dijuni e cumu j giustu mhanu parlatu mali di Ninuzza.

CUNCETTA (cambia discorso) E li studii cchi dicinu? Ti lhanu datu quarchi bellu votu?... cchi nni sacciu quarchi deci unnici

PIPPINU Cummari Cuncetta, a ma figliu cchi cci punu significari quarchi deci o quarchi unnuci sugnu sicuru ca ma figliu, astura, si sar pigliatu quarchi dudici o quarchi tredici.

FRANCUZZU Ma la vuliti finiri di diri sti stupidaggini tutti dui?

PIPPINU Cummari Cuncetta, vi dispijaci siddu parlu tanticchia ccu ma figliu?... cosi di umini

CUNCETTA Si si, cosi di umini parlati, parlati (esce).

PIPPINU Ti viju sciupatiddu (complice) chi c quarchi fimmina? nna canusciutu quarcaduna?

FRANCUZZU Ma quali sciupatiddu pap! Lo sa ca sugnu nnamuratu di Ninuzza, la figlia di la zia Cuncetta!

PIPPINU (su tutte le furie) Di cuuu???...

FRANCUZZU (alterato a sua volta) Di Ninuzza! Di Ninuzza! Ma cumu vi laja diri a tutti! Sugnu nnamuratu di Ninuzza, la figlia di to cummari Cuncetta e di lu maritu, to cumpari Pasquali.

PIPPINU (accomodante) Ma sinti cc figliu mija tu nun ti po nnamurari di Ninuzza.

FRANCUZZU Avanti attacca anchi tu ora: nun j ppi tija, chissa nun ti merita, tu ha nantru avveniri davanti, j na ragazza leggera, tu si un beddu picciuttu

PIPPINU (annuiva alle affermazioni del figlio, lo guarda in silenzio, si prepara come a volere sbottare, poi) Ma livatu li palori di mmucca e chi j curpa mija si li cosi stanu propija accuss, jdda j (mina come se gli facesse schifo) accuss! e tu si (mima come se fosse il massimo) accuss!

FRANCUZZU Ju nun ci capisciu nenti ma po essiri ca ogni vota ca vignu (marcato) vhata mintiri a denigrare a Ninuzza cumu si forra na povira disgrazzijata e a mija, ca mi vulissivu purtare a li stiddi. Ma po essiri ca ci lhaviti ccu da povira carusa ma chi vha fattu ppi odijarila accuss. Ma pirch, tutti, cci lhaviti ccu idda e dicinnu tutti dicu propija tutti! pirch ora arriva anchi to cumpari Pasquali, me zio, e attacca anchi iddu ccu la tiritera

PASQUALI (entra) Francuzzu! biddu mija, (lo abbraccia con foga) niputi mija, ma quantu si biddu ogni vota ca lu viju j sempri cchiu omu.

FRANCUZZU (ironico) eccu cc c lantru e menu mali ca mi vidi omu,

PASQUALI Cump cci lhatu datu quarchi cosa di manciari a francuzzu mpazzica no manciatu

FRANCUZZU Aju manciatu! O mi v civari anchi tu! O mi vo mintiri mbrazza anchi tu?

PIPPINU Cump, nenti stavamu parlannu di cosi anutili lu carusu si cci trova bunu a Trapani vi larricurdati vui cump, dda vota ca cci jmmu, quanti beddi picciotte ca ceranu strata strata a Trapani, ma picciotte ca facivanu arriviniri li murti

PASQUALI Acch!... fimmini ca avivanu certi scianchi tanti,

PIPPINU E pua ogni curpu danca ca jvanu di sta punta a da punta.

FRANCUZZU Ma la vuliti speddiri di diri sti fissaria, vi li studijati di notti? Mhatu fattu sdignari di parlari ccu vuantri.

PIPPINU Nenti cump, nun c virsu di farilu arraggiunari, viditi siddu cci la putiti sbarrari vui la testa pirch ju nun ci puzzu! (esce).

PASQUALI Ma niputi mija biniditto, nu lu vidi cumu sta facinnu abbilijari a to patri e a to matri, ma pirch ti ncaponisti ccu Ninuzza j ma figlia, ju lavissa difenniri, ma nun mi la sintu, ju la canusciu, nun j cosa ppi tija (risoluto) cci vugliu dari a nantru omu!

FRANCUZZU (scatta, urla) Basta! Basta!... nunni puzzu chiu! Nun vi puzzu cchiu sentiri parlari!

PIPPINU CUNCETTA CARMENA (entrano allarmati, a soggetto) Chi c?... chi succedi?... bedda matri cchi fu?... Aaah!... si stanu dannu lignati

PASQUALI Nenti, nenti j

CARMENA Mamma ca staju murinnu cadu, cadu (scivola per terra, nessuno si muove).

FRANCUZZU Mam! Ti p susiri, lu sapimmu tutti ca j na finta fatta.

CARMENA (si rialza lentamente)

FRANCUZZU (seguendo un suo pensiero, ad alta voce) ma patri nni parli mali, ma matri, nni parla mali e siddu j odijusa, la cosa, si putissi, ccu tantu sfurzu, anchi passaricci ncapu, ma s matri la matri di Ninuzza e so patri lu patri di Ninuzza cumu punu anchi iddi odijari accuss a la figlia.

PIPPINU e PASQUALI (con gli occhi bassi, evitano di guardare gli altri).

CARMENA e CUNCETTA (con le lacrime agli occhi, non osano guardarsi)

FRANCUZZU (continua) Odijari a Ninuzza! nun j possibbili nun j possibili, ma cumu faciti comu faciti (a testa bassa esce, tutti, caduti sulle sedie e sui divanetti restano immobili, schiacciati da un peso enorme)

(dopo parecchio tempo in cui nessuno trova la forza di reagire)

TARESA (entra trafelata, agitatissima) Bedda matri lhaju vista.. strata strata sta arrivannu

PIPPINU (stanco abbattuto) Ma cu j ca sta vininnu, statti carma.

PASQUALI (stanco abbattuto) Cu sta vininnu lu piscamaru o lu baccamurtu?

CUNCETTA (stanca abbattuta) chi cci po essiridi di cchiu di chiddu ca amma avutu.

CARMENA (stanca abbattuta) Ma nzumma cu j ca sta arrivannu?

TARESA (nel frattempo, ha cercato sempre di parlare ma gli sempre mancata la voce) Sta arrivannu sta arrivannu (urla) Ninuzza!

TUTTI (un attimo di gelo, poi scattano, tutti corrono allimpazzata, succede una baraonda infernale, Carmena sviene e cade per terra, cerca di riprendersi, la fanno cadere ancora, la scavalcano correndo nella baraonda, tutti gridano)

PIPPINU (trafelato) Ju minni vaju dda dintra quantu mi ripigliu tanticchia, (esce).

PASQUALI (trafelato) Ju nun puzzu stari cca, mi manca laria, vignu cchiu tardu! (esce).

CARMENA (trafelata) Bedda matri chi guaju chi guaju (a teresa) Tar! Penzacci tu un mumentu.

CUNCETTA (mentre si alza da terra) Si si! Tar, quantu nni ripigliammo tutti penzacci tu, ca armenu tu ha lu senziju sirenu.

TARESA Ma si! Itivinni ca ju ci pinzu, (ironica) ca aju lu senziju sirenu. (si riprende, fa finta di spolverare, nervosamente ma con la coda dellocchio guarda sempre la porta).

NINUZZA (entra, gioiosa, ha in mano una valiglia di cartone) Taresa! Ju sugnu!... Ninuzza!

TARESA Ninuzza! Gioja mija bedda, chi sorpresa ca nnha fattu, (la bacia e labbraccia con vero affetto) mo! Fatti vidiri ma si namuri! Fammi vidiri, mo gira!

