Turin
capital
d Italia
(Na stria garibaldin-a)
COMEDIA N TRE AT
D
FRANCO ROGGERO
POSISSION SIAE N. 18.29.90
TURIN CAPITAL DITALIA
(NA STRIA GARIBALDIN-A)
( scritta tra il 20 SETTEMBRE e il 9 OTTOBRE 2009)
Commedia in tre atti ambientata a Torino negli anni del Risorgimento italiano.
La storia damore di Cecilia,figlia di un salumaio e Emilio,garibaldino,si intreccia con la storia di quegli anni .E sono anni particolarmente significativi. Il primo atto rievoca la seconda guerra dIndipendenza (1859) ,il secondo la spedizione dei Mille,mentre il terzo rievoca il 17 marzo 1861,il giorno della proclamazione del Regno dItalia e Torino capitale.Il tutto visto attraverso le vicende di una semplice famiglia d sautiss d Turn con intervento di personaggi nobili e meno nobili.Sullo sfondo lamore di Cecilia e Emilio nella Torino del 1860.
Scenografia
Il salotto di casa Bertoglio
Personaggi 12 ( 5 donne e 7 uomini)
Remigio l sautiss,padrone di casa che cerca di accasare la figlia Cecilia
Virginia La moglie facile allo svenimento , molto pia e devota
Cecilia 18-20 anni , un po ribelle ama Emilio e rifiuta il matrimonio
di convenienza
Carlta La giovaneserventaenergica,sveglia,pronta alla battuta .
Giaculn Il garzone , il comico della commedia.Contadinotto semplice
e simpatico
Dott. Comoglio Medico,liberale,realista molto informato di tutto
Felicita Zitella,pia,devota e un po pettegola
Gen. Guerrazzi Generale a riposo,rievoca le battaglie del 1848
Il Conte Attilio Nipote del generale,ufficiale di Cavalleria,innamorato di Cecilia
Ha circa 45 anni
Isabella Ex vivandiera,volontaria della Croce Rossa,che nasce in quegli anni
Marsilio Giornalista, nipote del salumiere,liberale,crede nellunit dItalia.
Emilio Giovane garibaldino .Segue Garibaldi nelle sue spedizioni.
innamorato di Cecilia.
PRSONAGI
REMIGIO BERTOGLIO Padron d c
VIRGINIA Sua fomn-a
CECILIA La fija
CARLTA La serventa
GIACOLN l garson
TTA FELICITA Lamisa d Virginia
EMILIO l garibaldn
GEN. GUERRAZZI General a rips
L CONT ATTILIO Ufissial d cavaleria
DOTOR CMGLIO Mdich d famija
ISABELLA Anfrmera
MARSILIO BORRI Giornalista
PRIM AT
Turin 1859
(a sipari ancora sar, musica Va pensiero)
La sen- a
l salt d cd Remigio Bertoglio saotissd Turin.Na prta a drita e nautra a snistra. La serventa Carlta a canta mentre a fa le polisie. A-i riva madama Virginia, la padron-a con lamisa tta Felicita. Le doe fomne as seto sl sof e ncamin-o a ricam.
Virginia Ah, le giovo dancheuj a son pi nen come cole d na vta. Ads a veulo
spos chi a veulo lor ! A lhan d pretise ! E peui i faso na confidenza
(a-i parla sotvos) l reverend parco don Lorens a lha dime d f
atension e duvert bin jeuj prch a lha vist nstra fija con Emilio, l
fieul d lavocat Solari
Felicita Lavocat Solari ? mmi pvra dna, i son bel e nira! Col anticrist,
cha va mai n csa, col anarchich, cola testa cauda !
Virginia l fieul a l listess a diso che a lhan gi arestalo na vta, a parlao d
Carboneria d la Giovine Italia che mi i sai gnanca cs cha sia
(As fal sgn dla cros) Ma sensutr a l pec ! A lo dis sempre don
Lorens ant soa predica a mssa granda a Santa Cristin-a
Felicita A l vera. Anche don Basilio a lha parl d ln, e a lha dit che
a-i dc la masonerija coj che a fan l maso l masl n, frse a
lha dit ij msson si coj cha van a taj l gran e peui a fan la spia a
Garibaldi che peui a va a Roma e a-i gava la cadrga al Papa !
Carlta Ma come ? l Papa a lha mach na cadrega ?
Viginia Carlta ti sta cito chit capsse gnente d politica !
Carlta A lha parl madama Cavour
Virginia Comit prmtte d rspond parj a toa padron-a ! Vrgognosa ! E peui
arcrdte che l cont Camillo a l nen spos ! Pitst, va sbit a ciam mifija Cecilia, che i veuj parleje. Disije cha ven-a sbit s !
Carlta (A fa na mesa riverenza e a seurt) Sempre a-i si ordin madama Virginia
(A seurt)
Felicita Ads anche le servente a lhan p nen rispt d gnente e don Basilio,l cur dla Gran Madre a dis che a l colpa d coj l cha s strmo ant le
crte e peui a van a piant d pasts pr le str !
Virginia Ah, si, ij temp a cambio, ansi, a son prpe cambi. Certo che Carlta a
lha na lenga Mi la soprto p nen !
Felicita Si, a lha prpe la lenga longa con tut ln che leve fit pr chila !
Virginia Cha pensa che noi Carlta, si la serventa, i loma pila a lorfanotrfi d
lInfansia Derelita, pera benemerita d la marchisa Florestani, na santa
dna, che Nosgor a labbia n glria!
Felicita Ah si, d la marchisa Florestani as peul prpe d gnente, na santa dnaS mo, pitst
Virginia Cm a sarija a d ? Ma a l nen nuffisil d lesercit regi ?
Felicita Si, andasja a cavl, a lera n cavaleria a Pnareul e a l l che a l
capitaje ln cha l capitje
Virginia E cs cha l capitaje, su, cha parla, cham disa tut
Felicita A l scap con na cct Un-a d cole che a biaoto l cul davant a tuti an coj teatro cha son la prdission pr jmo, don Basilio a lo dis sempre :l teatro a l la ca dl demni !
Virginia (As fal sgn dla cros) Maria Vergine, cs cham dis ? A l scap con
na cct mons Girolamo !? l Marchis d Salusse !?
Felicita Si, ads a l andit a st an s palss an via Dra Grssa si a Turn e a
l l che chiel a lha conoss sta fija, na svrgogn cha lha gnanca 20 ani
Virginia E la marchisa ?
Felicita A l malavia, a susa p nen dal let
Virginia Ah, che temp, che temp ! l mond a gira al contrari chi cha lavrja dilo, l marchis un sant m f na rba parj !
Carlta (Intrand) Oh, a l p la prima vta
Virginia Com a sara a d ?
Carlta A sarja a d che na vta a lha prov fin-a con mi !
Virginia Con ti ? Sara mach sta boca ! Cm it prmtt d d ste rbe. Fate mach
sente da gnun, figuronse se l Marchis Girolamo Florestani as buta con
un-a come t !
Carlta Ln e dutr ancora, sha veul savjla tuta !
Felicita Ma cs a venta sente, da ste servente a-i da spetsse d tut !
Virginia Carlota, fa nen limpertinenta e va a ciam mia fija, cor, va sbit.
Carlta Soa fija, tta Cecilia, a-i nen, a l surta
Virginia Come ? A l surta sensa l m prms ? E ndoa a l ndita ?
Carlta Mi na sai gnente
Virginia E bin alora, quand a riva, disie cha ven-a sbit da soa mare, cor !
Carlta Cm a ordina chila, madama Virginia. (Carlta a seurt)
Felicita Ma a l prpe sfaci sta fija!
Virginia E pens che quand chi loma pila dal colgi a lava gnanca set ani.
E i lhai sempre tratala bin, i dasia fin-a da mang, e peui quand a lha
comp 15 ani i lhai compraje na vesta neuva. E cha varda cm cham
rspond
Felicita A l prpe vera, ancheuj ij giovo a son divers, a lhan p nen rispt pr
gnun. E pens che soma antl 1859, p as va anans e p as capss gnente A-j p nen riconossensa pr gnun e pr gnente!
Virginia A l vera, e pens chi lhai mostaje a lav ij piat cha lavia apen-a 8 ani e peui a cuse, a polid, nsoma, a f la serventa ! E peui cha pensa chi lhai fin-a mostaje a scrive s nm as capss che a scla a podia nen andje, a lavja trp da f n te c
Felicita Don Basilio a lha fin-a dit che n ministr d Tjo, si l nstr Re, asmia
ha veul obligh tut ij cit a and a scla !
Virginia Costa peui, a l sens utr colpa d coi anticrist cha veulo mand via
l Papa da Roma ah, che banda! An che man i soma fin !
(A intra tta Cecilia, elegant e sorienta)
Cecilia Bond mama, bond madama Felicita (A-i dn basn a la mare)
Virginia Alora ? Andoa t ses andita sensa m prmes ?
Cecilia Oh, mama, scusme ma stamatin i son usame chi lava veuja d
pregh e parj i son andita a Mssa a-j Capusn a-i na vista da la
dzora e peui a l na bela giorn pien-a d sol, e alora i son fame na bela
spassgiada
Virginia Da sola fin-a al mont dij Capusn ? A jera nen na cesa p davsin ?
Cecilia Si, per mi lavia veuja d ciap n pch daria bon-a e laria d la colin-a a l cos frissanta !
Felicita Ah certo che laria d la colin-a a l tant frissanta spesialment quand a-i lamor
Cecilia Ma cs a dis madama Felicita, mi son p namor. Mi son andita a la cesa dij Capusin pr pregh, anche prch a disio mssa pr ij sold mrt an gura.
Felicita Ah, si, pvri giovo, a son mrt pr f s dover ! Per a son mrtijne
trpi.
Virginia Chila a lha rason, a fan prpe pen-a. Cha pensa che a lhan dime che ant la bataja d Solferin a son staje tanti mrt !
Felicita dc ant la bataja d San Martin a son staje tanti mrt e mijaia d fer.
Parj almen a lha dime mons Barbero l spesiari, chiel a sa tut, a les
sempre l giornal, a l anlittr a l ndita a scla tre ani e mes.
Virginia Ma si, it las fit bin a pregh pr tuti sti mrt, pvri fieuj
Cecilia Si, per la mssa a lhan nen dila pr tuti, mach pr ij Cassador d jAlp.
Felicita Costa a l bela! Ades a diso le msse dc pr ij cassador ! A l prpe
vera, mia cara Virginia, che sto mond a gira al contrari !
Cecilia Ma no, a son nen cassador, a son volontari con la camisa rossa, dl
regiment dij Cassador d jAlp guid dal general Garibaldi.
Felicita O Santa Vergine ! Garibaldi col cha veul pieje le tre al Papa !
Virginia Cecilia, doman it vas a confsste da don Lorens e tij diras tut.
Cecilia Ma tut csa ? Mi son capit l pr cas lhai trov madama Canavero, si, cola cha travaja a la filanda dl cont Antonielli a piorava, pvra fomna. Alora i lhai pila sotbrastta e lhai compagnala. S fieul a l part volontari pr and a liber la Lombardia da jAustriaci. A l
mrt, a lavia apen-a comp vintani
Virginia Alora t las fit bin. As peul nen meuire a vintani.
Felicita Sa l mach pr ln, gnanca a sessanta. Mons Barbero a dis sempre che
pr meuire a-i sempre temp !
Virginia Chila a lha rason, madama Felicita, per mi tuti coj fieuj mrt am fan st angoss Meno mal che sta gura a l fina.
Cecilia Gi, per smija che prest a-i na sar nautra
Felicita Nutra gura ? Oh, n, loma gi avun-e trpe, pr carit, basta parj !
Virginia Ma a ti chi a lha ditlo ?
Cecilia Ecco, mentre che mniso gi dal mont dij Capusin, un fieul a la dime che
an Emilia,n Romagna e n Toscan-a la gent a fa la rivolussion prch a
veulo unsse al Piemont
Virginia Ma chi a lha ficate n testa ste rbe ? A sar p l fieul d lavocat Solari, si cm chas ciama nen Marsilio
Cecilia Emilio si a-i era d c chiel a mssa A-i era tanta d cola gent
fin-a doi o tre con la camisa rossa.Ma l prior, coj con la camisa rossa,
a lha nen faje intr an cesa.
Felicita Ah, i vorja bin d!
Virginia Per t saras p fate compagn a c da col
Felicita Cha disa pura da col anarchich, che mi sai nen da bin cs cha veul d, ma don Basilio a dis sempre che a venta st a la larga da le camise rosse!
Virginia E alora, Cecilia, t las sent ln cha lha dit madama Felicita. A la larga
da col fieul E peui, a msmija che t pare a labia dutre ideje pr la
testa
Cecilia Che ideje ? A vor p feme spos col antipatich dl fieul d mons
Ravotto.Am pias nen, a l brut e a l fin-a n pch strt, e peui
Virginia E peui ?
Cecilia Ecco, mi lo veuj prpe nen !
Felicita Certo che Cecilia a lha nen tuti ij trt l fieul d mons Ravotto a l
nen tant bel per a lha tanti sld, doe cassin-e, un palass e tante tre
ad Ast.A l n bon part e peui a l p tant vej A lha gnanca 50 ani !
E peui chila a dvntria la padron-a d doe cassin-e e dun bel palass,
ansoma, na vera sgnora !
Cecilia N, a mi ij sld a mantresso nen ! Mi m sposo nen, e se un d msposrai alora alora sposrai chi veui mi ! (As gira d scat e a fa pr seurte)
Virginia Cecilia, frmte, e va nen via, ansi va ant toa stansia a preparete, but-te la
vesta d la dominica che p tard t pare a veul presentete na prson-a.
Felicita Che prson-a ?
