Zitaggi a cumannu

ZITAGGI A CUMANNU

ZITAGGI A CUMANNU

COMMEDIA BRILLANTE IN DUE ATTI

CON SCENA FISSA DI

GIUSEPPE TOSCANO

__________________________________________

PERSONAGGI

VILASI ------------- Padrone di casa

NZINA ------------- Governante

NCILINA ---------- Figlia di Vilasi

TATO' -------------- Fratello di Vilasi

ROCCU------------- Innamorato di Ncilina

JABBICU----------- Paraninfo

CALUMMA ------- Pretendente di Vilasi

ADALINA --------- Madre di Calumma

MASUZZU--------- Figlio di Calumma

PERSONAGGI 5 UOMINI E 4 DONNE

E' implicita l'autorizzazione per la eventuale rappresentazione in pubblico

Questa opera protetta dalla SIAE (Societ Italiana degli Autori ed Editori)

LE CARATTERISTICHE

VILASI Rozzo e prepotente, non si cura dei sentimenti degli altri, espressione arcigna.

NZINA Governante tutto fare di casa, ama Ncilina come fosse sua figlia e per la sua felicit disposta a sfidare in qualunque momento a Vilasi.

NCILINA Fragile ragazza che soffre della goffaggine del padre, si affida ciecamente a Nzina che ama come una sua seconda madre.

TATO' Insofferente alle irruenze del fratello, un poco effeminato.

ROCCU Innamorato ricambiato di Ncilina, sopporta malamente le prepotenze di Vilasi.

JABBICU Affarista per denaro, si esprime in "rima" per mettere in evidenza la sua cultura.

CALUMMA Disposta a tutto pur di potersi accasare.

ADALINA Disposta a tutto pur di potersi accasare.

MASUZZU Sfoggia una cultura esagerata, balbuziente, le sottolineature dei suoi monologhi segnano i punti dove si inceppa il suo parlare e dove maggiormente suscita l'ilarit.

_________________________________

SCENOGRAFIA

Elementi indispensabili sono: una porta sulla destra che l'ingresso dall'esterno e una

porta sulla sinistra che indica l'ingresso alle altre stanze, il mobilio e l'arredamento generale, in "stile", completeranno assieme ad una poltrona per Vilasi e alla sua inseparabile "ferla", la scenografia per questa commedia zitaggi a cumannu.

PREMESSA

Il dialetto che viene espresso in questa commedia almeno in parte diverso dal dialetto in uso nella Sicilia Occidentale, cos come quello in uso nella Sicilia Orientale.

La scrittura che risulta difficoltosa anche per la mancanza di testi univoci per tutta la Regione, fanno si che alcune espressioni o parole possono essere di difficile comprensione, qualora si verificasse ci, potrete richiederci per via e-mail le delucidazioni del caso.

ATTO PRIMO

VILASI (dorme sulla poltrona).

ROCCU (entra in punta di piedi, si avvicina a Vilasi) Don Vil Don Vil

VILASI (dorme).

NCILINA (entra) Roccu!

ROCCU Ncilina, ti stava circannu, quannu nun ti viju mi sintu mpazziri, aju accuss tanti cosi di diriti ca nun sacciu mancu di unni aja cuminciari.

NCILINA Oh! Roccu caro, anchi j' ti vuliva parlari, avi sulu dui uri ca nni vittimu ma gi mi pari ca avissi passatu 'na jurnata.

ROCCU Aju lu mpirnu addumatu cc dintra lu cori, ca taja putiri parlari sulu a la mmucciuni, ma chi vita j chista ca stammu facinnu nuantri duiStaju pirdinnu li spranzi!

NCILINA No! Nun diri accuss, nun ti disprari vidirai ca prestu o tardu cciamma arrinesciri a amarinni davanti a tutti.

ROCCU J la t fiducia ca mi duna la forza di continuari sta finzijoni, di continuari a fari finta ca sugnu un garzuni di stadda, ca sacciu strigliari li vistij, ca sacciu pulizzijari li staddi, ca sacciu arricogliri lu finu ppi li vacchi e ppi li maiala.

NCILINA Quantu amu tutti sti sacrifici ca sta facinnu ppi mija, ppi starimi vicinu E j' accamora ti puzzu dari sulu 'na promessa di amuri eternu (si avvicinano prendendosi le mani).

NZINA (entra) Av car! Va beni ca vi vuliti beni Vidimmu siddu lu putimmu sbugliari quantu la cunzammu precisa la nzalata.

NCILINA Nzina, simmu disprati Ma cumu amma fari? Cuma amma fari ca m patri nunni v sentiri di farimi maritari ccu Roccu? (lo guarda teneramente).

NZINA Avanti nun fari accuss, ca mi f chianciri anchi a mija. Per ti puzzu diri 'na cosa, nun sacciu cumu, ma un mudu ppi farici diri di si a stu vicchiu tistuniL'aja truvari, quantu j veru ca mi chiamu Nzina, va ora itivinni ca t patri avi 'na visita C' don Jabbicu Scurcidda ca cciada parlari.

NCILINA Don Jabbicu Scurcidda? Nza chi v di m patri ss ruffijanu!

NZINA Sicuramenti nenti di bunu, pirch ogni vota ca ss cristijanu a vinutu, anu sempri cuminatu stramri jddu ccu t patri, ma nun ti scantari ca j' nun minni vaju di cc dintra e tignu l'ucchi apirti cumu dui fanala.

NCILINA Va beni, Roccu, jamun, Nzina mi raccumannu a tija.

ROCCU Lu nostru amuri e la nostra stessa vita sunu nti li t manu.

NZINA Ssth! Faciti pianu Lu vuliti sbugliari?

NCILINA e ROCCU (escono in punta di piedi).

NZINA (chiama a bassa voce) Don Vil! Don Vilasi (urla) Don Vil!

VILASI (trasale) Chi j? Cu j?

NZINA Ma chi sempri dormi vossija? Vinu l'aggenti a truvarilu e vossija dormi sempri.

VILASI Armalazzu ca s, mi sta facinnu muriri di tirrura, accuss si cci vrama a un poveru vicchiu?

NZINA Ma si avi cchiu di n'ura ca lu chiamu adasciu adasciu e vossija mancu mi rispunni Tantu ca mi stava scantannu, dicu mpazzica cci capit quarchi cosa a don Vilasi, per siddu vossija v dormiri ancora cci dicu a don Jabbicu Scurcidda di viniri n'antra vota.

VILASI No! Oramai sugnu viglianti, fallu trasiri.

NZINA Ma siddu vossija nun j prontu nun c' bisugnu ca cciada parlari ppi forza, ora cci vaja dicu ca ppi oj nun si nni f nenti.

VILASI Ti staju dicinnu ca sugnu prontu e va fallu trasiri primu ca ti dugnu 'na furcunata ntesta, (alza la ferla).

NZINA E ci vaju, ci vaju, ma viditi chi mudi, faciti beni e pua viditi chi vi truvati, (esce).

VILASI Armalazzu ca nun sada fari mai li fatti s, ma quarchi vota (cambia espressione) Siddu don Jabbicu a vinutu vordiri ca avi novit! Finarmenti, (sorride mentre si strofina le mani).

JABBICU (entra molto ossequioso) Caru don Vilasi, vi rivedo ccu tantu pijaciri, culuritu cumu un pumadamuri.

NZINA (entra, finge di spolverare ma ascolta quello che dicono, ridacchia al parlare di Jabbicu).

VILASI Avanti nun faciti sconapeci e dicitimi lestu siddu aviti novit (marcato) Novit buni!

JABBICU Aju ottime novit, migli d'accuss nenti ci st, per (allude a Nzina) Chiddu ca aja diri j delicatu assai, migliu ca ristammu suli sann guai!