NINUZZA (esegue, fa un giro facendosi ammirare) Sempri chidda sugnu Tar! per tu mi canusci e nun c bisugnu ca ma talijari.

TARESA Ma ti viju stanca e certu tutto stu viaggiu lungu di Messina fina cca, ma ha manciatu quarchi cosa? (prende dalla credenza un piatto con del cibo, prende a imboccarla) teh! Assaggia chistu!

NINUZZA (mangia) Umh! Buono! A la scummissa ca lu facisti tu.

TARESA E cu laveda fari, nti sta casa sulu ju cucinu, lantri sunu buni sulu a manciari.

NINUZZA Tar, lu sa pirch aju vinutu oj?... vidimmu suddu nzirti! Tu lavissa sapiri!

TARESA Aspetta, lassami pinzari ha vinutu pirch la scola chiu ca cci misiru na bumma!

NINUZZA Acqua! Acqua! Dinni nantra!

TARESA A vinutu pirch fa lanni Garibaldi!

NINUZZA Aju vinutu pirch nni misimu daccordu ccu Francuzzu, ppi via di littri, ca oj avivama viniri tutti dui, ppi vidirinni, ca nunni putimmu vidiri mai

TARESA (con finto ed esagerato stupore) Nooo!!! Ppi chissu ha vinutu? Bedda matri ca nun mi lavissi sunnatu mai na cosa di chissa.

NINUZZA Chiutustu, ancora nun sha vistu? Noda rrivatu ancora?

TARESA E cchi nni sacciu! Ccu tuttu lu travagliu ca aju nti sta casa e pua cu tuttu lu trasi e nesci ca c, mancu minnhaju addunatu.

CUNCETTA (entra) Sintu sciauru di rosi e sciuri! A la scummissa ca cc ma figlia Ninuzza?

NINUZZA Mam! Finarmenti sugnu intra! (si abbracciano e si baciano con molto calore)

CUNCETTA (siede, si mette Ninuzza in braccio) Ninuzza! Amuri mija! Nun po sapiri quantu ti vulissi teniri sempri ccu mija siddu stu distinu tintu nun dicissi lu contrariu (con apprensione) ma chi c? Pirch vinisti oj?... Ha succissu quarchi cosa? nun mi fari stari mpena.

TARESA Mpazzica ci veni di pinzari ca fa lanni Garibaldi, ca nun j veru!

NINUZZA Ma no, mam! Ma pirch? Cchada essiri sempri quarchi motivu ppi viniri intra? Haju vinutu pirch aviva nostalgija e vuliva vidiri a tutti vuantri e anchi a Francuzzu!

CUNCETTA Aah! (si alza di scatto, Ninuzza rotola per terra) Lu sapiva ca avivi a parlari di Francuzzu! Taju dittu ca nunni vugliu sentiri parlari! Jddu nun j cosa ppi tija! Tu! Ma figlia! nun ti piglierai mai a unu cumu a Francuzzu, ca nun avi nne arti nne parti! J sceccu a la scola e nun avi nessunu avveniri, ammeci tu figlia mija si accuss bedda ca pari na rriggina, perci, (alterata) nun vugliu mai cchi sentiri parlari di ssu vavaluciu nudu! (si avvia per uscire mentre Pasquali entra, si scontrano, tentano di scansarsi, ora da qua, ora da la, ma riescono solamente, a fare un giro completo su loro stessi). E tu chi vu? (sbuffa, esce).

PASQUALI (fa ancora un giro su se stesso, ubriaco) Quanta pacinzija cci vo! Ninuzza! Figlia mija bedda! Menu mali ca cci si tu aviva un pinziri di quantu timpu avi ca nun vinivi, (abbraccia e bacia la figlia).

NINUZZA Pap! (abbraccia e bacia il padre) Pap sinti armenu tu! Nun mi diri ca nun puzzu vidiri a Francuzzu

PASQUALI (comincia ad alterarsi, trema tutto) Sinti cc Ninuzza! Ninuzza sinti cc! Tu lu sa ca ju ti vugliu cchiu beni di lanima mija ma siddu ti sintu nominari ancora a Francuzzu ju nun sacciu cumu mi la puzzu pinzari ca pua Francuzzu! pirch Francuzzu, unu di ssa specij si putissi chiamari francunazzo franchibullu franc socchi j j! Ma no Francuzzu ca mi fa viniri lu sconcertu sulu a talijarilu, tu! Figlia mija devi aspirare cchiu in alto, ma nu lu vidi quantu si bedda e quantu j bruttu jddu?

NINUZZA (in lacrime) Ma pirch siti tutti accuss, ju sugnu nnamurata di Francuzzu (decisa) Ora sinti socchi ti dicu Pap: o mi maritu ccu jddu o nun mi maritu propija!

PASQUALI E allura sinti socchi ti dicu ju! (deciso) Siddu tu nun ti livi di ntesta ssu piscialittu puzzu arrivari a nchiuiriti anchi ncummentu.

NINUZZA E allura (decisa) po cuminciari a parlari ccu la matri Batissa!

PASQUALI Cci parlu!... cci parlu anzi cci vaja parlu! (esce)

NINUZZA Taresa! Ma pirch ma pirch dunami ajutu ma sugnu sulu ju, ca lu viju bunu danimu affettuoso lu migliu omu di la terra? (gli si rifugia tra le braccia)

TARESA Ninuzza gioja mija! Anchi ju lu viju accuss! Ma nun capisciu quali motivu ci po essiri ca vhana teniri luntani lunu di lantra

CARMENA (irrompe, urla) Taresa! Taju dittu cintu e milija voti di nun ti ntricari di li fatticiddi nustri!

TARESA (giustificandosi) Ju nu staju facinnu nenti di mali staju sulu cunsulannu la piccilidda.

PIPPINU (entra, a Teresa) E cci ribatti a coppi!... ma cumu ti lhana diri ca tu nun ti ccha ntricari! Ma cumu ti lhana diri ca tu tha fari sulu li t surbizza e anzi mi parica nnhanu ristatu na pucu nnarriri (allude a che vada via).

TARESA Si! Si! Mi vaja fazzu li m surbizza vuantri facitivi li vustri, ca vi li sapiti fari tantu beni, (esce).

CARMENA J na ntrichera ca nun sada fari mai li fatti so! (cambia tono) Ninuzza! Gioja mija, (la abbraccia e bacia con molto affetto, Ninuzza subisce passivamente)

PIPPINU Mo! Lassaminni tanticchia anchi a mija, (la abbraccia e bacia con molto affetto, Ninuzza, subisce passivamente) ogni vota ca ti viju Ninuzza mi sintu cchiu carusu, signuri mei aju sempri davanti lucchi quannu ti tiniva mbrazza ppi dariti lu latti o ppi fariti jucari

CARMENA (a Peppino) Levati di cca!... daricci lu latti a na carusa accuss cci parli di latti ora avi let di lu zitu avanti diccillu a la zia Carmena t (speranzosa) c quarchi beddu picciuttu ca ti pijaci a Messina unni studj?...

PIPPINU (a Carmena) Ma levati un picciuttu! vas quantu cci nn picciutti ca cci fizzijanu nturnu, na bedda carusa accuss j cumu un sciuri e tutti li lapuna cci ronzanu nturnu Abb Ninuzza?

NINUZZA (alterata) Ma quali sciuri e lapuna, ju sugnu nnamurata di vostru figliu Francuzzu! Di vostru figliu! atu caputu? ma pirch siti tutti accuss ca cci laviti ccu Francuzzo, ma chi va fattu ddu poviru carusu.

PIPPINU (dopo un lungo silenzio) Sinti cc Ninuzza! Tu si nostra niputi e lu sa quantu ti vulimmu beni, ma vidi ju ti lhaja diri ca Francuzzu nun j cosa ppi tija fimminaru maladucatu (non si accorge che entrato Francuzzu).