Cecilia Cha m scusa, ma Che prson-a ? i dovija dilo mi !
Virginia B, mi i sai gnente sai nen chi cha sia, sai mach che a l na prsona
motobn amportanta e peui jordn d t pare as dscuto nen !
Cecilia Ciareja, tta Felicita, chha m staga bin !
(a seurt fasend na cita riverensa)
Virginia (A sussa e a psal ricam) Am dspiss ma a venta prpe chi vada, mia cara tta Felicita. I vado a prepar tut pr lspite cha deuv riv.
Felicita Ma sa veul i gito mi a prepar
Virginia N, n a l mej cha vada e peui a-i Carlta, a-i pensa chila a deme na man (a crija) Carlta, Carlta !!!
Felicita Alora mi vado ma cham disa mach na rba cola prson-a a l n
nbil ?
Virginia (Compagnandla fra) Sai nen, mi sai gnente, ma se a lha n pch d
passiensa doman a lo savr Arvdse Tta Felicita, a doman !
Felicita Vddo nen lora cha sia gi doman! Arvdse madama Virginia !
(Le doe fomne a seurto)
Carlta (Intrand) Mah, si a-i gnun prima am ciama e peui a scapa ! Ma a son
bin drlo sti padron Carlta s, Carlta l, meno mal che tta Cecilia am ten le part Ma mi i nhai bel e basta apen-a chi treuvo n fafioch cha labia quat sld, mspso ! B s, cha sia anche n pch bel, eccocerto a sara mej n cont n marchis n prinsi, magari n prinsi spagneul cha ven da la Fransa si, si a sara p mal
Principessa Carlotta mi permette questo ballo ?.. B, cha m scusa,
ma i deuvo vdde m carnet si i lhai ancora n pst liber, baloma
(As sent la musica dun valser viennis e Carlta a bala con la ramassa
cha lhan man. Antant a intra Giacolin, l garson dl padron d c,
Remigio Ravotto l saotiss)
Giacoln (A intra con na cavagna sota l brass conndrintan pacht d saotisse e
salam) Brava Carlta, i dsturbo ?
Carlta Oh Giacoln, i fasia le preuve pr l gran ballo di crte. It sas ch l
prinsi Umbert a lha nvitame ?
Giacoln Ma ct dise !? l prinsi Umbert,l fieul dl Re, a lha mach 15 ani, a baa
ancora nen, a l trp giovo !
Carlta A venta nen but d lmit a la providnsa e peui a l giovo ma a chrsr e alora n bel d am vdr pass e amanvitr a Palass Real e peui se a son reuse a fioriran ! A propsit, cs ses mnit a f belesi a stora, it duvrije nen esse n botega con mons Remigio a f ij salam ?
Giacoln Ecco, giustapunt a lha mandame mons Remigio, l padron a lha dime port salam e saotissa a c, d consegn tut a madama Virginia e peui a
lha dime che col mons cha deuv riv ma a l p ncor riv a rivr prest! Ecco, pija ij salam e la sautissa !(A-i mostra l pacht)
Carlta (A sent l prfum) Parla p che prfum ! Ma sti salam it las faje ti ?
Giacoln Sicur ! Oramai i fas tut mi n botega masso l crn e lo travajo, e a-i
gnun si a Turn cha fassa d sautistte come le mie !
Carlta Eh, figurte ! It ses mach ti bon a f la sautissa si a Turin. Verament i lhai
sent d che a Moncal, n sert Girs Frigerio a f d saotisse speciaj, e
che a-ij prta fin-a al Re
Giacoln A lhan dimlo. A lha fin-a contame la stria. A diso che l Re antant che
andasija a caval vers Stupinss a l frmasse a la pila dij Tre gat vers
Moncal. A l setasse a taola con doi campagnn cha mangiavo pan e
salam. A l d c fasslo port pr chiel ansema a un bel tch d saotistta.E ads ogni doi o tre d as f port a c, la saotistta da Moncal.
Carlta Ah, la chrdo p sta stria E peui cs andasia a f a Stupins ?
Giacoln It lo sas nen ? Ma a lo san tuti chandasia a trov la Bela Rosn !
Carlta La Bela Rosn ? Ma alora a l vera ln cha dis la gent !
Giacoln Sicur, a diso fin-a che a veul sposla, ma Camilo a veul nen
Carlta Chi ? l cont Camillo Benso ?
Giacoln Si, prpe chiel a veul cha sposa na prinsipssa fransisa, ma chiel a
veul p savejne
Carlta Prpe come tta Cecilia ! (A intra madama Virginia)
Virginia Cs i leve da d d la mia Cecilia ?
Giacoln Gnente, gnente i parlavo d ln che deuvo dije Madama Virginia, cha senta S m, mons Remigio a dis che da s n pch a deuv rivje chi cha deuv rivje e a-i manda sn prch a-i na fasa omagi (a-i sprs l pacht) e a dis cha pronta la taula prch a manger si a c
vostra
Virginia Cm a sarja a d cha manger si ? Oh mi pvra dn-a Carlta, su, date da f, lesta va n cusin-a e tira fra la tovaja d fiandra e ij piat p bej Im raccomando, lava bin ij bicer da dodes, che mi vado a feme prest largenteria da tta Felicita.
Carlta Ma vaire cha son jspiti ?
Giacolin I lo sai nen, sai mach cha lha dime d ven-e si a prepar la stala prch
frse, a deurmran d c belesi ma sai nen im narcrdo p nen
Virginia Ma cs dise! Mons Remigio a veul but jspit ant la stala ?
Ma ses sicur davej cap bin ?
Giacolin Ma nen jspit ij cavaj a dis cha rivo con la carssa, con un tir da
doi, forse da quat
Carlta Alora as trata sens utr d nbij e anche bastansa rich !
Virginia (Tut agit) Su, frsa, domse da f ! Ti Giacolin cor a prepar la stala e ti
Carlta n cusin-a ntant che mi vado da tta Felicita.
(fa pr seurte ma s scontra con Giacoln cha continua a gir con soa
cavagna. Dp un pchd confusion la sen-a a resta veuida)
Giacolin (a intra sempre con la cavagna sotal bras ) Cha ven-a avanti, che ads
i diso a Carlta d ciam tta Cecilia (a crja) Carlta, Carlta !!
(Con Giacoln a intral giovo Emilio Solari an divisa da garibaldin)
Carlta (A traversa d corsa la sen-a sensa scrss-ne dl garibaldn, peui mentre a sta pr seurte as frmad colp) Oh ! Mons Emilio ! Chiel, si ?!
Emilio (A scat an slatent batend ij talon e a-i fal salut militar) Tenente Emilio
Solari del primo reggimento dei Cacciatori delle Alpi tta Carlta a
podrija anonsieme alla signorina Cecilia ?
Carlta I vado sbit chiel cha speta si (A seurt d corsa)
Emilio Grassie (colp d toss vers Giacoln che a lo varda n pch stup )
Giacoln Ma ads lesercit regio a lha cambi divisa ?
Emilio N, mi fas nen part d lersercito di sua maest Vittorio Emanuele II ma
dl crp dij volontari d Giuseppe Garibaldi
Giacoln Oh basta l, parej chiel a conss Garibaldi ? E cm a l, cm a l ??
Mi i lhai senton-e parl tant sa, la gent a parla
Emilio Ah si ? E cs cha dis la gent ? A na parlo bin mal ?
Giacoln Oh bin, bin naturalment anche mons Remigio a na parla bin
Emilio N, prch a msmija che i sijo nen tant bin vist si a Turn, spesialment da jufissial dlesercit regio
Giacoln Ma n, cha disa p ln l pa vera
Emilio Purtrp a l vera. Fin la gura a veulo che l nstr regiment a vada a c,
an veulo nen ant lesercit. l general Garibaldi a vorija che l Re a
lavissa rconoss l valor dij nstri mrt Loma combat contra
jaustriaci a Fermo, a Varese, a Como e soma riv fin-a a Brescia, peui ij
fransis a lhan dit lordn d fermne se n i sarijo intr ant l
Veneto ma Napoleon sensa d gnente a gnun a lha firm larmistizio d Villafranca e la gura a l finija
Giacoln Ma mi lhai sent d che Nissa e Savja a passern a la Fransa. A l
vera?
Emilio Putrp si, cha pensa che l general Garibaldi a l n a Nissa, ads a l p nen italian, a l dvent fransis !
Giacoln Sacocn dl bia ! Oh costa si cha l bela ! Garibaldi fransis ? E chiel
cs na dis ?
Emilio A l bin anrabi, ma a dis cha finir nen parj !
Giacoln Ma cs a veul f ? A veul f gura a la Fransa ?
Emilio N, chiel a veul lunit dItalia
Giacoln Oh, ma as far mai! Mons Remigio m padron, l saotiss, si, msoma
l pare d tta Cecilia, a dis chas peul nen fse, prch l Papa a veul nen e peui jAustriaci ndova ij butoma ? Coi-l a son teste dure, teste d
croco! Sn a lha djlo mons Barbero, l spssiari
Emilio Ma noi i loma gi batuje e ij batroma torna prch lItalia a deuv esse
unja. l Veneto a sar nstr ! Viva lItalia ! (A scata slatent d c
Giacoln)
Giacoln Un moment ! Ma mi son p italian, mi son piemontis, i son n a
Carmagnla e Carmagnla a l p n Italia, a fa part dl Regno d
Sardegna !
Emilio Si, ma a tardr p che saroma tut italian, d c la Sicilia, d c la
Calabria e un bel d d c l Regno di Napoli a sar italian. l general
a lo dis sempre !
Giacoln Si, ma noi cs chi loma da sparte con tut coj-l ?
Emilio La nostra stria, la nstra cultura, le nstre montagne, l nstr mar,
le nstre campagne a sarn na patria sola : lItalia !
Giacoln E dila con sta Italia comsissa, sa lo dis chiel mi i chrdo per
cham gava na curiosit, forse a l n segret militar, i sai p se chiel a peul dimlo
Emilio Un segret militar ?
Giacoln Si (A savsn-a a Emilio, peui as vardantorn pr vdde che a-i sia
gnun e a bsbija ant lorja dEmilio) A l vera ln cha dis la gent, che al general Garibaldi, cha lera piemontis e chades a l fransis, a-i piaso tant le siole e a deurm an sl paviment sensa mataras ?
Emilio (An rijand) Ah cost a l un segret militar, mi lo diso a chiel ma chiel cha lo disa a gnun, a son cse riserv Si, a l vera, l general a deurm sovens an sla tra prch a seufr d mal a la schin-a e a lhan dije d deurmn sl dur. A d la vrit a seufr d c dartrsi ma as lamenta mai, a l sempre l prim a mont a caval e d vlte a monta d c sensa sela, a lha mpar n America.
Giacoln Si ma le siole ?
Emilio Si, a l vera, a-i piaso le siole e d c ij siolt ! Ma cito, neh cha l
nsegret militar! (a butal dil ddnans a la boca)
Giacoln Mi son na tomba ! (A intra Carlta d corsa)
Carlta Mons Emilio, Cecilia a ven sbit !
Giacoln Ti Carlta t lo sas che l general Garibaldi a mangia le siole
(peui as narcrs davj parl trp as quata la boca con la man)
Carlta Cs a mangia ?
Giacoln N, chiel a mangia pch, ansi a mangia p, a st anche na sman-a a
digin,chiel a viv daria ! Cs it veul, a l fait parej
(A intra tta Cecilia)
Cecilia (A cor vers l garibaldin e a lambrassa) Emilio !
Emilio Cecilia ! (A sambrasso antant che Carlta a sta pr seurte a ved che
Giacoln a bogia nen alora lo pija per un brass e lo prta via)
Carlta Ven via, a son p rbe per ti, coste !
Giacolin Vorja mach vdde cm andasja a fin (a seurto e jutri a resto da soj)
Cecilia Ma prch t ses amnit fin-a s, t sas che ij mj a veulo nen, e se at vddo belesi a saran dolor pr tuti !
Emilio (A lambrassa) N, sta tranquila, toa mare a l sortja
Cecilia Si, ma a peul torn da n moment a lutr
Emilio Ma n, sent mi parto l general a lha damanca d m.
Cecilia N, prch !? Stamatn it las dime chit sarije rest almen fin-a
a Natal.
Emilio l general a lha ciaman-e a raprt Lhai savlo ancheuj da latentend d Nino Bixio A-i son d rbe grsse n vista. Frse parto gi doman
Cecilia N, va nen via ! (A s strns a chiel) Ma n dova t vade stavlta ?
Emilio I lo sai ancora nen, i speto jordin dal general. As parla d na grssa
spedission. Per soma ancora gnente d precs.
Cecilia Ma prch ? Prch t vade torna a fichte ant ij pasts
Emilio Cecilia, mi lhai na mission da compi, dovoma f lItalia. E ij nstri fieuj a lavrn na patria sola, a saran tuti italian, p gnun-e division, tuti un sota na sola bandiera :l tricolor !
Cecilia l tricolor ?
Emilio Si! A sar la bandiera d lItalia, pensa cha la sventajavo gi a Reggio
Emilia tant temp fa. A l l drap dij rivolusionari, dij patriot d tute le
region. Fin-a Mazzini a lava adotala pr la soa Giovine Italia e Garibaldi a la sventajava durant ij d glorios d la Republica Roman-a.
Cecilia Ma cs a veul di sti tre color ?
Emilio l vrd arcrda ij nstri pr, l bianch l candor l la fica d le sime dle
nstre montagne e l ross a rcrda l sangh d tuti coj fieuj cha son mrt
pr la patria ! (as sent da lontan un pian cha son-a na musica malinconica, a l l Va pensiero d Giuseppe Verdi)
Emilio Chi a l cha son-a ?
