Valuri di matri
VALURI DI MATRI
Commedia in due atti di:
Rocco chinnici
Personaggi
Caloriu capu famigghia
Mummina mugghiri
Januzzu figghiu
Serena figghia
Luigi patri di Mummina
Rusina mugghieri
Luciana matri di Caloriu
Jancila vicina
Minichedda vecchietta saggia
(Solo chi mamma riesce a capire quanto grande sia il suo valore: sacrifici, fonte damore, infiniti silenzi per il bene della famiglia, ma quando a tutto questo vanno ad aggiungersi tecnologia e curiosi imprevisti, oltre ai pregi che essa ha, si aggiungono un grande spirito di adattamento e sacrificio per le disgrazie altrui, tanto che)
PRIMO ATTO
(Scena unica: soggiorno composto di semplici cose)
JANUZZU
(Mezzo scemotto, parler rimarcando lettere in modo diverso: la C e la S le pronuncer T, e cos via) M (mamma) U tai chi mi ntunnai tta notti?
MUMMINA
Sintemu chi si sunn sta notti Januzzu.
JANUZZU
Mi ntunnai chi u nonnu tomu ti diti
MUMMINA
Ma u nonnu cui?
JANUZZU
U pati di me pati, tiddu chi havi n tetta (testa) tempri (ridendo) i fimmineddi. M (mamma), di poi ta muriu a nonna, pari ttu giuvinottu, ti trucca, va tempri nto varveri, fa u cottu
MUMMINA
(Non capisce) U cottu! Ma u cottu unni?
JANUZZU
No u cotti ti bulli (bollire) e ti metti nno vinu! Tiddu (si muove a passi di danza), tiddu cot capitti? Tiddu di danta latinu ameritanu
MUMMINA
Ah, u corsu! U corsu di danza! Nenti di menu.
JANUZZU
Ti mprofuma mancu futti na fimmina di chiddi
MUMMINA
(Pensando che stesse dicendo una parola sporca) Ah, tia! Vo diri fussi!
JANUZZU
Ti, ti, futti. Ti ccatta (compra) i megghiu coti
MUMMINA
(Precede Lucia) Duna nummira! Ma no comu a me matri, mischina, ca di poi chi appi dda caduta battennu a testa, non c cchi cu cidiveddu. Nveci iddu, i nummira i duna a versu so.
JANUZZU
Iddu ccattu (scaltru) ! Armenu nni datti unu bonu, ogni tantu, pi quantu nnu giucattimu! Ti ttava ditennu chi mi tunnavu ti iddu (si ferma di nuovo perch non trova le parole giuste).
MUMMINA
E chi , di novu ti firmasti a matri! Cos difficili ti veni diri chi facia u nonnu nto sonnu?
JANUZZU
Non diffitili, e tulu chi non tovu a parola di comu ti diti ntumma, ti nni capp cu a tignura Antilina a viduva!
MUMMINA
Comu, comu! Si nni fuju vo diri?
JANUZZU
Ti, ti, ti!
MUMMINA
Comu, si nni fuiu! A nonna ancora viva! Anchi si cu a testa cumincia non essirici cchi.
JANUZZU
M, un tonnu fu tettu (certu), putitti macari tuttediri, tu iddu ti ora eni puru ballerinu.
MUMMINA
E ssavutra nna mancassi puru! Cummattiri cu Ancilina a viduva. U megghiu me patri puureddu, chi a dda vicchiaredda di me matri ladora comu un Cristu nta na chiesa.
JANUZZU
Ah, ti pi chittu, puru u pap a tia ti nnha volutu e ti nni voli beni! Unu e dui, havi tempri mmucca a tia, unu e dui e havi tempri mmucca a tia
CALORIU
(Da fuori scena si sentir Calogero alle prese con gli indumenti da mettere e che non riesce a trovare) Mummina, Mummina! Ma unni su misi i quasetti di lana di nna colonnetta?
MUMMINA
Ah, iddu cca ! Parramu du diavulu e ci spuntaru i corna!
CALORIU
E i scarpi! I cavusi! Unu cerca na cosa e nnattrova navutra! Cca ddintra, pi truvari a cosa giusta, shavi a circari sempri chidda sbagghiata!
MUMMINA
Vidi, vidi, quannu mi havi mmucca? Sulu nne mumenti di bisognu. Eh, figghiu miu, nun facili essiri matri! Na matri havi a sapiri essiri a cucchiara di tutti li pignati, e chistu u po sulu capiri cu matri.
CALORIU
E sti mutanni! (Si vedranno entrare in scena dallalto, un po di tutto). Chi ci fannu sti mutanni di to matri o postu di fazzuletta!
MUMMINA
(Preoccupata) Fermati, fermati, non tuccari cchi nenti chi staju vinennu! Sugnu sicura chi gi mittista narmadiu sutta supra.
CALORIU
Eh, no! Nna sta stanza, o ci canciu a toppa, o ce mettiri i catinazza nne casciuna da colonnetta! Mummina! Ma dicu ju
MUMMINA
Ancora cuntinua! Non tuccari cchi nenti ti dissi ca staju vinennu! (Esce, e si sentir parlare, meravigliata, Mummina da fuori scena). Iiiiiihhh! Ma chi cumminasti! Vol diri i casciuna sutta ncapu pi truvari na cosa. (Lucia rimane ad origliare).
JANUZZU
Cu tapi ti pima non bitogna ettiri veru mamma, pi tapiri tiddu ta voli diri veramenti. Tettu a cummattiri tu tutti, tti nni voli fotta!
CALORIU
E casciuna pensa, mancu o ciriveddu ca mi sguazzaria tuttu, e esurura che jittari ogni vota ca mhaju a vestiri! No, a chistu un ci pensa! E stavutri scarpi! (Si vedono entrare le scarpe da sopra la scena e Januzzu scappa nellaltra stanza per paura di non esser preso).
MUMMINA
Camina, camina, ca si na farsa si!
CALORIU
(Entra che si va finendo di vestire) Na farsa, si! A megghiu si tu, ca abbilii non nni fa propriu! Chi , comu a mia chi a notti non arrivu cchi mancu a chiudiri occhiu, e li nervi mi stannu manciannu lu ficatu! Non rinesciu a dormiri cchi!
MUMMINA
(Ironica) Mischinu! Pi chissu dormi puru di jornu? Pi ricupirari tuttu u sonnu da notti! E sintemu, sintemu chi ti sunnasti puru tu; chista mi sta parennu a casa di sunnambuli! Chi , ncuminciasti a fari sonni strani? Chissu u matarazzu ca ti dici: (con voce come se venisse dallaldil) Susiti Caloriu e va travagghia! E certu, picch puru iddu (Peppi la guarda non riuscendo a capire) Si, si, capisti giustu, u matarazzu; stancu di vidiriti mbrancicatu a iddu comu un pruppu.
CALORIU
Abbrancicatu! Ma cui, cui! Ju? Ma si ti dicu chi non rinesciu cchi a chiudiri un occhiu! Quali dormiri e dormiri! Comu, cercu di vuliri cunsigghiu, ajutu di tia, e tu
MUMMINA
A si, vo puru ajutu? Allura sai chi facemu
CALORIU
Sintemu, basta chi truvamu a soluzioni subitu.
MUMMINA
Stanotti, comu capisci chi ura chi locchi non si vonnu chiudiri, mi sbigghi, ca ju mi fazzu na bedda cafittera di caf e ti cuntu na favuledda; va beni?
CALORIU
Babbia, si! Curnutazzi! Gentaglia!
MUMMINA
Ma si po sapiri cu cui lhai?
CALORIU
Nca va, ca certi mumenti mi vergognu dapparteniri a razza uamana!
MUMMINA
(Prendendolo in contropiede) Tu, ti vergogni dapparteniri a razza umana! Ju, ju mavissi a vergognari dapparteniri a tia! Lagnusazzu ca non si avutru! E sintemu, sintemu a quali razza vulissi apparteniri, vistu chi chidda umana non ti sta bona? Di chidda animali no, picch gi ci apparteni iddi, iddi, lanimali sunnu chi savissiru a vergognari dapparteniri a tia, grandissimu trunzu di brocculu e zaurru ca non si avutru! (Calmandosi, ripete con sottile ironia) Si vergogna dapparteniri a razza umana! Ma tu non haj mai fattu parti di sta razza, eccu picch non ci sta commiru!
CALORIU
Ma viditi a stavutra, oh! Non chi ti pari ca tu si megghiu diddi! Linguta e rispustera ca non si avutru! Comu, nveci daiutarimi a vidiri comu fari pi pigghiari sonnu, ti metti a fari simili comizi! Ma mai ti sicca ssa linguazza ca hai. Tu cosa di maritariti eri! Cosa di veniri a cunzumari a mia! E comu era cuntanta davanti allartari a rispunniri! (Ri fa, con irionia, come fece lei quel giorno davanti allaltare) Si, si, si, si, si! Ci appia mettiri a manu mmucca pi quantu a finia di diri si!
MUMMINA
Si pi ddu jornu megghiu lassari perdiri, munzeddu di fumeri can un si avutru, picch attrovacci unni mi truvava cu ciriveddu! Veru quannu si dici: Lamori ciecu e a morti orba. Ju, ju era chi ddu jornu havia di teniri locchi aperti, e no tu a notti chi dici di non dormiri! Armenu mu spiegassi stu binidittu mutivu di non putiri chiudiri occhi.
CALORIU
Ah, picch ancora non lha caputu?
MUMMINA
E cuntinua, oh! Non chi si rumpi lu coddu e mu spiega, no. I cosi da bucca ci le tirari cu cavatappi.
CALORIU
Du guvernu, du guvernu, di cu voi ca parru! Di dda gentaglia ca fa i liggi a comu ci cunveninu; unu e dui e mettinu na tassa, non hannu cchi chi tassa nvintarisi di cu pinzavi ca parrava!
MUMMINA
Capaci ca vulissi chi facissiru na liggi apposta pi tia, pi quantu continuassi a dormiri e ti mannassiru un beddu vaglia ogni fini misi, postu a casa. Spiramu ca cu tutti ssi tassi ca fannu, non si nni nventanu nveci una supra a quantu si dormi nnavissimu di fari prestiti e finanziari, e finiri di cunzumari a me patri!
CALORIU
Chi ci trasi ora to patri!