FRANCUZZU (entra, resta interdetto per quello che sente, non osa parlare).

NINUZZA (vede Francuzzu, resta interdetta)

CARMENA (non si accorge della presenza di Francuzzu) la sira sarricogli tardu Si mmirijaca e addiventa violentuj un pullicinedda a li formi!

CUNCETTA e PASQUALI (entrano, lentamente in silenzio, le lacrime agli occhi, non osano parlare)

CARMENA (non si accorge di loro) Ma lu sa chi vastasu j?... Lu sa lantra vota ca nun truv di viviri cchi mi fici? Chi fici a so matri?... Macchiapp amputiri un vrazzu

TARESA (entra, chiama, con voce pietosa) gnura Carmena!...

CARMENA (la ignora, infastidita) macchiapp amputiri un vrazzu

TARESA (chiama sempre pi con voce pietosa) gnura Carmena!

CARMENA (infastidita, si gira) Ma chi vu?!!... (nel girarsi vede tutti, vede Francuzzu, incapace a muoversi, le lacrime agli occhi, cade in ginocchio, singhiozzando, nessuno osa muoversi).

CUNCETTA (lentamente gli si avvicina, si inginocchia assieme a lei, abbracciate singhiozzano assieme)

PIPPINU e PASQUALI (dopo un pesante e lungo silenzio si avvicinano alle rispettive mogli, le tirano su, le fanno sedere).

TARESA (singhiozza anche lei, dopo un lungo silenzio) Staju ciancinnu anchi ju ma nu lu sacciu pirch Armenu si po sapiri pirch stammu ciancinnu?

NINUZZA Anchi ju lu vulissi sapiri chi sta succidinnu ca mi stati facinnu nnesciri pazza!

FRANCUZZU E anchi ju lu vulissi sapiri chi sta succidinnu ca ogni vota ca nni sbinturammu a viniri intra, nni faciti pentiri anchi ca nnascimmu nti sta famiglia!

CARMENA No! Figliu mija, nun parlari accuss! Nuantri ti vulimmu beni chiossai di la nostra stessa vita!

CUNCETTA E anchi tu Ninuzza, figlia mija, gioja mija tu si la cosa cchiu mportanti ca avimmu a stu munnu.

NINUZZA Ma allura pirch faciti accuss pirch nni stati abbilinannu lesistenza?...

FRANCUZZU Pirch stati abbilinannu la vita di li vostri figli?

CARMENA (dopo essersi scambiata cenni di assenso con Cuncetta, avvilita) Vuliti sapiri quali sunu li mperni ca avimmu nti sta casa?...

CUNCETTA (aggrappata a Carmena, avvilita) Aveda essiri Cumm! o primu o doppu, chissu, eveda essiri lu nostru distinu! Ju nun sacciu cchiu a quali santu vutarimi.

CARMENA Un santu sulu nun vasta sopiddu quantu cci nni vulissiru!

CUNCETTA Ma chi mperni ma chi mperni ca avimmu avimmu lu luci addumatu.

CARMENA Ora dicu ju cu nni lu fici fari chiddu ca ficimu.

CUNCETTA forsi ada arrivatu lu mumentu Tuttu stu pisu nu lu putimmu purtari cchiu sulu nuantri dui.

CARMENA Veru j cumm! e ora j lu mumentu ca anchi vuantri ata sapiri

CUNCETTA lhammu ammucciatu fina ca hammu pututu

CARMENA (a Taresa) Tar!... Ti lu ricurdi unni travagliavi tu, vinti tri anni nnarriri?

TARESA E certu ca mi lu ricurdu unni travagliava vinti tri anni nnarriri travagliava ntre nalbergu (al pubblico) unni na sira di vinti tri anni f, arrivastivu vuantri quattru, ppi addivertirivi tutti spacconi tutti ca rridivavu a mija nun mi fici nne callu ne friddu, pirch nni vinivanu tanti cuma vuantri, tutti ca ivanu circavanu tanticchia di tranquillit!... beddu travagliu ca aviva, nun faciva nenti di la matina a la sira, ma si sapi ca li cosi belli duranu picca di fattu mancu na misata pass ca lalbergu fici fallimintu pirch gi stava apirtu ppi miraculu e pua chiu definitivamenti, lu patruni mi itt fori e ristavu ammizzu a na strata na para di misi doppu, vuantri, datuca decidistivu di abitari tutti quattru nsemula nti la stessa casa, cosa ca ancora nun aju caputu pirch mi chidistivu di vinirivi a darivi na manu, nzumma a fari la cammarera e j chiddu ca ancora oj fazzu per nun capisciu chi cosa centra tutta sta storija, di cchi di vintanni nnarriri, ccu chiddu ca sta capitannu ora

CUNCETTA Centra Tar centra

CARMENA Ora vi cuntammu lu fattu succissu ma primu ca vi la cuntammu, ata sapiri ca avimmu bisugnu di tutta la vostra comprenzijoni

CUNCETTA Vuantri noviti mancu lidea di quantu nna custatu parlari mali di li nostri figli!

CARMENA E ogni vota ammintari na calunija nova ppi nun vi fari ncuntrari, ppi tenirivi luntanu lunu di lantra ha parsu sempri senza motivu

CUNCETTA E ammeci lu motivu lamma avutu, eccumu tuttu cuminci vinti tri anni fa Jeramu giovani cu cci pinzava a socchi facivamu, rridivamu, cumu dici Taresa nnaddivirtivamu avivamu lu munnu davanti.

CARMENA Pinzavamu sulu a spassarinnilla mi arricurdu ca ssa sira, ppi loccasijoni, ma ve misu la vistina nova chidda rosa, tutta di scifon

CUNCETTA Quantu jeramu belli ssa sira ju aviva la vistina virdi, chidda di taffet!

CARMENA E cumu mi battiva lu cori

CUNCETTA A vui cumma? avivava sentiri lu mija cori tantu ca mi scantava ca lu tum tum saveda sentiri anchi di luntanu

CARMENA E certu jera la prima vota ca facivamu na cosa accuss ca nun si po mintuari

Mentre parlano, lentamente, tutti, si immobilizzano, si alza la musica e si abbassano le luci.

FINE PRIMO ATTO

ATTO SECONDO

Lapertura del sipario trova, nella scenografia volta ad albergo, due coppie di ragazzi, Concetta 2 e Pasquale 2, seduti sul divanetto a sinistra Peppino 2 e Carmela 2, seduti sullaltro divanetto, giovani che si corteggiano, bevono un aperitivo, fanno gli spacconi, ridono, Carmela 2 ha un abito rosa, Concetta 2 ha un abito verde, Peppino 2 ha una camicia molto vistosa, tipo rigoni verticali o altro, Pasquale 2 ha una camicia molto vistosa ma completamente diversa da quella di Peppino 2, tipo rigoni orizzontali o altro.

PASQUALI 2 Car! Vi lhaja diri chista j la chiu bella sirata di tutta la vita mija, (ride e beve)

PIPPINU 2 Ju veramenti (con aria sfottente verso la fidanzata) vulissi diri ca chista nun j certu la prima sirata ca passu accuss

CARMENA 2 Chi j ca sta dicinnu?... (ridendo gli salta in braccio, lo solletica) ripitilu siddu ha lu curaggiu, (lo solletica).

PIPPINU 2 Marrinnu (ride) stava sgrizzannu stava sgrizzannu

CARMENA 2 Accuss va migliu, (smette il solletico, ride) e dunati accura ca ti staju tininnu ducchiu. Cunc!... Chi ha? Ti viju troppu silenzijusa, nun ti sinti bona?

CUNCETTA 2 Sapiti chi j?... ca mhaju vivutu troppu vinu, assai assai e ora mi sintu cumu siddu mi stassi vininnu di vommitari, anzi mi sta vininnu di vommitari (mima come se avesse dei conati di vomito) nenti, nu la puzzu teniri cchiu unni lu fazzu?... (non riesce a trattenere i conati di vomito che mima esageratamente)

PASQUALI 2 (contrariato) Avah!... propija stasira taviva mmirijacari? E chi schifiju! Vatinni a vommitari nti lu cessu vah!

CUNCETTA 2 (conati di vomito sempre piu esagerati) Nun ci la fazzu mi scappa mi scappa unni lu fazzu?... (afferra a Pasquali come se volesse vomitargli dal colletto dentro la maglietta, finge di vomitare) Uauhh

PASQUALI 2 (urla) Aahh! Chi schifu!... (tutti ridono, capisce che era una finta) Ah! j accus eh? Ora ti fazzu vidiri ju, (prende a solleticarla, si rotolano, ridono, cadono per terra, ridono anche gli altri).

TARESA (entra, li guarda severa)

CARMENA 2 Avah! Car! (confidenzialmente) nun facimmu li scostumati ca c dda povira cammarera ca va nnavanti e nnarriri cumpurtammunni beni (si guardano, sbottano a ridere).

TARESA (li guarda truce)

TUTTI (colti in flagrante, si trattengono dal ridere, si guardano, non riescono a resistere, scoppiano in una sonora risata, si ricompongono)

TARESA (porge una chiave a Pasquali) Vi staju dannu la chiavi di la stanza cintu unu. (porge una chiave a Pippinu) e a vui, vi dugnu la chiavi di la stanza cintu tri!

PASQUALI 2 Ma scusassi cintu unu, cintu tri nti stalbergu ci sunu cchiu di cintu stanzi?

TARESA Ma quali!... nti stu grandalbergu ci sunu sulu tri stanzi la una, la dui e la tri, cci misimu lu cintu davanti ppi farilu pariri cchiu ranni! c chidda ca staju dannu a vuantri dui, chidda ca dugnu a iddi e chidda unni durmu ju.

CUNCETTA 2 (ironica) hatu scigliutu lu migliu albergu ca cera!...

PIPPINU 2 La virit j ca chistu j chiddu ca custava menu!

CARMENA 2 Certu ca ppi na vota ca nni mmitati fori casa lu putivavu scegliri cchiu pulitu.

TARESA No signorina! Chissu nu lu putiti diri, ppi pulitu j pulitu, vi lu puzzu garantiri pirch datuca nun fazzu nenti di la matina a la sira ppi passari lu timpu: pulizziju pulizziju e pulizziju.

PASQUALI 2 Ma pua chi nni ntaressa limportanti j ca nni vulimmu beni! (si abbraccia con Cuncetta 2)

PIPPINU 2 Chistu j chiddu ca cunta! (beve con Cuncetta 2 incrociandosi le braccia, da innamorati)

TARESA Ora per non faciti cosi lurdi davanti a mija ca marrissuru! (a Pippinu 2 e Carmela 2) allura la cintu tri j dd, (indica a destra) ricordativi ca ata acchianari un scaluni, (a Pasquali 2 e Cuncetta 2) la cintu unu, j dd, (indica a sinistra) ricordativi ca ata scinniri un scaluni.

PASQUALI 2 Aspittassi un mumentu acchianari lu scaluni scinniri lu scaluni Ju nun cchaju caputu nenti.

PIPPINU 2 Pasqu! Si propija un taddu chi cci v vuantri ata acchianari e nuantri amma scinniri.

TARESA Nonzi j propia lu contrariu e vi cunveni arricurdarivillu pirch sann ci truppicati. E pua nun vugliu responsabilit. Ogni cammara avi lu so gabinettu siddu vi vuliti ritirari ju staju nantru tanticchia e pua mi vaja curcu.

CUNCETTA 2 (confidenzialmente a Carmena 2) Carm!... Ju veramenti sta scappatella ca stammu facinnu mi sta lassannu tanticchia abbarruguta.

CARMENA 2 (confidenzialmente a Concetta 2) Cunc!... nun minni parlari ca staju sudannu fridda na cosa di chista novissi pututu mancu sunnarimilla

CUNCETTA 2 E siddu nni issimu e li lassassimu cc?... (con lintenzione di farsi udire) Cumu du passiluna?

PASQUALI 2 Oramai j tardu ppi pentirisinni, jamun lamore ci attende (ridono, prende per mano Cuncetta 2 ed escono a sinistra, mima uno scherzo: si affaccia, met fuori e le braccia dietro le quinte e finge che ci sia qualcuno che lo tira, grida) No! Aiutu!... nun ci vugliu viniri!... Cuncetta, lassami jri Aiutu

CUNCETTA 2 (entra, a braccia conserte, lo guarda mentre lui che non si accorto di lei, continua lo show)

PASQUALI 2 Aiutu tinitimi Cuncetta mi voli violentari aiutu aiut (si accorge di Concetta 2 che lo guarda burbera, si riprende, finge un aggiustamento al nodo della cravatta, anche se non ha cravatta e con grande dignit esce).

CUNCETTA 2 (lo segue con un gesto come dire ma vai a quel paese, esce).

TARESA Ricordativi ca c di scinniri lu scaluni!

PIPPINU 2 (ridendo mima tipo vampiro che voglia mordere) Uuhh!... Carmenaaa!... Carmenaaa!...

CARMENA 2 (ridendo Scappa in tondo nella stanza)

PIPPINU 2 (ridendo, la insegue) Tacchiappuuu Unni scappiii Uuhh

CARMENA 2 (ridendo scappa fuori a destra) Nun mi pigli, nun mi pigli

PIPPINU 2 (ridendo la insegue, esce a destra)

TARESA Arricurdativi ca c dacchianari lu scaluni! Sih! A mija hana attintari(tra se) chi ura j? (guarda lorologio appeso, che segna le dieci e quarantacinque) Sunu lunnici menu un quartu, staju nantru tanticchia e mi vaja curcu anchi ju, (prende un registro, scrive, gli viene sonno sbadiglia, scrive ancora, si addormenta sopra il registro si desta) nza chi ura j! (guarda lorologio che segna le undici e quarantacinque) Ah! Li dudici menu un quartu cumu passa lu timpu! Aju statu nura addrummisciuta ncapu stu registru, ppi chissu ca mi dulinu tutti li rini Ora mi vaja curcu anchi ju, astura chiddi si stanu addivirtinnu e ju cc, ca tignu la cannila mah! (si avvia) Bonanotti a tutti, (esce).

(scena vuota, dopo qualche momento)

CARMENA 2 (fa capolino dalla porta a destra, chiama a bassa voce) Cuncetta!... (entra)

CUNCETTA 2 (fa capolino dalla porta a sinistra, risponde) Carmena!... cc sugnu! (entra) sorridendo invita lamica a sedersi) allura chi mi cunti?... tha addivirtutu?

CARMENA 2 Ma nzumma accus accuss Pippinu, nun j ddu gran amaturi ca diciva di esseri

CUNCETTA 2 Nun minni parlari anchi Pasquali pua saddrummisc e ora laju lassatu ca dormi!

CARMENA 2 Anchi Pippinu sta durminnu sunu tutti bla bla ma a ura di li fatti sunu chiu li nuci ca li vuci!

CUNCETTA 2 Penza ca Pasquali, part ccu tantu di preamboli nzenzu mija mi dissi dicu chistu periculusu j Lu sa chi ti dicu? A stintu fici lu minimu di lu so doviri!

CARMENA 2 Sinti nun minni parlari na delusijoni precisa, precisu Cuma tija (dopo un lungo silenzio) Cunc!... ma tu chi ntinzioni ha ccu lu to zitu, Pasquali ha ntinzijoni di continuari la storija?

CUNCETTA 2 Ma chi dici Carm! No! Ma quali va beni ppi addivertirisi na sira macari dui siri, ma pua basta, chista j na storija tantu ppi diri, (pausa lunga) e tu?... ha ntinzijoni di continuari ccu lu t zitu Pippinu? Nzumma j veru amuri?

CARMENA 2 Ma no ca nun j cosa! ju vugliu essiri libera, cchi vugliu legami stritti di ssa manera anchi ppi mija na sira va beni, ma pua basta!

CUNCETTA 2 (con complicit) nnassimigliammu troppu nuantri dui (battono cinque con intesa) nni pijaci troppu addivertirinni (restano in silenzio, si guardano furbescamente di sottecchi, tentennano, accennano qualche leggero sorriso, ammiccano, sbotta) e siddu pua sinnaddunanu?...

CARMENA 2 Siddu nni scanciammu? Ca tu tinni va nti lu ma zitu e ju minni vaju nti lu to zitu?... Tu dici ca sinni punu addunari? E cumu sinni punu addunari, ntamati cumu sunu? Speciarmenti siddu lassammu la luci astutata e cci lassammu cridiri ca anu avutu sempri la stessa zita sulu nuantri sapimmu ca nnammu canciatu lu partner.

CUNCETTA 2 Ma daveru tu pinzi ca nni putimmu scanciari lu pustu senza ca iddi sinnaddunanu, e pirch lavissima fari?... Beh! (sorride) Lu motivu cci forra veramenti.

CARMENA 2 Aspetta adasciu nun currimmu studijammula pulita la cosa puntu primu, nun sinni punu addunari pirch nuantri simmu chiu spirti diddi, puntu secunnu cchi nni sacciu (non gli viene in mente niente) nun ci nne cchiu antri punti, ma nun ti stuzzica a tija lu spannu di pruvari nantru omu nti la stessa sira? (sorride).

CUNCETTA 2 Si na strunza a fari sti dumanni! Lu sa benissimo ca mi pijaci la pinzata j na cosa accuss strana e talija cca, mi si stanu addrizzannu tutti li pila di li vrazza

CARMENA 2 Allura j decisu! Tha ricurdari di nun ci dari pizzicuna nti la panza a Pasquali, ca si zziddica.

CUNCETTA 2 E tu a Pippinu, jddu si zziddica siddu cci tucchi li sciddi Canciammunni la vistina, (mentre si scambiano gli abiti ridono) Chiutustu nnamma dari accura a nun parlari mpazzica di la vuci sinni punu addunari.

CARMENA 2 E certu ca nnamma stari muti, vucca sirrata armenu ppi li palori, (ridono) Ma simmu propija pazzi!... amma essiri dui vurpi! ppi nun cinni fari addunari ca nnammu scanciatu!

CUNCETTA 2 Iddi nun sinni punu addunari lu sapimmu sulu nuantri quantu vidimmu chi cosa sunu capaci di fari sti dui (ironica) stalloni, (ridono sottovoce).

CARMENA 2 Stalloni?... a mija mi parinu dui scecchi zuppi, (ridono sottovoce).

CUNCETTA 2 Allura Carm, vidi ca amma fari li cosi precisi cumu un raloggiu svizzeru nun sulu iddi nun sinnhana addunari ca nuantri nni stammu scanciannu lu pustu e quindi ca anu nantra fimmina nti lu littu ma amma ripigliari lu nostru pustu prima ca punu sospettari quarchi cosa.

CARMENA 2 Certu ca simmu diaboliche secunnu tija quantu timpu ci po vuliri ppi faricci ripigliari li forzi?... na para duri?

CUNCETTA 2 Dui uri?... A mija mi pari ca a chisti na urata ci vasta e ci assuperchia.

CARMENA 2 Sinti cc, allura facimmu mezzura e nun sinni parla cchi!

CUNCETTA 2 Si si! Va beni mezzura, allibbirtammunni ca aju ntisu un rumuri, mpazzica sunu iddi ca vanu a lu bagnu.

CARMENA 2 Allura (guarda lorologio che segna le undici e cinquanta cinque) j mezzannotti menu cincu minuti, nni vidimmu arriri cc fra mezzura precisa ca vo diri a mezzannotti e vinticincu minuti.

CUNCETTA 2 Circammu di essiri precisi, facimmu attenzijoni a nun sbagliari orariu penza chi guaju siddu sinnaddunanu, allura tu a sinistra e ju a destra.

CARMENA 2 A mezzannotti e vinticincu minuti precisi nni vidimmu arriri cc nni scanciammu li vistini e nun sinnadduna nuddu, (sempre ridendo) jamun (si avvia a passi felpati, un ultimo cenno di assenso, esce a sinistra).

CUNCETTA 2 Un gesto come dire va bene, esce a destra).

(scena vuota, le luci si attenuano, la musica si alza, entra Teresa, sistema i fiori e le suppellettili nella credenza, entrano Carmela e Concetta, si posizionano, entrano Peppino e Pasquale si portano dietro le proprie sedie, siedono al proprio posto, entrano Nuccia e Luigino che riprendono il proprio posto, le luci si alzano, la musica smette, un greve silenzio)

CARMENA ( scuote la testa in segno di pentimento, dopo un lungo silenzio) E accuss ficimu a mezzannotti e vinticincu precisi nni truvammu arriri dd, nti landrone di ddalbergu

CUNCETTA (scuote la testa in segno di pentimento, dopo un lungo silenzio) Rridivamu ca avivamu mbrugliatu li nostri ziti ca avivamu statu prima ccu unu e pua ccu nantru

PIPPINU (comincia a realizzare quello che successo, si altera) Chi j ca facistivu??...

PASQUALI (alterato a concetta) Ma tu mi facisti curnutu?... Ju tammazzu! (vorrebbe andare verso Concetta, irrigidito,teso, come dire: tenetemi che faccio una strage) nun mi tiniti ca la vugliu ammazzari! (c solo Taresa che si frappone, senza tanta convinzione ma lui continua come se a trattenerlo ci fosse molta gente)

CUNCETTA (con la testa bassa) Pirdunami Pasqu jeramu carusi

CARMENA Nunni ntarissava nenti jeramu carusi!

CUNCETTA (pietosa) Stubbiti!...

CARMENA (pietosa) Stubbiti e ncuscenti!

PASQUALI (alza il braccio come per colpire si morde la mano) aahh!...

PIPPINU (aveva cominciato durante il precedente dialogo a darsi schiaffi) Teh!... pezzu di mulu! pigliati chistu (si da uno schiaffo) Teh! Curnutazzu! pigliati chistantru (si da uno schiaffo).

CARMENA Pippinu! Avah!... nun fari accuss chi nni sapivamu ca lu distinu aviva decisu diversamenti tannu nun jri nenti ppi mija! Nnavivama lassari!

CUNCETTA jera sulu navventura la nostra la storija di na sira, navventura nnuccenti!

TARESA Navventura nnuccenti menu mali ca jera nnuccenti pirch sann!...

CUNCETTA Dicimmu ca fu na brutta avventura! E dducu savissi finuta siddu nun jra ca a un certu puntu nnaddunammu ca avivamu ristatu ncinta ca aspittavamu naddivuzzu, tutti dui!

CARMENA Nni disprammu nni salammu a mali palori, ma cu j ca nni putiva ajutari? chi putivamu fari? nni maritammu senza aviri dittu mai a li nostri mariti ca avivamu statu amanti anchi di lantru

CARMENA E ora amma chiediri pirdunu a li nostri mariti bravi persuni ca nunn hanu saputu mai ca li mbrugliammu, e (a Ninuzza e Francuzzu) amma chiediri pirdunu a vuantri dui ppi la situazzijoni unni vammu fattu truvari

CUNCETTA (a Ninuzza e Francuzzu che guardano stupiti) Nu lu capiti?... putissivu essiri frati e suru!... (lungo silenzio gelido, prosegue) li matri lu sapimmu cu sunu! (a Ninuzza, quasi a supplicare) tu si ma figlia!

CARMENA ( a Francuzzu, quasi a supplicare) tu si ma figliu!

NINUZZA Ma allura ma patri cu j?... (urla) cu j ma patri?

FRANCUZZU (urla) E lu mija cu j di patri? Chi vastasata atu cuminatu?

TARESA Lu patri vi lu putiti scegliri, chiddu ca vi pijaci chiossai.

NINUZZA (esterrefatta, guarda Francuzzu, allontanandosi) Ma frati?... Francuzzu ma frati?... Dicitimi ca nun j veru, (piange).

FRANCUZZU (esterrefatto, guarda Ninuzza) E tu! ma suru?... nun ci puzzu cridiri nun ci puzzu cridiri

NINUZZA Ma pirch atu cuminatu tuttu stu mbrugliu nun vinni putivavu jri a stari na famiglia ntre un paisi e nantra famiglia ntre nantru paisi? Accuss nunnavissimu mai canusciutu e nunnavissimu nnamuratu.

FRANCUZZU Nnatu fattu crisciri assimi (urla) lavivava pinzari ca nnavissimu pututu nnamurari!

NINUZZA E ora nni viniti a diri ca putissimu essiri frati e suru Ora!... nni lu diciti?! (affranta)

CUNCETTA Ma figli biniditti, cumu facivamu a tenirivi spartuti? Pirch cu j j di iddi dui! (indica Pasquali e Pippinu) po essiri lu patri to! (a Ninuzza) o to! (a francuzzu).

CARMENA Nommavutu mai lu curaggiu di spartiri lu patri di li figli, e accuss decidimmu, nuantri dui, (indica Cuncetta) di abitari tutti ntre na casa.

(Un lungo silenzio in cui tutti sono assorti nei propri pensieri)

PASQUALI (dopo un lungo silenzio, seduti, assorti nei propri pensieri) Pipp! Ma lu sa ca sta storia mi ricorda quarchi cosa ma nun sacciu cchi!

PIPPINU Anchi a mija Pasqu ma aspetta un mumentu anchi a mija mi ricorda quarchi cosa

PASQUALI Ma nti salbergu ceramu anchi nuantri?

PIPPINU Ijah! Forsi si!...

PASQUALI ora mi lu staju ricurdannu

PIPPINU E certu ca ceramu anchi nuantri Pasqua!

CARMENA Amara li stoliti!... certu ca ceravu anchi vuantri!

CUNCETTA Ccavivama jri suli? Para di rimbambiti ca siti!

PASQUALI Hima!.. rraggiuni hanu

PIPPINU Hanu rraggiuni E ora mi sta vininnu a menti (scandisce) chiddu ca successi

(le luci si attenuano, la musica si alza, escono tutti quelli del primo atto portandosi dietro ognuno la propria sedia, scena vuota del secondo atto, le luci riprendono, la musica cessa, lorologio segna le dodici e cinque)

PASQUALI 2 (fa capolino con la testa a sinistra, entra, chiama) Pippinu!... Pippinu!...

PIPPINU 2 (fa capolino con la testa a destra, entra) Cc sugnu Pasqu (sodisfatto, si accende una sigaretta, ne porge una a Pasquali 2, si butta sul divano, si vanta) Ah!... sugnu sodisfattu Pasqu! Na prestazzijoni ca nun sinni vidinu facilmenti, e a tija (lo guarda con sufficienza) cumu tha jutu?

PASQUALI 2 (porge a Pippinu 2 una gomma da masticare) Teh!... Ma chi ti puzzu diri Pipp tu lu sa ca quannu mi scatinu sugnu na bestija arrivammu a lu puntu ca idda cuminci a diri basta basta , nun ci la fazzu chi! Ma idda, la to zita Cuncetta, chi tipu j?... nzumma bona cci v?

PIPPINU 2 Va vah! quasi cumu na gatta sgrugnata nun j di (indica eccezionale) chiddi ma mancu di (indica scarsa) chiddi e la to zita Carmena cumu j? A vidirila parissi ca savissa tirari naratu ccu tutti li v.

PASQUALI 2 Ma quali aratu e quali v quannu parlavi di la to zita Cuncetta, pariva ca avivi fattu na fotocopija precisa di la mija, (compassionevole) na carusa cumu cci nn tanti nne cchiu tinta nne cchiu bona (restano in silenzio)

PIPPINU 2 Pasqu!... ma dimmi na cosa ma tu chi ntinzijoni ha ccu la to zita? J na storija ca ada durari, o j na storija longa quantu oj e dumani?

PASQUALI 2 Ma quali durari Pipp! E ju chi sugnu tipu ca si ncatina primu di lu timpu? Chiddu ca ada avutu sta notti cci vasta e avanza (spaccone) dumani j ura di iri a naschijari a nantra banna E tu Pipp?... chi ntinzijoni ha ccu la to zita? J amuri ca ti lha purtari avanti?

PIPPINU 2 Ma nu lu diri mancu ppi sgrezzu!... amuri!... nun j mancu vrudu di cchiappari! ma ppi ccu ma pigliatu? Ti paru unu ca si lassa ncatinari di la prima ca capita?... Ppi stanotti va beni cchaju datu tutta la sodisfazijoni ca ha vulutu, ma ora basta, eh!

(restano in silenzio, compiaciuti, fanno i cerchi col fumo delle sigarette, si guardano, ammiccano, tentennano, mimano lo scambio di coppie, immaginano il seguito e sorridono compiaciuti).

PASQUALI 2 Certu ca siddu lu facissimu daveru forra na cosa ca nessunu nti la facci di la terra si lavissi sunnatu mai.

PIPPINU 2 Certu ca iddi nun si laspettanu mai e pua mai, ca ammeci di lu ziti si cci nna prisenta nantru!... e pirchi nu lavissima fari basta ca nun cinni facimmu addunari e lu jucu j fattu.

PIPPINU 2 Chista si ca stona propija unni si trovanu nantri dui spirti cuma nuantri, (ride).

PASQUALI 2 Quannu sta storia la cuntammu a li nostri amici nun cchada putiri cridiri nuddu!

PIPPINU 2 Ma simmu sicuri?... No dicu pinzammucci beni un scampiu di copii nun j na babbijata.

PASQUALI 2 E propija pirch nun j na babbijata ca la putimmu fari sulu nuantri e nuddu cchi nti la facci di la terra! chiff pigli e nni truvi nantri dui cuma nuantri?

PIPPINU 2 Chiddu ca j giustu j giustu scanciammunni la cammisa (si toglie la camicia e la scambia con quella di Pasquali 2 e la indossa).

PASQUALI 2 Chistu j lu minimu (si toglie la camicia e la scambia con quello di Pippinu 2 e la indossa) vidica amma esseri furbi cumu li urpi ppi nun cinni fari addunari.

PIPPINU 2 Tinimmu la luci astutata ppi tuttu lu timpu

PASQUALI 2 Stammunni muti ca a li voti di la vuci sinni punu addunari, chiutustu puzzu passari ppi tija? Tassimigliu?

PIPPINU 2 Si un Pasquali precisu! a lu scuru pua cumu sinni punu addunari e ju tassimigliu?... Sinti cc, vidi ca c Carmena ca avi (gli sussurra qualcosa allorecchio, ridono)

PASQUALI 2 A si?... e Cuncetta allura (gli sussurra qualcosa allorecchio, ridono) va beh! Nenti ci fa! Nuantri nni dammu accura Perci ristammu a norariu ppi quannu nnamma vidiri arriri cc, nni mintimmu ognedunu la nostra cammisa e lu jucu j fattu.

PIPPINU 2 Dimmi na cosa Pasqu, tu!... quantu timpu ti serbi ppi espletari

PASQUALI 2 Pipp, (spaccone) tu lu sa cu sugnu ju e sa ca quannu mi scatinu nun mi teni cchiu nuddu vulimmu fari na para duri?...

PIPPINU 2 (spaccone) Ju putissi tirari anchi ppi quattru uri Ma na para duri cci vastanu ma mi scantu ca iddi li fimmini, nun vulissi ca nun ci la fanu nza si facimmu nura?

PASQUALI 2 Ija nura bona j! Ci vasta e cinnarresta, ma nun vulissi ca si mintissiru a catunijari sinti cc! E siddu facimmu mezzura?...

PIPPINU 2 Sempri ppi faricci un fauri a iddi mezzura migliu j! Perci, attentu ora j mezzannotti e cincu(lorologio a parete segna mezzanotte e cinque) nni vidimmu arriri cc a mezzannotti e trentacincu minuti precisi.

PASQUALI 2 Perfettu! J un pianu bellissimu nun po falliri jamun! Allibbirtammunni pua ti la cuntu!

PIPPINU 2 Anchi ju!... Facimmunni anuri!, alta la bannera! Ridono, si avvia gattonando, esce a sinistra)

PASQUALI 2 Allura a mezzannotti e trentacincu minuti precisi! (si avvia gattonando, esce a destra)

(le luci si attenuano, la musica si alza, entrano tutti quelli del primo atto portandosi dietro ognuno la propria sedia ed andandosi a posizionare al posto occupato in precedenza, le luci riprendono, la musica cessa, un greve silenzio)

PIPPINU E accuss ficimu a mezzannotti e trentacincu precisi nni truvammu arriri dd, nti landrone diddalbergu

PASQUALI Rridivamu ca avivamu mbrugliatu li nostri ziti ca avivamu statu primu ccu una e pua ccu nantra

CUNCETTA (inferocita col respiro accelerato, urla) Ah!... Rridivavu ca avivavu mbrugliatu li vostri ziti?... (si leva una scarpa e si scaglia verso Pasquali)

CARMENA (inferocita col respiro accelerato, urla) Acch!... E si facivanu atteniri!... (si leva una scarpa e si scaglia verso Pippinu)

(succede un finimondo, le due donne inseguono i due uomini, urlano, Teresa si trova in mezzo e cerca di separare i litiganti, i figli si trovano in mezzo quanto basta per creare confusione, Carmela sviene e stramazza a terra, si rialza, viene nuovamente spinta a terra, si rialza, crollano a sedere sulle sedie, stanchi, dopo un lungo e pesante silenzio).

PIPPINU (dopo un lungo silenzio) Quantu fummu stubbiti nunni ntarissava nenti jeramu carusi

PASQUALI carusi e stubbiti!

PIPPINU Stubbiti e carusi nni ntarissava sulu di mbrugliari li nostri ziti.

PASQUALI Jeranu storii ca savivana speddiri

PIPPINU Nni lavivama scurdari lu nnumani matina, e nni li scurdammu! fina ca

PASQUALI Fina ca nni dissiru ca aspittavanu naddivu, tutti dui! nni maritammu senza aviri dittu mai a li nostri ziti ca avivamu statu prima ccu una e pua ccu nantra.

PIPPINU E ora amma addimmannari pirdunu a li nostri mugliri bravi persuni ca nun hanu saputu mai ca li mbrugliammu, e (a Ninuzza e Francuzzu) amma chiediri pirdunu a vuantri dui ppi la situazzijoni unni vammu fattu truvari

PASQUALI Ppi chissu ammu circatu di tenirivi sempri luntanu, lunu di lantra.

PIPPINU E anchi siddu lu cori nni diciva nantra cosa avivama fari ppi forza li tinti!

PASQUALI (a Ninuzza e Francuzzu che guardano stupiti e increduli) Nu lu capiti?... (furbo, urla) putissivu essiri du voti frati e suru! (orgoglioso di quello che dice) na vota ppi curpa di li vostri matri e na vota ppi curpa di li vostri patri!

PIPPINU (accondiscende a quello che dice Pasquali).

TARESA (dopo un lungo silenzio in cui tutti si guardano senza riuscire a parlare, ebeti) Ma facitimi capiri allura vossija, gnura carmena, jera nti la cammara cintu tri unni c lu scaluni ca sacchiana?

CARMENA Beh! Si!

TARESA E pua a mezzannotti menu cincu, sinni j nti la cammara cintu unu, unni c lu scaluni ca si scinni?

CARMENA E si Tar infatti ccu ssu scaluni a scinniri, truppucavu e picca cci vuliva ca cadiva.

TARESA E vossija gnura Cuncetta, jera nti la cammara cintu unu unni c lu scaluni ca si scinni?

CUNCETTA Beh! Si!

TARESA E pua a mezzannotti menu cincu, sinni j nti la cammara cintu tri, unni c lu scaluni ca sacchiana?

CUNCETTA E si Tar infatti ccu ssu scaluni ca sacchiana, truppucavu e picca cci vuliva ca cadiva.

TARESA E vossija massaru Pippinu, jera nti la cammara cintu tri unni c lu scaluni ca sacchiana?

PIPPINU Beh! Si!

TARESA E pua a mezzannotti e cincu, sinni j nti la cammara cintu unu, unni c lu scaluni a scinniri?

PIPPINU E si Tar infatti ccu ssu scaluni a scinniri, truppucavu e picca cci vuliva ca cadiva.

TARESA E vossija massaru Pasquali, jera nti la cammara cintu unu unni c lu scaluni ca si scinni?

PIPPINU Beh! Si!

TARESA E pua a mezzannotti e cincu, sinni j nti la cammara cintu tri, unni c lu scaluni ca sacchiana?

PIPPINU E si Tar infatti ccu ssu scaluni ca sacchiana, truppucavu e picca cci vuliva ca cadiva.

TARESA (dei gesti come dire avete visto che sono dei tonti? avete visto che tutto sistemato restano sempre interdetti, si guardano, si interrogano con gli sguardi) Ma nu lu capiti?... Vossija gnura Carmena e vossija massaru Pippinu, ca jeravu tutti dui nti la cammara cintu tri, unni c lu scaluni ca sacchiana, vinni istivu tutti dui nti la cammara cintu unu, unni c lu scaluni ca si scinni, ca ci truppicastivu tutti dui.

CARMENA e PIPPINU (restano interdetti).

TARESA E vossija gnura Cuncetta e vossija massaru Pasquali, ca jeravu tutti dui nti la cammara cintu unu, unni c lu scaluni a scinniri, vinni istivu tutti dui nti la cammara cintu tri, unni c lu scaluni ca sacchiana, ca ci truppicastivu tutti dui.

CUNCETTA e PASQUALI (restano interdetti)

NINUZZA Ma allura tu! (a Cuncetta) Mam, ti isti a curcari ccu iddu! (a pasquali) lu pap! primu nti la stanza cintu unu, e pua chiu tardu sempri tutti dui, senza canuscirivi, vi istiva curcari nti la cammara cintu tri!

CARMENA Bedda Matri!

PASQUALI Ma ju minnaviva addunatu chi fa mi putiva mbrugliari stu fattu?

FRANCUZZU E tu! (a Carmena) Mam, ti isti a curcari ccu iddu! (a Pippinu) lu pap! primu nti la cammara cintu tri, e pua chiu tardu sempri tutti dui, senza canuscirivi, vi istiva curcari nti la cammara cintu unu!

CUNCETTA Bedda Matri!

PIPPINU Ma viditi cumu mha juta finiri navventura sula aja vutu ntre tutta la ma vita, e ora mancu chissa!

CARMENA Un miraculu!... ma chistu j un miraculu ma cchaja cridiri? Ma si punu abbirsari accuss tutti li cosi?... (a Francuzzu) Figliu mija ora ha na matri ma anchi un patri! (invita Pippinu a unirsi a loro e si abbracciano tutti e tre).

PASQUALI (a Ninuzza) Ninuzza, figlia mija, cc c to matri e to patri. (la abbraccia, invita Cuncetta ad avvicinarsi a loro due)

CUNCETTA (si avvicina ai due, si abbracciano)

FRANCUZZU (guarda da lontano Ninuzza, senza osare di avvicinarsi)

NINUZZA (guarda da lontano Francuzzu, senza osare di avvicinarsi)

TARESA Car!... j tuttu sistimatu! Nun siti frati e suru Tu Ninuzza si figlia di iddi dui (indica Cuncetta e Pasquali) di gnura Cuncetta e di massaru Pasquali, e Tu Francuzzu si figliu di iddi dui (indica Pippinu e Carmena) gnura Carmena e massaru Pippinu nun c cchiu bisugnu ca stati luntanu (prende per mano Ninuzza, la conduce da Francuzzu).

FRANCUZZU e NINUZZA (si prendono le mani, si guardano innamorati)

TARESA capisciu ca lu scantu ha statu forti, ma sugnu sicura ca ppi iddi, (indica i genitori) ha statu chiu forti ancora

FRANCUZZU Ppi chissu ca ogni vota ca nni vidivamu, a mija mi parlavavu mali di tija!

NINUZZA E a mija mi parlavanu mali di tija!

CUNCETTA E certu! Cumu putivamu fari diversamentilu fattu j ca nun ammavutu mai la possibilit di fari na scelta ammu dovutu sempri subiri avi na vita ca subimmu.

CARMENA Fina ca jeravu carusi, jva tuttu beni, ma appena criscistivu ppi evitari guai chiu grussi vi mannammu a studijari luntanu lunu di lantra a tija francuzzu a Trapani e a tija Ninuzza a Messina (assieme a Cuncetta, lentamente, vanno a fondo parete, immobili)

PIPPINU E nuantri dui, (indica Pasquali) quantu riunijoni segreti ca ammu fattu

PASQUALI Cumu facimmu ccu li carusi?...

PIPPINU Cumu facimmu ccu li nostri mugliri?...

PASQUALI Acch! Parivamu cumu li cravunara, ca si vidivanu la notti a lammucciuni!

FRANCUZZU (ride) Si dicinu carbonari jera na setta segreta ca cera tantu timpu fa, (lentamente assieme a Ninuzza, vanno a fondo parete, immobili)

PIPPINU Ma ora dicu di tutti ssi scanti ca nnammu pigliatu, no ristatu nenti

PASQUALI Mi lu sta dicinnu a mija?... Fina oj aju pinzatu ca canusciva a ma muglieri, ma anchi a to muglieri!

PIPPINU E ju ca ogni tantu mi avvicinava a to muglieri ccu rispittu parlannu Dicu tantu gi la canusciu E ora vignu a sapiri ca Cuncetta j na perfetta scanusciuta. (assieme a Pasquali, lentamente, portano via le sedie, vanno a fondo parete, immobili)

(la musica si alza in sottofondo)

TARESA (mentre comincia a parlare adatta la scena ad albergo) Lhatu caputu chi cosa ha succissu: na bona jurnata di vintidui anni fa, arrivaru, nti lalbergu, unni travagliava ju, quattru carusi, du masculi e du fimmini (entrano, rumorosi, ridendo, Carmena 2 e Pippinu 2, Cuncetta 2 e Pasquali 2), jeranu tutti spacconi sbruffuna ma sabbrigugnavanu cumu li latri ppi farisi dari na para di cammari

PASQUALI 2 Scusassi signorina, j lei la portinaia?

TARESA Sugnu ju la portinaia! Cchi vi servi?

PIPPINU 2 Eccu sapi nuantri veramenti avissimu bisugnu

PASQUALI 2 (confidenziale) Na para di cammari, sapi j amma festeggiari

PIPPINU 2 (confidenziale) Facimmu lanni no ju! jddu! (indica Pasquale 2, si immobilizza)

PASQUALE 2 (nega a gesti) ju no! iddi (indica le ragazze, (si immobilizza).

TARESA (ad alta voce) Nun c bisugnu ca vabbrigugnati di ssa manera, sapiti quantu nni vinu di carusi cuma vuantri? Tutti ca vunu na cammara ppi putiri amoreggiari (ironica) allura cu j ca f lanni?

CARMENA e CUNCETTA (assieme) Ju! (si riprendono, assieme) idda! (assieme) iddi!... (si immobilizzano)

TARESA (al pubblico) ma doppu pinzannucci beni mi facivanu na pena jeranu accuss tenniri sti quattru carusi ca stavanu scoprinnu lamuri, chi nni putiva sapiri ju, ca avivana cuminari tuttu stu manicomiju pua vinni ppi mija un mumentu difficili, quannu lalbergu chiu e ristavu senza travagliu menu mali ca appiru la bona pinzata di pigliarimi a faricci di cammarera! iddi! (a Cuncetta 2 e Carmena 2) ieranu tutti dui ccu la panza e ju, li putiva lassari suli? E accuss ristavu cc a crisciri li carusi e accuss mentri iddi criscivanu, ju iva mmicchinnu (Francuzzu e Ninuzza si avvicinano, si posizionano) ora fina ca jeranu picciddi, si sciarrijavanu, si pilavanu e jucavanu, pua quannu cuminciaru a crisciri cuminciaru a piacrisi furu mannati a studijari, prima ncolleggiu, iddu! e nti li suori, idda, pua quannu crisciru ancora, nti li scoli, ma sempri luntani lunu di lantra, iddu a Trapani e idda a Messina e, chiu li vulivanu teniri luntanu e chiu iddi si nnamuravanu! chiddi ca veramenti hanu patutu sta situazzijoni, hanu statu sti du poviri carusi Ninuzza e Francuzzu, trattati mali nti la cosa cchiu bella ca avivanu, lamuri ma ora menu mali ca punu ricuperari lu timpu pirsu e amarisi anchi ccu la benedizzijoni di li genitori, ma chi vi pari ca sulu iddi hanu patutu? E ju? nenti vi paru?... Avi cchiu di vintanni ca crisciu sti carusi, senza pinzari, mancu ppi un minutu, ca putivanu essiri frati e suru e anzi lhaju ncuraggiatu a vulirisi beni pirch laju vistu ca jeranu fatti lunu ppi lantra: puliti, giudizzijusi e quannu vidiva ca li matri e li patri li trattavano di ssa manera, a mija mi si nturciunijavanu li vudedda, senza sapiri quantu anchi iddi stavanu soffrinnu ma iddi, pinzati (Pasquale e Peppino si avvicinano, portano con loro le sedie dove Cuncetta e Carmena, avvicinatesi, si siedono a formare una posa per una vecchia foto ricordo) cci pariva ca avivanu fattu na cosa straordinarija, pinzavanu ca nuddu a stu munnu putiva concepiri mai na cosa di chissa, ognunu di iddi (indica Cuncetta e Carmena, Pippinu e Pasquali) pinzava ca aviva vissutu na duppia avventura ccu du umini diversi e ccu du fimmini diversi, certu ca j stranu lu distinu ppi cumu vanu li cosi tutti quattru, fina a oj, anchi siddu hanu patutu anu talijatu lu munnu dallalto in basso iddi! spirti, ca avivanu trasgredito a tutti li rreguli, ca avivanu fattu na cosa ca nun si po mancu pinzari e ammeci hanu scoprutu ca a la fini hanu vissutu na storia damuri cuma tutti lantri ccu na fuitina! (si inchina, la musica si alza, il sipario si chiude, le luci si spengono).

FINE