Cecilia A l tta Ersilia a l tant malavia, ma quand cha st n pch mej a
sussa dal lt e as buta al piano e a son-a sta musica.
Emilio Sempre listessa ?
Cecilia Si a-i arcrda l moros cha l mrt an gura quatr ani fa
Emilio Alora a l mrt an Crimea
Cecilia Si, ant la bataja d la Cernaia a lera ant ij brsagli d La Marmora.
A l p nen torn
Emilio Ma sta musica a l la nstra a l la musica d Giuseppe Verdi !
Cecilia La vstra ?
Emilio Si, la nstra a l la musica dij oprs, d coj cha combto pr la
libert !
Cecilia I capsso nen Ma mit veuj bn va nen via
Emilio d c mi t veuj bin Cecilia t vedrs che tornerai, si tornerai arvdde
mia bla Turin e alora t portrai con mi a Superga e lass pianteroma
nsema l nstr drap, l drap d lunit dItalia !
(I doi a stan pr basesse quand as sent la vos d madama Virginia)
Virginia (da fra) Carlta, Carlta andoa t ses ? Ciama Giacoln che a son si cha
rivo !
Cecilia Emilio, va, scpa via ! (a lo possa fra ma Emilio as frma e a-i d
ncoran basn. Peui la musica a chita d son, a intra madama Virginia
con Carlta e Giacoln)
Virginia Frsa, buteve n ordn e im racomando la rivernsa !
Giacoln d c mi deuvo fla la rivernsa ?
Virginia N, ti va ant la cort a speteje, peui tij prte ij cavaj ant la stala.
Ah, meno mal chit ses s Cecilia, im racomando fame f bla figura e
parla mach quand at lo dis t pare
Giacolin Ma madama Virginia, la nstra stala a lha mach doi pst per ij cavaj
e se costi s a rivo con un tir da quat, cm i deuv f ? I na buto un
adrinta e doi fra d la stala ? Prch ndrinta a-i d c Napoleon !
Virginia Come ? Oh mi pvra dna ! A-i d c Napoleon, limperador d la Fransa a ven si da noi ? Oh, am cipa mal (A sven)
Giacoln Ma n, Napoleon a l l neuv caval cha lha cat mons Remigio
a la fra d Civass !
Cecilia A l svenua Mama! Mama ! (Peui a crija) Carlta, Carlta f quich
csa!
Carlta Oh pvra mi, madama Virginia a l sentusse mal
Giacoln Belessi a-i va un cichetn d cgnach, col fransis
Cecilia Ma mia mama a l nen abitu al cgnach !
Giacoln Basta filo nufi e peui a basta cha na biva mach na stissa e as arpija
sbit. Carlta andoa a l l cgnach?
Carlta Da l, ant la chrdensa
Giacoln Vado sbit a piene n cichetn d col bon (a seurt d corsa)
Cecilia Mama, Mama ! A sar p mrta ?
Giacolin (A intra d corsa conn cichet d cgnach) Largo che mi lhai fit l
prtafer ant la bataja d Custoza, sai mi cm f ! Cogla pr tra,
ecco parj pian ads tirela s parj un cichetin d cgnach !
(Giacoln a passal bicer sotal nas d Virginia e peui as lo biv chiel)
Carlta Giacolin cs fas! A l parj chas f ?
Cecilia Costa a msmja na cura n pch stran-a
Giacoln Madama, su madama Virginia, chas dsvja si a-i va nutr cichetn
(rivolto a Carlotta) vrsa, vrsa che come rimedi p a-i na-i , p an
pressa a riva left. (Carlta a vrsa da bive e Giacoln a s scola
nutr cichetin)
Giacoln Madama a sta mej ?
Cecilia Si, a lha duvert jeuj mama si, si a l arpisse
Virginia Tireme su, ahi ma cs a l capitame ? I lhai vist tut nir peui im
arcrdo pi gnente
Carlotta Gnente, gnente a l tut pass !
(Madama Virginia as arpja a la tiro su antant che Giacoln con la bota an man a na biv nutra sors. Peui a spa l cgnach e a crja)
Giacoln Madama, madama !! A son si cha rivo parla p che tir da quat a lhan mach un caval, pitst vej e malandit Mi vado ! (A seurt d corsa)
Virginia An pressa, su, leste, m arcomando la rivernsa !
(Le tre fomne as buto a pst le veste, as rangio ij cavj e a van ddnans a la prta.
A intra mons Remigio, l padron ed c con l general Attilio Guerrazzi vest an
borghis, a l un general a rips. Le tre fomne a fan la rivernsa)
Remigio General, iv presento mia fomna Virginia e mia fija Cecilia
(l generali a basa la man a tute doe)
Virginia Oh, che onor, un general
Remigio Si, l general Casimiro Guerrazzi ads a l a rips, ma a lha combat
tante bataje, a l stit fer a Custoza. A lhan fin-a daje na midaja
General Cha lassa perde mons Remigio, ads i son a rips. I lhai serv lesercit Regio pr p d trantani, ads un pch d rips im lo mrito
Virginia Cha sacmoda ma che onor, un general a nstra c, noi soma mach d negossiant i soma gnanca nbij
Remigio Su, su, Carlta, cor a pi na bota d rsli forse l general a preferis na
bota d Bareul del 57 anada spessial !
General Vada pr l bareul vddo che mons Remigio a l nen mach un grand
intenditor d salam e saotsse, ma anche d vin l 57 peui, a l stita
nanada ecessional
Remigio Im lo fas port diretament da La Morra a sentir che gust, che prfm e che color !
General E chila s a sarija Cecilia a l verament n splendor me novod,
uffisial dl Regio Esercito, l cont Attilio, a lha dimlo cha l na fior
na fior da cheuje
Cecilia Grassie dl compiment (pitst ambarass) Bin, mi alora con s prms im ritiro
Remigio N, n. Cecilia pr pias
General A veul p feme n trt parj ! Mi son mnit prpe pr chila !
Cecilia Cm a sarija a d ?
General A sarja a d che a-i na prson-a che a preuva un nbil sentiment pr
Remgio Si, a l annamor d ti !! (Antant Carlta, apen-a intr, pr lemossion a
lass casch pr tra un cabaret con doi bicer)
Virginia Ma f tension Carlta ! Cha me scusa, ma a l tant sbad sta fija
General Eh, l la giovent
Cecilia Chiel a sarja annamor d mi ?
General N, a l l cont Attilio, m novod cha l annamorasse d chila, tta
Cecilia, e cha sarija dispst a sposela sempre che chila tta a sia
consensienta (Carlta a fa torna casch l cabart)
Remigio Ma basta ! Carlta ! Basta !
Carlta Scuseme a l lemossion vado a pi dutri bicer
General Alora, tta Cecilia, m novod a peul cheuje sta reusa ?
Remigio Si, si, si, a-i na son tante fra n giardn ! Cha fasa pura
General Ma n, cs a ha cap M novod, l cont Attilio a veul cheuje la reusa p bla dl giardn ,soa fija Cecilia E chila tta Cecilia a l dacrde ?
Remigio Si, si, sensutr, chila a l dacrd fstegioma e decidoma sbit la
data d le nsse Noi soma bin content, nen vera Virginia ?
Virginia Contentissima che emossion mia fija na contssa ! I lavria mai
dilo! A venta che lo manda sbit a d a tta Felicita chiss cm a sar
sodisfita! A chrpr dinvidia
General E chila tta Cecilia a l contenta da spos l cont Attilio ?
Cecilia Ecco mi verament
Remigio Brava ! A lha dit d s !
General Benissim. Alora ads podoma parl d la dte. Ecco, l cont Attilio,
m Novod
Cecilia Ma mi lo consso nen
Remigio Ma che mportansa a lha i leve tuta la vita danans pr consve
alora cs cha disja dla dte ?
General Ah, si giust ecco da part mia, Attilio a lavrija n dte
la palassin-a ns la colin-a e tre bej tern da le part d Pinareul. Peui da s pare a lha eredit l castel d Cumian-a a doi palass si da Turin, oltre naturalment a la villa n sl lach Magior e peui
Remigio Basta parej, affare fatto! Tra galantm a-i basta na strita d man (i doi a s strenso la man) alora a lha dit vaire castj ?
General Ah, dsmentiavo la scuderia al palss real dla Venaria con des cavaj
e peui le vigne dl Monfr a msmija cha basto, n ?
Remigio Si, si a va bin oh se a va bin ! N Virginia cha va bin Sa veul i foma anche n scrit mi son bon a scrive
General Sicur, a va tut bin, salvo n cit particolar
Remigio Un particolar ? E col cha sarija sto particolar ?
General Ecco tta Cecilia a lha ncora nen dit d si
Remigio Ah, ma chila a l contenta, oh sa l contenta ? N Cecilia, di d si !
Virginia Cecilia ti prego, d d si ! Falo pr toa mare
Remigio E anche per t pare Alora, parla Basta na parla dis s !
Cecilia N! N! n! e n! Mi parto, vado a f la vivandra con ij garibaldn !
(A seurt sdegnosa. Virginia a sven, alora a-i riva torna Giacoln)
Giacoln Bog nen ! Che mi lhai fit l portafer a Custoza. Portme n cichetin
d cgnach ! (A-i riva Carlta con la bota e un bicer, a na vrsan pch
e Giacoln a biv, peui as na fa vrs nutr pr l general. A la fin tuti a
bivo ma Madama Virginia as arpja nen)
Cm a v ? A v mej madama Virginia ? As arpija ncora nen
Carlta, vrsa, vrsa ncora n cichetin
SIPARI
As sent la canson ADDIO MIA BELLA ADDIO
FIN DL PRIM AT
SECOND AT
Turin 1860
(a sipari sar la Msica d la bela Gigogn)
La sen-a
La stessa del prim at : l salt d c Bertoglio. A intra Giacoln con d fior n man
Giacoln (A intra e a treuva gnun) A-i gnun ? A son spar tuti magara a-i
quics da bive. (as guarda dantorn e a duverta nanta dla giojera)
Carlta (Intrand) Gi le man dal banch ! Maleduc e anche lder ads
Giacoln N, n mi vardava mach (A strma l bocht dar d la schin-a)
Carlta l cgnach i loma finlo Ma cs it las l darera ?
Giacolin Gnente gnente
Carlta Fame vdde !
Giacoln (A tira fra bocht) Ecco, a son pr ti (E a-i lo sprs)
Carlta Oh, grassie che gentil (a-i nfia) Ma a son d grisantm !
Grassie tant, it peule tentie pr ti ! (a-j rend)
Giacoln Ma prch ? A son bej i lhai apen-a cuije ads a son fior frsch
Carlta Sent, prtje a nutra
Giacoln Ma mons Remigio a la dime d porteje doe fior a madama Virginia cha
sta mal e ads soma a stember e a-i son p tante fior, lhai vist sti bej
grisantem da la vejta danans al simiteri e lhai compraje I lhai pens
a ti (A-i euffre torna)
Carlta Grassie, ma i son ancora nen mrta ! (As na va sdegnosa)
Giacoln Am dspiss
Carlta (As gira) Cm a sarija a d chat dspiss tm veule vdde mrta ?!
Giacoln N, n vorija d cham dspiss chat piaso nen (a varda le fior)
Alora prtije a madama Virginia
Carlta E gnanca chila a l p ncora mrta !
Giacoln Oh che d strie pr doe fior regal col cheur (A savsin-a a Carlta)
Carlta (a lo slontan-a) Gira al largh !
Giacoln Chi cha dsprssia a sai p nen cm a fin
Carlta Lassa perde, pitst i lhai paura che a venta torna ciam l dotor
Comoglio. Madama Virginia a va nen Da quand che tta Cecilia a l scap, a fa nen dutr che pior, a mangia nen, a deurm nen am
preocupa prpe
Giacoln Ah, mi chrdija mai p che tta Cecilia a sarja scap da c ! Ads ormai a l squasi na sman-a chiss ndoa sar adess sta pvra fija
Carlta Mi penso d savjlo !
Giacoln It lo sas ? E alora prch t las dit gnente ! Mons Remigio e madama
Virginia a son dsper ! Ma se ti t lo sas, parla n !
Carlta It ses bon a ten-e un segrt ?
Giacoln Na tomba !
Carlta E mi t lo diso nen !
Giacoln Ma se a la serco dasprtut fin-a a Genova a l ndit mons Remigio.
Asmja cha labia src dambarchese a Genova, dp cha lha sav che
s moros, Emilio, a lera a Calatapumi, si, nsoma,
belel, un nom parj gi n Africa
Carlta Ma che Africa ! Calatafimi a l n Sicilia, a lha spiegamlo tut l dotor
Comoglio. Chiel as nantend !
Giacoln Ma Garibaldi a l ndit an Sicilia ?
Carlta Sicur e l dotor a lha dime che forse a l gi riv a Napoli !
Giacoln A Napoli ? Ma a Napoli a-i l Re cm chas ciama si Cichn
Carlta Ma che Cichn ! A l Franceschiello scond ! A lha dimlo l dotor
Comoglio, chiel a sa tut prch a les ij giornaj,e a lha dime che ij sold
dl Re a scapo, as ritiro
Giacoln Oh, crispa ! Coma l possibil naf parjMa Emilio ?
Carlta A smija prpe che a sia fer
Giacolin Ma Emilio a l grave ?
Carlta As sa nen
Giacoln Oh pvra tta Cecilia !
Carlta Ma che tta Cecilia, a l Emilio cha l fer !
Giacoln Si, ma chila a l tant annamor e chiss com cha sta mal, come
cha seufr! ( As sent tabuss la prta)
Carlta Sa, va a duvert la prta, t sente nen cha lhan tabus !