MUMMINA
Grannissimu maccagnuni ca non si avutru, ma tu u pensi chi si nun avissi statu pi me patri a sta ura non fussimu muru cu muru cu spitali! Ma comu pensi ca jamu avanti, chi to laminteli! Cu pensi ca a fa a spisa di chiddu ca manciamu? E i robbi, lacqua, u vinu, i bulletti du telefunu, da luci di lacqua
CALORIU
(Un po offesso e nello stesso tempo su di giri) Oooooooooh!!! E bonu, bonu! Una e dui e nintui sempri a to patri
MUMMINA
(Ironica) Ah, si! E sintemu, sintemu a cu nintuari allura, a to matri? Ah, rispunni! Chi mancu fu bona a dariti un paru di mutanni, quannu ti maritasti! O a ddavutru beddu di to patri, ah! Chi va vistutu sempri comu fussi un fiurinu, e chi poi mancu fu n gradu di pagarinni a stanza di lettu chi nnavja prummisu! (Ironica, rif le veci dellla promessa del padre per la stanza da letto che aveva promesso di comprare loro) Mummina, di comu a v, di comu a v a stanza? Di faggiu? Di ciliegiu? Di nuci? Di ficu, o di castagnu? (Ritorna a fare la sua voce) Di nespuli, mi vinia di diricci! Ma siccomu sugnu troppu nobili, mi stesi muta. E si non era pi ddu poviru omu di me patri, a sta ura avissimu cuntinuatu a dormiri n terra non mi diri ca tu scurdasti ca nni ficiru dormiri n terra cu a scusa chi a stanza dicianu sempri: ora arriva, ora a stannu purtannu, loperai u sabatu e a duminca non travagghianu, sicuramenti dumani a mannanu e nuiatri, poviri babbi ca cuntinuavamu a scardari u pavimentu comu i carciarati Ah, pi chissu, assai nnhannu ajutatu i toi, e comu!
CALORIU
Viditi chi sorti di predichi e missi cantati, pi quantu unu non po dormiri a notti! E poi, lassilu perdiri a me patri, chi gi puru iddu ncuminci a dari nummira.
MUMMINA
U sacciu, e anche si pi nuautri non hannu fattu nenti, i po sempri jiri a pigghiari e purtallu dintra sta casa, tantu haju gi a me matri chi ca testa non c cchi dun pezzu, sugnu sicura chi puru pi iddi dduu rinesciu a truvallu u pocu di tempu pi daricci adenzia. E ora mu vo diri chi ti sunnasti?
CALORIU
Mi sunnavu, nenti di menu, ca cu stu guvernu di latri, rischiu di perdiri pirsinu a testa!
MUMMINA
(Ironica esclamazione) Tuttu chissu era! Caloriu, non ti siddia fari sempri i stissi sonni! Hai di fariti curaggiu, ti nna fari na ragiuni; tu non rischi di perdiri propriu nenti; u vo capiri o no, chi testa non nnha mai avutu!
CALORIU
(Toccandosi la testa) E chista, chista chi secunnu tia, non testa?
MUMMINA
E ci nzisti! Chidda ca ti tocchi, non testa, quannu lha capiri; quella si chiama porta capelli.
CALORIU
Ah, si chiama (Spazientito) Amu caputu; ora mi nni nesciu e non si nni parra cchi! Unu privu di parrari di cosi seri, e subitu ncumincia cu solitu rusariu. Non ti basta tuttu chiddu ca ti dici a chiesa?
MUMMINA
E cuntinua! Lassila stari a chiesa, chi non si degnu mancu di numinalla.
CALORIU
Ah, si! E sintemu picch non sugnu degnu di numinalla?
MUMMINA
Pi prima cosa, picch dici ca i parrina su tutti lagnusi e non sudanu mai. E supra a chistu, propriu tu non avissi mancu di japriri a bucca, picch na vota, dicu na vota, di poi ca nni maritamu malidittu a quannu fu, non thaju mai vistu na goccia di sudura di supra! Una, mancu una! E parrina dici!
CALORIU
Ma ju scrivu! Non ti basta! Cu sapi quantu fimmini dissianu daviri un maritu comu a mia ca scrivi puisii! Quanta genti c ca vulissi scriviri versi, puemi, commedii, componimenti poetici tragedii
MUMMINA
A veru tragedia tu si, ca vinisti a cunsumari a mia! E allura sai chi facemu, vistu ca scrivi, mettili nna pignata tutti ssi cosi chi ha scrittu, chi a menzi jornu i facemu bugghiuti, o i vo fatti fritti? Ma u vo capiri chi ssi cosi ca scrivi, pani a casa non nni portanu! Su i brazza chi ha smoviri, e no u ciriveddu! (Riflettendo) ciriveddu, pi modu di diri.
CALORIU
Viditi quantu pronta a cunnuscirimi a nautra menza, a sviari u discursu! Si stavamu parrannu di parrina, chi ci trasinu ora i cosi ca scrivu!
MUMMINA
E ci torna cu i parrina e stu scriviri! Vidi chi ti sfili li brazza cu ssu compiuteri (errori tutti voluti). Ma poi dicu ju, ddu culu no vidi quantu ti sta divintannu a forza di stari assittatu; ssumigghia o n culu di camionista!
CALORIU
Ma tutti tu i sai! Ti nsignanu i cummari da chiesa tutti ssi cosi? U culu di cammionisti! E menu mali ca preji! Priari na cosa seria, e no comu fati vuiavutri chi vi viditi a chiesa, e comu vi mittiti a unu pi manu u fati divintari un pezzu di ferru vecchiu, comu na machina di purtari o sfasciu. Linguti e sparritteri ca non siti avutru.
MUMMINA
Chi , ti sciogliuta la favella? Ti si sono aperti le spirazioni?
LUIGI
(Preoccupato) Mummina, figghia mia
MUMMINA
(Allarmata) Chi c, pap, chi successi?
LUIGI
Tala comu sugnu cumminatu (indicando i pantaloni del pigiama). Ogni matina, agghiornu sempri cu pigiama pisciatu.
MUMMINA
E chi vo fari, pap; tu pensi chi idda puuredda, pensi chi u capisci chiddu ca fa? E convinta di essiri o gabinettu e
LUIGI
Eeeee nzoccu figghia! Ju capisciu ora ci voli (illudendo allurinare), chi idda non c cu a testa, ma ju ci sugnu o so ciancu, e ogni notti pari chi fussi a bagnomari, misu ammoddu a salamoria, e menu mali chi sinu a ora non ha fattu lattu grossu; che fari figghia mia, cuntunuannu cos, nna tutta (indicandosi il lato) sta latta, i dulura mi veninu.
MUMMINA
E va beni, non si prioccupa, sapi chi facemu, di sta sira n poi, vossia dormi cu Caloriu e ju dormu cu a mamma.
LUIGI
(Allarmato) Eh, no figghia mia! Allura prifirisciu stari ammoddu a salamoria chi a ciancu di stu baccalru.
CALORIU
(Stizzito) Forsi megghiu ca mi nni nesciu, ma chi fuvu foddi a mettiri pedi nna sta casa di scunchiuduti (esce borbottando).
LUIGI
Figghia mia, quanta pacenzia ci voli (illudendo a Caloriu) a cummattiri cu stu testa di brigghiu.
MUMMINA
Non si prioccupa, chi o stissu a truvamu na soluzioni.
LUIGI
Sai chi fazzu nto mentri, mi va ccattu u giurnali e mi leggiu i nutizi (esce in pigiama senza che nemmeno Mummina labbia notato).
SERENA
(Entra col tablet collegata ad internet e va cercando la posizione dove c pi campo) Qua non prende nemmeno; qua neanche. (Sale su di una sedia, e poi anche sul tavolo) Qua, qua prende! Sai che fai mamma?
MUMMINA
Sintemu a stavutra. Chi ha fari, u cumiziu dda supra!
SERENA
Mi porgi la sedia che mi sto qu sopra, poich in altri posti non c campo? Solo qua si prende whatsapp
MUMMINA
(Non capisce) Sulu ddocu si pigghia a zappa? E chi ci trasi a seggia cu a zappa? Ntantu scinni di ddocu, chi supra u tavulu ci manciamu.
SERENA
Ma questa non ora di mangiare. Su, su che prende whatsapp! Dammi una sedia che appena finisco con whatsapp, scendo.
MUMMINA
E chi a fari cu a zappa ddocu a supra?
SERENA
E tu dammela!
MUMMINA
(Le porge, stupita, la sedia) Ma chi, a zappa? E va beni, ntantu pigghiati a seggia, chi ora mi vaju a dugnu unni chi to patri a teni sta zappa. (Le porge la sedia, e lei siede, ma, cos intenta col tablet che non saccorge della mamma che esce a prender la zappa) A zappa, ma chavi a fari stavutra cu a zappa supra u tavulu? Haju na strana mprissioni chi cca, tutti a misiru a perdiri a testa (esce).
RUSINA
(Entra Rusina, la nonna, in vestaglia da notte) Mummina, (saccorge di Serena seduta sulla sedia sul tavolo) Mummina. E chi fa dda supra, pulizia u lampadariu? A tia Serena; Serena
SERENA
(Sentendosi disturbata, invita a far silenzio) Ssssssss!
MUMMINA
(Entra con la zappa in mano) E chi fa vossia cca?
RUSINA
Chi fazzui ju dici? Chi fa idda nveci! E tu, cu a zappa ca fari?
MUMMINA
Ci lhaju a dari a Serena chi ci giuva.
RUSINA
(Frastornata, non capisce) Ah, si! E chi havi di chiantari i patati, dda supra?
SERENA
(Disturbata di quel parlare) Zitti, zitti! Prende anche YouTube!
MUMMINA
Puru! E unni u trovu stu tubbu!
RUSINA
U tubbu! E chi ci servi, pi mbivirari ci servi?
MUMMINA
Vossa senti chi fa, ci duna a zappa, chi ntra mentri va pigghiu si trovu stu tubbu Ddavutru me maritu si nni nisci, si cera iddu u sapia unni mettiri i manu. (quasi insoddisfatta) Santa pacenzia, jamu a circari stavutru tubbu (esce).
RUSINA
Serena, Serena, a pigghi a zappa?
SERENA
(Con tono un po alto) No, no whatsapp, YouTube!
RUSINA
Oh, non c bisognu ca ti ncazzi, ci lha dari u tempu a to matri di circallu! Allura chista, u sai chi fazzu, ma portu unni a stanza di lettu, vistu ca non ti servi cchi, e vaju puru ju mi chiantu du patati. Serena, dicci a to matri chi quannu porta u tubbu, nni va cerca navutru pezzu, cos u junci a chiddu ca porta, e servi chi arriva unni a stanza di lettu ca mbiviru puru ju lortu (esce con la zappa sulle spalle).
MUMMINA
(Entra con un pezzo di tubo in polietilene di 2 pollici) Ma chavi a fari, dicissi ju! Mah, spiramu ca ci basta! Serena, Serena, teni cca, pigghialu, chistu sulu cera, si non basta, aspetti chi a mumentu veni to patri, chi iddu u sapi unni misu.
SERENA
(Sbalordita) Mamma. Ma coshai preso! E che cosa devo fare con questo?
MUMMINA
Senti, non ti ci mettiri puru tu a matri! Non dicisti chi vulivi u tubbu?
SERENA
Ma no, il tubo questo! Io dicevo YouTube, youTube!
MUMMINA
Mi sta parennu u jocu di tri carti. U tubbu, u tubbu! E chistu allura non bonu?
SERENA
Mamma, youTube non questo tubo!
MUMMINA
E allura senti chi fai, ntantu non c bisognu ca jetti vuci, chi ora comu veni to patri, ti dissi, sicuramenta sapi unni misu lavutru tipu ca cerchi; va beni?
SERENA
(Sbalordita) Non possibile! A raccontarlo ai miei amici, non ci crederebbe nessuno!
MUMMINA
Chi, du tubbu? E tu pi forza ci lha cuntari! E poi, non ti prioccupari ti dissi, chi comu veni to patri, u trova sicuramenti, picch iddu u sapi unni sar misu stavutru ca cerchi. Ora scinni di ddocu, chi mi pari a statua da Libert. (Si sentono voci in strada di piccoli e adulti che sfottono il nonno che era uscito in pigiama).
VOCI FUORI CAMPO
E, e, e! U z Luigi cu piggiama! Vossia si va cancia! Va canciati! U z Luigi cu piggiama! E, e, e!
MUMMINA
(Corre a guardare dalla finestra) Ma chi successi? Chi ssu sti vuci?
SERENA
Mi pare di capire che parlino del nonno! Che sar mai successo? (Bussano e va ad aprire).
MUMMINA
Grapi, grapi chi u nonnu! (Entra il nonno stanco e dispiaciuto, mentre Mummina sgrida quella gente che sfotteva suo padre) Chi c, chi vuliti? Va jitivinni a casa, gentaglia! Non vi nni pari mali assicutari un cristianu anzianu, sulu picch n pigiama!
VOCE F.C.
E, e, e! U z Luigi nisciu foddi! Nesci cu pigiama! E, e, e!
MUMMINA
Ancora! Jitivinni a casa vi dissi!
VOCE F.C.
No, nuautri avemu a stari cca! E, e, e!
MUMMINA
Ah, si, aspettati allura, ca ora ci pensu ju! (A Serena) Curri, Serena, va pigghia un catu cu lacqua (Serena corre a prenderlo) ca ora ci fazzu avvidiri ju, a tutti quantu su! Spicciati, (Serena corre a prenderlo mentre fuori si continueranno a sentire le voci) Assai ci voli pi pigghiari un catu cu lacqua!
SERENA
(Rientra correndo) Tieni, tieni!
VOCE F.C.
(Mummina, lancia lacqua dalla finestra e si sentono gridare grosse lamentele) Schifiu! Ma chi nni jitt di supra! Chi puzza!
MUMMINA
(Guarda il secchio che ha in mano e lo avvicina per odorarlo) Ma chi schifia mi dasti!
SERENA
Il secchio come mi avevi detto tu!
MUMMINA
(Guarda meravigliata suo padre) Pap, nun chi tu
LUIGI
Nun sugnu ju, figghia mia, to matri, chi ogni tantu a fa (urina) tu mi capisci, dda dintra, e, accucchia ora, accucchia poi, finisci chi u catu si jinchi, e
SERENA
(Tappandosi il naso con indice e pollice, provando disgusto) Che schifo!
MUMMINA
E ora, si nni videmu arricogghiri corcuna di matri, nnhavi tortu a vulirinni cuntu e raggiuni!
SERENA
Mamma, noi le diremo che stata la nonna, tanto lo sanno tutti che lei (facendo segni di una che non ragiona).
MUMMINA
A nonna si! Comu veninu ci spieghi tu. Teni cca, va posalu di unni u pigghiasti anzi no, aspetta chi u fazzu scumpariri, si nno to nonna, sempri dda ora va a fari i so bisogni! Pap, pap, va canciati ora, chi gi tardu pi stari ancora cu pigiama, e a prossima vota un tu scurdari quannu nesci, a livaritillu.
LUIGI
Va beni, va beni. Staju pirdennu puru ju a testa cu to matri. Vaju e mi canciu (esce).
SERENA
Certo che in questa casa, le novit non mancano mai! Come fai, mamma a stare dietro a tutto? Io impazzirei!
MUMMINA
Dici chistu, picch ancora non si matri; diventaci, e poi mi duni risposta. Na matri ha po sulu capiri cu matri ci finivu di diri un mumentu fa, puru a to frati, e puru tu, non tu scurdari, figghia mia sulu na matri sapi chi voli diri essiri matri. (Entra Anciluzzu).
JANUZZU
M, chi tuttetti? Mi pari chi ntiti toppu cunfutioni. E tuttetto quaccota? (Bussano animatamente e tutti fanno un sussulto di paura). Mi fiti tantari! (scantari).
MUMMINA
E chiasta a prima!
VOCE F.C.
(La voce di una delle madri di un bimbo sporco di urina e che ne vuole conto e ragione. Voce grossa) Donna Mummina! Japriti vi dissi, Japriti chi vaju a parrari!
MUMMINA
Va grapi Januzzu.
JANUZZU
Mi ccantu, m! Dittillu a Terena.
SERENA
(Impaurita) Che cosa! Tu sei pazzo! Il maschio, qui, tu sei, quindi tocca a te andare ad aprire.
JANUZZU
Ah, ti! Appetta allura, ta tti fattu avvidiri ju a titta (chista) ta etta vuti (si avvicina alla porta facendo la voce grossa). Te vuoi! Non ti tiamo! Non te nettuno!
VOCE F.C.
E allura tu cu si Giovi! Japri, babbittu, chi u capivu ca si tu!
JANUZZU
(Piagnucoloso, a sua madre) Mi, m, mi ditti babbittu!
SERENA
E su, dai, niente ci fa!
JANUZZU
Chi ti catta, nun ca u ritti a tia, a mia u ritti babbittu!
VOCE F.C.
(Aggitatissima) Japriti vi dissi, donna Mummnia, chi megghiu pi vui, si non vuliti chi vaju a caserma!
MUMMINA
U capivu, voli diri chi vaju ju (apre ed entra una signora tutta adirata, con i boccoli in testa e le maniche alzate, riesce e va a prendere a forza suo figlio tutto bagnato).
VICINA
(Adiratissima) Salutamu! Trasi, trasi tu navutru!
MUMMINA
Chi fu, chi successi?
VICINA
(Con le mani ai fianchi) Ma sciatri e matri di un santissimu diavuluni! Chisti cosi di fari sunnu? (Chiama il figlio che fuori tutto bagnato)E trasi, trasi ti dissi, a tu nautru bacchittuni!
CALORIU
Chi tutta sta cunfusioni cca davanti? Chi successi?
JANUZZU
(Carlucciu fa, a Januzzu, preoccupato e impaurito, segni con le mani, prima col dito indicher dopo, e poi far un cerchietto che sta a significare che non appena lo vedr in strada gli far un sedere grosso). P, mi fiti cot! U viditti!
CALORIU
Chi ti fici, chi ti fici, u pap? (Quello gli rif di nuovo il gesto).
JANUZZU
(Sempre preoccupato) Arreri, arreri u fiti!
CALORIU
E chi fici, chi fici?
JANUZZU
(Ri fa il gesto di Carlucciu) Cot!
MUMMINA
Lassilu perdiri a matri. (Alla vicina) Si po sapiri chi successi vi dissi?
VICINA
Chi successi! Taliatilu, ancora scula, e a puzza a sintiti? Pari cavissi carutu dintra un pisciaturi comunali (si tappano tutti il naso).
MUMMINA
(Mortificata) Chi vuliti, m matri
VICINA
Vostra matri! Vostra matri chi?
MUMMINA
E fissata di jittari a comu si dici da finestra, e
VICINA
(Adirata) Eeeee nzoccu?! (A Caloriu) Chi , vui nenti diciti? Certu, u curaggiu un vapporta; e siddu avissi successu a vui allura, (in crescendo) allura cavissivu fattu? Chi , un rispunniti, un vi cunvenu u discursu e veru?
CALORIU
Oooh!!! Ma u sapiti ca vi stati purtannu a mirudda ora! Tal! Viriti chi sorti di tiatru ca sta facennu pi nanticchia di comu sidici di atto piccolo, e siddu me soggira savissi pirsuarutu di fari latto grosso, nzoccu avissivu fattu un dramma? Certi fimmini un avissivu a nesciri di dintra mancu quannu c u tirrimotu, santu diantanuni!
VICINA
Vui, parrati raccuss picch cc un c me maritu, e giustamenti cu na fimminedda faciti u scartu.
CALORIU
E mannatimi a vostru maritu che ce la soffia! E ora vi nni vuliti iri e vi purtati a chistu ca nfittau na casa; via, sci sci, tal! Ma unni semu arrivati! (Avendo toccato il ragazzo, si annusa le mani e se li pulisce smorfiando).
VICINA
Io, certu mi nni vaju, ma un pinsati ca finisci cos, vogghiu tanta di dda suddisfazioni ca vui mancu vi lu mmagginati; (al ragazzo).E camina tu nautru!
CARLUCCIU
E tu mi nni du bastunati?
COMPARSA
Camina, camina ca non ti nni dugnu bastunati.
CARLUCCIU
(Le scappa dalle mani e va a rifugiarsi dietro a Januzzu e lo stringe a se) No, tu apposta u dici.
JANUZZU
(Lo spinge verso sua madre) Minta chi putta m! Levati ti ditti chi mi haj ntuppato il nato, dalla putta! P, me lo vuoi levare a quetto di ddotto che temba un poppo (polpo) di tome mi ttinge! (Stringe).
CALORIU
E levati, di nni Januzzu, chi gi u mprofumasti tuttu! Camina, camina unni to matri, ca un ti nni duna corpa.
VICINA
Camina ti dissi! (Lo prende per il braccio ed escono borbottando; si sentir gridare fuori il ragazzo che gi ha preso le prime bastonate).
VOCE F.C. RAGAZZO
Ahi, ahi! Dici chi non mi nni davi bastunati! Ahi! Ahi! Ahi! U brazzu, u brazzu mi struppii!
VOCE F.C. VICINA
U brazzu, i jammi, i jammi te rumpiri!
CALORIU
Si po sapiri chi successi? Unu mancu privu di mettiri peri nta sta casa chi gi ncumincia lopira.
MUMMINA
Cca dintra, nveci di parrari u voi, finisci chi parra sempri aratru. Senti, lassa perdiri chiddu ca successi e ci va cerchi u tubbu a to figghia, ca ju un lu potti truvari.
CALORIU
Chi cosa, u tubbu? (A Serena) Chi stu discursu du tubbu? (Entra Rusina con la zappa sulle spalle. Caloriu stupisce e guarda la moglie e la figlia cercando di capire) E chistavutra? Di unni sarricogghi cu a zappa supra i spaddi? Ogni vota ca trasu nta sta casa, mi pari di japriri u purtunu du manicomiu. (Interroga alle due) Ci scummettu chi vuavutri dui no nni sapiti nenti
SERENA
A dire il vero, da un po che vedo questa zappa in giro, prima laveva la mamma, adesso la nonna, non so cosa significa. Forse hanno fatto un voto.
MUMMINA
Ju, a nonna, u votu! Comu, facisti tantu, antura, chi vulivi a zappa u tubbu e ora dici di non sapiri nenti!
CALORIU
(A Januzzu) Allura u tubbu non servi cchi?
JANUZZU
P, nun guaddari a mia ti ju nun tattu nenti!
SERENA
(Caloriu riguarda Serena) E inutile che continui a guardare me, te lho gi detto che non ne so niente di niente.
RUSINA
A mia servi chi haju a bivirari i patati chi finivu di chiantari ora, e si non ci dugnu na manu di acqua, siccanu tutti.
MUMMINA
(Preoccupata) I patati! E unni i chiant i patati? Un facemu
SERENA
Oh, no! Speriamo che non le abbia piantate nella mia di stanza! (Escono a vedere Mummina e Serena).
CALORIU
Ntantu mi duna ssa zappa, quantu a vaju a posu, prima ca finemu di fari dannu.
RUSINA
Teni, teni, quantu curru a vidiri si chiddi mii scumminanu a terra unni chiantavu i patati (scappa di corsa, mentre Caloriu la guiarda uscire impetrito)
CALORIU
(Prende la zappa e la mette sulle spalle rivolgendosi in alto) Signuruzzu, mu vuliti diri quali piccati haju fattu, pi farimi scuntari simili punizioni? (Esce borbottando a soggetto, mentre si chiude il sipario)
FINE PRIMO ATTO
SECONDO ATTO
(Scena come la prima. Mummina intenta a stirare)
MUMMINA
Certu chi sta vinuta di me soggira cca, finiu di cunsari a nzalata; non c unu, dicu unu cu a testa supra i spaddi! E chi facia, ci dicia a me maritu di un a purtari cca, dopu ca muriu me soggiru e ntantu pari chi non havia di moriri mai! Si veru , havia ncuminciatu a perdiri corpa, ma di fisicu si mantinia sempri chi paria un figurinu; eh, quannu si dici chi a morti non canuscia calendariu! Ma poi dicu sta me soggira non havi a so soru Cuncittina ca ci putia badari, si manteni chi pari ancora na signorinella ma, siccomu dici chi non va daccordu cu maritu di idda, haju di chiancirimilla ju stavutra disgrazia, comu si nnhavia picca di ncoddu Mah, comu si dici trenta e dui vintottu! Avemu avvidiri a oj cu quali nuvit si sbigghia a signura soggira! E chi soggira, Diu binidica! Idda chi tutta scattiata di cidiveddu e menza scunchiuduta, ora si convinciu macari di truvarisi allhotell sette Stelle... appostu semu! (Pensierosa, comincia col fare i conti) Ncuminciamu cu vidiri a comu fari i cunta pi jiri avanti. Dunqui, a pinzioni ca ci dunanu dicemu pinzioni, sempri di 300 euru, nautru tantu ci nni dunanu di me sogiru, e rrivamu a 600, pi 700 di me patri menu mali chi pigghia quarchi cusitta in pi, e semu a 1.300; videmu, ora, comu fari pi quatrari i cunta nni larcu di trenta jorna Armenu fussi comu dda puuredda di me matri chi si accuntenta cu chiddu ca c di manciari, no! Chista voli u filettu di prima! Laragosti! I scampi! Lostrichi! Peggiu di ddisii di na fimmina chi aspetta di parturiri! Nun chi macari, ogni tantu si pirsuadi di diri pigghiamu du sardi macari pi falli a beccafichu, o npanati, no! Picch i sardi dici chi hannu i spini, anciovi hannu i reschi, alacci hannu i scuami! Nzumma, havi sempri na scusa bona pi manciarisi sempri i megghiu cosi! Pi furtuna chi rrivamu a mettiri nzemmula tutti sti pinziuneddi, si nno nnhavia di chi liccarisi lugna, avutru chi aragosti e filettu di prima!
LUCIANA
(Si sente venire dallaltra stanza Luciana, vecchietta arzilla, ma mezza scoppiata) Mummina, Mummina, unni si?
MUMMINA
Ah, idda cca eni! Cca, cca sugnu! ( In modo che non senta) Sintemu chi ci appitisci a oj! E si, picch quannu c privazioni, di cchi appitiscinu i cosi! Cca pi furtuna i privazioni non mancanu
LUCIANA
(Entra. Sguardo da ebete. Sembra avere la pancia gonfia. Avr un piccolo difetto, e cio quello di far vedere spesso i denti, girando leggermente la testa come quando gli asini finiscono di bere alla fonte) Dimmi na cosa Mummina, non u venniri oj?
MUMMINA
(Tra se, e impressionata) Oh, Madonna o Carminu! (Madonna del Carmelo). Chi mprissioni ca mi fa ogni vota ca mmustra i denti, mi pari u sceccu quannu finisci di mbiviri a funtana! (Cerca di non farle capire niente) E si, u venniri ; picch dumani sabatu e haju di jiri unni u parrucchieri, su scurd? Cos ristamu cu vostra soru Cuncittina, chi veni e mi duna u canciu pi quantu vaju e mi fazzu i capiddi. Mi dicissi, picch mi dumand chi jornu era?
LUCIANA
(Essendo un po stolta, non capisce bene quello che le dicono) Comu era? Comu era cu, me soru?
MUMMINA
Chi ci trasi so soru! Mi dumand chi jiornu
LUCIANA
Ti dumannavu ddu jornu? E quannu, quannu?
MUMMINA
Facemunni a cruci cu a santa matinta. Sapi chi fa?
LUCIANA
Cu, ju? (Rif vedere i denti).
MUMMINA
(Tra se) Oh, Madonna, chi mprissioni! (A Luciana) Vossia senti chi facemu: torna a nesci di novu, e ricuminciamu daccapu (laccompagna a rifare lentrata).
LUCIANA
Ah, nesciri di novu? (Andando verso la porta che conduce in strada). E di unni di cca, di cca nesciri?
MUMMINA
No, di cca! Da porta di unni tras un mumentu fa.
LUCIANA
Ah, nenti di menu! (Indicando la porta giusta) Di chista dici?
MUMMINA
E certu, cos mi ripeti chiddu ca dissi quannu trasiu di cca.
LUCIANA
Ah, picch si trasu di (indicando la porta che conduce fuori) dda, ti cuntu nautra cosa?
MUMMINA
Di dda mi cunta cosi ca succedinu fora; mentri di sta porta
LUCIANA
(Meravigliata) Viditi chi cosi! Sta modernit non havi cchi chi nvintarisi! Allura ju, si nescju di dda (dalla porta che conduce fuori), ti cuntu Mentri di cca Sai chi no sapa chistu! E propriu veru, sinu ca si mori c sempri di chi nsignarisi! Pozzu nesciri, allura?
MUMMINA
Certu, a cu aspetta!
LUCIANA
Ciau, ciau Mummina, nni videmu a nautra picca.
MUMMINA
Arrivederci, facissi bon viaggiu (esce. Lungo silenzio). Ih, e comu fin? Non facemu chi si ju a curcari e ju aspettu!
LUCIANA
(Bussa e poi chiede di entrare) Pozzu trasiri, Mummina?
MUMMINA
Sia lodatu Ges Cristu! Vossia trasi. (Entra e si ferma senza parlare) E allura? (Silenzio) Comu ristamu? Nenti havi di dirimi?
LUCIANA
(Pensierosa) U sai chi non mi ricordu cchi picch vinni!
MUMMINA
U sapi nveci chi cos, a mia, u cidiveddu mu faci divintari acitu, vossia, avanti chi sira?
LUCIANA
Chi dici, chi ura da pira?
MUMMINA
Se, di banani! Ma chi capisci!
LUCIANA
(Le balena il ricordo) Oh, eccu! Si, si, spetta, spetta ca mi ricordu picch trasivu!
MUMMINA
Oh, finarmenti! Parrassi.
LUCIANA
Pinsavu chi oj, essennu chi venerd, e carni non si nni mancia, chi nni pensi si manciamu pisci?
MUMMINA
Eccu, docu! (tra se) Ju dissi capisci, e idda si ricurd di pisci. (A Luciana) Ca comu facemu a manciari pisci, si non avemu mancu na lira pi ccattari u pani! Avia sulu sti quattru sordi misi di latu pi mi fari i capiddi.
LUCIANA
E allura, sai chi fai! Voli diri chi dumani sauti di jiri unni u parrucchieri a fariti i capiddi; non penzi ca un pocu di pisci fa cchi prufittu di na jiuta nno parrucchieri!
MUMMINA
Per vossia, u sapi chi pisci non nni putissi manciari assai!
LUCIANA
Picch, sintemu! Dici chi mi fa mali?
MUMMINA
Mali, ma quannu! I pisci fannu aumintari a forfora n testa!
LUCIANA
Ah, si! Allura pi chissu chi haju forti calurii nta testa?
MUMMINA
Ssa calura ca dici vossia, u cidiveddu ca ci voli nesciri di fora. Vossia pisci non nni po manciari, no pa forfora ma sulu picch i sordi non bastanu, e ju haju propriu bisognu di jiri nno parrucchieri, picch nte capiddi mi ci stannu criscennu i filinii, e mi sentu a testa tutta manciaciumi; quindi, servi ca pi oj ci cosciu na picca di pastina cu quattru ciciri, du fogghi di secala e un pocu dogghiu; voli diri chi fa finta ca eni pisci n brodu.
LUCIANA
Ju di tia ca vulissi fari finta chi certi mumenti non fussi cca, nveci capiscju ca thaju a suppurtari pi forza.
MUMMINA
Comu, a casa a me e dici di suppurtarimi! Vo vidiri chi di patruna, haju di divintari arzuna!
LUCIANA
Tu, tu non si fimmina, tu diavulu si! Avogghia ca ci ripetu a me figghiu (Facendosi il segno della croce guardando in alto) Caloriu, a matri, lassala perdiri a chissa, ca na crapa sarvaggia (rif vedere i denti).
MUMMINA
Vaddatila, ch bedda! Parr a scecca ca ridi.
LUCIANA
Ma iddu nenti, ci facisti ddi quattru majarii e malocchi, e ncucci comu u scrofanu nta lamu.
MUMMINA
Eccu ddocu, puru u scrofanu! Ah, ma fissata cu sti pisci! E poi tempu persu farimi tutti sti predichi e missi cantati, non lha caputu ancora ca si voli chista a zita! Avutru chi pisci e baccalaru! E non si facissi veniri avutri stinnicchi, chi sempri pastina cu i ciciri c a oj sa voli; si nno, voli diri chi cia cociu dumani.
LUCIANA
Ti dissi chi non nni vogghiu cchi pasta cu i ciciri; sempri ciciri, sempri ciciri! Haju a panza sempre vuncia comu un tammurinu, cu tutti sti ciciri ca mi fa manciari.
MUMMINA
I ciciri sunnu ricchi di ferru, u voli capiri!
LUCIANA
Di aria, di aria su ricchi! Vuncianu ca mancu un cumprissuri, (indicandosi la pancia) guarda chi c cca. E poi, certi scurreggi a facciazza tua, chi parinu trona; spissu capita chi ju stissu curru ammucciarimi sutta u lettu, du scantu pi comu su forti; pari ca fussiru scupittati. Avutru chi ferru e ferru! U ferru chiddu, (indicando il ferro da stiro) a tia tu dassi, cca (indicando la testa), quantu tarrimuddassi pi na bona vota ssa tistazza dura ca hai! (Rif vedere i denti) Chi mala vicchiaja chi mi desi cu tia u Signuri!
MUMMINA
E cuntinua cu i denti! Chi spittaculu! Ci ha pinsatu mai di travagghiari unni Moira Orfei, o circu?
LUCIANA
(Facendo con le mani il segno di telaio a cerchio) Travagghiari e sei o circu? O tilru vo diri! E chi ci trasi ora u tilru? Chi fa, vo sviari u discursu?
MUMMINA
Ma quali discursu e discursu! Allura, vossa senti chi fa, cos risolvi a situazioni, telefona a so soru Cuncittina, e dumani comu veni su fa purtari di idda u pisci, voli diri chi mentri ju sugnu nto parrucchieri su fa cociri.
LUCIANA
E nuautri nun lavemu i sordi? Picch ci le fari ccattari a me soru u pisci? Grandissima piducchiusa e scruccuna ca si!
MUMMINA
Ah, sugnu scruccuna; ma scruccuna di chi? Di quali sordi? Ca non avemu mancu chiddi pi ccattari u nicissariu! A cu ci vitti tutti sti sordi? Ma u sapi, vossia, quantu pigghia o misi di pinzioni? 300 euru!
LUCIANA
No, no, bedda mia! Vidi, vidi picch ti sbagghi e non ti quatranu i cunti! Quali 300 euru e 300 euru! Ju pigghiu un miliuni e ducentu milaliri, cu a riveribilit
MUMMINA
Riveribilit, si! Si dici riversibilit.
LUCIANA
E si, chissa ddocu comu dicisti tu, a diversibilit di me maritu bonarmuzza; chi fa, ta scurdasti? Quannu andava ju a fari aspisa, sai quantu cosi ca veninu cu un miliuni e ducentu milaliri? Avutru chi pisci e pisci!
MUMMINA
E ci torna cu miliuni e ducentumilaliri! Quannu fu lurtima vota ca ju a fari aspisa vossia? (Luciana si scervella) Vidi, vidi chi non si ricorda cchi! Ora si chiamanu euru, a voli lassari perdiri sta camurra di lira pi na vota e pi sempri! Havi gi un pezzu chi nni stujamu u mussu da lira; ora, u Statu ci duna 600 euru compresu a riivirsibilit; fineru i tempi di quannu si puta ccattari!
LUCIANA
Ah, cos ? E picch non mi lavissi dittu prima! Senti chi fai, vistu chi cos, pigghi e ci scrivi na bedda littra
MUMMINA
Na littra! E a cui, a me soggiru dda supra?
LUCIANA
A to soggiru, si! O Statu, o Statu lha scriviri a littra, e ci spieghi pi filu e pi signu chi sordi non bastanu! Anzi, sai chi ti dicu, pigghiti na penna e un fogghiu di carta chi ta dettu ju.
MUMMINA
Vossia, a oj chiffari non nnhavi e voli fari nesciri i sensi di fora a mia, chi tra lavutru haju na muntagna di robi si stirari.
LUCIANA
Pigghia carta e penna ti dissi, e non parrari di sensi, chi tu sensi non nnavutu mai, e ssettati cca, chi sacciu ju chiddu ca c scriviri. (Mummina non si scompone) A cu spetti a carrozza spetti!
MUMMINA
(Controvoglia) Pigghiamu carta e penna. (Si procura quanto serve per scrivere e siede aspettando che Luciana detti).
LUCIANA
Si pronta?
MUMMINA
Jemu avanti.
LUCIANA
(Fraintende guardando la porta dingresso, e va per andare ad aprire) Chi fu, bussaru? E cu po essiri a sta ura? Oh, mala pi mia, a genti arriva quannu unu menu saspetta! Ma chiffari non nnhannu dintra! Cu ?
MUMMINA
Cu voli ca po essiri; so soru !
LUCIANA
(Sbalordita) Bih, comu passa u tempu! E comu, gi rriv! Un ghiornu pass? A dumani semu arrivati! Allura voli diri ca purt u pisci? Tal, tale, tal E ora, comu ci fazzu cosciri! Tu dici chi agghiotta, bonu veni?
MUMMINA
(Adirata) Ma quali gghiotta e gghiotta! Ju dica jemu avanti nel senzu di ncuminciari a scriviri!
LUCIANA
Nenti di menu! Allura semu sempri nno jornu di oj! Non semu cchi o jornu di dumani?
MUMMINA
(Supplicando in alto. Poi ad alta voce) Signuruzzu dunamilla a forza! Ncuminciassi cchi tostu, chi haju un mari di sirviza di fari.
LUCIANA
E bonu, bonu, non c bisognu di fari sti gran vuci, ca ci sentu! E lassili stari i sirvizza; chi havi cu sapi di quannu ca tu non nni fa cchi sirvizza. Guarda chi c cca! (Passa il dito sul mobiluccio e glielo mostra) Vidi, vidi chi pulbirazzu ca c? I sirvizza si, havi ca non fa cchi pulizzii di poi ca mur to maritu, poviru figghiuzzu miu. Cu iddu i facivi i sirvizza, picch ti scantavi chi ti rumpa li jammi iddu; avutru chi parrucchieri, profumi e ugni tinciuti!
MUMMINA
Non cuminciamu ancora cu me maritu, chi ancora vivu, so maritu ca muriu! Chi , attorna cu parrucchieri e i profumi ncuminciamu? Lavemu a scriviri, o no, sta biniditta littra? (Risiede) Vossa detta chi sugnu pronta.
LUCIANA
Scrivi, scrivi chi a megghiu cosa. Allura, ncumincia: carissimu statu puntu nterrogativu, e statu, scrittu minusculu
MUMMINA
Puntu nterrogativu? E picch?
LUCIANA
Scusa, a dumanna di chiddu ca nni servi, a cu a stamu facennu, non la stamu facennu o statu? E statu, scrivilu minusculu, picch non un bonu statu. Scrivisti? Pozzu cuntinuari?
MUMMINA
(Rilegge) Carissimu statu Forza, dittassi.
LUCIANA
(Cattedratica) Chi stato sei chi ci haj portato in quisto stato? Tre punti nterrogativi, cos la domanda pi ncarcata. Come facessi io a campare con questi sordi, se ha di quanno ho andato in pinzione che mancio brotino e latti monciuto di mpare Nnira, chi passa co li vacche da qui medesima, e ora puru pasta cu i ciciri? (Rif vedere i denti).
MUMMINA
(Alza la testa per parlarle e sussulta per lo sguardo asinino di lei) Oh, madonna! Spiramu chi non ma sonnu a notti!
LUCIANA
Chi ha ca parri sula? Finisti di scriviri?
MUMMINA
Ih e ci pari chi sugnu na machinetta! Alleggiu, alleggiu! Allura (rilegge sino a dov arrivata) Come facessi a campare io, se ha (le spiga che il verbo avere non si utilizza in questo caso) Non si dici ha; si dici ho.
LUCIANA
Ah, non ci lahju a diri chi non nnhaju? E si ci dicu chi lhaju chi ci scrivemu a fari?
MUMMINA
(Pi confusa che persuasa) Ancora avemu di cuminciari cu sta littra e gi finivu chi non nni capivu cchi nenti. E va beni, voli diri chi lassamu scrittu: ha!
LUCIANA
(Fraintende) Cu, io? (Adirata) Noo! Ti dissi chi ci avemu di diri chi non ho! Cavulu, ma dura si, figghia! Tu ha scriviri chiddu ca ti dicu io, cos difficili ti veni? Mancu scola facisti? Avanti, dimmi unni si arrivata?
MUMMINA
Cca, no vidi chi sugnu davanti a vossia!
LUCIANA
Ju dicia unni si arrivata di scriviri, no di caminari.
MUMMINA
Carissimu statu tre punti interrogativi; come facessi io a campare con questi sordi, se ha
LUCIANA
Di quanno ho andato in pinzione punto esclamativo, chi mancio brotino
MUMMINA
(La interrompe per spiegare che il punto esclamativo non si presta) Ma non ci sta mancu u puntu esclamativu, mhavi a scusari!
LUCIANA
Dici chistu, figghia, picch n pinzioni non ci andasti tu, picch allura vula vidiri si non avissi sclamatu puru tu, si ti davanu sti quattru sordi ca dunanu a mia!
MUMMINA
(Riprende) Forsi megghiu lassari perdiri e ripigghiari di uni haviamu lassatu. Allura (rilegge), di quanno ho andato in pinzione che mancio brotino e latti monciuto di mpare (le spiega che sarebbe meglio mettere compare) compare?
LUCIANA
(Guardando la porta) Cu ca c? Cu arriv? No, no, cca non accumpari e mancu trasi nuddu, si non prima finemu di scriviri sta biniditta littra!
MUMMINA
Capivu, capivu, sapi chi facemu, continuassi a dittari ca scrivu pani pani e vinu vinu.
LUCIANA
Non ti risicari, sai! Ti cunveni chi di vino non ci nni pari propriu, si nno pensanu chi ci scrivemu picch semu mbriachi.
MUMMINA
(Supplicando rivolta allAltissimo) Signuruzzu, dunami armenu a forza di finiri sta littra! Allura, eramu arrivati nni mpare Nnira che passa co li vacche da qui medesima
LUCIANA
Che medesima sarebbi io; dicu armenu chistu u capisti? Allora, scrivi: come farebbi io
MUMMINA
Sta vota, no facessi?
LUCIANA
No, no, farebbi! Questo e un altra domanda che ci sto facenno allo stato, non la stessa domanna di prima. Allora: come farebbi io a comprare li vistimenti se ha di quanno ho andato in pinzione. Malidittu a quannu fu! No, no, chistu non ci mettiri, mancu! Di quanno ho andato in pinzione che non arrinescio a fari quatrari li conti, e che a fini mesi, ci arrivo azziccato azziccato a comprarimi lo stritto e nicissario?
MUMMINA
Ju ci staju scrivennu tuttu pi filu e pi signu chiddu ca mi dici, spiramu chi dda hannu a quarchi interpritri ca capisci chiddu ca leggi, picch ju sugnu sicura ca puru vossia nun ha caputu nenti di tuttu chiddu ca mha dittatu. (Bussano). E cu sta vota? (Bussano ancora). Ih, e chi lhannu mpizzu!
LUCIANA
Cu chi havi u pizzu, ju?
MUMMINA
E sulu a barbitta ci ammanca a vossia pi essiri completa. (Bussano). E nsisti! (A Luciana) Vossia grapi, prima ca jettanu a porta n terra.
LUCIANA
Cu fici lovu, a merra?
MUMMINA
Si, (ironica) u cardellinu! Ma u statu non mavissi a dari a pinsioni puru a mia daccumpagnamentu! (Entra Serena col tablet, cercando dove ci possa essere campo).
SERENA
Qua non prende, qua nemmeno
MUMMINA
(Precedendola) Non ti risicari di cchianari ancora supra u tavulu, picch ssu cosa chi ha n manu tu fazzu vulari da finestra! E non ncuminciamu nautra vota cu a zappa e chi tubba picch a oj non propriu a jurnta.
SERENA
Ma io ho bisogno di navigare!
MUMMINA
E allura, aspetta chi veni to patri e ti fa accumpagnari o portu.
LUCIANA
Unni, nni lortu? Spetta, spetta chi vaju a vidiri si patati ncuminciaru a nesciri (si avvia per la stanza).
MUMMINA
Figghia mia, posalu ssu cosa ogni tantu e cerca di darimi na manu chi mi sentu stanca; anticchia me matri, nautru pocu to frati me patri chi ca testa cumincia a un ci essiri mancu iddu, stavutra to nanna chi non haju cchi di unni pigghialla; comu fazzu a badari a tutti. U megghiu to patri ca si nni nesci di prima matina e non voli sentiri nudda raggiuni. Ah, senti chi fai, vai a farmacia e ci pigghi sti midicini a nonna chi scrissi u dutturi un mumentu fa (le da la ricetta).
SERENA
Sai che faccio, visto che non mi sono potuta collegare, passo da una mia compagna che doveva mandarmi alcune cose via email. (Esce).
MUMMINA
(Riprende a stirare) Me soggira si nni ju a cuntrullari si spuntaru i patati nni lortu nanticchia parra cu sso maritu chi mortu ora si fissau ca muriu puru so figghiu comu fazzu a badaricci, certi notti non pozzu chiudiri occhi, mi scantu di vidirimilla prisintati davanti cu cuteddu n manu
LUCIANA
(Entra camminando carponi) Eeeee ca ti pigghiu!
MUMMINA
(Mummina ha un grosso sussulto) Corpu di Sali, un motu mi fici pigghiari! (Luciana si trova davanti al tavolo e lei non riesce a vederla) E unni ? Non facemu chi ora mi staju cunvincenu puru di vidilla e sintilla macari chi non c!
LUCIANA
(Intanto lei gira ancora attorno al tavolo e la tocca alla caviglia) Cca, sugnu!
MUMMINA
(Oltre al nutrito sussulto grida dalla paura) Matri, moru!!! Cu !!!
LUCIANA
(Come se nulla fosse, esce sempre carponi dalla porta da dove era entrata) Eeeee ca ti pigghiu!!!
MUMMINA
(Mimmina, impietrita e toccandosi il petto dal lato del cuore, continua a guardare luscita della suocera) No, no, no! U rimediu lhaju a truvari a qualsiasi costu (Sillabando) Non cia fazzu cchi! Nenti, ora vaju ncerca di cu mi duna bonu cunsigghiu e videmu chi pruvvidimentu pigghiari, cos i pinni ci lassu! E unni, unni vaju pi cunsigghiu? (Riflettendo) Unni donna Minichedda! Certu! Dicinu chi a fimmina cchi saggia du paisi. Videmu chi mi cunsigghia di fari; macari mi dici di purtalla nni unu di sti ricoveri pi anziani e sulu chi comu fazzu a jiri unni donna Minichidda cu idda ca va girannu a quattru pedi casa casa? Nomu do Patri, chi fini ca fici! Fici a fini du surci chi non po nesciri cchi da jaggia. (Bussano e ha un grandissimo sussulto e si tocca dalla parte del cuore ). Bedda matri! Cos, u cori ci lassu! E cu ora? Pari chi fussinu chiamati apposta. Cu ? Jamu a vanti; trasiti, mancu!
JANCILA
Salutamu, donna Mummina; (lavvisa in tempo di non essere venuta per scroccare) non faciti mali pinseri, chi sta vota, nenti vogghiu.
MUMMINA
E nenti avemu cchi; Puru u cori ci staju lassannu. (Dispiaciuta) Sulu dispiaciri nnarristaru nta sta casa
JANCILA
E ju pi chissu vinni; haju vistu trasiri e nesciri u dutturi, e
MUMMINA
Eccu ddocu! Pariti na telecamera mpicciata o spicu da cantunra. Ma chi stati sempri puntata a vigilari a me porta pi vidiri cu trasi e cu nesci?
JANCILA
Chistu u ringraziu? Comu, ju mi pigghiu pena pi me vicineddi e
MUMMINA
E finitila cu tutti sti reciti, e dicitimi quali u veru mutivu da vostra visita.
JANCILA
E va beni, vu dicu, ma sempri pu vostru beni e nenti avutru.
MUMMINA
Lassatili perdiri i cerimoniali vi dissi, e jiti avanti.
JANCILA
E va beni, comu diciti vui. O paisi, curri vuci chi sta casa divint peggiu du manicomiu
MUMMINA
Certu ca nni stu paisi, nuddu si fa i cantareddi so, cuminciannu di vui
ca vi mpiccicati comu na telecamera a guardari i porti di cristiani pi vidiri cu trasi e cu nesci! O puru a circari di sapiri di chistu e di chiddu, pigghiannuvi i pinseri di tutti!
JANCILA
Ju, sugnu na vicinedda ca si pigghia sulu i dispiaciri da genti, e no comu fannu certi fimmina ca
MUMMINA
Donna Jancila, viditi a cu laviti a jiri a nfinucchiari ssi cosi. Ora sintiti, a vuliti fari veramenti nopira di beni?
JANCILA
Sugnu pronta, parrati.
MUMMINA
A canusciti a donna Minichedda?
JANCILA
Cu, a fimmina cchi saggia du paisi? Chidda ca vivi sula, unni dda casitta sutta a quercia a ciancu du cunventu di cappuccini, chiddu di unni c frati Egidiu ca fa spissu u digiunu pi poviri, di chiddi
MUMMINA
Basta, basta pi carit, donna Jancila! Ju vula sulu sapiri si a canusciavu!
JANCILA
E ju vi stava spiegannu com ca canusciu.
MUMMINA
Vui mi stavavu facennu u rriassuntu di tuttu u paisi. Ora sintiti, arrivati unni donna Minichedda, e ci diciti si po veniri cca, ca ju nun pozzu lassari sula a me soggira. (Pensierosa) Si no, vuliti ristari vui a tinirici cumpagnia, chi ci arrivu ju a casa di donna Minichedda?
JANCILA
(Guardinga per paura che possa entrare Luciana, le fa un gestaccio) Ti!!! Donna Mummina, nun ca ncuminciastivu a dari nummari puru vuj? Ju cu vostra soggira? Ma di unni i pigghiati du saccu certi discursa? Ju, a sulu guardalla a vostra soggira, mi vinenu i collassi! Mi nzam Diu! E poi, vui scumudati a donna Minichedda, sulu pi un cunsigghiu? E non vu pozzu dari ju! Dicitimi, si tratta di (guarda ancora se possa entrare Luciana) vostra soggira, veru?
MUMMINA
Sissi, di idda, si. (Impaurita) Chi nni sapiti vu. Rrivai o puntu ca mi scantu puru (guarda pure lei se entra la suocera) addrummintarimi, picch pensu ca mi putissi succediri quarchi cosa.
JANCILA
E chi ci trasi vostra soggira, cu fattu daddrummintarivi, scusati? Si nnavissimu a scantari ogni vota ca nnaddrumintamu, non durmissi cchi nuddu! Veru chi quannu chiuditi locchi, putissi essiri lurtima vota pi vui, (Mummina comincia col fare scongiuri) picch po succediri ca nun li japriti cchi, ma chi vuliti, prima o dopu tutti aviti a moriri.
MUMMINA
(Facendo scongiuri) Mentri vui ristati pi simenza! Oooh! Donna Jancila, puru vui! Comu! Chiamu allorbu paccumpagnari; si japriu locchi e mi fici scantari! Non basta me soggira! Ju dicia ca mi scantu addrummintarimi pi me soggira
JANCILA
Ah, picch pinsati ca idda si nni putissi nesciri pi fora?
MUMMINA
Ma quali fora e fora! chi a porta a tegnu sirrata a chiavi! Dicia ca mi scantu, picch pensu, chi mentri dormu, ma putissi attruvari di supra, dun mumentu a lavutru e cun pezzu di corda n manu chi maffuca! Capistivu, ora, picch vi dicu chissu? Picch me soggira, non c cchi ca testa non chi prima cera tantu; ma ora scunchiuduta dun tuttu, havi a marcia da ragiuni sempre sgranata, e fa tuttu chiddu ca ci passa pa testa... dicemu testa. Ah, si sapissivu, donna Jancila, chi n fernu ca haju!
JANCILA
(Guardinga e presa dalla paura) E ora, ora unni ? Dormi?
MUMMINA
Dormi cu, idda? Chidda mancu a notti dormi! Allura nenti vi staju dicennu! A notti camna sula, casa casa, e va parrannu cu i defunti. Menu mali chi me matri, ancora nun a ssi livelli, si nno comu havia a fari cu tutti! Per, mischina, certi voti, mi fa tenerezza, sapiti chi fa? sassetta a na gnunidda, n silenziu, senza dari nuddu disturbu e pensa. Poi, (parla come fosse una pazza, tanto che Jancila ha paura) attrovacci chiddu ca ci firra nto ciriveddu, ci scatta na molla e ncumincia u tiatru.
JANCILA
(Preoccupatissima) Nun chi nni lavissimu a vidiri accumpariri dun mumentu allautru, e
MUMMINA
Non vu dissi? (Facendo una voce cavernosa da spaventarla) Tuttu po succediri!
JANCILA
(Spaventatissima, guarda verso la porta se entra) Chi vi cadissi a lingua! Un motu mi facistivu pigghiari! Allura u sapiti chi fazzu, vaju e vi chiamu a donna Minichedda, idda sicuru ca sapi comu fari pajutarivi. (Fa per avviarsi, ed entra lentamente Luciana con un bastone in mano, tenendo verso il basso la parte ricurva; lo alza e, con la parte ricurva, trattiene Jancila per la spalla che stava per uscire. Jancila si ferma sconvolta e comincia a tremare dalla paura. Si gira lentamente e si accorge di Luciana che la guarda impietrita, fissandola negli occhi. Far il solito giro di testa con i denti di fuori).
LUCIANA
(Voce dotre tomba) Vui cu siti? Chi aviti di guardarimi cos?
JANCILA
(Rabbrividendo) Ju
LUCIANA
Sai chi ti dicu? Fammi sentiri comu canti! Cchiana cca! (Indicando la sedia) Supra u palcu; videmu comu ci vai.
JANCILA
Ju su-su gnu stunta, stu-stunta co-comu a campana da chiesa di ca-cappuccini.
JANCILA
(Fraintende) Non mi nteressanu i puddicini. Cchiana, cchiana e canta ti dissi!
MUMMINA
(Si avvicina alla suocera, cercando di dissuaderla) A lassa andari chi havi a jiri a casa, chi lass jintra a pignata supra u focu
LUCIANA
(Fraintende ancora) U jocu si! Chistu non giocu! (La guarda attentamente facendo il solito rito con la testa) E tu, cu s tu ca ci tiri i ddifisi? Senti chi fai, canta puru tu anzi no, tu sona, e ci fa laccumpagnamentu.
MUMMINA
Ma ju nun haju mancu strumenti, e
LUCIANA
(La guarda col solito giro di testa, abbozzando mezzo sorriso, e i denti di fuori. Fa una sarcastica e forte risata, poi seria, la redarguisce) Strumenti! Quali strumenti! Sar la bocca, il tuo strumento! Su, cominciamo il concerto!
JANCILA
Mmalidittu a quannu fu ca vinni! Non mi puta stari a casa! Ma cu mi porta, cu mi porta a nesciri di jintra!
MUMMINA
Spiramu chi chista fussi a vota bona ca vi stassivu pi sempri a casa, lassannu perdiri i pinzeri di lautri.
LUCIANA
(Alzando il bastone) Silenzio tu, se non vuoi assaggiare il bastone!
MUMMINA
Viditi comu parra bonu litalianu, di poi ca ci sfas dun tuttu u cidiveddu!
LUCIANA
(Alla nuora) Zitta tu, e sali sullaltro palco! (PMummina sale). Su, cominciate.
JANCILA
Donna Mummina, ju veramenti, non saccju proprju di unni ncuminciari
MUMMINA
Donna Jancila, truvativi na canzunedda, si non vuliti chi u bastuni nnu rumpi di supra, e circati di cantarinni una chi havi u mutivu pi quantu vi pozzu veniri pi dappressu.
JANCILA
Ncuminciati vui, allura.
MUMMINA
(Intoner il motivetto di: Mi scappa la pip) Parapparappapp, parapparappap
JANCILA
Mi scappa la pip, mi scappa la pip; mi scappa la pip, pap
LUCIANA
Brave, mi avete fatto ricordare che devo andare al gabinetto; continuate che ora vengo (Si avvia a uscire mentre le due stavano scendendo lentamente dalle sedie, si gira, e le due risalgono facendo finta di fare sali e scende mentre cantano: le guarda un po facendo con la testa il solito movimento, ed esce).
MUMMINA
(Scende definitivamente e va a guardare dallo spiraglio della porta se rientra, mente laltra continuava a fare sali e scende guardando la porta impaurita) E finitila ora cu sacchiana e scinni, ancora!
JANCILA
Ah, non c?
MUMMINA
Non c, non c, putiiti scinniri.
JANCILA
A vuliti sapiri na cosa, donna Mummina? (Guardinga) Ca gghintra non mi ci viditi mettiri cchi pedi, mancu siddu sapissi daddivintari a fimmina cchi ricca di stu munnu! Vi salutu, e chi u Signuri vi dassi na bona manu! (Si avvia camminando allindietro e guardando sempre la porta di dovera uscita Luciana. Dimenticher la sciarpa sulla spalliera della sedia).
MUMMINA
Donna Jancila, chiddu ca vi raccumannu di nun scurdarivi di chiamari a donna Minichedda.
JANCILA
Non vi nni ncarricati ca va mannu subitu subitu! Addiu, donna Mummina! E sta vota pi sempri! (Esce di corsa).
MUMMINA
(Va a guardare correre Jancila) Chissa, di comu curri, mancu tempu di frinari havi davanti a casa di donna Minichedda! Dicemu, chi nna disgrazia, appi forsi a furtuna di non vidilla cchi veniri a me casa dicennu ca ci servi chistu e ci servi chiddavutru... almenu, cos idda dissi, ca non veni cchi. Sulu chi cu nasci tunnu difficili ca mori quatratu. (Va a riguardare dalla porta di dovera uscita Luciana, e, siccome sta rientrando, torna a risalire velocemente sulla sedia).
LUCIANA
(Entra e, meravigliata, guarda Mummina sulla sedia). Sai chi ssi fatta javuta! Si vidi chi havia assa ca non ti vida. Veni cca, fatti abbrazzari.
MUMMINA
(Ha un po di paura a causa dei repentini cambiamenti della suocera, ma le va incontro per abbracciarla) Certi mumenti, vossia mi spezza u cori a sintilla (va per abbracciarla ma)
LUCIANA
Tacchiappavu! (La stringe mentre lei cerca di divincolarsi) Ora sai chi fazzu, pigghiu na corda e tattaccu o pedi comu faca me matri quannu ju era nica e a faca dispirari.
MUMMINA
(Cerca di svincolarsi) No, e pedi no! Ca mi donnu i cavigghi!
LUCIANA
Chi fai, tattigghi? E non megghiu, cos ridi e si cuntenta. (Riflettendo) Mummina, dimmi na cosa: cu ridi non signu chi cuntenti?
MUMMINA
Si vossia mi lassa ci dicu.
LUCIANA
E si ti lassu, scappi?
MUMMINA
No, no scappu.
LUCIANA
Allura ti lassu (La lascia, e Mummina scappa dallaltro lato del tavolo, impaurita e indolenzita).
MUMMINA
Nne branci dun pruppu mi sintia di essiri, di comu mi strincia! E chi forza ca havi!
LUCIANA
Picch non mi dici si unu ca ridi cuntentu? (Rif il verso della testa con laccenno al sorriso).
MUMMINA
Mi dici na cosa, vossia cuntenta ?
LUCIANA
No, non sugnu cuntenta; haju troppu confusioni nta testa.
MUMMINA
E allura picch, a gira spissu ridennu?
LUCIANA
Forsi, picch non truvannu a forza di dari rizzettu a la me testa, ridu sfurzannumi di essiri cuntenta. Ora sai chi fazzu, mi canciu e vaju a missa.
MUMMINA
Vossia non po nesciri sinu ca non ci dici u dutturi. Su scurd chiddu ca ci dissi? Havi a stari dintra, bedda tranquilla a ripusari, e non shavi a scurdari di pigghiarisi tutti i midicini ca ci scrissi.
LUCIANA
E u fattu da manciaciumi ci dicisti chi ?
MUMMINA
Dici u dutturi, chi a manciaciumi, dovuta o forti circulu du sangu, po essiri puru causata di lammorbidenti, chi dici ca cunteni un profumu chi a lei ci fa allergia. E ju, nne robi, voli diri chi non ci nni mettu cchi ammorbidenti.
LUCIANA
Ah, non ti fannu cchi mali i denti?
MUMMINA
No, no, pi furtuna, mi passaru.
LUCIANA
(Dispiaciuta) Oh, mi dispiaci!
MUMMINA
E nenti, nenti ci fa, po essiri chi a mumentu mi donnu nautra vota; cuntenta?
LUCIANA
Si, si, cuntenta sugnu!
MUMMINA
Cuntenta picch vossia havi i denti finti e si scurd u duluri!
LUCIANA
Chi dici, chi dici?
MUMMINA
Dica chi ora, a mumentu veni so soru, e ju jiri nno parrucchieri a farimi i capiddi.
LUCIANA
E cu me soru? Ju non nnhaju suru! Non fari veniri a nuddu a casa sai! Non sapemu chi genti nni nfilamu dintra. Ju, cu tia vogghiu stari, si, sulu cu tia e cu nuddu avutru. (Bussano, e le due sussultano. Luciana ha paura) Cca, cca eni dda fimmina; Mummina mi scantu, vidi chi tutti cosi nni robba; un la fari trasiri.
MUMMINA
Vossia aspetta ca prima videmu cu , si era so soru, avissi trasutu, idda havi a chiavi! (Pensierosa) E cu po essiri? Forsi arriv gi donna Minichedda! No, non po essiri; comu facia? E cristiana granni, comu facia arrivari subitu cca! (Luciana si nasconde dietro la vetrinetta col bastone in mano e comincia a dare segni di agitazione grattandosi un po tutta) Cu ?
JANCILA
Ju, ju sugnu, donna Mummina!
MUMMINA
Donna Jancila! E chi fici, non ci ju cchi unni donna Minichedda? (Bussano ancora). Aspittati, aspittati ca vi japru.
JANCILA
(Entra guardinga e fissa la porta da dove possa entrare Luciana) Nooo nc?
MUMMINA
Dicitimi, comu mai siti cca? Non dicistivu chi a me casa, vui E nni donna Minichedda ci jistivu?
JANCILA
Ci jivu, ci jivu, e a mumentu cca. (Guardando impaurita sempre verso la porta) Ma dicitimi, (Luciana si para in silenzio dietro le sue spalle e col bastone pronto a colpire) non ca nni lavissimu a vidiri spuntari pi davanti a vostra soggira, e Ju vinni picch un mumentu fa mi scurdavu a sciarpa, (guarda un po davanti a lei, ma non la vede perch Luciana se lera legata sulla pancia.) eppuru, ju pinsava davilla pusata supra a spaddera da seggia! (Annusando) Ma ntantu u ciavuru u sentu!
MUMMINA
Picch, vui, prima di nesciri ci mittiti di supra i robbi u ciavuru pi nun li perdiri?
JANCILA
Ma quannu! Chistu (annusando ancora) u ciavuru di lammorbidenti chi usu ju pi teniri morbidi i tessuti.
MUMMINA
(Preoccupatissima) Lammorbidenti? Non mi diciti chi puru u
JANCILA
U coccomino.
MUMMINA
No, u coccomino no! E ora?
JANCILA
Scusati, ora chi?
MUMMINA
Eccu picch nirvusa gratta!
JANCILA
Ratta? Ma ratta cu, ajatta?
MUMMINA
A jatta si! Me soggira.
JANCILA
Ah, dda ghintra, nirvusa, ca si ratta? (Preoccupatissima) Non la faciti trasiri cca! Anzi, sapiti chi fazzu, ju mi nni scappu prima ca trasi, si diciti chi puru nirvusa! A sciarpa va putiti puru teniri, va rrialu. Addiu, vi dissi (gira di corsa per andare, ma si trova davanti e col bastone alzato, Luciana. Subito scappa dallaltra parte del tavolo, toccandosi il petto dalla parte del cuore. Poi preoccupata). Attrovacci u cori unni lhaju arrivatu! Chi jurnata movimentata! Non mi puta stucca li jammi dintra! Cu mi porta, cu mi porta dicu ju!
MUMMINA
Vui, parrati? E ju, ju cavissi a diri chi fazzu tuttu lu santu jornu sta vita!
JANCILA
Tinitila di dda ca ju scappu di stautru latu.
MUMMINA
Tinitila cu? Non la pozzu teniri quannu carma, comu fazzu a tinilla ora! Vui aviti a ringraziari chi non vi pigghia nchinu cu ddu bastuni, picch da forza chi havi quannu nirvusa, fussi capaci di spaccari n dui stu tavulu comu fussi na fascedda di ricotta. (Luciana batte il bastone sul tavolo e Jancila salta dalla paura).
JANCILA
(A Mummina) Livaticci ddu bastuni di n manu, prima chi u cori no ttrovu cchi! (Attimo di pausa, si guardano tutti, non sanno che fare. Bussano, sussulto generale).
MUMMINA
Non pensu chi o manicomiu c cchi movimentu di cca! (Luciana scappa a mettersi di nuovo dietro il mobiluccio e col bastone in mano. Jancila stava per scappare pensando che Lucianna andasse da lei). E cu po essiri, ora? Cu ?
MINICHEDDA
Ju sugnu, donna Minichedda.
JANCILA
Finarmenti! Sapiti chi fazzu? Idda veni, e ju vaju!
MUMMINA
Vi pregu, aspittati donna Jancila, cu sapi avissimu di bisognu. (Bussano ancora). Jiti a ghiapriri.
JANCILA
Cu, (guardando a Luciana col bastone in mano) ju? (Indicando Luciana col bastone in mano) Cu chidda cu bastuni n manu? Avissi a fari a fini da fascedda da ricotta! (Bussano pi forte).
MUMMINA
(Jancila fa un grosso sussulto e rimane impietrita appoggiata al tavolo. Mummina si preoccupa vedendola stecchita come fosse diventata una statua) Donna Jancila, donna Jancila chi vi capit? (Bussano ancora) Vegnu, vegnu, donna Minichedda! (Va ad aprire). Trasissi, trasissi donna Minichedda.
MINICHEDDA
(Entra sorretta dal bastone. A causa della veneranda et, parler con la voce un po tremula) Salutamu, Mummina, ti ricordi di mia? Quantu voti ti tinni ntra li me vrazza. E dimmi, chi haj di tantu mpurtanti pi mandarimi a chiamari di cursa cu Jancila? (Saccorge di Jancila che immobile, ancora presa dalla paura di prima) Ah, tu cca si! E chi fai misi cos? A cu guardi?
MUMMINA
Rrist scioccata.
MINICHEDDA
Mancu savissi vistu i spirdi!
MUMMINA
Peggiu, peggiu, donna Minichedda!
MINICHEDDA
Ah, si! E cuntami, cuntami, chi vidisti? (Jancila non si muove e Minichedda si rivolge a Mummina) Mummina, ma sicuru chi chista viva? Nun chi du scantu rrist sicca?
MUMMINA
(Si avvicina a guardare Jancila che sembra impietrita) Donna Janicla (Jancila continua a rimanere ferma) donna Jancila, chi vi pigghi, pi lamuri di Diu! (Luciana si avvicina lentamente alle spalle di Minichedda, mentre Jancila, con lo sguardo assente e muovendo solo la mano, indica col dito Luciana).
MINICHEDDA
A mia? Dici a mia?
LUCIANA
(Sempre col bastone, lappoggia sulla spalla di Minichedda) Si, propriu cos, a vui dici; cu siti?
MINICHEDDA
(Finalmente capisce il perch di quellaria che sera creata li dentro) Ora capisciu!
LUCIANA
Era ura! Finarmenti! Si mancia pisci!
MINICHEDDA
Donna Luciana! Era da tempu ca non vi vida. Comu stati, stati bona? Mu dati ssu bastuni chi haju bisognu dappuiarimi megghiu?
MUMMINA
Ah, scusati, donna Minichedda, mancu a seggia vi desi pi ssittarivi (la prende). Tiniti.
MINICHEDDA
Senti chi fai, pigghianni ancora navutra pi to soggira, chi avemu di parrari na picca (Mummina prende la sedia e fa sedere sua suocera accanto a Minichedda). Allura, Luciana, ti ricordi i tempi di quannu nichi, curriamu pi li strati, libiri comu lacidduzzi chi lassanu lu nidu pi la prima vota ncerca davvinturi, di esperienzi novi, di cosi ca servinu pi divintari granni? E nui, gi granni nni ci ficimu dun pezzu
LUCIANA
No, ju non sugnu granni! Non mi vogghiu fari granni, nutrica, nutrica vogghiu rristari; mi piacinu (toccandosi i capelli) li trizzuddi; mi piacinu li bambuli e ju, sapiti, nnhaju una chi tantu bedda, si chiama Lucrezia; aspittati chi va fazzu avvidiri (esce per andare a prendere la bambola).
MUMMINA
Viditi, viditi chi viti chi la nostra? Di nuddu nni putemu fari miravigghia. Nascemu criscemu ma nuddu sapi chi fini ca facemu. Puru donna Jancila, viditi comu rrist? Spiramu chi nta tuttu chistu, idda si ripigghia (si avvicina a Jancila). Donna Jancila, donna Jancila, arrispunniti pi lamuri di Diu!
JANCILA
(Riprendendosi lentamente) Cu ? Cu mi chiama? Unni sugnu?
MUMMINA
Cca, ca siti, unni mia, unni donna Mummina, a vostra vicinedda.
JANCILA
(Si riprende quasi del tutto) Unni cu? Unni donna Mummina, a nora di donna Luciana, chidda (Terrorizzata) Ajutu, ajutu! A casa, lassatimi jiri a casa! (Scappa gridando come una forsennata) Ajutu, ajutu!!! (Entra Luciana con la bambola in braccio e va a sedersi in una sedia, calma come non mai, e comincia a cullare il bambino cantandogli qualcosa).
LUCIANA
Oh, oh, oh, dormi bimbo fa la bob. Oh, oh, oh quanti bacetti che (canta andando abbassanndo la voce) ti dar. Oh, oh, oh
MINICHEDDA
Vistu chi cu idda non potti parrari signu chi lavia di fari cu tia. Ora senti e scutami. Non pinsari chi pi mia sia facili diri quantu haju di diriti, ma la vita, figghia, lunica ca non canusci ne culuri, ne razza e ne mancu pruvinienza nni tratta a tutti pi lu stissu versu; sulu nuiautri poviri fissa, pinsamu di essiri mmurtali, circannu di farinni mali luni cu lautri, macari pi appariri cu cchi sordi, cu cchi aviri, comu si la ricchizza fussinu sulu i dinari. E lamuri lu beni cchi granni ca nui tinemu, e chi tanti nnu scurdamu. Tu, a vo beni a to soggira?
MUMMINA
Assai, assai ci nni vogghiu, donna Minichedda! Anchi si spissu nnamu pizzuliatu, e ancora cuntinuamu a fallu pi chiddu ca idda po capiri; e amia mi nni doli u cori pinsari di purtalla nno mpostu di ricoviru sapi, haju puru a me matri a cui badari, a me figghiu chi havi puru i soi problemi Ju pi chissu lavia fattu chiamari a vossia, pi darimi cunsigghiu.
MINICHEDDA
Tutti, prima, o poi nni facemu vecchi, anchi si tanti comu a idda vulissiru ristari nutrichi. Sai chi fai, figghia, un cunsigghiu tu vogghiu dari, poi fai chiddu ca voi.
MUMMINA
A vossia sentu, parrassi.
MINICHEDDA
Ci nni vo beni a to maritu?
MUMMINA
Certu ca cci nni vogghiu anchi siddu un pocu rummulusu.
MINICHEDDA
E allura sai chi fai? Si dici: rispetta a soggira, si vo beniri o figghiuu
MUMMINA
Donna Minichedda, ju puru a idda haju vulutu beni comu na matri anchi siddu
MINICHEDDA
E allura, megghiu ancora, si lha vulutu puru beni beni comu fussi na matri; ora cuntinua a vuliriccini tantu comu fussi na figghia, picch chissu ca idda pensa di essiri: na piccididda.
MUMMINA
Sulu chi ju i figghi lhaju gi beddi granni, e non mi ricordu cchi bonu comu ricuminciari a
MINICHEDDA
Lu beni non canusci et, e poi, sai comu si dici: U stissu mortu nsigna a chianciri (rimarranno bloccati come se continuassero a parlare, mentre si sentir Luciana che ripete due filastrocche di nenia e poi si bloccher anche lei).
LUCIANA
Oh, oh, oh, dormi figghitta fa la vov. Oh, oh, oh, resta cu mia, nun ti lascer (rimane bloccata anchessa, si abbasseranno le luci ed entrer s possibile, sotto locchio di bue, Jgnazia che, portandosi sul proscenio, narrer in versi, la morale finale).
LUCIANA
Ah, chi vita la nostra, / fui e gira comu na giostra. / Cu canta, cu ridi, / c pirsinu cu nun havi fidi! / C lu poviru, lu binistanti; / lu putenti e lu briganti. / A nenti servi aviri ricchizza, / quannu n famigghia regna tristizza. / Megghiu viviri di fami e stenti, / ca vidiri piniari li megghiu parenti. / Tutti fujemu currennu di cursa, / tutti vivemu ricitannu na farsa. / / Oh quantu semu fausi supra sta terra; / spissu e pi nenti facemu na guerra, / Ma quannu la disgrazia trasi n famigghia, / nni ricurdamu tutti du patri e da figghia. / E di boni ca nnavemu amari, / cu amici e parenti cchi cari; / picch la ricchizza nun s li tisori / ma lamuri cchi granni chi nasci du cori.
FINE
www.roccochinnici.it
Tonnarella 09/05/2016
- Questo copione รจ stato visto: