Belmonte Mezzagno, Domenica 24 Febbraio 2008
MMALIDITTU U CELLULARI
(commedia in due atti di Rocco Chinnici)
Prefazione
Certo che la tecnologia pu essere una bella cosa, fin quando si riesce a stargli dietro; ma quello che accade a Jacopo, uomo di media et e che non riesce a stare al passo coi tempi, cosa da raccontarla ai morti giacch i vivi se ne farebbero una risata. Per la difficolt che ha nellinviare un messaggio, non solo rischia dimpazzire, a prendere bastonate dal compare, ma di riuscire a finire persino in galera; qualcuno... giovane, figlio di questi tempi, direbbe: Robba daltro mondo!
PERSONAGGI
Japicu capu famigghia
Loreta mugghieri
Caloriu patri ri Loreta
Piergiorgio figghiu
Fabiana figghia
Petru cumpari
Cuncetta cummari
Patri Ntria parrucu
Ragazzi (2)
Visc cumpari
Carrabbineri
Comparsa
(Stanza di soggiorno, fatta di misere cose. Loreta intenta a stirare; mentre Jacopo, marito, e indaffarato con un telefonino, nervoso, perch non riesce a comporre un messaggio da inviare).
JAPICU
(Balbuziente, sta per perdere la pazienza) Ma ma ri-ricu ju, si po-p sapiri co-co co-comu funziona sta-sta gran camurra bu-bu bu-buttna? E ma-mai po-possibili ca pi-pi pi-pi...
LORETA
(Spazientita per il marito che poverino non riesce a spiegarsi bene) Comu si chiffari a oj un nn avissi!
JAPICU
(Adirato, parla con pi difficolt) Mu-mu mu-mmucca spi-spiramu a Diu! Ti-ti stava ri-ricennu, ma-mai po-possibili ca-ca pi-pi scriviri un un me-messaggiu sudari chi-chi chi-chi ma-ma-mancu na jurnta di-di zappari e a ri-rischiu maca-cari di-di jri a fi-fi fi-finiri nto ma-ma ma-ma-nicomiu!
LORETA
Bih! E ssavutra nnammanca!
JAPICU
Chi-chi cosa, u te-te u te-telefoninu?
LORETA
U telefoninu si! Di ntrasiri o manicomiu! (Attimo di silenzio).
JAPICU
(Indaffarato e confuso, continua a riscrivere il messaggio telefonino) Mi-minchiuni! E ns-nsisti! Di-dicu mai po-possibili chi mettu a vi-virgula e mi spu-spuntanta u puntu nte-nterrogativu?
LORETA
Ma sicuru cammacchi giustu? E mettiti locchiali! Nun po essiri chi non vidi cchi, chiddu cammacchi?
JAPICU
Lo-locchiali si! Si-si ogni co-cosa che fari me me-mettiri lo-locchiali E stu co-cosa, chi si-sicuramenti nun funziona bo-bonu.
LORETA
Comu! Havi du jorna chi lavemu, e gi nun funziona cchi! (Silenzio).
JAPICU
(Nervosissimo) Oh, na-na na-na matinata havi chi-chi chi-chi ci scu-scummattu! ...T, t, t!Scri-scrivu Pe-petru, e mi spu-spunta me-metru! Fa-fa cuntu ca u fa-fazzu jri a mpi-mpiccicari o mu-muru!
LORETA
Ti lavia dittu ju, lassamulu stari u telefunu di casa, ca cchi commiru; no! (Ripete quanto ha detto Jacopo) Si paga assai dabbonamentu; i telefonati custanu cari... e pigghia di sutta e metti di n capu!
JAPICU
Nta-nta sta ca-casa ci vo-voli un fi-ficatu qua-quantu chi-chiddu di na-na balena! Nu-nun ca-ca viri chi fa-fazzu abbilii, no! Su-su-su su-su-su...
LORETA
(Capisce al piano di sopra) Supra?
JAPICU
(Adirato) Ma-ma quali su-supra e supra! Di-dicu su-supra a guddara u cra-cravunchiu! Oh, avia u te-tempu di rri-rrivarici a ca-casa unni me-me cumpari Pe-petru! E ma-mavissi puru pi-pigghiatu gi un beddu ca-ca ca-caf! (Silenzio. Cerca sempre di scrivere) Mi-minchia, oh! Ca-ca chista nun a vi-virgula! Pi-picch mi-mi duna u pu-puntu nt-nterrogativu?
LORETA
Ti dissi, si po sapiri comu scrivi?
JAPICU
(Rischia di perdere la pazienza) Se-senti nu-nun cu-cuntinuari a bagnariti-ticci u pa-panuzzu puru tu-tu tu-tu, ah!
LORETA
(Sfotte il marito) U tut, si!
JACUPU
Cu-cuntinua se-senti! Di-dicu di un ti-ti ci abbagna-gnari u pa-panuzzu pu-puru tu-tu! Pi-picch si nno, nto mu-mussu a tia u la-lassu jri stu schi-schi schi-fiufiu! Co-comu voi che-che scriviri? Chi-chi manu! (Riprova. Attimo di silenzio). Scri-scri scrivemulu na nautra vota! Pe-petru! e-eccuti cca: me-metru! Ci-ci dassi un corpu di ma-mazzotta! Po-poi, di-dicu, a P cca, lamma-mmaccu, cu-cuntinuu a scriviri e co-comu amma-mmaccu lu-lurtima cosa, ca a U, mi-mi scumpari a P e mi-mi spunta: me-metru.
LORETA
Si, ma nun chi mi lha dittu comu scrivi!
JAPICU
E ci-ci to-torna, oh! Ca co-comu voi ca-ca scrivu? Chi-chi manu ti-ti dissi! O-ora, di-dimmillu ancora!
LORETA
(Ironica) Ah, chi manu! Tavissi a vidiri! Tavissi a guardari o specchiu! Signuri me, viditi comu si trasforma pi scriviri un messaggiu! Pari nisciutu friscu friscu di dintra un manicomiu. Telefona! Telefona! Cu ti porta di scriviri u messaggiu! Non vidi chi nun cosa to!
JAPICU
Ah, avi-visi pu-puru a te-telefonari! Vi-viditi chi-chi bonu cu-cunsigghiu chi-chi mi duna! U-u u-u...
LORETA
U lupu?
JAPICU
Di-dicu, u-un lu vi-viri chi-chi mancu po-pozzu pa-parrari e cui me-messaggi mi-mi spiegu me-megghiu! E po-poi tu-tutti i messa-ssaggi chi-chi haju gra-gratis a cu-cu i ma-mannu a to-to soru? No, no, no! Ju u fa-fazzu vu-vulari nta laria stu-stu co-cosa!
LORETA
U capivu! Ta fazzu di nautra manera a dumanna: tu, quannu scrivi chi fa, T 9?
JAPICU
(Che fraintende, meravigliato, capendo se si muove quando scrive il messaggio). Ve-ve ve-veramenti no!
LORETA
(Ironica) Ah, no! E allura chi ti lamenti? Nveci di fari abilii, prova a fallu.
JAPICU
A-allura, (ondeggiando un po) si-si ju
LORETA
E certu! Si nno comu fa? Scrivi sempri automaticu e certi cosi nun ti duna giusti; u capisti?
JAPICU
Ah, vo-voli annata-catedda, p-pii... scriviri bo-bonu? A-allura! (scrive muovendosi) Pe-pe-tru! (Sul telefonino rispunta metru e si preoccupa). E-e e-ecculu, a-arreri cca ! Me-me-tru. Po-p essiri chi le nna-nnacari chioss? (Ondeggia di pi, mentre la moglie lo guarda meravigliata) Pe-pe-tru! ...Ma-ma chi, se-sempri me-metru mi-mi spunta!
LORETA
E ora chi fa, balli?
JAPICU
(Perde la pazienza) Iiih! Oooh! e ca-cavemu a fari? Chi-chi mavissi a fa-fari ne-nesciri pi-pi pi-pi davvero fo-foddi puru tu, sta-sta matina? Pri-prima di-dici: ti-ti movi, ora ba-balli! Si-si po sapiri ch-ch fari pi-pi scriviri sti qua-quattru pa-paroli?
LORETA
Quali moviri e ballari! Ti dissi T 9, no ti movi! T 9, Ti comu tistuni e 9 comu u nummaru ri miraculi chi mi facissi a madonna o Tindaru pi quantu ti giustassi ssu cirividdazzu chi ha! U capisti ora T 9?
JAPICU
(Stupito) Ne-nenti di-di menu! E ju ancora chi-chi ballu! E chi co-cos sta-stautru T-T 9?
LORETA
Arreri! Ah, ma allura propriu duru si! U T 9 : cammaccari u tastu pi livallu, si nn nna di scriviri!
JAPICU
E se-senti, a-allura, nveci da-dammaccallu u ta-tastu, nun lu po-pozzu livari dun tu-tuttu?
LORETA
Chi u tastu? Vo livari u tastu? (Meravigliata) No, ma tu ha sicuramenti u ciriveddu scadtu! Chi centra livari u tastu! Ti pari chi ci misiru pi fiura? (Glielo spiega quasi sillabando le parole) Tu ammaccari T 9 pi livari... no u tastu, ma u tipu di scrittura; capisti finalmente? E poi... chi ti spiegu a fari; sulu tempu persu chiddu ca ti staju dicennu. Pi tia a tecnologia troppu avanzata, e certi cosi ti parinu magarii. Ah, tu vulivi scriviri... senza ammaccari
VOCE TELEFONICA DI GIANLUIGI
(Entra Giampiero, il figlio, gay, ed ha nella tasca dietro i pantaloni un telefonino; gli parler, senza prenderlo, girandosi la testa giacch ha nelle mani degli oggetti. Parler da gay anche la voce del suo telefonino). Ciao Giampiero. (Jacopo guarder meravigliato la moglie). Su, preparati, che ora dandare a giocare a tennis; sbrigati, se no fai tardi!
JAPICU
(Alla moglie) Cuuu ccu ca-ca parra?
LORETA
Senti, senti cchi tostu! Avutru chi messaggiu e messaggiu!
GIAMPIERO
(Gira la testa e parla col suo telefonino). Scusami Gianluigi, richiami fra dieci minuti che sono indaffarato?
VOCE DI GIANLUIGI
Certo!
JAPICU
(Sempre pi sbalordito, alla moglie). Ma-ma cu-cu ccu parra?
LORETA
Cu ccu voi ca parra? Cu telefoninu!
JAPICU
(Meravigliato) Cu-cu... ccui?
GIAMPIERO
Ciao papy; mamma! Avete sentito? A momenti andr a giocare a tennis, vi serve qualcosa, o darmi incarico di qualche faccenda, giacch devo uscire?
JAPICU
(Sempre sbalordito dallaccaduto) Se-senti, ma-ma tu pa-parravi, veru cu-cu cu-cu te-telefoninu?
GIAMPIERO
Certo Papy! Con chi, se no?
LORETA
A to patri ci havia parsu chi havii ncuminciatu a dari nummari.
GIAMPIERO
Solo perch parlavo col telefonino? E cos che si usa fare ora! Col telefonino, oramai, puoi farci tutto, e senza nemmeno toccare la tastiera! Guarda (gira la testa a parlare ancora al telefonino). Gianluigi! Gianluigi!
VOCE DI GIANLUIGI
Si! Dimmi, amore. (Jacopo allibito).
GIAMPIERO
Lo chiami per favore Oscar?
VOCE DI GIANLUIGI
Certo! Lo vuoi normale, o viva voce? (Jacopo guarda sbalordito la moglie).
GIAMPIERO
E preferibile viva voce; cos pap capir meglio. (Si sentir il suono della chiamata).
VOCE DI OSCAR
Si, Giampiero! Dimmi. (Jacopo sar sempre sbalordito).
GIAMPIERO
Vieni anche tu a giocare a tennis?
VOCE DI OSCAR
Verrei volentieri, ma ho molto da studiare.
GIAMPIERO
Allora studia, vuol dire che sar per la prossima volta. Ci vediamo domani in classe. Ciao, ciao.
VOCE DI OSCAR
Ciao, amore.
GIAMPIERO
(Ringrazia il suo telefonino) Grazie Gianluigi.
VOCE DI GIANLUIGI
E di che, scusa? E questo ciao amore che non mi piace.
GIAMPIERO
Dai, su, non essere geloso! Oscar soltanto un amico!
JAPICU
(Alla moglie, intontito) Ma-ma dimmi na-na cosa, nun ca di pipi rru-rustuti di jeri si-sira mi nchiumma-mmaru nto sto-stomacu (si da delle piccole pacche sul viso) e su-sugnu cu-cunvintu di-di essiri aaaarrisbigghiatu?
LORETA
Cchi forti, cchi forti ti lha dari! (Intanto Gianpiero far finta di parlare sempre col suo telefonino).
VOCE DI GIANLUIGI
Giampiero, Giampiero! Sbrigati che i dieci minuti son gi passati.
GIAMPIERO
Si, si vado, se no faccio tardi! Ciao papy, ciao mamma! (Si avvia) Ah, dimenticavo! Stasera mangio fuori con un mio amico (esce).
JAPICU
(Che continua a non capire) Cu-cu Oscar, o cu te-telefoninu? co-comu dissi, co-comu dissi chi-chi si chiamava?
LORETA
U telefoninu? (Jacopo annuisce) Gianluigi (riprende a stirare).
JAPICU
(Prende il suo telefonino e gli parla) Di-dicu u sintisti a Gia-gianluigi? E tu-tu, ma-mancu si bonu a scri-scriviri un me-messaggiu! Ema-ma fa-fattu su-sudari pu-puru comu un di-disanurtu! (Gli sputa sopra) Splut! (Lo butta via) Ma-ma ma-ma va fa ncu-nculu!
LORETA
(Richiamata dal rumore del telefonino che batte violentemente, si gira meravigliata). Chi facisti? U rumpisti? Ah, pinsavi di parrari puru... a ssu telefoninu? Ah bonu va! Un ti piac accattari u Dash, ca cera u telefoninu, ora chi v! Ah, tu pinsavi chi puru... tavia a rrispunniri? I cosi boni, saccattanu, e... (ironica) cu i picciuli puru! Soccu spenni attrovi! Tu eri convintu ca nno Dash ci avii di truvari... oh, mbucca baddottuli chi nun si autru! (Riprende a lavorare).
JAPICU
(Rif, con ironia e in italiano, le veci del figlio, come se avesse nella tasca di dietro dei pantaloni il telefonino). Ca-calorio! Ca-calorio! (fa la voce di Calogero, gretta). Chi-chi b, Ja-japicu? Lo chi-chiami pe-per favore Pe-petru che no-non riesco a ma-mandarecci (errori voluti per specificare il volere italianizzare del personaggio poco colto) il me-messaggio? U v-v normali o chi gri-grida? Che-che grida, che-che grida! Anzi, che-che grida fo-forte, co-cos a mio figlio Giampie-piero ce lo fa-faccio sentire be-bene! (Alla moglie, tornando a parlare normale) Mi-mi mi-minchiuni! Me cattari un te-telefoninu, chi-chi m-mhavi a sapiri stu-stuiari pu-puru u culu qua-quannu cacu! Qua-quantu vi-viremu! (si avvia).
LORETA
Senti, ma unni sta jennu? Nun mi diri ca sta ennu veru accattari...?
JAPICU
Ti-ti rissi chi-chi havi a essiri un mo-mostru, e ta-tantu basta!
LORETA
Ti vo ssittari cinqu minuti e pigghi ciatu! Ha na facci chi pari unu spirdatu. Vol diri u ficatu ci sta lassannu! Ma cu ti porta, cu ti porta cu stu telefoninu! Nun po lassari perdiri prima chi ci lassi i pinni? I telefonini su fatti pi giuvini, pi chiddi moderni; pi chiddi ca nasceru nna sta epuca, abituati a cazzuliari sti cuncegni moderni, e no pi nuiautri chi vinemu dun passatu chinu di sacrifici, ca u menu pinseri chi aviamu era chiddu ri circari comu vidiri pi mettiri a pignta. Cu i nostri figghi nun semu du stissu pinsri, comu lha capiri? Chiddi, lunicu pinsri chi hannu sulu di spenniri sordi, spenniri sordi e jiri appressu a tutti sti nutular di nuvit, e nun ci po stari dappressu! U capisti, o ancora no? pezzu di babbasuni!
JAPICU
Se-senti, tu pe-penza chi-chiddu ca v, ma-ma ju u stissu me-me cattari un mo-mostru.
LORETA
Un mostru si! Un mostru tu sta divintannu cu sta camurra chi ti pigghi du telefoninu! Ora dicu iu, eramu beddi n santa paci cu ddu telefunu di casa. Ma picch, picch? (Entra Fabiana con in mano un GPS).
FABIANA
Mamma, pap, ditemi dove volete andare e vi ci porto in cinque minuti! (I due si guardano stupiti). Su, su, dove?
JAPICU
Ma-ma chi spuuuntanu co-comu i funci sta-stamattina! Se-senti a stavutra e va cu-curcati.
FABIANA
Su, ditemi, dove?
LORETA
Ah, senti, portitillu accattarisi u mostru!
FABIANA
Neanche tu mi credi; vero mamma?
LORETA
Comu si viri chi chiffari, tu e to frati, nun nnaviti propriu. Ma unni v cavemu a ghiri?
JAPICU
E chi-chi ssu co-cosa ca mu-murritii?
FABIANA
Te lho detto! Con questo puoi andare ovunque senza correre il rischio di perderti; ti porta dove vuoi! ...anche in Giappone.
JAPICU
Si-sicuramenti propriu a ju-jurnta. Scu-scusa e co-comu fazzu? Mi-mi nfilu dda dintra?
LORETA
Senti a stavutru! Nautra nni ncuminciamu! Ca comu ti nfili dda dintra? Ncasu mai ti ci metti a cavaddu!
JAPICU
Ah, (alla figlia) mi-mi ci ssettu di-di supra e iddu mi po-porta u-unni ci di-dicu ju? E... u-unni mi-mi tegnu?
FABIANA
(Sbalordita) Oh, Dio! A raccontarlo alle amiche ti voglio! Dico... state scherzando, tutti e due, vero mamma?
LORETA
Mi sta parennu u cuntu di tri surdi.
JAPICU
(Alla figlia) Se-senti, nun chi-chi pi-pi davveru no-notti, e ju do-dormu pi-piddavveru? Mu-mu dici chi-chi ura su-sunnu pi fauri?
FABIANA
Subito (ammacca sul GPS).
VOCE GPS
Sono le 10 e 32 minuti.
JAPICU
(Sbalordito) Mi-minchiuna! Pu-puru! (Finisce di non capire e si d ancora due schiaffetti). N-no n-no, nu-nun po essiri, si-sicuramenti mi-mi nzonnu.
LORETA
Senti chi fa, figghia mia, va fatti na passiata e cchi tardu torni, prima chi a to patri u pirdemu dun tuttu.
FABIANA
Mamma, con questo (riferendosi al GPS) nessuno pu pi perdersi; un GPS! Capisci?
LORETA
Un gippi... chi?
FABIANA
No, chi, esse! Esse! Cio, un navigatore satellitare che conosce tutto il nostro pianeta, tu cerchi e lui trova; tu cerchi e lui trova... tu...
LORETA
Si, si u capivu, u capivu! Nzumma soccu cerchi, iddu subbitu attrova!
JAPICU
Tu-tu... ttu, tu-tuttu?
FABIANA
Si, certo!
JAPICU
E allura si-si viri chi-chi nun lu sai adoperari bo-bonu ssu co-cosa.
FABIANA
Certo che so adoperarlo bene!
JAPICU
E mu-mu vo di-diri allura, vi-vistu ca so-soccu cerchi, iddu tro-trova, co-comu mai tu-tu e to-to...
LORETA
E ti-ti e ta-ta! Appostu semu stamatina.
JAPICU
To-tofrati si-siti ancora se-senza travagghiu? O ssu co-cosa nun fu-funziona, o vuuuatri siti cchi la-lagnusi da-da scecca du-du zzu Bi-Bilardu.
FABIANA
Pap, non che... stai scherzando, vero? Questo non cerca lavoro!
JAPICU
E ce-certu! Allura, si-si viri ca-ca cchi lagnusu di-di tia e di-di to frati.
FABIANA
(Meravigliata. A sua madre) Mamma, cosha oggi pap? E alquanto strano (bussano).
JAPICU
Va-va grapi, e vi-viri cu cchi-cchi tostu! Cu-cu stavutra pa-parrata ti-tischi to-toschi (italiano stretto) ca-caviti. (Fabiana va ad aprire; entra Pietro, il compare, vestito da lavoro e sporco di colore).
PETRU
(Preoccupatissimo) Salutamu a tutti! Cumpari, havi na matinata chi cercu di chiamarivi! e u telefoninu mutu comu un pisci; chi successi?
LORETA
Comu fa a rispunnirivi u telefoninu? Taliati (indicando il telefono a terra rotto) dda!
PETRU
Bih! E chi fu? Ci pass un trenu di supra?
JAPICU
Eh, si-si sapissivu, cu-cumpari! Havi chi-chi scrivu me-messaggi...
PETRU
E parrati, nun mi faciti scantari; ju pi chissu vinni... (prende dalla tasca un metro e glielo porge) Tiniti. Mi vitti arrivari na vintina di messaggi tutti cu: metru, metru, metru... e chiddu ca mi detti cchi pinseri foru i punti nterrogativi! Nenti dissi, me cumpari vattrova chi sta facennu di tantu mpurtanti e ci urgi u metru; e allura chi fici, lentu di mbiancari e curru accattari u metru! Mancu unni me mugghieri jvu, ca vula essiri accompagnata nni so matri chi sta mali; tiniti. Allura, cumpari chi fu, quannu fu, chi successi pi tutta sta primura? (Japicu non sa che dire e guarda la moglie per capire che risposta dare). Nun chi fu u scherzu, e mi facistivu lassari tutti cosi n tridici pi... nenti?
JAPICU
(Preoccupato nel no sapere che risposta dare) No-no, ma-ma quali! Chi-chi scherzu e sche-scherzu! E di-di unni ncu-ncuminciu, cu-cumpari? Ju... (silenzio).
PETRU
Vui... nca parrati!
LORETA
U sapiti chi , chi a vostru cumpari ci pari mali dirivi u mutivu, e...
PETRU
E... nzoccu? Parrati cumpari, accussi gravi a cosa?
JAPICU
Pe-pe pe-peggiu!
PETRU
Peggiu... di chi, scusati?
JAPICU
Ri-ri gravi! Vu-vui nun dicistivu gra-gravi? E cchi pe-peggiu di-di gravi!
FABIANA
(Preoccupata, alla mamma) Allora... pap vero male sta! (A suo padre) Pap, telefono a Mario, un amico mio e di Giampiero; lavora al pronto soccorso e subito arriva con lambulanza.
JAPICU
Ju di-dicissi di jri a chia-chia chia-chiamari... u pa-pa u pa-pa u pa-pa...
PETRU
U Papa?
JAPICU
Ma-ma ma-ma qua-quali Pa-pa e Pa-papa! Ju di-di di-di..
LORETA
Senti chi fa, diccillu cantannnu ca o cumpari nun ci nni pari mali.
FABIANA
Vero, pap! Dillo cantando che ti viene meglio!
JAPICU
(Meravigliato) Ca-cantannu, ca-cantannu?
PETRU
E certu, cumpari, si capiti ca vi veni megghiu! Cu caviavu di chiamari?
JAPICU
(Parler bene cantando un motivetto a soggetto) Dicissi di chiamari u parrinu!
PETRU
(Si guardano tutti meravigliati) U parrucu?! Spiegativi megghiu!
JAPICU
(Dispiaciuto e sempre cantando) Sissignora, propriu a iddu!
LORETA
(Fa le corna come scongiuri, e, pensando che il marito stesse inventandosi qualcosa, gli va dietro) E bonu, Japicu nun ti turturari, ca finiri havi sta storia.
PETRU
Mi vuliti spiegari, vi dissi, di chiddu ca sta succidennu? (A Fabiana) Di chi storia parranu?
FABIANA
Io? E come faccio a sapere... (al padre) Pap, mi vuoi dire cosa sta accadendo?
JAPICU
Si sapissi, figghia mia, ca to nonnu sta murennu!
LORETA
(Meravigliata fa scongiuri e risponde anchessa cantando) A tia tavissinu a ciuncari li jammi, grannissimu figghiu di buttana!
PETRU
Cummari! Ma chi ssu sti cosi, puru vui!
FABIANA
(Meravigliata) Il nonno? (Alla mamma) Mamma, che dice? Se il nonno lho lasciato di l che sta dormendo!
PETRU
Cumpari, ma chi duna nummari vostra mugghieri? Picch vavissiru a ciuncari li ammi? E... u metru, scusati, a chi vi servi... u metru?
JAPICU
U metru mi servi pa cascia, i misuri da cascia.
LORETA
(Cantando) Di corna, pi misurari i corna! E forsi megghiu chi ti ntuppi a vucca e un canti cchi!
PETRU
(Pensando che dese i numeri) E bonu cummari, nun faciti cos, chi vuliti, prima o dopu, tutti dda avemu a essiri. Mischinu, vostru patri! Per un para, lurtima vota co visti... Cu sapi, comu ora u senti a cummari, comu ci resta! Anzi, aspittati chi a vaju a chiamu e, scinnennu, avvisu macari u parrinu. (Prende il telefonino e glilo da al compare) Tiniti, stu telefoninu vu lassu, vistu ca di chiddu un nni putiti cchi fari usu, cu sapi lavissivu di bisognu (esce).
FABIANA
Mamma, si pu sapere quello che sta succedendo? E il nonno, che centra il nonno, in questa faccenda?
LORETA
Tuttu chissu dumanniccillu o cantanti. Chi poi, ci dicissi, chi ci metti nto menzu a ddavutru cristianu! Ca per ora, mischinu, havi puru ddu peri chi mancu po caminri!
JAPICU
Ma-ma cu mi-mi porta, cu-cu mi po-porta a scri-scriviri ddu me-messaggiu? Tu-tutti, ci rrivanu tu-tutti! E co-comu schifia fi-fici ti-ti pari chi-chi nni ca-capivu nenti! E ora? Ora co-comu fa-facemu?
LORETA
A mia talii! Nun la ncudduriasti tu a matassa? Ora scudduriatilla! E no cu me patri, pezzu di cantarnu ca nun si autru! Ora, si ha curaggiu, fallu tu u mortu!
JAPICU
E si, s-s-si, u fa-fazzu ju, nu-nu nu-nun ti pri-prioccupari!
LORETA
E poi, dicu io, picch non ci dicii a verit o cumpari! Picch nun ci dicii ca ti stavi nsignannu a scriviri i messaggi e nun capisti mancu comu ci mannasti?
JAPICU
Co-comu faca, mu-mu vo diri? No-no vidisti chi-chi rriv tu-tuttu pri-prioccupatu? La-lass ntri-ntridici pu-puru u travagghiu e a so-so mugghieri chi-chi avia a cumpagnari nno-nno dutturi! Chi-chi ci dica, chi-chi u fi-fici lintari di-di travagghiari pi-picch mi-mi stava nsi-nsignannu a scrivirivi me-messaggi?
LORETA
E accuss nun penzi ch peggiu? Chi fa ora, u mortu pi sempri? Nun a rivisciri prima o dopu? E poi... comu ora venu u parrinu? E o vicinanzu, o vicinanzu stissu, chi ci dicemu?
JAPICU
Oooh! Ba-basta! Ba-basta! Ci-ci dici ca mi-mi vinni un mo-motu e ca staju fa-facennu a prova a mo-mo mo-moriri.
LORETA
No, No, No! Tu, sicuramenti ha tuttu lingranaggiu fori usu! Ca comu ci dicu chi fa i provi, chi na commedia?
JAPICU
E a-a-allura chi? Ah, pi-pinsavi forsi chi-chi mura pi-pi davveru?
FABIANA
Mi venga un colpo se ne ho capito una parola! Volete spiegarmi quello che sta succedendo?
LORETA
(A Fabiana) Si nun avissiru nvintatu u telefoninu, sicuramenti tuttu chistu nun avissi successu.
FABIANA
Ah, certo! Ora si che lho capito! Vi volete spiegare meglio, prima che impazzisco?
LORETA
E cca, c lavutra! Ora putemu japriri un manicomiu privatu. (Si sente suonare un telefonino. Entra Calogero, vecchietto, cammina sorretto dal bastone, trascinandosi il piede ammalato. Parler con la voce tremula. Entrer con lauricolare messo; il telefonino lo terr in tasca, e parler al microfonico).
CALORIU
E cu era ca chiamava? Boh! Chiddu mi rial stu telefoninu e mi dissi: per chiamare me, basta pigiare si cos mi pari ca mi dissi pigiare, che vorresse dire ammaccare questo bottone; ma nun chi mi spieg comu funziona stu cosa! Ma si, amaccamu!
VOCE TELEFONINO
(Si sentir una voce di donna giovane rispondere al telefonino). Telecom italia mobile; il cliente da lei chiamato non pu rispondere, la preghiamo di riagganciare.
CALORIU
(Non capisce e si adira) Chi cosa? Signurina, signurina sbagghiu c! Si lei nun mi passa a me niputi, chi haju di parraricci urgentemente, ju nun chiudu propriu nenti, e nnhavi di chi ripetiri sempri a stissa camurra!
VOCE TELEFONINO
Telecom italia mobile, il cliente da lei chiamato non puo rispondere perch impegnato...
CALORIU
Minchiuni, e ci torna! Sintemu, sintemu unni mpignatu? Nun chi u me niputi mpignatu cu lei a fari u munci munci, e nun po rispunniri? Chi , nenti mi dici? Vastasa! (Cade la linea e si sente chiudere la telefonata). Puru! Havi puru la facci di buttana di chiudirimi u telefunu! (Gli altri si guardano meravigliati). Rifacemu u nummaru! (Si risentir chiamare, e poi la voce del nipote).
VOCE DI PIERLUIGI
Ciao nonno!
CALORIU
(Sempre adirato) Ciau nonnu, si! Unni a signurinella? Passimilla chi ci haju di diri du paruleddi!
VOCE DI PIERLUIGI
Nonno, qui non c nessuna signorina!
CALORIU
Ora, ci parravu, ora ora! Finistivu di fari chiddu caviavu di fari? Manita di porci!
FABIANA
(Va a togliere il viva voce). Nonno, in silenzio! Non giusto sentire i vostri discorsi!
CALORIU
(Parlando sempre al telefono col nipote) Tu dici cos? E va beni, ma lassi ca torni chi poi a discurremu! Chi cosa? Si, si, ora ci dicu. Va beni ti dissi! Comu? (Jacopo guarda sbalordito gli altri) Sta scrivennu messaggi? Cu, to patri? Aaah, nun sapi scriviri messaggi! E tu nun lu sai chi chiddu comu lovu, cchi tempu passa, cchi duru diventa. Tu cchiuttostu, lassila perdiri dda signurinella ca ti porta a mala strata! Ciau, ciau.
JAPICU
A si-signurinella u po-porta a ma-mala strata! Ma-macari attruvassi na-na si-signurinella! U si-signurinellu.
FABIANA
Nonno, nonno! (Lo va ad abbracciare) Sai cosa sembri?
JAPICU
Na-na scimia di-di circu! Na-na scimia di ci-circu ammaistrta!
LORETA
Scimia to matri c, pezzu di mbrugghiuni, traggidiaturi, e munzeddu di fumri ca nun si avutru; pensa a moriri cchi tostu, chi stannu rrivannu chiddi chi thannu a diri i prjeri.
CALORIU
(A Fabiana) Cu chavi a moriri?
FABIANA
Mio padre.
CALORIU
To patri? E comu fa a sapiri chavi a moriri, si mancu sapi comu scriviri un messaggiu nno telefoninu? (Si lamenta per il piede) Aih, figghia mia! Stamattina agghiurnavu cu na nuvit: haju un duluri novu, nno mperi vecchiu; chi voli diri? E mi le jiri tirannu pi dappressu comu fussi un saccuneddu di patati.
LORETA
(A Fabiana) Veni tu; ajutami a pigghiari un littinu pi to patri (Jacopo fa le corna in segno di scongiuri mentre i due escono).
CALORIU
Chi fa, a moriri allura? E comu fa, comu fa? Mu dici prima ca mori? Ti scoppia u ciriveddu? Ti vuncia u stomacu, o ti veni na piritonti?
JAPICU
(Fa scongiuri) Oooh! Si-si nni voli jri dda-dda gghintra e mi-mi mi-mi lassa be-beddu cuetu? Ace-ceddu di ma-malaguriu!
CALORIU
Cerca di carmariti ah! Si nno un corpu (alzando il bastone) cca (indicando la fronte) tu dugnu! Gran sorti di mala cunnutta! (Entrano Fabiana e Loreta con un lettino).
LORETA
Cca, mintemulu cca. (Al marito) E tu, a cu spetti a stinnichiariti?
CALORIU
Eh, pezzu di fissa! Ti putivi nsignari a scriviri i messaggi prima di moriri! Comu rrivi dda supra, chi ci dici a san Petru, chi un u sa fari?
JAPICU
E ce-certu! Pi-picch dda supra e jiri a fa-fari u-u centralinista! E po-poi vi-viriti chi-chi pinseri chi havi sa-san Petru! Nta-ntantu... fa-faciti cuntu chi-chi vui nchi-nchianti appr-pressu di-di mia!
CALORIU
(Si tocca) T! A mia ha spittari! Prima chi nchianu jo, di tia, cravuni pozzu veniri a truvari! Cu sapi quantanni ha fari di bruciari cu i diavuli! E nna di jittari vuci ca vo acqua, di cca ta p nchianari un bummulu.
LORETA
(Finito di sistemare il lettino, invita il marito a sdraiarvisi sopra) Senti, viri caffari, chi fa cuntu chi rriva genti.
JAPICU
Ih, e co-comu! Vi-vistutu co-cos?
LORETA
Nveci du Dash chi ancora jittatu agnuni, picch non ti cattavi un vistitu, ca ora ti lavissi attruvatu? Un ti piac u telefoninu? chi v ora? E poi, chi dittu ca si mori cu i vistiti novi? (Si sdraia e la moglie gli lega un fazzoletto come si suole fare ad uno che muore).
JAPICU
(Si solleva adirata per il fazzoletto troppo stretto) Chi-chi strinci? No-non vidi chi-chi nun pozzu ri-rispirari?
LORETA
(Al padre, mentre Iacopo si rimette steso) Si ssetta cca e ncumicia cu diri u rrusariu. Vossia teni sta curuna e ncuminciamu a priari. (Alla figlia) Tu navutra ssettiti cca e teni stu fazzulettu, e ogni tantu fa finta di cacciari muschi. (Si dispongono attorno al letto).
FABIANA
Mamma, io non so recitare; e poi neanche mosche ci sono!
CALORIU
Nun ti prioccupari, chi ora comu mori, sentinu u tanfu da morti, e subbitu rrivanu e ci posanu supra.
JAPICU
(Si solleva adirato) Oooh!!! Ma-ma unni se-semu arrivati!? Pi-picch non si me-metti vossia cca, ca-ca qua-quasi ura di-di atti-ttirantaricci i pe-peri, e ncumincia cu-cu fari a pro-prova!? (Calogero si tocca facendo un gestaccio).
CALORIU
T!!!
LORETA
(Cerca di farlo sdraiare) Ih, e cavemu a fari cu stu cala e jisa? A moriri, o ci a fari capiri o compari... du scherzu? (Si ridistende e
cominciano a pregare facendo il segno della croce). Santa Cecicila!
FABIANA
Mamma io mimpressiono a partecipare a questo gioco!
LORETA
E quannu sar veru, allura chi farai?
JAPICU
(Rialzandosi) Nta-nta lingua spi-spiramu a Diu!
LORETA
Ancora cala e jisa! (Torna a distendersi). Santa Cecilia!
CALORIU
Ora pronobis!
LORETA
(Alla figlia) Ih, e tu chi ha a lingua di pezza? Ripeti puru tu. (Si sente arrivare gente). Santa Cecilia!
CALORIU
Ih, ca chista manra di diri rrusariu ? O priamu o parramu davutru!
LORETA
Santa vergine!
CALORIU E FABIANA
Ora pronobis.
LORETA
Santa Rosalia!
CALORIU E FABIANA
Ora pronobis.
LORETA
(A Fabiana, la invita a mandar via le mosche col fazzoletto) E caccia, caccia tu navutra, ogni tantu! San Girolamu!
CALORIU
Dicissi ju, chi ci trasinu i muschi cu san Girolamu!.
LORETA
Santa Venerina! (Si rricorda daltro) A chiudisti a porta dda ghinntra?
FABIANA
A chiudivu, a chiudivu!
FABIANA E CALORIU
Ora pronobis.
LORETA
(Entra il prete e ripetere con la stessa cantilena del rosario) U parrinu!
CALORIU E FABIANA
Ora pronobis.
CALORIU
(Rendendosi conto davere sbagliato) Oh, patri Ntria! Scusassi, ca chisti puru a mia fannu sbagghiari!
P. ANDREA
(Sbalordito) Tu! ...come, Loreta! Non era tuo padre a stare male? (Calogero si tocca).
LORETA
Parrinu, si viri ca u signuri si fici i cunta boni e si chiam a me maritu. (Si sentono arrivare gli altri, Pietro e Concetta sua moglie).
CUNCETTA
(Piangendo come si usa piangere i morti) Zz Caloriu! Oh zzu Caloriu! Picch muristivu, si nun aviavu nenti!?
CALORIU
(Toccandosi e dispiaciuto) Chi dici, Cuncetta?! Ju cca sugnu!
PETRU
(Meravigliato) Vossia! ma
CUNCETTA
(Si sente mancare le forze) Tinitimi, tinitimi! Na seggia, na seggia! Oh no! (Sviene e Pietro sappresta a soccorrere la moglie. Vibra il telefonino in tasca a Jacopo e il prete sbalordisce).
P. ANDREA
Miracolo, miracolo! Jacopo risuscitato! Guardate! (Indicando dove vibra il telefonino). Grazie, grazie, buon Dio!
LORETA
Si viri chi u Signuri si rifici i cunta, patri Ntria, e nun lu vonnu mancu dda supra. (Si sente suonare il telefonino che vibrava).
PETRU
(Meravigliato) Ma quali miraculu e miraculu, parrinu! Chistu u me telefoninu ! Ih, e cu pigghia ora?
P. ANDREA
Loreta! Come mai hai lasciato che si portasse dietro il telefonino?
LORETA
E chi nni sacciu, patri Ntrina! Avia un pocu di tempu chi si fiss cu telefoninu, e ssu ncudd di supra, curcannusillu puru a notti; a oj fici na matinata di scriviri e mannari messaggi, dicennu chi lavia a cunsumari tutti, si nno dumani scadanu... (Pietro guarda sbalordito; lei saccorge davere sbagliato e si tappa la bocca).
PETRU
Cummari... nun mi diciti (guarda Jacopo sul letto e comncia a capire tutto) chi tuttu chistu pi davvero u scherzu? E ora, fa puru u mortu! pi (Loreta abbassa gli occhi) Ah, si! Spittati chi ora ci pensu ju! (Si toglie la cinta dei pantaloni. Jacopo capisce quanto sta accadendo, si alza e scappa; la comare, che stava rinvenendo, sviene di nuovo vedendo il compare alzarsi dal letto da morto. Il prete, che non sapeva niente di tutto quello, sviene assieme a Concetta, mentre Pietro insegue con la cinghia in mano il compare. Si sentir squillare ancora il telefonino caduto sul lettino, Calogero lo prende, mentre gli altri scapperanno a soggetto).
CALORIU
Prontu!
VOCE TELEFONINO
Ih, e chi , arreri chiudiu! Aspetta quantu chiamu!
VOCE TELEFONINO
Telecomi italia mobile, il cliente da lei chiamato non a momenti raggiungibile
CALORIU
Ah, signurina! Allura lei era! Finarmenti attruvavu! Sintissi a mia ora, a me niputi
VOCE TELEFONINO
Il cliente da lei chiamato
CALORIU
U capivu, u capivu, chi ura di munciri! Sapi chi ci dicu: Jssi a fari nto culu lei e me niputi puru! (Si vedranno gli altri correre mentre va chiudendosi il sipario).
Fine Primo Atto
Secondo Atto
(Medesima scena. Jacopo impegnato col telefonino)
LORETA
Ancora cuntinui! Nun ti vastaru i curriti di to cumpari e a malafiura cu patri Ntria? Chi vriogna cu ddavutra me cummari! E sicuru chi a casa unni nuautri, u cumpari e a cummari nun ci vennu cchi. Ju, fussi o postu to, di telefonini un nni vulissi sentiri cchi mancu u ciavuru; ma, siccomu tu a facci lha di brunzu di sbattila nno spicu di na cantunra
JAPICU
Tu pa-parri e tu-tu ti se-senti.
LORETA
Puru! Ha puru u curaggiu di parrari!
JAPICU
Di-dicu ti v sta-stari mu-muta? Mi-mi sta facennu cu-cunfunniri tu-tuttu! Nun vidi chi-chi staju scri-scrivennu?
LORETA
Ah, sta scrivennu! E a cui? Di cu lha pigghiari sta vota i bastunati? Senti, viri ca ju nun vogghiu ne viriri e ne mancu sentiri a nuddu, e savissiru a tuppuliari a porta, pigghi e ta va discurri fora.
JAPICU
T, t, T! Scri-scrivu
LORETA
E nsisti, ho! E chi parru cu muru! Ma dicu, autru chiffari nu nnha propriu?
JAPICU
Oh, ma-ma comu si-si fa! Scri-scrivu Visc, e mi-mi spu-spunta ca-caf!
LORETA
Haju na strana mprissioni chi tu a scippari nautra nsaccata di vastunati! Va posalu ti dissi!
JAPICU
U vi-viri? Vi-vic! Eeecculu cca-cca!
LORETA
Senti, ma nun cammacchi e manni, e poi arriva a sorpresa?
CALORIU
(Entra con lauricolare messo e parla al microfono del telefonino) Ciru, Ciru!
VOCE DEL TELEFONINO
Pronto, mi dica! (Jacopo lo guarda sbalordito).
CALORIU
Chiama Giampiero.
VOCE DEL TELEFONINO
Subito. (Si sente chiamare).
VOCE DI PIERLUIGI
Si, nonno! Dimmi.
CALORIU
Oh, finarmenti! Viri chi a dda signurinella nun la vogghiu sentiri cchi! Capisti? Si nno stu cosa ca mi dasti u jettu unni u sacchettu da spazzatura (cade la chiamata) E chi , chiudiu! Ah si, aspetta! (Parla al telefonino) Ciru! Ciru!
VOCE TELEFONINO
Si, mi dica! E come mai cos adirato?
CALORIU
Chisti su cavuli me! Chiuttostu chiamami a Giampiero!
VOCE DEL TELEFONINO
Il cliente da lei chiamato, non a momenti
CALORIU
Ah, si! Vi mittistivu daccordu! E allura u sapi chi ci dicu, signurina (va a prendere un secchio con dellacqua e gli infila dentro il telefonino): Accuss! Quantu viremu si sapi natari!
LORETA
Pap! Ma chi facisti? E ora? (Guardando il marito).
JAPICU
Nun gua-guardari a mia, ah! Chi-chi staju scri-scrivennu me-messaggi! E oddiu si-si si-si nni staju ca-capennu ne-nanti! Chi-chistu chi-chi u ttruvavu pu-puru nno Dash? (Continua a scrivere) Ah, si! Co-cos ta-ta pensi? (Si avvia dove c il secchio e fa per lasciarlo andare li dentro; poi ci ripensa) Vi-viremu si-si ssa na-natari pu-puru tu aaanzi no; vi-viremu si-si tu sa-sa vulari! (apre la finestra e lo lancia fuori. Si sentir dalla strada una voce gridare).
VOCE IN STRADA
Eih! Maleducato e incivile! Ah, ma tho visto sai!
LORETA
Chi cumminasti, tunautru? E sa pigghiavi ntesta a dda cristiana? Ora dicu ju, ca si nni viremu prisintari a corcunu ca voli sudisfazioni, tortu havi?
IAPICU
E nu-nuautri ci-ci ci-ci dicemu chi-chi fu to-to patri.
LORETA
Thaju dittu chi a me patri la lassari jiri! Comu lha capiri? (Bussano). Cca sunnu!
CALORIU
(Impaurito) Ju sugnu dda bbanna (esce facendo segni di bastonate).
LORETA
(Jacopo impaurito) Va grapi, a cu spetti a carrozza? (Jacopo va ad aprire).
RAGAZZO DEL BAR
(Entra con una guantiera con venti bicchierini di caff) Salutamu. E (guardando in giro) unni su lautri?
LORETA
(Non capisce) Ma a cu cerchi?
RAGAZZO DEL BAR
Un vossia u zzu Japicu, u patri di (Facendola voce gay) Gianpiero?
JAPICU
Ih, e chi stu Gianpiero?
RAGAZZO DEL BAR
U principali mi dissi: porta sti caf unni me cumpari Japicu, u patri du finucchieddu
LORETA
Ma cu, me cumpari? Accussti dissi?
RAGAZZO DEL BAR
Propriu raccuss! E mi dissi puru di farimi diri ancora quantu nni voli purtati. Allura, quantu sunnu lautri?
JAPICU
(Non capisce) Ma-ma, la-lautri cu?
RAGAZZO DEL BAR
I nvitati!
JAPICU
I nv-nvtati? Qua-quali nv-nvtati e nv-nvtati! U svita-tatu tu-tu si! E ora ti-ti nni vo-vo iri e ti-ti porti tu-tutti ss-ssi caf?
RAGAZZO DEL BAR
Comu, u pricipali era prioccupatu pi comu fari a mannalli tutti nta na vota! e vossia dici chi un nni voli! (Bussano).
LORETA
E cu ora? (Al marito) Va viri cu !
JAPICU
(Entra unaltro ragazzo del bar con unaltra guantiera di bicchierini di caff) Ih-ih, e chi-chi vo tu-tu nautru?
II RAGAZZO DEL BAR
Dici u principali, stavutri bastanu, o ci nni vonnu ancora?
LORETA
Sintiti, nun chi cca vicinu stamatina c quarchi congressu e sbagghiastivu palazzu?
RAGAZZO DEL BAR
(Allaltro compagno) Nun chi sbagghiamu pi ddaveru casa?
JAPICU
Ci-ci diciti o pri-principali: di-dici so-so cu-cumpari Japicu, u ca-carnilivari gi pa-passa; e sti sche-scherzi ci fa a so-so soru.
RAGAZZO DEL BAR
(Allaltro. Pure meravigliato) Nni capisti nenti tu?
II RAGAZZO DEL BAR
No!
RAGAZZO DEL BAR
E mancu ju! Amuninni. (Escono).
JAPICU
Ma-ma ma-ma chi-chi vo-vosi diri stu sche-scherzettu?
LORETA
A mia, dumanni? (Bussano). E cu ora? Va grapi, a cu aspetti.
JAPICU
Pa-pari chi-chi ddivintavu u-u u-u po-portieri du-du palazzu! (Apre) Tra-trasemu!
COMPARSA
(Balbetta anchessa. Adirata e con le mani ai fianchi) Mi-mi ca-canusciti?
JAPICU
Mi-mi sta pa-parennu a ju-jurnta di ndo-ndovinelli!
COMPARSA
Ah, si-si! Avi-viti pu-puru a fa-facci di-di bu-buttana di-di di-di
LORETA
Puru! Comu siddu oj fussi nferii, oh!
COMPARSA
Bu-buffuniari!
LORETA
Ma chi diciti! Macari! E sulu ca perdi corpa puru iddu; e ju nn haju di perdiri tempu, ora, cu tutti du!
COMPARSA
Edi-dicitimi na-na cosa u ca-canusciti (gli mostra il telefonino tutto rotto) stu-stu cosa?
JAPICU
E vu-vui pi-pinsti chi-chi u po-pozzu ca-canusciri
LORETA
Sintiti, parrati cu mia chi servi ca nni spicciamu. E nveci di fari tuttu stu nterrogatoriu, e finisci ca scura, dicitinni unni vuliti iri arrivari nveci, ca amegghiu cosa.
COMPARSA
Ah, fa-faciti fi-finta di un nni-nni sa-sapiri nenti! (A Jacopo) Mo-mo sapiti chi-chi aviti na-na facci di-di sbattila nno-nno spicu di na-na ca-cantunra?
JAPICU
Ooohhh!!! Si-si po sa-sapiri chi-chi schifia vu-vuliti e vi nni j-jti a ca-casa, nveci di-di jiri ncu-ncuitannu cri-cristiani! Sci, sci!
COMPARSA
Vu-vui aviti a ri-ringraziari a Diu, chi-chi stu co-cosa chi-ci si chiama te-telefoninu, nu-nun pigghi nt-ntesta a me-me niputi; si-si nno vu faca vi-viriri ju di qua-quali erba si-si fa a scu-scupa! I te-telefonini se-servinu pi-pi telefonari e ma-mannari messaggi
LORETA
Chi ci dici a iddu?
COMPARSA
A-allura vi-vi le diri a vu-vui?
LORETA
No no! Cuntinuati cu iddu!
COMPARSA
Vi-vi sintistivu sca-scartu a jittalu da-da finestra? O pu-puru pinsti ca nu-nun vi vi-visti?
LORETA
Certu caviti na facci! Comu faciti a diri ca fu iddu?
JACOPO
Ce-certu!
COMPARSA
(Sempre adirata) Avi-viti rra-raggiuni a dirimi chi-chissu. Ce-certu, co-comu fazzu a ca-caserma pi-picch ora dda ca-ca vaju, a di-dimustrari chi fu-fustivu vu-vui, c a vo-vostra parola co-contru a mia; ma-ma spiramu o pa-patriarca chi-chi u rinescinu a ca-capiri cu-cu era u pro-proprietariu! E po-poi viremu. Sa-salutamu! (Esce).
LORETA
Puru cun collega ta pigghiasti. U viri fussi ju di chiddu ca cummercia i telefonini, un ti nni vinnissi mancu si mu pagassi deci voti tantu; tu si un periculu pubblicu cu telefoninu n manu.
JAPICU
Chi-chi senti diri tu-tu navutra?
LORETA
Comu, chi sentu diri! Un ti bastanu i messagi? Ora tiri puru i telefoni e passanti! Gi ti scutulasti i vastunati di to cumpari? (Bussano). Sta casa sta divintannu un postu di pilligrinaggiu; quantu viremu cu sta vota! (Apre, ed entrano i due ragazzi con le guantiere col caff). Ih, e chi ? Arreri cca siti?
JAPICU
(Adirato) Fi-finistivu cu-cu stu avanti e nna-nnarreri?
RAGAZZO DEL BAR
Sta vota nun c bisognu ca si ncazza; ci spiega o principali ca sta cchianannu.
VISCE
(Infastidito) Salutamu cummari! (Al compare) Cumpari, mu spiegati a mia u riscursu ri caf? Vui u sapiti chi facemu serviziu a domiciliu cu i caf; e comu rriva a chiamata subitu mannamu i ragazzi? (Jacopo annuisce) Oh! Siccomu vui havi na para duri chi urdinati caf! E aspetta ora e aspetta ancora, dissi: me cumpari havi nvitati e voli fari fiura cu i caf ru bar, e cos fici mannari i primi (Preoccupato) Nun ca nun c nuddu e vui mavissivu a fari a fari a fini du cumpari Petru? Picch cu mia, supra sti cosi u sapiti chi nun scherzu? (Jacopo guarda ancora la moglie preoccupato, cercando aiuto alla risposta da dare) E allura?
LORETA
Ma chi jiti pinsnnu cumpari! U sapiti com Cu me maritu havi di sta matina chi jucamu a scummettiri, ju ci dicu: Va posa ssu telefunu; e iddu mi dici: tu scummetti u caf ca un lu posu? E a forza (allusiva) di scummettiri semu arrivati cca! Certu i caf lhaju persu ju e i ntennu pagari; ma vui laviti a pirsuariri a pigghiarisilli tutti; iddu i vincju.
VISCE
E allura facemu na cosa cummari, siccomu u cumpari ordini nni fici ca savissi a cuntari i messaggi, nnavissi di fari caf sinu a dopudumani, (al compare) vi mbiviti chiddi da guantera, ora e davanti a mia, a cummari mi paga sulu chisti, e ju vi prumettu chi nun vi nni mannu cchi si nno nnaviti di chi pagari! Allura, chi diciti?
JAPICU
Cumpari Visc, tu-tutti tu-tutti?
VISCE
Un ncuminciati, si nno ncuminciu a fari caf ca vui mancu vu mmagginati!
JAPICU
E va-va beni!
VISCE
(Al primo ragazzo) Ncuminciamu cu chisti.
JAPICU
Ah, pi-picch, c pu-puru la-lautru?
VISCE
Allura nun laviti caputu propria: c puru chistavutru si diciditi ora, subbitu; si nno ci nne avutri e avutri ancora! U capistivu, o puru no?
JAPICU
Ju si-si mi-mi pigghiu tu-tutti sti ca-caf iii-iddu ca uuun po-pozzu parrari pi pi fa-fatti me; e o-ora, cu-cu tu-tutti sti ca-caf!
VISCE
A vui cu vu dissi di mittirivi a scummissa? E ora smuvitivi chi haju chiffari o bar.
JAPICU
(Prende una brocca di vetro) Sdi-sdivacatili cca. (Svuotano i quaranta bicchierini) Mi-mi mi-mi
RAGAZZO DEL BAR
(Che non capisce) Ju un mi chiamu Micheli.
JAPICU
(Adirato) Ma-ma qua-quali Mi-micheli e Mi-micheli? Di-di-dicu: mi-minchia, qua-quantu ca-caf!
VISCE
Cumpari, a vui spettu pi jriminni!
JAPICU
Ji-jitivinni, cu-cu vi-vi teni?
RAGAZZO DEL BAR
Zzu Japicu, u principali senti diri chi, si prima nun si scula sinu allurtima uccia, di cca nun si smovi.
JAPICU
Ma-ma qua-quantu sci-scienziatu stu cr-criatri! Di-di cu-cusi fi-figghiu?
SECONDO RAGAZZO
Dicci puru quannu nascisti! Picch si nno di cca un nni ni jemu. Vossia cumincia a biviri cchi tostu!
VISCE
(Jacopo beve, cerca di fermarsi e il compare lo invita facendo segno con la mano) Jsmu, jsmu cumpari ca u tempu strinci. (Finalmente beve tutto).
LORETA
Cumpari, quantu vennu ssi caf?
VISCE
Sunnu quaranta caf, o neuru e vinti picch c puru u domiciliu quarantaquattru euru.
LORETA
Scusati, e un mi puta ccattari nautru telefoninu?
VISCE
A mia, a vostru maritu ci laviti a diri! (Salutamu).
RAGAZZO
(A Jacopo) Ih, e a mancia?
JAPICU
Si-si un vi-vi nni jiti di-di cursa, na-na manciata di-di va-vastunati vi-vi-vi dugnu, avutru chi-chi mancia!
LORETA
(Prende i soldi e glieli da al compare) Tiniti, e puru vui a prossima vota circati di nun fari affiramentu e messaggi. Salutatimi a cummari (escono, mentre a Jacopo cominciano a venire i tic nervosi, ed entra Calogero).
CALORIU
Loreta, Loreta! U fa nanticchia di caf chi mi sta calannu u sonnu? (A Jacopo) Tu, nun tu pigghi nanticchia?
JAPICU
(Comincia a tremare e ad essere pi nervoso) Si-si le-leva di-di cca da-da da-davanti, si-sinn la-lavutra ga-gamma ci-ci sco-sconzu!
CALORIU
(Meravigliato) Ih, e chi ! Chi fu, comu ti finiu? Scippasti ancora corpa pi essiri accuss aggitatu? (Alla figlia) Chi havi ca fa tutti sti muvimenti? Pari chi stassimu jucannu a briscula e mi fa i signali.
LORETA
Quali signali e signali! Sicuramente trema ca senti friddu.
CALORIU
Chistu nun trimulizzu di friddu! Cca, a cosa gravi ! Nun ca (Bussano).
LORETA
(Preoccupata) E cu ora? Vossia grapi.
CALORIU
Dicu sicuru chi (segno di bastonate).
LORETA
Oramai tuttu appostu, po grapiri.
CALORIU
(Va ad aprire, e, preoccupato, alla figlia) Forsi era mugghi si eranu vastunati!
CARABINIERE
(Entrano la comparsa e un carabiniere). Buon giorno. Chi, dei due, Jacopo?
JAPICU
(Fa un movimento di tic veloce verso il carabiniere e quello mette mano alla pistola) J-ju su-sugnu!
CARABINIERE
Cerchi di parlare e muoversi molto lentamente, e non beffeggi la signora, poverina. Dunque, la signora qui presente asserisce che lei ha buttato dalla finestra questo telefonino rischiando di prenderla in pieno; ha nulla da dire in sua discolpa?
LORETA
Sintissi, me maritu un buffuna propriu a nuddu, raccuss ca parra. E poi sicuru voscenza ca fu iddu?
CARABINIERE
Non sono voscenza! Signora, non solo sappiamo che il telefonino di suo marito, ma conosciamo a memoria persino i messaggi che ha inviato di recente: trenta messaggi che parlano di un metro e che no si capito bene di che metro si tratta, e circa settanta con la parola caff, e devo dirle, a proposito, che stiamo indagando se questi messaggi, che sembrano in codice, non siano di stampo mafioso. Ecco qua! (mostra lascheda) Questa e la scheda di questo telefonino.
LORETA
Senta maresciallo
CARABINIERE
Carabiniere semplice, prego.
LORETA
Signor carabiniere semplice
CARABINIERE
Signora! Semplice, semplice carabiniere!
LORETA
E va bene. Signor semplice carabiniere
CARABINIERE
E allora! Che dobbiamo fare? Vuol prendersi gioco di me?
COMPARSA
Ci-ci dissi, chi-chi ssu stru-strurusi, lei nun mi-mi vu-vuliva cririri!
LORETA
Ma quali strurusi e strurusi! Voscenza havi a sapiri, chi me maritu havi sta forma di tirchiu
CARABINIERE
Mi scusi, che centra lessere tirchio?
LORETA
Come che centra! Un lu viri puru lei comu si movi!
CARABINIERE
Ah, tic! Voleva dire tic.
COMPARSA
Si-signura, ci-circassi di-di diricci aaallappuntatu chiddu chi-chi ci havi a di-diri!
CARABINIERE
Io non sono ne maresciallo e ne appuntato! E lei stia zitta perch io so cosa fare! E se non arriviamo al dunque, vi conduco tutti in caserma!
CALORIU
(Preoccupato) Ju sugnu dda banna, brigateri. (Esce di corsa),
CARABINIERE
Ah pure lei si ci mette! Signora, vuol narrarmi come si sono svolti i fatti? E cerchiamo di non perderci in chiacchiere, che gi ne abbiamo perso tanto di tempo!
JAPICU
Cia-cia cu-cuntu ju a sto-storia, di-di co-co
CARABINIERE
Dei coc che sarebbero i tacchini? E che centrano ora i tacchini?
LORETA
A voli sapiri o no a storia du telefoninu?
CARABINIERE
Si, si la narri lei, prima che si fa notte.
LORETA
Ci stava dicennu, ca me maritu, cu stu ticket comu dici lei, truvannusi a aviri n manu u telefoninu, e facennu un tiket pi veloce, cera la finestra aperta e lu telefoninu ci vul di manu; tuttu cca! (Alla comparsa). E cuntenta ora (ironica) a signura? Chi mutivu cera di mubilitari u statu maggiuri?
CARABINIERE
(Jacopo far sempre movimenti nervosi) Intanto, senza volerlo, dobbiamo ancora vedere cosa sono quei messaggi in codice. E quindi le dir che a suo marito gli stato proibito nella maniera pi categorica di usare il telefonino, e, se dovessimo vederlo o scoprire che ladopera perch ora mai facile scoprirlo, far un anno di carcere, e dovr pure pagare una ammenda di mille euro.
LORETA
Ci avissivu pinstu prima! (Al marito) Dicu u sintisti chi dissi u
CARABINIERE
Solo carabiniere.
LORETA
E ora, mi raccumannu, tocca u telefoninu, e ti fazzu cadiri i manu!
CARABINIERE
Intanto la cosa la chiudiamo qui, nellattesa di eventuali risvolti, augurandovi che quei messaggi poco decifrabili non abbiano un seguito. Arrivederci signora, e lei non lasci per nulla cosa il paese. Su andiamo.
COMPARSA
Sa-sa sa-sa
CARABINIERE
Su, signora, lasci perdere, che gi tardi! (Escono).
LORETTA
Dimmi na cosa, nnavia tortu quannu ti dicia: lassamulu stari telefunu di casa! Dicu u capisti chi comu tocchi un telefoninu ti mettinu subbitu i manetti?
GIAMPIERO
(Entra venendo da fuori. Ha lauricolare e parla al telefonino) Si, si va bene! Ciao Ciao! (Parla col suo telefonino che ha sempre nella tasca di dietro ai pantaloni) Gianluigi, Gianluigi mi chiami questo numero?
VOCE TELEFONINO
Certo! Dimmi.
GIAMPIERO
(Guarda suo padre, gli viene una idea, va a scrivere il numero su di un fogliodi carta e lo porge asuo padre) Tieni Papy, dettaglielo tu, e vedi quanto pi facile.
LORETA
Non ti rrisicari sai! Ca i manetti ti mettinu!
GIAMPIERO
(Non capisce) Che cosa?
LORETA
To patri diffidato da Telecm e di carrabbineri, quasi quasi shavi a pighiari u porto darmi pi purtari u telefoninu!
JAPICU
U ca-carrabbinri di-dissi chi-chi uun mu vo-voli vi-viriri n manu u te-telefo-foninu, e j-ju nun ca-ca u to-toccu!
GIAMPIERO
Su, dai pap, parla che Gianluigi aspetta.
JAPICU
Di-diccillu (a Gianpiero per il telefonino) chi ci-cistaju da-dannu i nu-nummari.
GIAMPIERO
(Al telefonino) Sei pronto Gianluigi?
VOCE DEL TELEFONINO
Certo! E da un po che aspetto.
JAPICU
(Alla moglie) Vi-viri si-si nni-nnieru! (La moglie va a guardare dalla finestra).
LORETA
Si nni eru, si nni eru. Po parrari, ma spicciati; camurra a tia cu tutti i telefonini!
JAPICU
(Comincia a dettare) Tri-tri, du-dui
VOCE DEL TELEFONINO
Ripetere il numero, voce sconosciuta. Ripetere il numero
JAPICU
Pa-parra cu-cu mia?
GIAMPIERO
Gianluigi, Gianluigi!
VOCE DEL TELEFONINO
Si, Giampiero! Sentivo dei rumori stranicoserano?
JAPICU
Nu-nun ci di-diri ca-ca era j-j-j-u? Sinn (fa segno di mettere le manette) Dda mi-mi po-portanu!
GIAMPIERO
Forse meglio lasciar stare, e spiegarmi quanto sta succedendo.
LORETA
Si, si forsi a megghiu cosa, picch to patri per ora comu supra na valanza. Senti chi fa, a matri, va ccattami sti cosi; veni, veni ca ti scrivu (escononellaltra stanza. Giampiero lascia il telefonino sul tavolo).
JAPICU
Na-na va-valanza! E chi-chi veni a diri? (Va a guardare se rientra qualcuno e inizia a comporre messaggi). Cu-cu chi-chistu sa-sar si-sicuramenti cchi-cchi facili scri-scriviri u-un me-messaggiu! E-e chi-chi scrivu? O-ora scrivu chi-chiddu ca-ca di-dissi me-me mu-mugghieri. (Comincia a scrivere) Ih, e chi-chi , amma-mmaccu va-valanza e mi-mi spu-spunta a-ambulanza! Ma-ma aaallura chi-chi u-u sti-stissu di-di lavutri, stu te-telefoninu? Pru-pruvamu arre-rreri (scrive). Va-valanza e-eccuti cca! A-ambula-lanza! (Va a guardare se entra qualcuno) No-no ma-ma vi-vinciri j-j-ju; ta-tantu nu-nun chi-chi u me-me u te-telefoninu! (E continua a scrivere; dopo un po si sente suonare la sirena dellambulanza, tanto che entrano, correndo, Loreta e Giampiero. Japicu posa di corsa il telefonino sul tavolo e fa lindifferente).
LORETA
Ih, e chi sta gran sorti di sirena? (Affaccia alla finestra e subito si preoccupa). Bedda matri, e chi successi? Chi stannu scinnennu u littinu? Mischinu, e cu ca sta mali? E currinu versu cca! (Meravigliata) Bih! Ci su appressu puru i carrabbineri; Ma chiddu dantura! (Guarda meravigliata suo marito e il telefonino sul tavolo) Senti dimmi na cosa, nun chi tu
GIAMPIERO
(Va aguardare il telefonino e saccorge che qualcosa non va, corre a guardare fuori e) Ma Mario! Lamico mio del pronto soccorso! (A suo padre meravigliatissimo) Pap, ma che tasto hai piggiato?
LORETA
E i carrabbineri? (preoccupata) nun chi chiddu, antura, lass na scimisci mpiccicata a quarchi banna? (si mette a cercare: sotto il tavolo, dietro un quadro).
JAPICU
(Preoccupatissimo, cerca di nascondersi) Mi-mi mi-minchiuni! E ora?
CARABINIERE
Permesso (entra). Stavolta a poco di che negare; abbiamo pure un elemento nuovo che ci aiuterebbe a scoprire gli altri indizi: valanza che significa bilancia, la quale bilancia sta per legge, quindi tu fermo restando che scopriremo chi sono gli altri, studiate un piano per sovvertire lo stato o favorire ambienti criminali.
JAPICU
Cu-curnutu, si-si nnavi-vissi caputu na-na pa-parola! (squilla il telefono di Giampiero). Non vo-vogghiu pa-passatu a nu-nuddu!
GIAMPIERO
Oh, ciao Mario! Non potete salire con la lettiga? Non occorre salire nemmeno senza! E niente, c stato un equivoco; poi passo io e ti spiego. Si, si! Ciao, ciao, e grazie. Erano quelli dellambulanza, li ho fatti andare via.
CARABINIERE
Intanto venga con me al comando che chiariremo meglio questo mistero, su, andiamo.
LORETA
Cumannanti, nun ca lei
CARABINIERE
Badi che non sono nemmeno comandante! E la smetta che non per niente il momento buono. Vedr che scopriremo queste parole in codice.
CALORIU
(Esce e si porta verso il proscenio, mentre gli altri rimangono bloccati, posizioni a soggetto. Calogero parler rivolto al pubblico).
Eranu mugghi ddi tempi passati, / mancu bisognu di telefonati; / ora, cu sti cosi moderni, / paremu diavula scappati dinferni. / Semu oramai di picca parrari, / sulu messaggi sapemu mannari. / E lu poviru Japicu chi non si potti nsignari, / viriti chi guai ca ci tocca passari. / Parrari di prima tempu persu; / E a lu moderno cavemu a jiri appressu. / Sulu un pruverbiu vi vogghiu lassari: / avvrazza u modernu, e u passatu un scurdari.
Fine