Giacoln Vado, vado, a-i sar torna cola cispa d Tta Felicita cha ven a pior n
pch s, a ven a solevje l moral a madama Virginia Mi la soprto p
(Giacoln a va a deurbe la prta e a intra Tta Felicita)
Felicita Bond a tuti com a st madama Virginia ?
Carlta A l tant gi, a mangia nen, a deurm pch gnente a piora mach
sempre, pvra dna
Felicita Alora vado a consolela e d tta Cecilia gnun-e neuve ?
Carlta Mons Remigio a l part doi d f pr Genova, con namis asmija cha labio vistla da cole part
Felicita A Genova ? Ma com a l ndit, con la carssa o con l tren-o a vapor?
A mi l tren-o am f paura, a diso cha v p frt dl vent Ah mi i
monterai mai l dzora don Basilio a dis cha son machine dl diao !
A dis cha l montje dzora na vlta e quand cha l riv a dstinassion, a lavija tuta la facia nira !
Giacoln Pr frsa, l tren-o a v a carbon !
Felicita Ma prch prpe a Genova ?
Giacoln Prch a l da l cha l part Garibaldi !
Felicita Oh Maria Vergine ! Garibaldi, col anticrist don Basilio a dis chas f
pec mach a nominelo stassira ndari a confesseme ! Ads i vado a
tireje su un pch l moral a madama Virginia, vado a dije l rosari
Giacoln Cha vada, cha vada, cha fasa perj, ma chas arcrda cha l p
ncora mrta, madama Virginia !
Felicita Sicur chha l nen mrta, ma a l mej premunisse, as sa mai, doj pater
ave gloria, doe ave maria a fan nen mal a gnun Mi i vado
(A v nt la stansia d madama Virginia )
Giacoln (Fa ij crn con la man) Mi cola l la soprto prpi nen !
Carlta Scomto che da s n pch a-i riva dc l general Guerrazzi. Pr mi
sti doi as dan lapontament belesi a c d mons Remigio, con la scusa che madama Virginia a sta mal Guarda che mi m sbalio nen Pr mi tra sti doi s a-i sota quics
Giacoln Ma figurte se l general Guerrazzi Casimiro as perd darera a na
ciamprgna parj d chila !
Carlta Misura le parle ! E fate nen sente Sssst e peui l general a l
vido ( a tabusso a la prta)
Giacoln d c mi son vido, ma im butrija mai con na ciamprgna come cola l
Carlta Ecco, csit disijo !? Va a deurbe si a deuv esse l general !
(A intra l General Guerrazzi)
General Bond a tuti a-i gnun ?
Giacln E noi chi soma ?
General Si vorija d pr cas a l pass da si tta Felicita ?
Carlta Oh s cha l pass da s. A l nd da l a di l rosari con madama
Virginia
General Alora cha la dstorba nen (As seta) Pitst, Carlta, i leve p ncora un
pch d col rsli
Giacolin Cgnach cgnach fransis
Carlta N, purtrp loma finilo... Bin mi iv lasso, vad a f n pch d lssa
Riverisso sgnor General, se leve damanca d mi, i son d dl (A seurt)
General Giacoln, fame l pias, daje n pch d fen al caval e d c n pch d
biava cha l d c chiel vej come mi
Giacoln Efetivament i lhai vist che s caval coma chas ciama ?
General Temistocle a l l nm dun general d lantica Grecia
Giacoln Eh si, a l un pch vej e a respira anche nen tant bin
General A l strach a son jani cha piso
Giacoln Ma vaire ani a lha ?
General An che ani soma ads ?
Giacoln Se m sbalio nen soma ant l 1860 !
General Ah, si 1860 dunque i lhai compralo ant l 38, donca a lha p d 20
ani. Temistocle a lha fit con mi tuta la prima gura contra lAustria.
La prima gura dIndipendensa del 48. Soma stit an sij camp d bataja d Pastrengo e Gito ndova i loma bat jaustriaci grassie anche al sacrifissi d tanti giovo volontari toscan, squasi tuti student. E bin, lor a Curtatone e a Montanara a lhan segn un-a dle pagine p gloriose dla nstra stria.Grassie a lor noi i loma pod bate lesercit d limperador Francesco Giuseppe a Goito. A son staje, a l vera, tanti mrt, ma a l l che i loma but le basi per lunit dItalia. Prch peui da tute le part dla penisola i patrit a son unisse a noi. A Firense, a Milan, a Venessia e fin-a a Roma a son rivoltasse, a lhan fit d baricade, a lhan camp an mes a la str tut ln cha lavjo. Milan per 5 di a lha resist a jaustriaci, Brescia 10 d, Venessia guid da Daniele Mann e Niccol Tommaseo a lhan pila per fam dp doi meis, e a Roma Garibaldi a lha proclam laRepublica e dc a Firense con Giuseppe Mazzini, Aurelio Saffi, Armellini. Ma la csa p bla a lha fala l nstr Re Carlo Alberto che l 4 mars
sempre del 48 a lha proclam l statuto Albertin, l prim statut an Italia.
Giacoln A l pr ln che cola piassa as ciama piassa Statuto ? Ma cs cha l st
statuto ?
General P fsil da spiegh n doe parle. Cmsissa na conquista. Pr esempi con l statuto l Re Carlo Alberto a lha conced la libert d stampa, peui a-i Valdis, perseguit da scoj, la libert d culto
Giacoln E cs a veul d libert d culto ? (A intra tta Felicita)
Felicita Oh, salve general? (A-i sprs la man pr l basaman)
General Casimiro general Guerrazzi Casimiro, ma chila cham cima pura
mach Miro, sa-i f pias
Felicita Oh, n im prmttria mai !
General Ma n, chila chas prmtta pura
Felicita Trp onor, me car CasimiroPitst cs cha disija dla libert d culto? General Che finalment anche ij valdis e jebrj a peulo profess la soa religion!
Felicita Mi lo treuvo p tant giust ij valdis a son p cristian come noi e peui
anche jebrej cha lhan mass Ges Crist a msmija n pch trp
A lo dis sempre
Giacoln Don Basilio !
Felicita Ma chiel cm a f a savjlo ?
Giacoln Mi vad sempre n csa
Felicita (A lo guarda d brut) Cmsissa chiel a contava dle soe bataje
Cha continua pura a cont, che a mi am pias sente ste rbe
General Ma le gure a son nen fite pr le fomne, a-i tant sangh, tanta soferensa e a l nen bel da vdde meuire l fior d la nstra giovent come ant la bataja d Novara nt l 49 andoa le trupe dl maressial Radetzky a lhan bat l nstr esercit guid dal general Alberto Charznowsky un polach ..Mi son gnanca bon a prononsielo col nm. Per a lera nen a
lutssa e a lha portan-e a la dsfita. E sl camp d bataja, quand a lha vist che ij nstr fieuj a muirijo a l fase avanti l Re Carlo Alberto n sl s caval bianch e a lha serc la mrt, ma a lha nen trovala. Peui pch dp a lha abdic pr l fieul Vittorio Emanuele II e chiel a l ndit an esilio a Oporto, andoa a l mrt pchi mis dopo. Cha pensa che a lhan ambalsamalo e peui con la nav a lhan portalo a Turin e a lhan sotralo con jautri Savoja ant la Basilica d Superga.
Felicita Ah, mi a sente ste rbe s am ciap fin-a le caudan-e
Giacoln E Temistocle ?
General Temistocle a lha av lonor d scort l Re fin-a a Turin.
Felicita Alora chiel a lo conossija bin l Re Carlo Alberto Un bel m, grand,
bianch an facia, maire, sempre elegant e n portament regal !
Giacoln Sicurament sa lera l Re !
Felicita Ma cham gava n pch na curiosit sai nen se peus d sa, la gent
a dis e a Turin as parla sa a-i son tante grame lenghe
Giacoln I na consso un-a dc mi
General Cha disa cha disa
Felicit Ecco a diso la gent a dis che si
General Su, cha parla, cha labia gnun-e gene
Felicit A diso che quand a l staje col incendi a Palass Carignan ant l 1822 si
prpe doi ani dopo che a l naje l prinsi Vitrio, l primogenit, ecco a
diso che an col parapija an mes a tuta cola confusion e a col sburdiment a labio scambi la cun-a dl prinsi cha lavija sirca doi ani con cola dl cit dun masl cha lera al servissi d soa maest. Si, ansoma, un cit a lera mrt, e a diso cha lera il prinsi ereditari e parej a lhan scambi ij cit ant la cun-a. Ansoma, Re Vitrio a sarija fieul dun masl !
General Ma cs a dis ! Pr carit, chas fasa nen sente da gnun !
Felicita Mi jarprto mach cs cha diso anche prch Re Carlo Alberto a lera
na prson-a tant fin-a, un ver sgnor, grand squasi doi meter, maire,
sempre pallid e con un bel portament prpe da Re antramentre s fieul Vitrio, a va n gir pr le pile, a l nen tant grand, na facia rossa da masl cha me scusa, ma a msmja cha labia nen un portament
regal
General Ma tta Felicita, ma cs a dis !
Felicita I diso, i diso e peui cha scusa, va bin cha l da 4 ani cha l mrtije la fomna, ma and con na popolan-a, fija dun, si, nsoma, la bela
Rosn a lassa n pch a desider. E sa cs a dis ancora la gent ? A dis cha lha tanti dutri fieuj spatar pr l Piemont !
General Tta Felicita ! I prmtto nen d parl parj d soa maest l Re Vittrio !
Da Maria Adelaide l re a lha av 8 fiuej a msmija cha basto, n !
Felicita Si, ma da la bela Rosin Rosa Vercellana nanalfabeta cha lha
ancontrala cha lavja apen-a 14 ani e chiel 27 e a lera gi pare d 4 fieuj. E a lha sbit daje doe stansie ant la palassina d cassa d Stupi
nis E sa cs cha diso ? Che a lha daije l titol d Contssa d Mirafior e d Fontanafrida e a smija cha labia fin-a regalaje l castel d Sommariva Perno !
Giacoln Ma a-i p gnente d mal se a va con la bela Rosn. A-i piaso le bele fije.
E peui a l vido e nmo a lha d c soe esigense
Felicita Eh si, Maria Adelaide, la fomna, che peui a lera soa cusin-a, a le mrta
giovo cha lavja apen-a 33 ani e a lavja gi partor 8 fieuj ! Un a lani, pr frsa cha l mrta giovo !
General A son mach le grame lenghe d Turin cha parlo parj
Felicita Peul esse per chiel as na v an gir a consolesse e peui a-i nutra
csa da d cha lo dis sempre don Basilio
General Mi sto don Basilio a cominsa gi
Giacoln d c a mi ma cs a dis ancora ?
Felicita B a dis che mentre Carlo Alberto a lera tant pio e divt e ndasia tute
le sire a mssa, chiels a va mai e quand cha-i v a sandeurm !
General Sn a l trp, tta Felicita mi mi si, nsoma, chila a peul nen
parl parj dl nstr Re !
Giacoln Sa l parj scusme, mi vado a ciadl Temistocle (A seurt)
Felicita Oh, cha m scusa Casimiro visad Miro Mej cambi dscors
chiss sam compagnera a vdde ij quader dun pitor sa a l un neuv, ma a lhan dime che a l brav e mons Cavagnero, lantiquari d via dij Cali, a lha compran-e na desen-a e a lha anvitame dandje a vddije
General E chi a sarija sto pitor ?
Felicita Un certo Giovanni Fattori n toscan a diso cha l brav
General (A-jsprs l bras a Tta Felicita) Con pias, am pias la pitura ! A lo sa
che mi quand chjero giovo ndasijo su fin-a a Superga con l penel e l
cavalt e peui i butavo sla tila ij color p bej dle nstre montagne
Felicita Oh, cm a l romantich Carlta cham saluta madama Virginia, cha-i
disa che doman i ven-o torna a consolela (peui al general) A prpsit i dovrja pass un moment al merc dle erbe i dovrja compr un pch d valeriana sa i son tant nervosa e i deurmo pch !
General Lacompagno volant Arvdse Carlta, cham saluta madama Virginia
(I doi a seurto sotbrastta mentre Carlta a intra)
Carlta (A fal vers a tta Felicita) Doman i mniraj a consolla ah, si, bela
consolassion ! Tuti ij d la stessa stria a ven si a dije l rosari ma a
l p ncora mrta ! Ah, certo che se tta Cecilia a savjssa com a sta
mal soa mare, i son sicura cha tornera. A mi am f na pen-a, ma peus p
dije che tta Cecilia a l scap pr and a trov s moros cha l stit
fer lagi n Sicilia Chiss ndoa a l a stora Speroma bn
Giacolin (Intrand) Carlta, a-i s na Tta cha veul parl con la padron-a
Carlta E chi cha l ?
Giacoln Sai nen cha ven-a avanti tta o madamin ? (A intra Isabella na bla
fija, giov, bin vestja)
Isabella Tta, prego Isabella Ferrero i ven-o da Genova e deuvo consegn n
pacht a Cecilia Bertoglio
Carlta Am dspiss ma tta Cecilia a-i nen. Per a peul dime a mi
Isabella Cha scusa, ma chila chi a l ?
Carlta Ecco, mi son namisa d Ceclia, si, son la serventa ma sa veul deme
a mi (A tambso a la prta) Giacoln va a vdde chi a l
Giacoln Ma si stamatn asmia la fera d San Mgent cha va, gent cha ven
Carlta Cha m scusa, ma l padron a-i nen, madama a l cogi cha sta nen
bin
Isabella Oh, am dspiass, ma mi i deuvo mach consegneje cost pacht a tta
Cecilia
Carlta Prego, cha sacmoda (A intral dotor Comoglio con Giacoln)
Giacoln A l si l dotor Comoglio cha ven avanti dotor
Dotor Bond a tuti La tta la consso ncora nen ma cha scusa, cs a l col segn cha lha n sl bras ?
Carlta A l, tta Isabella
Isabella Ferrero
Giacoln A l si prch a deuv consegn n pacht a tta Cecilia
Dotor Ma tta Cecilia a l torn ?
Carlta N, e gnanca mons Remigio a l ncora nen torn Sa veul deme a
mi, i farai la comission
Dotor (A Isabella) Ma cha scusa se insisto, ma cs a l cola fassa n sl bras ?
Isabella A l l distintiv d la nstra asociassion
Dotor E cm as ciama costa associassion ?
Isabella A lha ncora nen n nm
Dotor Cha scusa la mia curiosit ma d cs a scupa ?
Isabella Dij fer si dij fer n gura, an sij camp d bataja sensa gnun-e
distinsion d nassionalit Noi sercoma d salv tuti coj che podoma
Dotor Nbil csa ! Ades che i penso gi n m colega sicilian, un certo dotor
Ferdinando Palasciano nt l 48, an ocasion d larvlta d Messina a
lavja sosten l dover d tuti ij medich militar d cur ij fer, anche ij
nems. Na csa giusta e sacrosanta... E bin, seve com a l fini ?
Giacoln N, cha disa dotor
Dotor A lhan condanalo a doi ani d galera pr le soe ideje rivlussionarie !
Isabella Si, ma ads ij temp a son cambi, ads i soma ant l 1860 e monsieur
Henri a dis che noi saroma present an tuti ij camp d bataja pr port
un pch d confrt a tuti ij fer e a consol ij moribond
Giacoln Certo che leve n bel corage !
Dotor Ma cha scusa, ma chi a l sto monsieur Henri ?
Isabella Jean Henri Dunant a l n svisser. Lideja d costa associassion a l n lutr ani a la bataja d Solferin. Chiel a l trovasse l pr cas. A l riv che la bataja a lera finija E a l stit ampression da tuti coj mrt, e lemijaja d fer N spetcol orend, spaventos p d 7.000 mrt e p d 20.000 fer ed c ant la bataja d San Martin l staje na strage spaventosa na vera carnefissin-a ! La bataja a l dur 14 ore
Carlta Oh, la gura a l na csa spaventosa !
Isabella Si, a l pr ln che tanti volontari a lhan ader a costa associassion, e i
loma anche n drap, a l bianca con na cros rossa n mes ecco
l sens d la fassa n sl bras
Dotor Iv auguro tanta fortun-a, ma i lhai paura che Monsieur Henri a fasa
a fin d col m colega d Messina. A durer nen
Giacoln Mi nvece i son convint che sta rba a durer e se podissa, jandaria dc mi
Carlta Lassa perde che ti comit vdde n pch d sangh at cipa mal
Giacoln Nen vera, a Custoza i lhai fit l prtafer
Carlta Si, pr scolte tut l cgnach d linfrmria Lassoma perde (A
Isabella) ma cha m scusa, Tta Cecilia cs cha jintra n tuta sta stria
Isabella Ecco mi i fasija la vivandera e l 15 magg im trovava an Sicilia, a
Calatafimi. Garibaldi a lavija avisan-e che la bataja a sarja stita dura e
sanguinosa. E parj a l stita. I garibaldin a lhan vinci ma a lhan pagala cara p d 300 tra mrt e fer. A jero part n mila. Tanti ij fer anche tra ij Borboni. Peui, fin la bataja noi loma comins nstr travaj quand che tra ij lament i lhai sent na vos a parlava piemontis e i piemontis chha lhan pi part a la spedission a-i ero pchi 15 0 16 an tut. Alora son avisiname e lhai trov un bel fieul an sij 25 ani con tuta la camisa pien-a d sangh, tuta s-cianc a lera motobn grave mi i lhai parlaje n piemonteis. Chiel a lha guardame e a lha s-cianc n tch d soa camisa e a lha dime : Cha-i la prta a Cecilia e cha-i disa che mi i veuj tanta bin E mi lhai ciamaje col cha lera s nm Chiel, con un fil d vos a lha rspond : Emilio.
Ma Cecilia chi ? Lhai ciamajeE chiel
A l fcil da trov, a sta a Turin davsin a la Gran Madre cham saluta le mie montagne, sai nen se ij vedrai ancora Peui a lha perd ij sens e a lhan portalo via. Mi i lhai p nen vistlo Ecco si a l col tch d soa camisa da garibaldn (E a-i lo consegna a Carlta)
Carlta (Con le lerme a jeui) Maha l mrt ?
Isabella I lo sai nen per a lera grave
(Carlta a piora e Giacoln as suva le lerme con un fasolt)
Dotor Bin, mi vado a vdde com a st madama Virginia
Carlta E mi vado a... (a piura e a seurt d corsa con l bindel tra le man)
Isabella Aloravado edc mi( a seurt salutand)
Giacoln Dotor dotor cha speta n moment i deuvo dije na rba
(as guarda an gir sospetos)
Dotor Cs cha-i ?
Giacolin (as varda sempre antorn) Ecco mi
Dotor Su, frsa, parla che mi i lhai p temp da perde
Giacoln As trata d la contssa d Castiglione
Dotor La contssa d Castjon ? Oh,bela e csa a lha da f con ti ?
Giacoln I lhai vistla dominica con l cont Camillo Benso
Dotor Gi, asmija che a-i sia d simpatia tra ij doi, daltrond a l anche grassie a chila se Cavour a lha pod avej laleansa con la Fransa al congrs d
Plombires
Giacoln N, mi a col congrs i son p stit
Dotor A lhan nen anvitate ?
Giacoln Ma a-jera d c la contssa al congrss ?
Dotor Si, a diso cha labia mandala Cavour pr convinse lImperador Napoleon III a aleesse con l Piemont, visad, con l Regno d Sardegna ma ti cs chit intre n tut sos ?
Giacoln Ah, mi gnente !
Dotor Ah, vorija bin d e alora ?
Giacolin Vora d, da quand i lhai vist la contssa, mi la seugno tute le neuit !
Dotor Brav, it lhas bon gust !
Giacoln Oh sa l bla la contssa ! Nelegansa, na facin-a a lha doi jeui chas faro mang e peui che portament, prpe da grand dama Oh sa l bla la contssa ! E che prfum quand cha passa chila a diso che a l un prfum fransis Ansoma, i son annamorame d la contssa d Castjon !
Dotor It sarije gnanca l prim !
Giacoln A son pass n carssa, un tir da quatr quatr cavaj bianch !
Dotor Sent, mi i lhai dutr da f che st a sente le toe folarie
(A fa pr seurti ma Giacoln a lo frma)
Giacoln Dotor, mi son malavi
Dotor It ses malavi ? Ma sit ses la salute n prson-a !
Giacoln I deurmo p nen d neuit im dsvjo e deurmo p nen
Dotor Gnente d grave forse t mange trp a la sira t beive n pch trp !
Giacoln N, n a l p ln vora d che tute le neuit i seugno la contssa
Dotor Beato ti ! E alora ?
Giacoln Chila a duverta mia prta, la vddo con na vestja trasparenta, ij cavej
longh e un sors
Dotor E alora? Va avanti
Giacoln E alora chila a tend ij brass vers d mi e am dis Ven Giacoln, ven mon
amour
Dotor E peui ?
Giacolin A sara la prta, la prta a sbat e mi m dsvjo e deurmo pi nen i son
grave dotor ?
Dotor N, it ses bet scusme, ma i lhai da f (A intra ant la stansiad
Virginia mentre Giacoln as grata la testa. Peui as sent la musica dun
pianofrt cha son-a n bran dpera)
Giacoln (A va vers la finestra pr scot mej la musica) A l ttaErsilia, ma mi
sta musica la consso (As buta a cant ma a l n pch ston, antant a-i riva mons Remigio)
Remigio Ah, a l parj che si as travaja ! Via l gat ij rat a balo ?
Giacoln (tut spavent) N, n mi i balava nen mi i cantava
Remigio Ah, ti t cantave Ma ti t duvrje nen esse a botega a f ij salam e le
saotisse e nvece t treuvo s a f l gadan ! E Carlta andoa a l ?
Giacoln I lo sai nen, prima a lera s (a cima) Carlta, Carlta ! A l riv
mons Remigio !
Remigio E mia madama com a st ?
Giacoln A l moribonda vora d... a st nen tant bn, per ads a sta bn
Remigio Csa ? Mia fomna moribonda ?
Giacoln N, cio si n adss a-i l dotor Comoglio da l con chila
Remigio l dotor Comoglio ? E cs a f ?
Giacoln I lo sai nen ogni tant a ven a trovela sa com cha l un a passa
da si e alora
Remigio Alora csa ? Ah, quand che i son nen mi sta c a v tut a rabl ! Carlta !
(Peui vers Giacoln) Ti v sbit dal cont Attilio n via dij Spssiari al
nmer 21. Disije cha ven-a n s sbit, che Cecilia a l s
Giacoln Tta Cecilia a l si ? E andoa cha l, i lhai nen vistla ?
(Mentre mons Remigio a intra ant la stansiad madama Virginia
a-i riva Cecilia pitst avila)
Giacoln Tta Cecilia ! (a crja) Carlta, a-i tta Cecilia !
Carlta (a rivad corsa) Tta Cecilia ! (Le due fije a sambrasso mentre Giacoln
conl fasolt as suva le lerme) Come son contenta cha l torn!
Ma com a st ?
Cecilia Nen tant bin. I son nen riussija a pij l pirscafo e and n Sicilia
Carlta An Sicilia ? Ma prch cos lontan !
Cecilia Emilio chiel a l l cha combat a combat pr f lItalia e mi vorija
esse a s fianch !
Giacoln Ma Emilio a l fera l grave
Cecilia Oh, n, a peul p esse Emilio fer ? Ma come lo seve ?
Carlta A l vnita na fija si na tta che conosso nen, ma che a va a cur ij
fer an sij camp d bataja. A lha dame n pacht da dje a chila tta
Cecilia
Cecilia E cs a l ?
Carlta Cha speta (A cor fra e artorna sbit) cha varda, a lha dame sn a lera dEmilio !
Cecilia Emilio ! A l mrt ? (Antant Remigio a ssprs da la prta)
Remigio Cecilia ven si da toa mare, ven a salutela ! (Peui a Giacoln)
E ti t ses ancora s, lhai dite dand dal cont Attilio, cor, f n prssa!
(Giacoln a seurt antant che Cecilia a intra ant la stansia d la mama
mentre a-i seurt Remigio el dotor)
Dotor Soa madama a lha av n brut colp ma son convint che ads che a
vedr soa fija cha l torn as arpijer n pressa
Remigio Si, Cecilia a dovija nen fen-e naf parj e peui chiss cs a dir la gent Noi loma serc d ten-e strm la csa, ma se as ven a savjlo a sar n scndol pr nstra famija. Noi loma dit gnente a gnun, ma con tute le grame lenghe cha-i son si a Turin, sai nen se riussiroma a ten-e
l segret
Dotor Ma si, n fond Cecilia cs a lha fit d mal ? A lha segu ln cha-i
detava l coeur a l la giovent a son ij vintani m car mons
Remigio !
Remigio Eh, vintani ! A di la vrit a lha apen-a compin-e disneuv ! E peui,
pche strie, mi lhai parlaje ciair ! Cecilia a deuv spos l cont Attilio. l cont a l dacrde e mi anche e sn-s a basta e avansa.
Dotor Capisso che l cont a sia n bon part, a l uffissial desercit e peui a l un nbil e dzortut a l rich !
Remigio A penser p che mi i fasa spos mia fija pr anters ? N, n, pr carit,
cha pensa p mal !
Dotor N, mi penso gnente per ij sld a fan sld e ij poj a fan poj, almen parj a dis l provrbi
Remigio - Me car dotor, chiel a s sbalia. Mi veuj deje mia fija al cont prch a l galantm, si, prpe come l nstr Re Vitorio: a lo ciamo nen l Re galantm ? E bin, l cont a l un ver sgnor cha pensa che chiel a prta na bela dte, ansi, tima e da noi a veul gnente, gnanca vint sld ! Sa l nen un galantm chiel ?
Dotor Ah, sicur, gnun a lo buta n dubi Per
Remigio Per csa ?
Dotor A venta anche consider che a lha vintesinch ani p che vstra fija e
che a l nen tut r ln cha lus
Remigio Come a sarja a d cha l nen tut r ln cha lus ?
Dotor Ah, gnente gnente per
Remigio Per ? Cha disa, cham fasa nen st n pen-a
Dotor I veuj d, se prpe a veul cha-i lo disa, mi i lo diso E bin, asmija che l
cont Attilio Pallavicini a labia gi un cit
Remigio Oh, mach pr ln ! I cit a son la benedission d la c ! E peui a Cecilia
a-i piaso tant ij cit
Dotor Alora ndoma bin, prch a diso che a nabia d c nutr da na vidoa d
Pancal, na nbildna, antendomse... Per
Remigio Per ?
Dotor l cont Attilio a l n galantm, e alora a diso si, asmija cha labia
gi fit testament sa con tute ste gure chiel a l sempre n bataja, n mes a-j pericoj
Remigio Un testament ?
Dotor Si, ma a son vos che a giro si, asmija cha labia lassje la palasin-a e
divrs teren Per
Remigio Per ?
Dotor A lha ncora palass e vigne e la tenua ant l Monfr per
Remigio Oh, basta con sti per, dotor, cham fa ven-e mal a la testa !Cham disa tut ant na sola vlta nen un tch pr vlta ! Mi divento nervos !
Dotor E alora i dirai la csa p mportanta. Cecilia a l nen annamor dl cont
Attilio, che peui a lavr vistlo doe o tre vlte Chila a l annamor
dEmilio l garibaldin
Remigio Emilio ? E chi a srija sto Emilio ?
Dotor Emilio Solari, l fieul d lavocat a l part da Quarto con Garibaldi
e Nino Bixio, a diso cha jero apen-a mila ma ads a son tanti d p e le
ultime notissie a diso che Garibaldi a l riv a Napoli
Remigio Annamor dEmilio ? Cola testa mata, l fieul d lavocat Ads capsso prch a vorija mbarchese ! A lera gi a Genova, meno mal che i son riv a temp, i lhai fermala cha stasija pr mont sl piroscafo Emiliol fieul d col anticrist dun avocat .Ads capsso tante cse.
Dotor Ma Emilio a l un brav fieul e peui
Remigio E peui gnente ! Cecilia a deuv spos chi veuj mi ! Soma ant l 1860 e ant
l 1860 ij pare a comando ncora. Anche se con tute ste rivolussion as
capss p gnente ! N, Cecilia a sposr l cont Attilio Pallavicini.
A nstra c a l sempre fasse parj, h giuradisna ! (A intra Carlta)
Carlta Mons Remigio a-i l cont Attilio Pallavicini
Dotor Bin, alora mi vado
Remigio N, n, cha resta pura, a d p gnun fastidi ansi, am f pias
(A intra l cont Attilioin divisa da uffisial desercit)
Attilio Conte Attilio Pallavicini, ufficiale del II squadrone, terzo reggimento
cavalleria di stanza a Pinerolo. (A fal salut militar e Remigio a resta n
pch ambarass e a sa nen se deje la man cs f). Comodi, comodi
Lor signori possono sedersi (I doi as guardo an facia)
Remigio (Ambarass) I podoma settse ?
Attilio Frse i capisse ncora nen bin la neuva lenga, litalian, la lenga chas
parlar tra quich ani, quand lItalia a sar fita ! l dotor a sar dacrd
con mi che pr but nsema tante region e tanti stat a-i va anche la lenga
unica. Na sola Italia, na sola lenga : litalian !
Dotor Mi i son dacrde, ma pchi a la consso. Mi i lhai les l Manzoni, le
poesie dl Carducci, dl Leopardi ma pchi a-i conss, pchi a son bon a lse e a scrive. Mi che giro la sit e anche la campagna vddo cha-i son tanti analfabeta ansi, scond Massimo DAzeglio l 70 % d la
popolassion a sa gnanca scrive s nm. E ant l meridion a son p dl
90 % . Mi penso che la prima csa che Cavour a dovr f a saran le
scle per tuti
Attilio B, prpe pr tuti n, a msmija n pch trp, certament che na vlta che lItalia sar fita, a-i saran tanti problem da rislve ma a-i sar na patria sola, na sola Italia, tuti fratj !
Dotor Si, ma frse a jandar n pch d temp
Attilio Na desen-a dani, nen d p e saroma tuti italian A propsit, mi son
amnit a salut la sposa, Cecilia Mi doman i parto !
Remigio A part ? E andoa a va ?
Attilio l Re Vitrio a prepara na grssa spedission militar. Stavlta a-i sar soa
maest l Re d Sardegna a la testa d lesercit Regio
Dotor Alora a deuv trattese verament d quics d grs se l Re a marcer a la
testa dl s esercit
Attilio Si, i peuss divlo, a l pi nen un segrt. Andoma a liber lItalia.
Garibaldi a l riv a Napoli e lesercit d Fransesco scond a l n rotta. Tuta lItalia a l na povrera. I patriot d tute le region dl centro Italia a son arvoltasse, a ciamo l nstr agiut e nvco a gran vos Re Vitrio. Stavta a l la vlta bon-a, lo sento faroma lItalia !
Dotor Per a-i un per
Remigio Dotor, ancaminoma nen torna con ij per, cham fasa l pias
Attilio E col cha sarja sto per ?
Dotor l Papa, soa santit Pio IX. A msmija cha sia p tant dacrde.
Attilio Giust ! E noi andaroma a giutelo
Dotor Come ? l Re ads a l col Papa ?
Attilio N, noi ndoma a ferm Garibaldi cha veul intr ant lo Stato Pontificio
con ij s garibaldin cha son part n mila ma a son riv a Napoli n
9 mila!
Remigio Ma com a l possibil, dp tante bataje e tanti mrt ?
Attilio I disertor. Tanti sold dl Re d le Doe Sicilie a son pass da lutra prt e peui a Garibaldi a son unisse tanti patrit cha son riv da tute le part
dItalia. l general ha lha liber tute le region dl sud ma Cavour a veul
nen cha libera anche lo Stato Pontificio
Remigio E prch ?
Attilio Prch Fransa e Austria a son pront a intr n gura contra d noi se
tocoma l teritri dl Papa, e alora l Re Vitrio andar ncontra a
Garibaldi pr rendije omagi e ringrassielo ma ant listess temp pr
frmelo, prima cha sia trp tard ! E adess scuseme, ma deuvo and
ma tta Cecilia a-i nen ?
Remigio Si, si a l si la cimo sbit (A duverta la prta e la cima)
Cecilia ! Ven si, a-i l cont Attilio
Cecilia (A intra con la facia scura e a guarda pr tera) Si, pap i son si
Remigio Cecilia it presento t spos : conte Attilio Pallavicini uffisial d cavaleria
d lesercit Regio d soa maest l Re Vitrio
Attilio (A scata n sattent e a-i fal salut militar peui a-i basa la man) I son
onor d bas la man d mia futura sposa Se dovissa paragonela a na fior i la paragonera a na reusa, si, bla come na reusa La soa blssa e la soa grassia a compagneran ij p bei di d mia vita
Remigio Su, Cecilia, dis quics
Cecilia Trp gentil im merito nen tuti sti compliment
Attilio Chila as merita sn e utr da quand i lhai vistla lhai cap che chila a
sarja stita lamour d la mia vita, la mia giia, la mia regin-a
Cecilia Grassie ma
Attilio Gnun ma e si danans a s pare, testimoni l dotor Comoglio, i ciamo
Cecilia a veul sposeme?
Remigio Si, si sensutr, a l bin contenta !
Attilio Cha scusa, ma a l chila cha deuv dilo
Cecilia Ecco am piasrija chiel a l tant... coma as dis na prson-a squisa
ma mi peus p
Remigio Cecilia ! Com a sarja a d chit peule p ?
Cecilia Ecco i son ampeda si i speto n cit
Remigio Csa ? Taspet un cit ??? E da chi ?
Cecilia I lo savraj mai ! (A seurt sdegnosa)
Remigio Im sento nen tant bin Porteme n cgnach an pressa !!
(as lassa casch ns na cadrega, e ai rivad corsa Giacoln con na bota e n bicer peui a versa l licor ant l bicer e a-i lo f pass sota l nas d
Remigio e quand a serca d beive chiel Remigio a-i lo gava da n man )
Remigio Un moment ! Stavta i lo beivo mi !(a beiv peui a sven)
SIPARI
Fin dl second at
Musica ( E tu biondina capricciosa ecc )
TERS AT
Turin 17 mars 1861
(Musica a sipari sar La bela Gigogn)
La sen-a
l salt d c Bertoglio, un bel vas d fior ns la taola.A l fsta, l Re Vitrio a lha proclam l prim regn dItalia. Turin a l la capital dItalia.
A intro nsema Cecilia e Carlta con ij vesti da fsta. As buto n capel an testa, peui a s specio.Cecilia a speta un cit ma la pansa as ved ancora nen)
Cecilia Cs na dise ? A m sta bn ?
Carlta Oh, a l prpe bel sto capel, a l a la mda.Lhai visne n parj an testa a madama Govean dominica pass danans al Regio
Cecilia Madama Govean, la fomna dl diretor d la Gastta dl Ppol ? Cola
che a st n piassa IV Mars andoa cha stampo l giornal ?
Carlta Si, prpe chila. A l sempre eleganta E d mia vsta, cs na dise ?
Cecilia A t sta prpe bin. Ancheuj a l n d spessial, Turin a l n fsta !
Tra n pch a-i sar la sfilada militar
Carlta A-i sar d c l Re ?
Cecilia Lo sai nen. Sai mach che ancheuj l Piemont a dventa l Regno dItalia e
che ads l Re a sar p nen Re d Sardegna ma Re dItalia !
Carlta Alora noi, soma p nen piemonteis ?
Cecilia No cio si per soma anche italian, ansi, italian-e
Carlta A mi am fa n cert eft a sente di che ades soma italian, ansi italian-e
Cecilia A ventr abitusse ormai lItalia a l fita
Carlta P vera. A-i na manca ncora n tch, a lha dimlo l dotor Comoglio
Cecilia Ah si ? E cs a-i manchrija ?
Carlta Roma, peui Venessia e peui im arcrdo p nen
Cecilia Oh pensa che bel se ancheuj a-i fussa beles con noi Emilio. Chiel a l
battuse tant pr f lItalia ma mi sento che chiel a l ncora viv, mi
sento che chiel a torner prest, e alora
Carlta V sposreve e lavrve tanti bej masn !
Cecilia No, mi na veuj mach doi, si, nen p che doi
Carlta E com as ciamern ?
Cecilia Emilio a lha dit che l prim i lo ciameroma Carlo, come Pisacane
Carlta E chi a l sto Pisacane ?
Cecilia A l n patrit cha l mrt a Sapri lutr lo ciameroma Giuseppe
come Garibaldi (Carlta as suva le lerme pr la commosion)
Cecilia Ma cs t fas piori ?
Carlta A mi ste strie am comeuvo.
Cecilia Ma n, ancheuj a venta nen pior, ancheuj a l na giorn da segn ns
lalmanach, na giorn da ricord !
(A intra Giacoln sventajand un drap tricolor)
Giacoln Viva lItalia, Viva lItalia ! Turn a l la capital dItalia !
(A pija Carlta e la f bal cantand la Bela Gigogn, antant che Cecilia
a bat le man an rijand. Peui Carlta as frma)
Carlta (A rij) Ads basta che come cantant it vale prpe pch, ma come balarn it vale ancora men-o
Giacoln E mi che stasira vorja nvitete al gran bal a Palas Real, con tuta la
nobilt d Turn !
Carlta Prch, a lhan anvitate ?
Giacoln Certament, Giustn, l feracaval d la scuderia d Palass Madama a l n
m ams e a lha ciamame d deje na man stassira a guard le carsse.
A dis che a-i sarn p d sent viture tra birocn, dme e carsse con d tir
da doi e da quat A-i d travaj pr tuti e mi i saraj l con l m drap !
Cecilia Brav Giacoln, e peui naturalment, pijeras sot brastta la contssa
Virginia Oldoini
Giacoln E chi cha l chila l ?
Cecilia l t amor la contssa d Castjon ! Certament a-i saran tute le p bele
dame d Turn! E peui a lhan dime che a-i sar anche l scritor
Alessandro Manzoni e frse a-i river anche Giuseppe Garibaldi. Ah,
com am piasrja consslo !
Giacoln Oh, ma sa l mach pr ln ij lo diso mi a Giustn l feracaval
chiel a lo conss bin l general perch a lera ansema a chiel quand
a l ritirasse da Roma pr and a combate pr Venessia E a l l
che soa fomna Anita a l mrta
Cecilia Si, lo sai, Emilio a lha contame tut, quand Anita a
l mrta a lhan sotrla ant la cort d na cassn-a. Mach dp nani a
lhan podula port via pr deje na dgna sepoltura Emilio am contava
cha lera na fomna ecessional, a ndasja a caval mej che nmo
Emilio am disja che (as comv e as suva le lerme con l fasolt)
Giacoln Basta con ste strie cha fan pior ! Ancheuj a l fsta, viva lItalia !
(a sventaja l drap)
Carlta Su, tta Cecilia, ancheuj a Turin a l gran fsta ! Stassira as bala an
tute le piasse
Giacoln Si, a-i sar la fanfara dij granati an piassa San Carlo e ancheuj dp
mesd a sfileran ij squadron d la cavaleria ns la str dla Fransa e peui, e sn a l la csa p mportanta, tute le pile d Turn a daran da bive a gratis a tuti ! Viva lItalia !
Carlta (A vd riv madama Virginia) Tta Cecilia, a-i riva soa mare chas
buta l cussin !! Cha fasa an pressa ! (Cecilia a seurt d corsa e a
intra madama Virginia)
Virginia (Vestja con elegansa e un bel capln an testa) Cs a l tut sto rabl !?
E ti Carlta cs fas vestija da fsta ?
Carlta Ma ancheuj a l fsta, tuta Turn a fa fsta, a son tuti pr le str e i
vorjo and d c noi an mes a la gent a sventaj l tricolor !
Virginia Mi i lhai p dave l prmes ! E Cecilia andoa a l ?
Carlta A l n camn chas prepara pr seurte e mi lacompagnerija
Virginia Oh Maria Vergine ! Seurte da c con tuta la gent che a-i n gir ?
N, ancheuj as seurt nen ! E peui ant le soe condission Mi son mach
surtija pr and a mssa granda n Dm e peui don Lorens durant la l
sermon, a lha dit che ancheuj a-i pch da festeg ! Con ln che leve
faje al Papa !
Giacoln Mi lhai faje gnente al Papa ! Lo consso gnanca !
Virginia Gi, antant it vas an gir con l drap che Garibaldi a lha piant ns le
tre d soa santit Pio IX ! (As fal sgn d la cros)
Giacoln Ma verament sto drap a lha damlo un vstr parent, a msmja
chas ciama Marsilio si si Marsilio Borri. A lha dime che p
tard a passr da s a saluteve
Virginia Marsilio ? A-i mancava mach p m novod Marsilio cha scriv pr la
Gastta dl Ppol un giornal da nen lse un giorrnal anticlerical !
Carlta Ah, mi lhai mai leslo !
Giacoln Pr frsa, it ses nen bon-a a lse !
Carlta A lha parl l poeta
Virginia E brava Carlta ! Parj it vorije seurte pr and a spass pr Turin,
con tuta la confusion che a-i ! Ma t ses prpe sensa testa ! A basta che n caval a s sbaruva e a suta n mes a la gent e Cecilia a peul perde
l cit !
Giacolin A lo perd nen
Virginia Cs na sas ti dij cit cha deuvo nasse ?
Giacoln Mi m arcrdo che quand son nass mi, mia mare a lera sbaruvasse
prch m pare a lera cioch, m nno d c chiel cioch, a lhan tac
a cant Abbasso l Re e viva la republica! Viva Mazzini ! E a son
rivaje le guardie che a lhan butaje ij fr aj pols, e a lhan portaje
n galera Mia mare a l ciapasse n spavent che mia nna a l
nciocsse d c chila e antrames d sto pasts, i son nassuje mi bl
come nangiolt Lhai fit tut da sol
Virginia E as ved
Giacoln Coma sarja a d ?
Virginia A sarjia a d che a l mej chit pse sto drap e t vade a ciadl
Napoleon !
Giacoln Napoleon a lha gi mangi, ads i buto l fich tricolor e lo mbardo
da bn e peui lo prto d c chel a la sfilada !
Virginia Pijte varda !
Carlta Ma madama, ancheuj a l la fsta d tuti jitalian !
Virginia E mi i son nen italian-a, mi i i son piemontisa !
Giacoln Ma s novod a lha dime che dancheuj soma tuti lstess : sicilian,
lombard, calabris, toscan soma na nassion sola !Viva lItalia !
(A sventaja l drap)
Virginia Ti Giacoln va mach fra dij cip ! Fra, fra da s con col drap !
Giacoln Come madama a comanda, vado a sventajelo n piassa San Carlo
(A seurt sventajand l drap .Cecilia cha lha butn cit cussn sota
la pansa a intra a testa bassa e n pch soferenta. La sua pansa a lha
na forma n pch stran-a)
Cecilia I ven-o d c mi !
Virginia N, ti t boge nen da s ma cs a l capitate ? (A-i varda la pansa che a lha na forman po drla ) Ma t staghe nen bin ?
Cecilia N, n, mi stago benissim Mach, am piasrja seurte, a l un mis chim lasse p nen seurte da c !
Virginia Pr frsa, con cola pansa it veule cha lo sapia tuta Turn che tspete n cit ? E pens che l cont Attilio a lera pront a sposte Ah, podissa
almeno savj chi a l l pare d sta creatura che a deuv nasse
Cecilia Iv lo dirai mai !
Virginia E antant t pare a lha fan-e na maladia (peui a varda torna la pansa
d Cecilia pitst pensierosa. A tambusso a la prta) Carlta, va a duvert
( A inrtal dotor Comoglio tut bin vest da festa)
Dotor Bond a tuti ! Ciareja sposin-a, com a st ?
Cecilia Benissim dotor Comoglio, am piasrija mach seurte a pi n pch daria!
Dotor A l prpe la giorn giusta, a balo, a canto a son-o n tuti i canton !
Che bla fsta ! Turn a l tuta soagn d drap, a l n spetacol, da la
colin-a a Palas Real a l tut n svantajament d drap tricolor !
Cecilia Chiss che bel ! Cha-i lo disa chiel a mia mare che mi i lhai damanca d
sol, veuj spasseg n riva al Po A lan dime che a-i son fin-a le barche
ambandier d drap!
Carlta Si, si, andoma i ven-o d c mi !
Virginia Ti va n cusin-a che da si n pch a-i riva mons Remigio e a lavr fam
(Carlta a seurt brontoland)
Dotor Si, mi penso prpe che tta Cecilia a labia damanca d pi na boc
daria bon-a, e laria chas respira ancheuj a Turin a l unica,
eccessional ! Ma cha scusa cs a varda ?
Virginia La pansa ! (a varda Cecilia)
Cecilia E cs a lha mia pansa ?
Virginia A l nen a pst jer a lera tuta spost a mancin-a e ancheuj a drita, n
pch s, n pch gi a cambia da n d a lutr, capisso nen
Dotor A peul desse cha sijo doi gemej frse tre as peul mai disse
E peuj lor as giro, a s sposto, a stan mai ferm ij cit a son come
i masn (Colp d toss e peui a-i fan segn dintisa a Cecilia)
Virginia A-i quics cham convincc nen
Dotor Si, forse a l mej che la visito Cha ven-a tta Cecilia che foma n
contrl (A-i fa nutr segn dintisa e ij doi a intro ant la stansia)
Virginia (A parla da sola ) Un pch da s n pch da l n pch su n pch
an gi mah, mi i lhai mai vist na rba parj
(A intra mons Remigio an crijand)
Remigio Virginia, Virginia !!!
Viginia Eh crija p tant, i son s, tm vddi nen !?
Remigio (vest da fsta con na bela cocarda tricolor sla giaca) Virginia, i lhai da dite na rba maravijosa. Ancheuj a l na giorn strica pr noi, na giorn fortun ! Finalment le cse as buto a pst !
Virginia Sai gi tut, ancheuj Turn a l la capital dItalia, lo sai gi
Remigio N, a l p ln che veuj dite A l che
Virginia A l che ij calabris, ij toscan, ij napolitan e ij lombard, a son tuti
come ti e mi a son tuti listss a son tuti italian, a lhan gi dimlo !
Remigio Com a sarja a d che i napoletan a son come noi ? Chi a lha ditlo ?
Virginia A lo diso tuti, ancheuj sit lo sas nen a l l 17 mars 1861 e stamatn
l Re Vitrio a lha proclam l Regno dItalia, dnch ti t ses italian
Remigio E ti n ?
Virginia N, mi son piemontisa !
Remigio Bin, fa com chit veule Ma a l p sn che vorija dite !
Virginia A n ?
Remigio N ! I deuvo dite nutra rba
Virginia E alora parla, a l mes ora chit deuvi dime na rba e tm la dise nen!
Remigio It ses ti chitm lasse nen parl !
Virginia E alora parla ma cs a l cola cocarda chit las ans la giaca ?
Remigio Gnente, a lha pontamla n mons
Virginia Che mons ?
Remigio (A crija) Virginia !!! Mons Ravotto a lha acet d spos nstra fija an che sa speta n cit Ansi, a lha dit che se l cit a sar un cit chiel a la sposa volent, se nvece l cit a sar na cita a la sposa pi nen Ma mi sai che a l un cit
Virginia E come fas a savilo ?
Remigio Virginia, i son anformame, a basta guard la forma dla pansa, a lha
dimlo un che a travaja a lOspidal d San Gioan un chas nantend
d cit
Virginia E sa son doj gemej ?
Remigio Bja fauss, a son s i lava p pensaje ! Comsissa se a saran doj fiuej, mej ncora ! Prch mons Ravtto a lha gnun ered e alora acetr d spos Cecilia anche se l cit a l p s E ads cima Cecilia che i veuj parleje e se tut a va bin, ancheuj i faroma na gran fsta !
Virginia (A cima frt) Cecilia ! Ven si che t pare a deuv parlete ! Ma ti t las
guardala bn la pansa d nstra fija ?
Remigio Prch, cs cha lha la pansa d nostra fija ?
Virginia Prch a m smija un po strana
(A intra l dotor Comoglio con Cecilia)
Remigio Oh, ciareja dotor Comoglio, i lavija giusta damanca d ciamje na
rba
Dotor Cha disa pura, se peuss esse til
Remigio Vora dije che, m novod, l fieul d mia fija, si col che a duvra nasse a sar un fieul na fija ?
Dotor Chiel cs a na dis ?
Remigio Sensautr un fieul !
Dotor E alora vada pr l fieul ! Per
Remigio N, n. n dotor, ancaminoma nen con ij per. A sar un fieul e
basta e alora mia cara Cecilia, se, cm tuti a diso a sar un fieul, ti t sposeras mons Ravotto !
Cecilia Chi ? Col-l brut, un pch strt e un pch barcc chasmia m nno ?
Remigio Cecilia ! It prmtto nen d parl parj d mons Ravotto ! Cnsissia
ti t sposeras mons Ravotto ! Noi soma gi dacrde su tut ! It lavrs
anche na bela dte
Dotor Per a deuv esse un fieul
Remigio Gnun problema, da la conformassion dla pansa a l sensutr un fieul !
Cecilia E nvece n ! A sar n un fieul n na fija prch mi m sposo nen !
(Cecilia as gira, e as gava da sota la vesta un cit cusssn)
Ecco fit, l cit l gi n !
Remigio (Remigio stralun- da la sorprisa a crija) Carlta n pch d licor !
Virginia Oh pvra mi ! Ma prch it las fit na rba parj ?
Cecilia Prch mi veuj nen sposme n con l cont Attilio n con mons
Ravotto ! Pitst i vado n convent e im faso mogna d clausura !
(An col moment a intra cantandl novod Marsilio con drap tricolor, cocard ae na botad vin an man)
Marsilio Viva lItalia ! Viva Re Vittorio Emanuele II Re dItalia ! Barba Remigio!
Magna Virginia ! Che piasi arvdve ! (ambrassa prima Remigio e peui
quand a st pr ambrassla, Virginia a sven)
Dotor Gnun-e paure a l stit lemossion d vdde s car novod dp
tant ani!
Marsilio I chrdija nen che la mia prson-a a-i fissa neft parj !
Remigio A l na fomn-a tant sensibila
Cecilia A l che mama a les sempre ij tj articoj ns la Gastta dl Ppol
spessialment coj articoj contra l Papa e a-i piaso tant
Marsilio I pensava nen che magna Virginia a lavissa ideje liberal. Comsissia am
dspiass davj caus sto sveniment
Dotor Gnente d grave, da s n moment a arpija i sens
Cecilia Marsilio it presento l dotor Comoglio, n ver liberal !
Marsilio Alora ndoma dacrde Ma ti t sare Cecilia ?... Cecilia, mia cusn-a!
(A lambrassa) Ma che pias e come ses fate granda e bla !
Remigio Ma ti ses spos ?
Marsilio Mi ? con me travaj peuss p sposeme, i son sempre n gir pr l giornal !
Remigio d c Cecilia a l ncora da spos
Cecilia Ma pap anche con Marsilio ads ?! (E antant l dotor a-i d ij sal a
Virginia chas aripia alora as sent na musica da la str e Marsilio a pija
Virginia e la f bal)
Marsilio Frsa Magna Virginia, che la vita a l n valser !(A la fa gir)
Virginia N n cham gira la testa !
Marsilio Alora i fas bal Cecilia ! (A fan doi gir peui la musica asalontan-a e i doi a chito d bal)
Virginia Cecilia, compagn-me ant la stansia, che vado a deme na rinfrsc.
Con prmes (Peui vers Cecilia) Cecilia !
Cecilia (anfastidija) Scuseme n moment (a intra ant la stansia con la mare)
Marsilio (D na paccans le spale a Remigio) Brav barba ! It lhas prpe na bla
famija: na fomna liberal e na bla fija ! Su, barba Remigio, bivoma na
vlta al Re Vittorio Emanuele II, prim Re dItalia !
Remigio Scusme Ma l Re Vitrio, se a l second com a f a esse l prim Re
dItalia?
Dotor A l na stria lnga ma mons Marsilio, chiel come giornalista a lha
presensi a la serimonia a Palass Carignan stamatn ?
Marsilio Si, data strica l 17 mars 1861. A lha parl Cavour, peui Massimo
DAzeglio, peui anche l scritor Alessandro Manzoni. A-i mancava mach Garibaldi, ma a diso cha duvra riv. Peui quand l Re a lha proclam Il Primo Regno dItalia e Torino capitale tuti a son ausasse n p e a l partije n batiman che a l dur p d cinq minute, e tanti a lavijo le lerme a jeuj Tuti a crij Viva lItalia !
Dotor Tuti, meno un Giuseppe Mazzini
Marsilio A l vera, ma chiel a l republican. Per a venta riconsse che a lha fit tant pr la nstra patria
Dotor Che a l d c la soa .Per chiel a pensa gi a lEuropa e a lha fond a
Ginevra n pch dani fa na neuva associassion ciam: la Giovine
Europaper a peul nen torn n Italia se n a lo aresto !
Marsilio Ma ads, m car dotor, a cambier tut, l progrs avansa ! Ads le fomne
a lhan fin-a la machin-a da cuse, i loma l telegrafo, l gas che
anlumina le str d Turn, la neuva linea feroviaria da Turin a Genova e la Santhi- Biela, e peui a lhan ancamin a for la montagna pr f la galeria dl Frejus e vsmja pch tut soss ?
Dotor N, l progrs as frma nen. Per
Remigio Dotor, arcominsoma con st per ? (E antant a continua a bive)
Dotor Per, i disja ij problem cha dovr afront Re Vitrio e Cavour a son
tanti, a comins da lanalfabetismo, la mancansa digiene e quindi le
maladie, la miseria, l sfrutament dij masn che a travajo anche 12
13 ore nt le filande, pr nen parl d le minre ndoa a fan travaj
d cit d 6, 7 ani ! Na sman-a fa belesi n via d le Tre galin-e a l
mrtije n spaciafornl A l rstit ancastr ndrinta l camn
a lavia ncor nen 7 ani
Marsilio A msmja che chiel, dotor, a sia n pch trp pessimista, n fond l neuv parlament a lha votalo l ppol !