VILASI Nzina! Va pulizia dda dintra ca j' e stu galantomu amma parlari di cosi mportanti.

NZINA (arrabbiata) Ora chissu cci v, ca vaja pulizijari unni aju gia pulizijatu ; tutti l'antri stanzi sunu nitti, liccati! Sulu st stanza j sempri lorda e chista aja pulizijari!(riprende a strofinare violentemente).

VILASI E allura va ncumincia a pulizijari di la punta di dd.

NZINA (esegue borbottando ma per tutto il tempo cercher di ascoltare quello che si dicono).

VILASI Mastru Jabbicu nun ci faciti casu e parlammu di l'affariciddu nustru

JABBICU (con complicit) Don Vil, la furtuna la frunti vi vas , di sti cuminazioni ogni mill'anni nni capita una, abbastica l'acchiappammu mputiri a li

NZINA (tossisce).

JABBICU Ehm Curnicchiuna!

VILASI Ma nzumma mi lu vuliti diri

JABBICU (con circospezione) La zita ppi vui pronta j, cci putiti fari fari lu tessit!

VILASI (felice) E cumu j? Bona?

JABBICU Don Vil, 'na fimmina cumu cci nn picca Sulu ca nun j tantu ricca, ma cchi cci f, sordi nn'aviti nquantit.

VILASI Bravu Mastru Jabbicu, finarmenti nn'atu fattu una giusta.

JABBICU E ora tinitivi forti, strinciti li dinti, grapiti li gricchi e attintati chisti antri firticchi.

VILASI Jh? Dicitimilli.

JABBICU Cumu 'na palumma arriva la vostra zita ca si chiama Calumma e veni ccu la matri, donna Adalina, bedda piacenti e (si guarda attorno con circospezione) Quasi nnuccenti.

VILASI (disorientato) Jh? E allura?

JABBICU Don Vil, facimmu 'na forzatura, donna Adalina, maritatila cc vostru frati Tat e jddu p diri socchi v!

VILASI (stupito e meravigliato).

JABBUCU Ammeci di un matrimuniu Si nni fanu dui, si sparagna ncapu li spisi e j tutto fattu 'ncapu a un misi.

VILASI Zz, daveru jMmih! Ca bellu j.

JABBICU Donna Adalina senza cuntari ca j ancora 'na fimmina tuttu fari!

VILASI E chissu chi mi ntaressa, mi ntaressa sulu ca m frati si marita quantu mi lu livu di intra.

JABBICU Per lu discursu cc spiddissi, siddu a iddu nun ci pijacissi.

VILASI Socchi pijaci a jddu nun cunta, sugnu j' ca li cumannu sti cosi, datuca pagu j' e a propositu di paga, quantu vaja dari ppi tutti dui?

JABBICU Aspittati, n'antra novit vi devo prospettari prima ca di li grana amma parlari.

VILASI N'antra novit? J' staju stunannu sulu a lu sentiurivi parlari, avanti dicitimi chist'antra novit.

JABBICU Donna Calumma la vostra zita, ca j un fimminuniAvi un figliu ca pari un bilannuni

VILASI E allura, chi cci fa?

JABBICU Un figliu avi jdda, 'na figlia aviti v Li maritammu e nun sinni parla cchi.

VILASI Ma viditi vui Ma daveru diciti?

JABBICU Cerimonia unica e nenti doti, nn ppi vostru frati nn ppi vostra figlia, tantu siti tutti 'nfamiglia.

VILASI Chista daveru mi pijaci, anchi ppi m figlia, quantu accuss si leva di ntesta ss garzuni ca aju nti li staddi, bravu mastru Jabbicu.

JABBICU Nzirtannu lu vostru pijaciri maju permittutu di farili viniri (ammicca) A pigliari un th, chi nni dicitiVi pijaci cumu j?

VILASI Benissimu facistivu, jtili a pigliari lestu, ca mi sintu emozionatu cumu un carsiddu.

JABBICU Quarchi minutu solamenti, vaju a la locanna e li purtu cc prontamenti.

VILASI (soddisfatto) Ah, chista si ca j na jurnata di scriviri nti lu calentariu, ntre un curpu sulu sistimu na casata, Nzina, chiamami a m figlia Ncilina e a m frati Tat.

NZINA Sih! So figlia Ncilina e so frati Tat, (scimmiotta Jabbicu) "io gneca lo saccio unni so", ppi parlari cumu a jddu.

VILASI T'aju dittu di chiamarimilli e subbitu sparti, primu ca ti dugnu na furcunata ntesta, (alza la ferla).

NZINA Bedda Matri cchi nnisc pazzu? Va beni ora cci li chiamu, ora cci li chiamu, (esce).

VILASI Mi pari n'alligrizza nsunnu, ancora nun ci puzzu cridiri ca tutta na vota nni sistimammu tutti: ddu lagnusu di m frati Tat, accuss la speddi di fari lu gadduzzu cca dintra, m figlia Ncilina ca avi gi dicidott'anni e j ancora schetta e j', tutti maritati; pua pinzammu anchi a Nzina La jttu fori, l'allicinziju, tantu la cammarera la po fari m muglieri E anchi la matri di m muglieri, mih! Che bellu.

JABBICU (annuisce con soddisfazione al monologo di Vilasi).

VILASI Viniti ccu mija mastru Jabbicu, scrivimmu lu contrattu e accuss nun ci pinzammu cchi, patti chiari Cciamma scriviri una di tuttu, pirch li grana ca vaja dari sunu assidurati, (si avvia).

JABBICU Socchi scriviri si f Lu leggi (imbarazzato)La mamm Scusatimi ma nun mi viniva la rima, ma ora m'arripigliu e ora stessu vi dicu ca a scriviri andijamu pirch li cosi giusti noi faccijamu,(escono).

NCILINA (entra, chiama) Patri, m'atu fattu chiamari? (si guarda intorno) Unni sinni j? Anchi ddu ruffijanu di don Jabbicu nun c', sopiddu pirch ss cristijanu mi f nantipatija

ROCCU (entra, a Ncilina) Pirch ta fattu chiamari? Chi v di tija?

NZINA(entra) Car, aspittativi li cosi cchi tinti ca putiti pinzari.

TATO' (entra) Nzumma si po sapiri chi sta succidinnu? Aju ntisu chiddu ca dicisti Nzina e nun ma pijaciutu di nenti.

NCILINA Nzina, nunni teniri accuss ncapu li spini, dicinni chi sta capitannu.

NZINA Ncilin, gioja mija, t patri nni sta cuminannu nantra di li s.

TATO' E va beni, chi nnamma scantari ppi chissu, nna ffattu tanti Una cchi, una menu.

ROCCU Don Tat, aju na brutta sensazijoni stavota, mi pari na cosa cchi seria, lu fattu j, ca nunnaju vistu mai Nzina accuss preoccupata.

NZINA Stavota j cchi serija la cosa.

NCILINA Nzina, mi sta facinnu scantari.

NZINA No Ncilin, nun ti scantari ca j' sugnu sempri cc ccu tija Ora muti ca sta arrivannu.

VILASI (entra, a Roccu) E tu chi bu? Cu ta chiamatu? Vatinni nti la stadda a talijari l'armali.

NCILINA Patri, j nun aju segreti ppi nuddu, putiti parlari ccu tutta libert.

VILASI Anchi j' nunnaju segreti, per socchi aja diri, laja diri a tija, e nn a jddu Perci sinni po jri.

NZINA Ma chi picciuttu maladucatu! Avanti vatinni! Ma propija ca don Vilasi ti l'ada dari na bella lezioni di cumu si cumportanu l'aggenti studijati E va beni! Faciticcillu vidiri a jddu ca j un puvuriddazzu di chi pasta Di chi bona pasta siti fattu.

NCILINA (incita Roccu a parlare).

ROCCU Eccu Propija chissa j la verit, vulissi essiri presenti, ccu lu vostru permissu, ppi putiri capiri finarmenti Cumu m'avissa cumpurtari ccu certi cristijani ca agiscinu senza nessuno criteriu ne rispittu mancu ppi li persuni cchiu cari.

VILASI Ma po essiri ca ppi ogni cosa amma fari sempri tanti discursijoni? E va beni, mintiti ntre n'agnuni e nzignati socchi v, abbastica nun mi siddij cchi!

TATO' Ma pirch nn chiamatu? Nun ti sinti bunu?

VILASI Ma quali! Bunu mi sintu! Tat, frati mija, sinti cc, (gli mette una mano sulla spalla) e anchi t, Ncilin, (gli mette l'altra mano sulla spalla) vaja dari na bella notizzija, tu frati mija, tu figlia mija e j' Nnammu fattu ziti.

NCILINA e TAT0' (immobilizzati dallo stupore).

NZINA Tutti li furtuni sempri ppi l'antri eh?

TATO' Ma frati mija chi vordiri ca nnammu fattu ziti? Chi v diri? Ccu cc nnammu fattu ziti?

VILASI Lu sapiva ca v'aveda pijaciri! J', maju fattu zitu ccu donna Calumma, (a Tat) tu, ta fattu zitu ccu donna Adalina ca j la matri di donna Calumma e tu Ncilina, ta fattu zita ccu Masuzzu ca j lu figliu di donna Calumma.

TATO' Ma cumu a pututu pinzari a na simili bestijalit Cumu a pututu pinzari ca j' mi vaja maritu ccu donna Adalina ca mancu aju l'anuri di canusciri.

VILASI E chi cci f si nu la canusci? Mancu j' la canusciu la m zita Per nu li fazzu tutti ssi sconapeci.

ROCCU Ma don Vilasi, nun vi putiti fidari a mintiri lu vostru cori, chiddu di vostra figlia e chiddu di vostru frati nti li manu d'aggenti ca mancu canusciti.

VILASI Ma quali cori, ficatu e rignuna, e chi ci dugnu lu cori j' a donna Calumma? Unni v'abbunna lu senziju, cc ognedunu sada teniri li so cosi.

NCILINA Patri mija, na cosa sula vi puzzu diri, ca stu matrimoniu j', nu lu far mai!

VILASI (alterato sta per intervenire).

NZINA (lo precede) Ma chi maneri sunu chisti di parlari a t patri, anchi vossija don Tat Ma cumu vatu sfacciatu di ss manera, ma talijatili chi sunu puliti tutti dui, lu mischinu si preoccupa ppi l'avveniri d'iddi E chiddi sparti ca fanu schinchiddi, (allude a Vilasi) ma propija ca nun ce rispittu ppi nuddu, ca nun si prova cchi nn rissura n vrigogna, ca nun si capisci cchi nenti di li sintimenta di l'antri.

VILASI Atu ntisu? Avi ragiuni.

NZINA Propija ca amma essiri armali e nun ci po nuddu cchi, (esce).

TATO' Ora Dicu j', cumu ti po affidari a genti frustera ppi sti cosi, ca sunu cosi serii.

VILASI Genti frustera? Ma lu sa cu mi la mmijatu stu partitu? Anzi sti tri partiti? Don Jabbicu Scurcidda, jddu gneca j frustiri.

ROCCU Sulu jddu li po fari sti cosi.

TATO' Ma frati mija, cumu p essiri accuss urbu e nun tinnaddunari ca ssu ruffijanu lu fa sulu ppi scippariti quarchi sordu

VILASI (furbo) E cc ti sbagli, j' cci l'aju fattu scriviri nti lu contrattu, chi vi pari ca sugnu babbu? Ogni matrimoniu ca conza, costa 10 sordi, li nustri vinissiru 30 sordi e j' arriniscivu a scippariccilli tutti tri ppi 18 sordi e 7 unzi.

TATO' (ironico) Daveru n'affari.

VILASI Nun vi stava dicinnu chissu?

NZINA (entra correndo, urla) Don Vil, (gli gira intorno correndo, lo gira su se stesso mentre va sistemando cose e spostando oggetti) stanu arrivannu Lestu ssi si pripara Cc sunu Mamma cchi sunu belli

VILASI Armalazzu (cerca di colpirla con la ferla quando gli passa davanti) Armalazzu Mi sta facinnu arrivutari tutta la quatreja Mada fari muriri

NZINA Ora basta, (gli leva la ferla dalle mani) ca mi pari un carsiddu ccu tutti sti birzilletti ca f, (gli sistema il berretto).

VILASI Ma nzumma, cu j ca sta arrivannu?

NZINA Cu sta arrivannu? Cu sta arrivannu? Signuri mei, mada fari mpazziri, primu fa li mpadduccati e pua mancu si l'arricorda, sta arrivannu la s zita! Ora vidimmu di faricci bella figura, pirch siddu arriva a vidirilu accuss chidda piglia e sinni scappa antru ca matrimuniu.

VILASI Armalazzu!

NZINA Nnamma fari vidiri masculi e n pira sfatti.

VILASI Armalazzu!

NZINA (lo sistema sulla poltrona, gli scopre il petto) Facimmucci vidiri li pila di lu pittuMa nzumma, tri o quattru pila cci sunu, ora ssi si minti accuss, a tira baci, (gli schiaccia le guance) appena la s zita trasi di ss porta cciamma dari la mpressijoni ca p ristari prena sulu cc na talijatura (gli sistema la bocca rotonda) J perfettu.

VILASI Accuss paru bunu?

NCILINA Patri mija, datimi ascuntu, mannatilu a don Jabbicu, nun vi rinniti ridiculu ancora di cchi.

VILASI Mai! Chista oramai j cosa fatta.

NZINA E basta ccu st surmuni vuantri Ammeci di ringrazijari ppi la furtuna ca va capitatu Mi li stati trannu di sutta li soli di li pidi, avanti don Vil, ss nun ci duna cuntu (lo sistema lo guarda estasiata) J bellissimu Don Vil 'Na figura Ora fermu accussca j' minni vaju, vossija marraccumannu (si avvia, si arresta) e no! Accuss nun po essiri.

VILASI E pirch?

NZINA E cumu pirch, la s zita sta vininnu ccu s matri!

VILASI E chi cci fa?

NZINA Chi cci fa? (urla) Daveru dici? Cumu so soggira lu vidi accuss chi po diri? Chi figura facimmu nuantri?

VILASI Ma chi mi ntaressa di la figura ca faciti vuantri, a mija mi ntaressa di la figura ca fazzu j', sugnu j' ca maja maritari, avanti cumu jera misu, (cerca di riprendere la posizione) accuss?

NZINA No no, nun va beni, amma trovari 'na posizioni ca ada pijaciri anchi a la soggira Allura vidimmu Forsi j migliu a la dritta, ss si susi, (Vilasi si alza) ss allarga li gammi cumu siddu forra a cavaddu.

VILASI (esegue) Accuss?

NZINA Ora jammu migliu, ss minti un pedi cchi nnavanti e unu cchi nnarriri.

VILASI (esegue) Ma accuss nun puzzu stari, armalazzu ca s.

NZINA Ppi amuri di la s zita e di la matri di la s zita ada resistiri Mi sta facinnu sconcentrari ccu tutti sti chiarchiari ca sta facinnu, ss si sta mutu oh! Allura vidimmu: li pila di fori ppi farisi vidiri masculuni, la vucca misa a stira ca allonga ppi fari quagliari la s zita, li gammi misi cumu si forra a cavaddu a lu sceccu, accuss s soggira ada disijari idda stessa di fari la scecca e j fatta, j perfettu, li tinimmu ntre un pugnu.

VILASI Ma nun ci puzzu stari misu accuss, cumu ti l'aja diri, nun putimmu truvari nantra posizijoni?

NZINA Acch! Ora ccu tutti li surbizza ca aju di fari nni mintimmu a perdiri timpu, ss strinci li dinti na rrancatedda ca j fatta, allura j' minni vaju e li fazzu trasiri, fermu eh! (si avvia, si ferma) E no! Nun po essiri, accuss nun va beni.

VILASI Arriri? Ti laju dittu ca nun ci puzzu stari accuss, armalazzu ca s, chi c ora ca nun va?

NZINA La so zita sta vininnu ccu la matri, ma anchi ccu lu figliu.

VILASI E allura chi cci fa?

NZINA E certu, chi cci fa! Chi cciamma guastari li sinzij a ddu poviru carusu? Cci v Chi sacciu Cciamma fari capiri ca vossija j cumu si forra un patri.

VILASI Nenti cci f, vatinni e falli trasiri ca j' nun puzzu stari cchi accuss, staju jnnu a cadiri.

NZINA Nenti Na cusuzza cci v Ssasp Forsi Per siddu (mentre parla va da una parte all'altra).

VILASI (si gira goffo verso di lei, ora da qu ora da l) Staju cadinnu, allibbertati armalazzu ca s.

NZINA Eccu chi amma fari! S'ada fari vidiri un patri protettivu (gli apre il braccio sinistro) Accuss Un patri ca abbrazza lu figliu Per anchi un patri giustu e severu, (gli alza il braccio destro) e stu vrazzu spinciutu significa: dunati accura ca siddu m'arrabiju ti scafazzu la midudda.

VILASI Ora basta! Nun ci la fazzu cchi (ansima) Armalazzu!

NZINA Ppi amuri di la s zita, di la matri di la s zita e di lu figliu di la s zita ada resistiri, eh! Ora s, ca pari tuttu nantru.

VILASI Staju cadinnu, nunni puzzu cchi

NZINA (lo interrompe) Cessu ca cc sunu, mutu, mutu! Prego trasiti accomodativi.

CALUMMA (entra) Amuri mija (si inchina e resta in posizione).

VILASI (vorrebbe muoversi) Staju cadinnu

NZINA (lo pungola) Voss si st mutu ca cc la s zita.

VILASI (sottovoce) Staju cadinnu Armalazzu ca s!

NZINA (lo pungola) Fermu fermu

ADALINA (entra) Jenniru mija (si inchina e resta in posizione).

VILASI (barcolla vistosamente) Cadu...

NZINA (lo pungola) Fermu fermu ca nun j ura.

VILASI (barcolla allo stremo) Armalazzu ca cadu

MASUZZU (entra) Pap!

VILASI (grida mentre cade) Armalazzuuu (si lamenta da terra) Ah Ah

ROCCU- TATO'- NCILINA (fanno per aiutarlo, Nzina con un gesto li ferma).

CALUMMA Cessu chi f? Cadistivu? Ora v'ajutu j', (si china su Vilasi per aiutarlo).

NZINA (finge uno starnuto) Ah! Ah! Ah Tcium! (starnutendo colpisce col sedere il sedere di Calumma china su Vilasi).

CALUMMA (colpita sul sedere rotola sopra Vilasi) Mamma mamma

ADALINA Ce ce, spincitivi, chi faciti, (si china per aiutarli).

NZINA (come prima con un finto starnuto colpisce col sedere il sedere di Adalina) Ah Ah Tcium!

ADALINA (colpita sul sedere rotola sopra Vilasi e Calumma).

NZINA Ma vinutu n'arrifridduri

MASUZZU (tontolone si china per aiutarli, ride ebete). Eh! Eh! Eh!

NZINA (come prima si prepara con un finto starnuto) Ah Tcium!

MASUZZU (con un lampo di genio si rialza evitando la sculettata di Nzina che va a vuoto, si gira verso di lei e gli ride in faccia ebete) Eh! Eh! Eh!

NZINA (gli starnuta in faccia) Ah Tcium!

MASUZZU (indietreggiando cade sopra il mucchio).

(sul mucchio che si rotola per terra e sulle risate degli altri che li guardano divertiti si chiude il sipario)

FINE PRIMO ATTO

ATTO SECONDO

(l'apertura del secondo atto trova Vilasi seduto in poltrona, ansimante, a lato Ncilina con Roccu eTato', all'altro lato Calumma, Adalina, Masuzzu e Nzina).

NCILINA Patri mija, cumu vi sintiti?

VILASI (si lamenta) Ah Ah

TATO' Ma viditi chi brutta caduta Ti putivi struppijari daveru.

VILASI (si lamenta) Ah Ah

MASUZZU (sorride ebete per tutto il tempo)

NZINA (a Calumma e Adalina) Ma sign, ma cumu la cuminastivu? Vi cci jttastivu dincuddu

CALUMMA (imbarazzata) Ma j' chi nni sacciu

ADALINA Ma cumu potti succediri?

CALUMMA Mi sintu ancora ca mi sbarija la testa.

NZINA Certu ca chista stona propija, mancu lu canuscistivu ca subbitu lu stinnicchiastivu Chiddu ca j nirbusiddu Nun ci minti nenti ca vi jetta fori.

ADALINA Mamma Ma chi si po fari?

NZINA Ora lassati fari a mija ca cci pinzu j'!

CALUMMA Nzina, nti li t manu simmu,vidi siddu

NZINA (con complicit) Muti, muti ca ora mi la viju j'! (a Vilasi) Sempri vui siti eh don Vil! Lu lupu perdi lu pilu, no li vizzij, sempri ca approfittati di li situazijoni.

VILASI (ansimante) Ah Ah Nzina!

NZINA Chi c don Vil?

VILASI Tal veni cc, veni cc

NZINA (si avvicina di un passo guardinga) Cc sugnu don Vil, voss parla.

VILASI Abbicinati nantru tant, (stende furtivamente la mano per prendere la ferla).

NZINA (si avvicina di un altro passo) Ih! Chi mata diri.

VILASI (alza la ferla per colpirla) Armalazzu! Armalazzu ca ti l'aja cafuddari quattru forcunati di santa rraggiuni,(lo sforzo tale che gli viene la tosse ed costretto a sedersi lamentandosi) Ah Ah

NZINA (che si era allontanata divertita, finge uno stupore esagerato) Bedda matri, chi cciacchianaru li virmi, va viditi li cosi Faciti beni e pua chistu j lu ringrazijamintu, stu cristijanu nun si po pigliari nn ppi la testa nn ppi la cuda.

VILASI Armalazzu J narmalazzu, mi v fari muriri.

NCILINA Ma chi vi successi patri? Vi sintistivu mali? V'acchian un disturbu?

TATO' Ecch, tutti sti emozijoni Ora avi na certa et, caru Vilasi ta quatalari! gneca po fari cumu fanu li carusi.

ROCCU Secunnu mija vi sbagliati, ppi cumu lu canusciu j,' don Vilasi po suppurtari chistu e chi.

VILASI J idda, ss'armalazzu di Nzina ca a cuminatu tutti cosi.

CALUMMA Carmativi Amuri, pirch vi la pigliati ccu sta picciotta?

VILASI Ma nu lu capiti ca j un dijavulu scatinatu, mi v fari muriri Ma fattu arrivutari tutta la rignunata Ah Ah (si tiene la pancia) Aja jri a fari un surbizziddu, a mumentu vignu, (si avvia, f due passetti brevi, alza la gamba e scorreggia, si avvia, si incontra con Jabbicu che entra).

JABBICU Caru don Vilasi (lo trattiene) Ncurrinnu stati nniscinnu? Sono statu trattenutu, timpu aju pirdutu e sunu ritardatu (tiene fermo Vilasi che vorrebbe uscire).

VILASI Lassatimi jri, (vorrebbe uscire) Lassatimi jri

JABBICU (lo trattiene) Mi staju colligrannu pirch ncuscenza viju ca atu fattu la ricanuscenza.

VILASI (scorreggia tra le braccia di Jabbicu).

JABBICU Ma vui stavavu jnnu a quarchi banna? Forsi vi serbi na lavanna.

VILASI Nenti oramai nun mi serbi cchi, (torna a sedersi sulla poltrona).

JABBICU E ora cari tutti, chi vi puzzu diri pirch lu mio pensiero vi puzzu fari capiri: sta bellezza cc, (indica Calumma) la furtuna vi la nvi; chista majst, (indica Adalina) quantu chica e si trova di cc e di dd Stu picciuttu (indica Masuzzu) ca j figliu di tanta belt Chi vi pari un taranan?

NZINA Don Jabbicu, ma pirch parlati accuss? Siti un poeta?

JABBICU Brava picciotta tinnaddunasti, ma ora lassami parlari, mpazzica la rima mi puzzu scurdari, pirch a don Vilasi quarchi cosa aja diri anchi siddu nun sacciu di unni pigliari

NZINA (confidenziale) Don Jabbicu, siddu mi lu permittiti vi li suggeriscju j' dui palori ca lu canusciu beni Perci Don Vilasi siti v Nomu chinu di virt?

JABBICU (annuisce, man mano che parla si accalora mentre gli altri fanno cenni di assenso) Don Vilasi Siti v Nomu chinu di virtu?

NZINA Mancia sempri ripuddu.

JABBICU (con enfasi) Mancia sempri ripuddu

NZINA E jnchi lu rrinali fina lu cuddu.

JABBICU (preso dall'euforia non si accorge di quello che dice) E jnchi lu rrinali fina lu cuddu.

NZINA Bravu don Jabbicu, (applaude, applaudono anche Ncilina, Tat, Roccu e Masuzzu, indecisi e titubanti applaudono anche Calumma e Adalina).

VILASI (non gradisce, a gesti f capire a Nzina che dopo gliele dar in testa con la ferla).

JABBICU E ora dirvi brevementi voglio ca sta fimmina tantu appariscenti Massara e ubbidijenti (indica Calumma) Nunni squaglia criscenti, tanti figli vi dar e in cambio sulu un piccolo sforzo v'addumanner.

NZINA (a Vilasi) Chissa j propija la muglieri ca cci v ppi vossija don Vil, (a Calumma) per vossija sign, novissa essiri tantu ubbidijenti e rimissiva pirch a don Vilasi cci pijacinu li fimmini sarbaggi ca cci lu v nzignari jddu lu giudiziju.

VILASI (a Nzina) Ma tu chi va parlannu, cu ti cci ntrunza?

CALUMMA Cari tutti e caru vui, (a Vilasi) Amuri mija, nun vi puzzu elencari tutti li doti ca possiedo pirch forra n'elencu troppu lungu, vi puzzu diri sulu ca sar cumu mi vuliti: mi vuliti manza E io ammanzo, mi vuliti sarbaggia e io nsarbaggiscio.

NZINA Don Vil, na muglieri meglia di chista nu la putiti truvari a nudda banna, (a Calumma) Sign, mamma chi belli palori, sugnu commossa, (la bacia e di nascosto gli dice) Sign, j fatta lu tinimmu ntre un pugnu, continuammu accuss ca jammu buni, a ogni mudu siddu aviti bisugnu di mija dicitimillu.

CALUMMA Grazzij Nzina, si na brava carusa e mi ricorder di tija a lu mumentu giustu.

JABBICU Donna Adalina ammeci j la cchi esperijenti di tutti tre, fimmina calda e ancora pijacenti unni sapprisa, nunni lassa nenti.

NZINA (applaude) Brava Donna Adal, li lassati darriri a li carusi.

JABBICU Lu timpu Let si cci purtatu, ma tutti li dinti mmucca cci lassatu.

NZINA Daveru? M! Quantu taliju, (gli apre la bocca, guarda dentro poi in confidenza) Donna Adal, aviti tutti li dinti purriti, ma nun vi scantati ca nun ci lu dicu, (agli altri) tutti perfetti l'avi, j', a let mija aju gi la cascia e chidda, odd ca ccinni mancassi unu.

ADALINA (a Tat) Mio caro promesso sposo, forsi pensereti ca io sogno un poco avanti con let, ma vaja diri ca l'anni ca aju passatu anu sirbutu ppi nzignarimi tanti cosi, cosi ca sirbinu di jurnu e di notti Di notti, quannu si sbampa. (tutti restano interdetti per un poco).

NZINA (sottovoce a Tato') Don Tat, siti sistimatu ppi li festi, (a tutti) mi parissi giustu ca anchi lo sposo avissa diri quarchi cosa Avanti don Tat J tantu timidu, per na palora cci lata diri a la vostra zita, eh!

TATO' (guarda inferocito senza rispondere).

NZINA Stu cristijanu cc la s timidezza j na cosa Avanti dicitilu a mija socchi ata diri e io riferiscio, putiti parlari, (gli accosta l'orecchio).

TATO' (all'orecchio di Nzina) J' nun mi la maritu sta vecchia buttana, e cci lu po diri tranquillamenti ca si la punu jri a pigliari nti

NZINA Don Tato' eh!

TATO? Di irisinni a dd pajsi, e dicci anchi a m frati ca j ura ca la speddi di pinzari a li fatti mija ca cci puzzu pinzari j'! E a ss ruffijanu di don Jabbicu cci dici ca primu sinni v di cc dintra e migliu j, siddu nun v ca cci stuccu la carina ntri morsa.

NZINA (melensa) A dittu di si!

(soddisfazione a soggetto di Vilasi, Calumma, Adalina, Masuzzu, Jabbicu).

NZINA Ah, chi j bellu vidiri li persuni accuss felici ma ora dicitimi na cosa don Tato',

daveru vi pijaci accuss assai donna Adalina? (gli porge l'orecchio).

TATO' (all'orecchio di Nzina) No!

NZINA (melensa) A dittu di si! Sulu avanza quarchi dubbiju siddu po essiri capaci di amarila a lu puntu di faricci scurdari tutti li mariti ca ada vutu primu, per mi dissi ca siddu vossija donna Adal, cci duna na manu, j cosa fatta.

ADALINA Na manu? Avoglia siddu cci dugnu na manu!

NZINA La vistu, don Tat? E vossija ca nun ci cridiva.

TATO (inferocito st per ribattere).

JABBICU E ora nun vi disprati, cc lurtimu ca jnchi pignati, chiddu ca scompiglia st bella famiglia, Masuzzu avanza, arricrijati la panza.

MASUZZU Madamigella che ho fatto per potere godere la vostra magnanimit? La belt d'animo a voi passata dal capostipite, cos umano, cos fedele e fermo nelle sue convinzioni, vi fanno anuri. Torno a voi per farvi comprendere di come potr essere il miglior padre per i nostri figli di purtanto amore che vi porgo in un piatto d'oro.

ROCCU J maju mmirijacatu linnu, e nunnaju caputu mancu na palora di socchi a dittu.

NCILINA Ajutu! Ajutatimi mpazzica daveru mi lu fanu maritari, Nzina, ppi quantu beni ca mi v, nun mi lassari.

NZINA Ncilin gioja mija, nun ti scantari ca Nzina j cc ccu tija e nun ti lassa, (fa la faccia feroce) si l'ana vidiri ccu mija, (cambia espressione) ma chi delizzija, ma chi belli palori, quantu sintimintu, quantu gnegnu, (sospira) ah! J na perla di carusu, don Vil, stu picciuttu nun l'amma fari scappari di cc d'intra.

VILASI (stupito) Ta pijaciutu?

JABBICU Signuri, in questa stagioni sono chino di sodisfazijoni, pirch vi staju vidinnu tutti felici per questa Come dire Aggregatura Questa Ammucchiata Questa

NZINA Don Jabbicu, eh! Chi schifiju, ci sunu carusi ca attentanu.

JABBICU Ehm Ehm Avendo test l'accordu raggiuntu e nti l'attesa ca scrivimmu n'appuntu, accumpagnu a la lucanna lu figliu, la matri e la nanna.

NZINA Don Vil, eh? (gesti come per dire: va bene?).

VILASI (non ha capito niente, gesti come per dire: che vuoi dire?).

NZINA (gesti come per dire: siamo d'accordo) Sign, don Vilasi nun voli ca vinni jti a la lucanna, vi voli ospitari a tutti cc, ora vi priparu na para di cammari accuss vi putiti arriposari tranquillamenti.

ADALINA (a Calumma e Masuzzu) Nun voli ca nni jammu, cc nni sistimammu, (parlottano felici tutti e tre).

JABBICU Ccu grandissimu dispijaciri j' di cc devu usciri, tanti cosi aja sbrigari prima di putirimi curcari.

VILASI Viniti ca v'accumpagnu , primu ca vi jti a ripusari avissima chiariri quarchi cosa di lu contrattu ca ficimu e pua aja jri a fari un surbizziddu Primu ca mi lu fazzu dincuddu, (si avvia).

JABBICU Chinu di discrezijoni sono a vostra disposizijoni, (esce assieme a Vilasi).

ROCCU Nzina, ma pirch la fattu ristari cc! Nun jera migliu siddu sinni jvanu?

NZINA No no, j migliu accuss, quantu li tignu a l'abbista.

TATO' Ma si sicura ca la po sbrugliari sta matassa? A mija mi pari ca si sta mbrugliannu sempri di cchi.

NZINA Nun vi scantati, ca l'urtima palora laja diri j'.

NCILINA Nzina j' lu sacciu ca tanti voti a risurbutu situazijoni difficili, ma stavota mi pari cchiu complicatu Sugnu scantata!

NZINA Datimi fiducia ca quarchi cosa l'amma cuminari, sulu vata teniri pronti a fari socchi vi dicu, in qualsiasi mumentu e senza discursijoni, ora jtivinni ma ristati vicini ca appena vi chiamu ata essiri pronti.

TATO' Jamun car, lassammu fari a Nzina ca lu sapi socchi ada fari, (esce con Ncilina e Roccu).

NZINA (sospira, tra s) Mah A jddi cciaju fattu curaggiu, ma a mija cu mi lu fa?

MASUZZU (si avvicina) Donna Nzina, lei chi nni penza, cciaju fattu bella figura ccu madamigella Ncilina e ccu s patri don Vilasi o aja pinzari a un rimescolamento di lu mija interloquire?

NZINA (tra se) Bedda matri ca la testa mi girija, (a Masuzzo) nooo, j precisu, nun tuccari mancu na virgola di lu discursu di prima J chinu di contenuti, espressi beni Nzumma appi la mpressijoni ca Ncilina stava cadinnu nterra.

MASUZZU Atu ntisu, cci pijacivu, ora viju si la truvu e la spingo a farimi beare con la sua fatua e minuta figura, (esce).

ADALINA Nzina, parlammunni chiaru, tu ca li canusci Chi nni pinzi? Ha quarchi consigliu di darinni?

CALUMMA Siddu tu ajuti a nuantri po stari tranquilla ca doppu nuantri Ajutammu a tija, dunami na manu ca cumu addivintu la patruna cc dintra, ti fazzu fari la vita di gran signora.

NZINA Daveru sign? J' vaja ringrazzijari ca matu pigliatu a benvuliri E vulissi contraccampijari, ma cumu fazzu?

CALUMMA Avanti Nzinuzza,(caramellosa) siddu a diri quarchi cosa ca nni po ajutari (dolcissima) Chistu j lu mumentu.

NZINA Veramenti sapi c quarchi cosa ca vi vulissi diri Per nun sacciu siddu

ADALINA Avanti Nzinuzza, parla eh, (dolcissima) ora simmu amiche.

CALUMMA (dolcissima) Eh, ora simmu amiche.

NZINA J ca quasi m'abbrigugnu a dirivi st cosi pirch Vuantri si vidi ca siti fimmini di gran classi e jddu j accuss ZagurduPpi esimpiju, l'atu vistu tutti ssi pidita ca va jttannu? Nun sulu li f jddu ma cci pijaci ca l'avissira fari anchi l'antri, avi la convinzijoni ca annettanu la panza, perci siddu lu vuliti fari felici faciticci du pidita belli sirrati e vinnaddunati cumu lu faciti cuntentu.

CALUMMA (sconcertata) Ma nun sacciu

ADALINA (in tono di rimprovero) Calumma, chistu j lu mumentu di livariti tutti li scuncichi di la testa Ora chi j? Ppi quarchi piditu? Nni f tanti, quannu simmu suli!

NZINA E chi forti sunu, chi cuntentu si f, chi cci vuliti fari, avi ssi fisimi e nun ci li leva nuddu di ntesta.

CALUMMA Ma cumu puzzu fari? Accuss a cumannu, chiddi quannu vinu vinu.

NZINA Sign, ss vidi ca j' nun ciaju dittu nenti, ma datuca vossija nzisti sapi cchi po fari? Ssi si nchiui nti la s cammara e si f tanticchia di pratica.

CALUMMA Ora chistu mi tocca fari Allura minni vaju dda dintra e fazzu pratica?

ADALINA Va ncumincia a fari pratica, quantu dicu na palora a Nzina e pua Vignu a fari pratica anchi j'.

CALUMMA (con un sospirone esce).

ADALINA E J? C quarchi problema?

NZINA Nonzi Mi pari ca avissima essiri a pustu, don Tat mi pari cuntentu Sulu siddu vulissimu essiri sicuri Cci putissimu dari n'ajutu

ADALINA N'ajutu? Cci putissimu dari n'ajutu? E dammuccillu st'ajutu Nzina, eh!cumu putimmu fari?

NZINA Ss vidi ca j' nun ciaju dittu nenti ma datuca vossija nzisti Sapi chi si po fari? Vossija si movi cc, ora chiamu a don Tat, appena jddu st vininnu, j' cci fazzu un segnali ccu la manu, vossija fa finta di sbeniri, e si jetta nterra, cumu jddu s'abbicina ppi vidiri chi succedi Vossija si l'acchiappa, si lu tira nterra, lu vasa, lu strinciE nu lada lassari jri ah! Mentri siti abbrazzati j' vramu, fazzu trasiri a tutti lantri E vossija (mima) M disanurata, m disanurata E accuss matrinuniju riparatori a quattru e quattruttu, chi cci nni pari?

ADALINA Nzina, tu s un dijavulu! chistu mi pijaci daveru, quannu lu facimmu?

NZINA Ija sign, propija ca vossija nzisti Lu facimmu ora, pirch amma perdiri timpu Allura vossija si minti cc e appena cci lu dicu j', fa finta di sbeniri, mi raccumannu ss teni lucchi chiusi, mpazzica si capisci ca j na farsa Pua appena lu senti ca s'abbicina Ca veni a vidiri chi successi, vossija l'acchiappa e nu lu lassa jri fina ca vinu tutti l'antri.

ADALINA Po stari tranquilla ca cumu l'apprisu nu lu lassu jri mancu ccu li scupittati.

NZINA Allura j' lu vaja chiamu, ssi si teni pronta, (esce).

ADALINA (si cerca la posizione) Mi mintu cc Forsi j migliu cc, cchi alabbista j E migliu j Accuss nni vidinu tutti, (si prepara).

NZINA (entra furtiva) Accura ca arriva Ss si jetta nterra, mi raccumannu Ucchi chiusi!

ADALINA (cenno di assenso, si butta per terra).

NZINA (grida) Cessu, chi successi? Sign chi avi? Aiutu! Curriti!

JABBICU (entra) Chi f? Pirchi gridi tu?

NZINA La povira signura Adalina j sbinuta, vas chi cci capit Ss mi duna na manu ca la spincimmu, (va per aiutarla ma quando si avvicina Jabbicu, lei si allontana).

JABBICU (si china su di lei).

ADALINA (lo tira su di s, lui vuole liberarsi, lei non lo molla) Amuri Sugnu t Pigliami Fammi socchi v

JABBICU (grida mentre inutilmente strattona per liberarsi) Ma chi v Lassatimi jri Aiutu

NZINA (ad alta voce, ironica) Ajutu Curriti Vi vuliti allibbirtari (fa segno agli altri di entrare).

NCILINA e ROCCU (entrano e restano stupiti e meravigliati).

TATO' (entra tirandosi dietro Vilasi recalcitrante) E trasi!

VILASI (entra di mala voglia tirato da Tat) Mi v lassari jri Ma viditi chistu oj cchi pinzata appi (vede i due per terra) Z! Ma chi stanu facinnu?

NZINA La disonorata! La disonorata!

ADALINA (nel frattempo si rialzata con Jabbicu, mima un'offesa esagerata, urla) Ma disonorata! Povira nnuccenti di mija, ma disonorata Ma diso(si accorge che Jabbicu) Ma vui? Ma cumu f? Nzina, chi successi?

NZINA Mih! Sign, la facistivu grossa, eh! A don Jabbicu vacchiappastivu!

ADALINA Ma cumu potti succediri? E ora?

NZINA E ora? Sign, chi vi pari facili doppu di chiddu ca cuminastivu? Sapiti chi putimmu fari?

ADALINA (spaventata, sottovoce) Vidimmu Nzin, cumu la putimmu risorbiri la custijoni Sugnu nti li t manu!

NZINA Ssi si fa maritari di don Jabbicu e nun sinni parla cch Tantu anchi jddu j un bonu partitu, eh signu?

ADALINA (riflette) Ija migliu di nenti.

VILASI Don Jabbicu, stu matrinuiju sfum, chistu nun vi lu pagu, anzi j migliu ca jamma abbirsari lu contrattu, avanti viniti ccu mija, (esce).

JABBICU Ma j' gneca l'aju caputu chi ma succissu, mi pari ca mavissi jutu quarchi cosa di travirsu, (esce).

ADALINA (gli va dietro) Disonorata sono, (guarda Nzina che la incita) Ora nnamma maritari pirch masann cc sopiddu chi succedi, (esce).

NZINA (aspetta che Adalina sia uscita, sospira sollevata) E chista j fatta, ora ammucciativi ca ancora nommu spiddutu.

TATO' Grazij Nzina, ca ma liberatu di ss periculu.

ROCCU Per nun ti scurdari ca cci simmu ancora j' e Ncilina mpericulu.

NZINA Nun mi lu scurdu nun mi lu scurdu Sulu ca amma truvari lu sistema ppi

NCILINA Lassati fari a jdda ca sapi benissimu socchi ada fari, (si avvia con Roccu).

ROCCU (a Ncilina) Certu ca a na cammarera Ca vali

NCILINA (risentita) Nzina nun j na cammarera, ma fattu di matri di quannu j' aviva tri anni, di quannu m matri mur.

ROCCU Raggiuni a! Mi dispijaci di chiddu ca aju dittu.

NCILINA Ora nun ti preoccupari ca nenti cci fa Ammucciammunni e lassammu fari a jdda, (escono).

TATO' J' ti sirbu ancora Nzina?

NZINA Sissi don Tat, ss sammuccia anchi vossija, per ssi si teni prontu (guarda alla porta) Lestu ss nesci ca sta vininnu la signura Calumma.

TATO' Allura mi mintu cca darriri, appena mi chiami vignu, (esce).

NZINA (finge di spolverare).

CALUMMA (entra, contenta) Nzina talija cc, (allarga le gambe, si piega sulle ginocchia, si sforza e f uno scorreggio quindi sodisfatta guarda Nzina).

NZINA Brava sign! (applaude) Lu vitti ca cciarrinisc?

CALUMMA Ci vulutu tantu mpegnu sai Pirch j' di ss cosi nunni fazzu mai Ma chi successi antura? Vitti ca cera un pocu di confusijoni.

NZINA Confusijoni? J' nenti nni sacciu, aja rrivatu ora ora e noju vistu a nuddu, ma pua chi nni ntaressa di lantri, pinzammu a li cosi nustri

CALUMMA Pirch, ce ancora quarchi cosa?

NZINA Ma nenti J ca cci vuliva diri na cosa sulu ca j tanticchia delicata e nun sacciu mancu cumu ncuminciari.

CALUMMA Mi po diri la qualunqui cosa, aju la massima fiducija di tija.

NZINA Sign, mada cridiri, aju suggezzijoni a parlariccinni.

CALUMMA Avanti Nzin, (dolce) nun mi lu v diri?

NZINA Sign, j' cci lu dicu eh! Vossija sta nzistinnu tantu Ada sapiri ca don Vilasi ca f tantu lu gaddu di jurnu La notti nun funzijona di nenti.

CALUMMA Nun funzijona la notti? Vodiri ca? (mima come dire niente?).

NZINA (annuisce).

CALUMMA E chi cci f? Migliu j, cchiu frisca staju.

NZINA Macari forra accuss semplici la cosa, chi cci pari ca nnanu picca di sbinturi nti sta casa? Chiddu ca nun f don Vilasi Lu f don Tat!

CALUMMA S frati? Ma cumu? E don Vilasi chi dici?

NZINA Chiddu cuntentu j, e chi cci puzzu diri sign, a li du frati cci pijaci accuss, lu jurnu unu e la notti nantru, perci ora vossija J' nun ciaju dittu nenti Ma a lu s pustu appena vidissi a don Tat

CALUMMA Ma daveru dici Nzina?

NZINA E ada sentiri chista! Don Tat, nun sulu ca v fatti ssi faura, ma sparti ca si fa atteniri, tuttu ca grida, tuttu ca f sconapeci.

CALUMMA Ma daveru? E chi si p fari?

NZINA Sign, j' nun ciaju dittu nenti, ma secunnu mija la meglia cosa j ca appena l'avi mputiri L'aggrasta e O v o nun v

CALUMMA Chissa la menu cosa forra, nn'aju vistu tanti Unu cchi, unu menu Ma cumu puzzu fari?

NZINA Vossija sassetta cc, nti stu divanu Macari lu mintimmu un pocu Risarbatu, ss m'ajuta, (lo girano con la spalliera al pubblico) cci lu mannu cc Cc na scusa, e cumu veni

CALUMMA Chissu mi vasta, l'arristu lu sacciu fari bunu bunu.

NZINA Allura lu vaja chiamu, ssi nun si scanta si jddu vrama, j tutta na finta fatta.

CALUMMA Va chiamalu Nzina, ca cci la dugnu j' la finta fatta.

NZINA (esce).

CALUMMA Va viditi chi para di frati ca aju vinutu a truvari, unu lu jurnu e unu la notti, mah! Cuntenti jddi, j' ppi mija o unu o lantru, abbastica mi sistimu, (va a sedersi).

TATO' (entra) Signura Calumma, unni siti? Nzina mi dissi ca mi vuliti parlari.

CALUMMA (si affaccia dal divano, caramellosa) Cc sugnu Don Tat, vuliti essiri tantu gentili di viniri cc un mumentu?

TATO' Ma certamenti signura (tra s) Vas chi mi v diri, ma si v ajutu di mija p stari frisca.

CALUMMA (tra s) Veni cc biddu ca ti li dugnu j' li sconapeci!

TATO' (si avvicina) Eccomi, in che cosa vi posso essiri d'ajutu!

CALUMMA (lo tira dietro al divano) Ora ti fazzu vidiri socchi sacciu fari E anchi siddu nu li fa tutti ss sconapeci, j la stessa cosa tantu j' nun ci fazzu mpressijoni.

TATO' (dietro al divano grida) No! Chi faciti Chi siti pazza Firmativi Lassatimi jri Nun ci puzzu fari chistu a m frati

CALUMMA J inutili ca vrami tantu lu sacciu ca j na finta fatta Ma viditi quanti storij ca f Prima fanu li purci li du frati e pua tutti sti birzilletti

(durante tutto il dialogo dei due da dietro il divano si vedono volare dei capi di biancheria intima, si vedono piedi e mani che si alzano).

NZINA (entra) Ma cu j ca vrama ah? don Vil.

VILASI (entra) Ma cu j ca ada vramari, j' nun sintu nenti!

NZINA (fingendo di accorgersi di quanto avviene dietro al divano, con grande stupore invita Vilasi a guardare).

VILASI (guarda e resta stupito a guardare).

NCILINA-ROCCU-JABBICU (entrano, restano immobilizzati dallo stupore).

MASUZZU (entra e dopo aver visto quello che succede sorride sodisfatto della prodezza della madre).

TATO' (grida con enfasi) Ajutu! Lassatimi jri Nun vugliu fari chistu a lu m fratuzzu Ajutu

VILASI Ma chi stanu facinnu?

TATO' (si rialza con gli abiti sgualciti, in parte denudato) Vilasi frati mija Nun j curpa mija

JABBICU (ripresosi dallo stupore) Ma signura Calumma cumu atu pututu? Avete fattu curnutu lu maritu Prima ancora di farisi zitu.

CALUMMA (si rialza scompigliata, barcolla ebra) Mutu don Jabbicu, ca nti sta casa ntre un curpu sulu mi nnaja maritari a dui.

JABBICU Signura sintiti Pirch di cc dintra nun vinni jti?

CALUMMA (a Tat) Diccillu a t frati socchi sacciu fari, (esce barcollando).

JABBICU J' nun sacciu chi potti essiri Nun sacciu cumu f, nun ci capisciu nenti cchi!

VILASI (sta per sbottare, al pubblico) Menu mali ca ancora nun l'aju pagatu.

JABBICU Du matrimunij sunu sfumati e li me sordi nun l'aju pigliati Ma lu terzu mi ripaga, (indica Ncilina e Masuzzu) maritammuli si v'aggrada.

NCILINA Patri mija, nun mi costrinciti a fari st cosa.

VILASI E ammeci si! Cci detti 50 sordi di caparra Chiddu gneca mi l'arriggira.

NZINA Ma sintitila chi sfacciata ca j, ma cumu si cciada mintiri sempri contru a ddu poviru rimbambi Ehm A ddu poveru vicchiu.

VILASI Tu statti muta armalazzu ca s , ca j' nunn'aju bisugnu di lu t vrudu.

NZINA Mi fa acchianari li nirbi a vidirila fari di ss manera, c un picciuttu cc (indica Masuzzu) ca f acchianari lu lanzu F viniri la mmidija sulu a talijarilu.

MASUZZU Io non dissento faccio tutto in relazione alla formazione culturale alta di cui mi beo, non rara la possibilit mi pare, che io sia fatto oggetto di culto da parte di tutte le figlie di purtutte quelle che aspirano ai miei ambiti favori.

NZINA Atu ntisu? Quelle ca aspirano ai suoi ambiti favori, chissu vi vuliva diri j! (di nascosto a Ncilina) Dicci a t patri chiddu ca ti dissi antura.

NCILINA Ma daveru dici ca po essiri

NZINA (a Ncilina) Tu fa cumu taju dittu, ca cci pinzu j' a faricci fari socchi nni ntaressa.

NCILINA (a Nzina) Va beni abbastica tu risti vicinu a mija (a Vilasi) Patri mija e allura si propija mi l'aja maritari armenu primu v'aja dumannari un fauri.

NZINA Ma sintitila st sfacciata, sempri ca ada jri petulannu, don Vil, ssi nu la scunta.

VILASI E ammeci si! armalazzu, e quannu ti sta muta j sempri ura.

NCILINA Primu vulissi fari na prova Ccu nantru omu, quantu viju cumu funzijona E pua

NZINA E certu! Ora nni mintimmu a jri facinnu li provi accuss nu la spiddimmu cchi, don Vil, ssi nun ci l'accorda tutti ssi vizzij.

VILASI E ammeci s! a tija chi ti ntaressa? J' fazzu socchi vugliu, don Jabbicu vui chi diciti?

JABBICU Siddu un fauri di pochi minuti cumu chistu la donzella f felici, chi mi ntaressa a mija siddu si f o siddu si dici? Tu Masuzzu, pinzi ca si po fari di un contentinu cumu chistu dari?

MASUZZU Madamigella la mia magnanimit tale che non mi consente di esimermi da tale accondiscendenza.

NZINA Ma puta casu ca cci la vulissiva lassari fari sta fissarija, ccu cc j ca l'avissa fari, eh? Cc nun ce nuddu Cc sulu iddu, (indica Roccu) gneca la po fari ccu iddu ca j un garzuni?

Vilasi E ammeci s! Tantu j ppi finta.

NZINA (esageratamente arrabbiata) E va beni Fallu tu lu maritu, (avvicina Roccu verso Ncilina) per ora ppi farila giusta avissima aviri un contrattu di matrinuniju Gneca l'avimmu

TATO' Cci laju j', un contrattu scrittu a nomu di jddi dui, cci manca sulu la doti.

NZINA Acch! Cci manca sulu chissu, don Vilasi nunni duna a nuddu doti.

VILASI E ammeci s! J' la doti cci la dugnu, tantu j na farsa scrivicci 100 sordi.

NZINA O la fa giusta o nenti, chi cci costa a dariccinni 1.000 sordi Tantu j ppi finta.

TATO' Eccu cc, gi scrivutu, 1.000 sordi, firma cc frati mija e ammu fattu tutti cosi.

VILASI (firma) Avanti anchi chista, facimmu anchi chista, cci l'amma fari livari tutti li fisimi.

NZINA (gli prende il contratto, lo d a Roccu) Ora ca j tutto fattu amma festeggiari li sposi.

TATO' (versa da bere a tutti da una bottiglia di vino).

NZINA (a Ncilina e Roccu) Ora jtivinni car.

NCILINA Nzina si nun jera ppi tija, vas astura cumu nn'avissi jutu a finiri.

ROCCU Ma tu cumu f appena capiscinu ca l'ammu mbrugliatu?

NZINA Nun vi scantati ca cci pinzu j', vuantri jtivinni e promittitimi di essiri felici, (si asciuga la lacrimuccia, li abbraccia).

NCILINA Patri, la vostra benedizzijoni, (gli si inginocchia davanti).

VILASI Si si, ti binidicu, (fa un breve segno con la mano) eh! Sti figli.

ROCCU (gli stringe la mano).

NCILINA (d un bacio sulla guancia a Vilasi ed esce con Roccu).

NZINA Avanti don Vilasi, vivimmu primu ca pua ngacitisci Iddu e nuantri mmidemma.

VILASI Eh, sti carusi, certi voti vasta picca ppi farili cuntenti (tutti restano immobili, furbo al pubblico, ) j inutili sunu propija (si picchietta sulla fronte come dire sono scemi).

FINE