Dotor Per su 21 milion che soma ads an Italia, mach 400 mila a lhan av l
dirit al vot, nbij, rich e professionisti. Ansoma pr avj dirit al vot a venta esse bon a lese e scrive e avj n patrimoni pitst sostansios
Marsilio Si, ma tut sn a cambier, basta avj fidussia. Fin-a l president Abramo
Lincoln a veul abol la s-ciavit n America. I temp a cambio m car
dotor
Dotor Si, per a lha ncora nen abolila, la gura a l apen-a comins. Ma a l
vera ln cha diso d Garibaldi ? Costantino Nigra, che i consso bin, a
lha confidame che l pressident american a lha mand a ciam Garibaldi pr butelo a la tsta d lesercit dl nrd America
Marsilio Si, a l vera ma Garibaldi a lha rifiut. Prima a veul liber Roma.
Ma con Pio IX a sar dura prch la Fransa a lo protegg
Dotor Ma Cavour a veul nen un Papa al servissi dl Re, le soe parle i lhai
lesuje sl s giornal l Risorgiment, e a son costame 4 centesm.
E a sa ln cha dis ? Libera chiesa in libero Stato (A intra Carlta)
Carlta (Anunsia ad uta vos) Tta Felicita e l general Guerrazzi !
(El general a riva an divisa da ufissial)
Felicita Oh, che pias mons Marsilio, da tant che lo vdja nen j presento
l general Guerrazzi che prest a sar m m
Marsilio Ads, marcrdo, chila a l lamisa d magna Virginia, auguri pr le
nsse E auguri anche a chiel general
Dotor Leve prpe sern l d giust pr anonsi l fidansament
General Turn a l an fsta e noi foma fsta doe vlte !
Dotor Auguri tta Felicita e auguri anche a chiel general
Remigio Si, l general a lha prpe damanca d tanti auguri
Felicita Coma a sarja a d, prch, a-i quich cs cha va nen ?
Remigio Gnente, gnente
Felicita I capsso nen la soa ironia Noi i vorijo fje na sorprisa a Virginia
Remigio Ancheuj Virginia d sorprise a lha gi avon-e trpe !
Felicita Coma a sta ?
Remigio A l da l con Cecilia
Felicita Cecilia a l torn ?! A lera nen an vacanza? A l doi meis che la
vddo nen, a sta bin ?
Remigio Eh, a l n pch dmagrja
Felicita I vad sbit a salutela e scuseme se i lhai nterromp la vstra ciaciarada.
(A fa pr intr ant la stansia, peui as frma)
Dotor N, gnentecha vada tranquilla. i parlavo mach dl Papa
Felicita Cs a-i torna contra l Papa e la csa ?
Marsilio N, contra la cesa gnente belesi a Turn la cesa a f tant, jer i lhai
conoss Don Bsco che a lha presentame un cert Don Murialdo n s
anlev A lhan contame tute le fatighe cha fan pr ij masn abandon.
Felicita Gi e Don Bosco a lha contaje d la la San Vincens e d la Piccola Casa
d la Divin-a Providensa fond dal Cottolengo ? E peui voroma frse
dsmenti Don Cafasso ?
Dotor Tta Felicita a lha rason Cha vada tranquila Virginia a lha speta ,
chiss come a sar contenta d savj che a s sposa !
Felicita Mej tard che mai ! E se quidun a veul cap (A intra ant la stansia)
Remigio Mi i lhai cap che belesi tuti a s sposo meno che mia fija
(A i riva d corsa Giacoln crijant)
Giacoln A l riv Garibaldi ! A l riv Garibaldi, a l a caval con na cuerta ns
le spale e n testa n caplin curios A l segu da na vinten-a d camise
rosse tuti a caval cha ven-o a vdde che spetacol, tuti cha bato le
man!
Marsilio Che cuerta a l l poncho ! Ma andoa a l ?
Giacoln A l si, ariva dal pont Mosca e a passa ant l vial dla Regin-a !
Marsilo Mi vado a vddlo ven d c ti barba Remigio, ven a vdde un cha lha
fit la stria dItalia (A lo pussa fra d la prta prch a frsad beive a
lha gin pch le gambe mle)
General Ven-o d c mi, veuj consse l general cha lha vins tante bataje !
Dotor Speteme, i rivo d c mi saluto mach Madama Virginia
(a va vers la stansia mamprovisament a intra tta Isabella)
Isabella Scusme chiel a l l dotor
Dotor Dotor Comoglio ma chila a l si noi soma gi conossse
Isabella Si, Isabella Ferrero cha m scusa se son intr sensa ciam prmes,
ma la prta a lera duverta e duvrja parl con tta Cecilia
Dotor Ah, ads marcrdo chila a l cola cha fasija la vivandera e peui a l
dvent nfrmera si, marcrdo, a lavjia na cros al bras, na cros rossa,
ma lassociassion a-i p nen, prch i leve gav la fassa E si, prpe
come i pensava, le rbe ble, ijdeaj a son nen d sto mond
Isabella No, lassociassion d mons Henry a va bin, i soma n tanti cha m
scusa, ma i lavrja n pch pressa a podrija ciamme tta Cecilia ?
Dotor Subit Carlta, Carlta !
Carlta Cs a-i dotor ? A-i quidun cha sta mal ?
Dotor N, a-i sta tta tta Isabella cha veul parl con tta Cecilia
Carlta Ah, a l chila ! I la ciamo subit (A intrant la stansia)
Dotor A d la vrit i pensava nen che nassociassion come la vstra a podjssa
dur a long
Isabella N, come lhaj dije i loma gi anche l nm Cros rossa Penso che i na
sentireve parl pr tant temp
Dotor I lo spero, ma i son pitst dubios (Cecilia a riva con Carlta)
Cecilia Isabella, che pias rivdla ! (a sambrasso)
Isabella Son riv stamatn da Genova. Lhai na notissia da deje
Cecilia E bin, cham disa Emilio ? A lha sav quicsa ? Cham disa, cham
fasa nen st n pen-a
Isabella Jer a Genova a l rivaje lultima nave dij garibaldn, coj cha son stit fer p gravement, ij superstit d la spedission dlani pass
Cecilia E alora ?
Isabella Beh, mi i lavja lincrich d control i nm dij fer pr avis le famije
Cecilia N, cham disa nen che
Isabella Si, purtrp Emilio a-jera nen
Cecilia Alora a l mrt !?
Isabella I lo sai nen, ma s nm loma nen trovalo Chas fasa frsa
(Cecilia as buta pior e Carlta a lambrassa e a serca d consolela)
Carlta Su, cha fasa nen parj (A piorad c chila)
Dotor Beh, cha sia mrt as peul nen disse A podrja esse ancora viv !
Isabella Sicurament che quand chi lhai vistlo mi a lera motobn mal but
Cecilia E peui a l da trp temp che i loma p nen soe notissie (A piora)
(A intro Virginia e tta Felicita)
Virginia Chi a l cha piora parj ? Cs a l capitaje ?
Carlta Gnente, gnente (as suva le lerme)
Felicita Come gnente ? Noi voroma savj tut, nen vera Virginia ?
Dotor Cecilia a lha av n cit malor, ma ads a sta bin
Felicita (A Isabella) E chila chi cha l che mi i lhai nen l piasi d conssla ?
Cecilia Tta Isabella na mia amisa (as suva le lerme)
Isabella Bin, pias d la conossensa mi vado a m speto Cereja a tuti
(fa na cita riverenza e a seurt)
Felicita Cecilia, it lavije mai dimlo chit lavije namisa chas ciama Isabella ! Noi lavrjo anche l drit d savjlo nen vera dotor ?
Dotor Sicur, per a sarja nen mej che ognidun a pensisa a-i sj af ?
(As sent parl frt da fra peui a intronsema Remigio, Marsilio,
Giacolin el general)
Giacoln Che bel caval cha lavija, e peui a lera vest a lAmerican-a !
Remigio Ah, che spetacol ! Mi lhai vistlo con i mei euj !
Marsilio I son fin-a emossioname Giuseppe Garibaldi na legenda
General Si, d c mi n d podraj d davjlo vist tta Cecilia, a-i na bla
sorprisa pr chila !
Remigio A l passaje Garibaldi e sas chi loma vist an mes a tuta cola
confusion ?
Cecilia Emilio !
General E chi a l Emilio ?
Giacoln A l un m amis
General M novod, l cont Attilio (A intra l cont Attilio vest n divisa
fra ordinansa, a fal salut militar e a basa la man a Cecilia)
Attilio Tta Cecilia i son onor darvdla Son content cha sia n bon-a
salute. S pare a lha contame tut
Cecilia Tut csa ?
Attilio Si, che purtp a lha prd l cit
Cecilia Lhai prd cosa ?
Attilio Capisso cha l ncora sconvlta la perduva d na masn a l sempre
dolorosa Ma s pare a dis che ormai a l tut pass
Remigio Si, si, ma ads a l arpijasse bin (Tuti as sguardo sorpris)
Cecilia Si adss a l tut pass
Felicita Ads i capsso prch i leve mandala doi mis an campagna !
Virginia Tta Felicita, a l mej nen parlene, a son cse riserv, chila am capss...
Felicita Mi verament i lhai ancora nen cap gnente
Virginia (a pija sot bras Attilio) Alora chel a l s a Turin ad servissi ?
Attilio Si, ma purtrp i son mach d passage tra doi d parto pr la Sicilia
con l scond squadron d cavalleria
Marsilio An Sicilia ? E cs andeve a f n Sicilia ? Garibaldi a lha gi liberala
Remigio Cha scusa, a l m novod Marsilio, chiel a scriv an sij giornaj
Attilio N, a lha gnente da scussse Si, a lha rason, la Sicilia a fa part dl
Nuovo Regno dItalia ma da un pch d temp a-i son d cite rivlte,
si, asmja che certi nbij e rich, cha possiedo squasi tute le tre, a pago d bande bin organiss chas ribelo a jautrit locaj
Marsilio Alora a l vera lon cha n scriv un nstr corispondent da Palermo
l brigantagi a esist verament
Attilio Purtrp s. Garibaldi a lavija promtt le tre a la pvra gent, ma a lhan
nen avuje anche prch ij padron prima a jero con Garibaldi peui pr nen perde le tre a pago ij brigant cha teroriso la gent, as diso al servissi dl ppol e nvece a son al servissi dij padron
Dotor Com a dis l proverbi tut a deuv cambi prch tut a resta come prima
Attilio l dotor a lha rason per an pchi mis tut a torner tranquil
Marsilio Cha m scusa, ma i lhai sent parl d na neuva organisassion
Attilio Si ij sicilian a la cimo Mafia un nm parj, ma a peul p dur,
noi la stroncheroma n sl nasse Ma forse a son cse che a le madame
a janteresso nen tta Cecilia, mi parto e saraj d ritorn fra sinch ses
mis, e se chila a l dacrde mi mi
Remigio Su, cha disa, cha labia gnun-e gen-e
Attilio Ecco, mi i jarneuvo la mia propsta d matrimoni. Chila cs na dis ?
Cecilia Gi mi as punto si ormai
Virginia Su, Cecilia, deuve decide Alora ?
Cecilia Come i veule vojutri mi mi diso d si
(A piora e as sova jeuj con l fasolt)
Giacoln E viva ij sposs !
Virginia Cecilia, finalment !
Felicita Ah, che emossion Cecilia a sposr l cont e mi sposrai m Casimiro e
diventroma fin-a parent !
General E dal moment che ancheuj Turin a l dvent la capital dItalia,
brindoma a lItalia e brindoma a j spos ! Viva lItalia !
Remigio Ads l spos a peul ambrass la sposa
Tutti E viva, bravi !!
Felicita Su deve n basn ! (Attilio a slarga ji brass e savisin-a a Cecilia
pr ambrassela)
Attilio Cecilia !
Cecilia (A testa bassa,peui ussa la testa e a ved un garibaldin danans a
la prta alora a slarga d c chila ji bras e a cor aambrass) Emilio !
Emilio (A lambrassa) Cecilia !
Attilio (vardand ij doi cha baso, as gira e a dis) Alora mi gavo l dsturb e
vado. Addio Cecilia ! (A fl salut militar e Emilio a rspond al salut. peui a seurt e as sent la musica Addio mia bella addio)
Cecilia A l nani chi tspeto ! Ma prch tam dasje nen toe notissie ?
Emilio Ma i lhai mandate un tch d la mia camisa
Cecilia Che mi lhai sempre conservalo n sl m cheur
(a tira fral tch d la camisa)
Giacoln Viva j spos !
Emilio Si, s sposeroma prest, l general Garibaldi a lha oten dal Re Vittrio d f intr ij sj garibaldin ant lesercit Regio con jistess gradi. Purtrp nen tuti, ma mi i son stit fortun e da doman saraj n tenent dij granati.
E ti Cecilia piora nen, che loma fait lItalia e faroma anche na bela
masn !
Felicita E come lo ciamereve ?
Emilio Se a l n cit Giuseppe, come Garibaldi
Felicita E se a l na cita ?
Emilio Italia, si la ciameroma Italia !
Tuti in coro Viva lItalia ! (Giacoln a sventajal drap e ariva anche Carlta
cha dtribuss tanti drap tricolor a tuti)
Marsilio E viva ! Ancheuj i scriveraj l p bl articol d la mia vita (Tuti a
sventajo ij drap antrament l dotor as na stant un canton)
General Dotor ma chiel a l nen content ? Soma tuti italian !
Dotor Si, mi son content, per
Tuti n cro - Per ????
Dotor Per arcordeve ln cha lha dit Massimo d Azeglio stamatn a palass
Carignan : I loma fit lItalia, ads dovoma f jitalian
n cro - Viva lItalia ! (A part la musica di Addio mia bella addio e tuti jator
a sventajo ij drap tricolor e a balo)
A CALA LENTAMENT LA TILA
FIN
Rivoli - 9 otober 2009
- Questo copione è stato visto:


